Phân tích hợp tác thương mại Việt Nam - EU trong lĩnh vực Dệt may

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU Cuộc chiến tranh lạnh giữa các nước tư bản( đứng đầu là Mỹ) và các nước XHCN( đứng đầu là Liên Xô)đã kết thúc. Xu thế hoà bình hợp tác đôi bên cùng phát triển đang trở thành xu thế chủ yếu chi phối quan hệ ngoại giao gĩưa các nước. Kinh tế thế giới ngày nay cũng đang ngày một xích lại ngần nhau hơn. Các liên minh kinh tế giữa các vùng, các khu vực, các quốc gia không ngừng được củng cố và mở rộng. Sự hợp tác, trao đổi, giao lưu về kinh tế văn hoá nhằm tăng cường sự hiểu biết

doc30 trang | Chia sẻ: huyen82 | Ngày: 13/08/2013 | Lượt xem: 93 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Phân tích hợp tác thương mại Việt Nam - EU trong lĩnh vực Dệt may, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
dể hợp tác vì lợi ích dân tộc đang trở nên cấp thiết. Với môi trường quốc tế thuận lợi như vậy quan hệ hợp tác giữa Việt Nam-EU đang mở ra một giai đoạn phát triển mới đầy triển vọng. Cả Việt Nam và EU đều có chung lợi ích trong việc mở rộng và tăng cường quan hệ hữu nghị trên các lĩnh vực. Như chúng ta đã biết EU là khu vực bao gồm những nước có nền kinh tế phát triển, có trình độ khoa học kỹ thuật tiên tiến, hiện đại. Là một trong những trung tâm chính trị kinh tế đầu tàu của thế giới. EU có tiêm lực tài chính hùng hậu là một trong những nguồn viện trợ lớn cho Việt Nam. Hợp tác với EU giúp chúng ta học hỏi được những kinh nghiệm, tiếp thu được trình độ KHKT tiên tiến, hiện đại của họ đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế nước nhà. Trong vài năm trở lại đây nhờ thế mạnh là giá nhân công rẻ, thời gian thu hồi vốn nhanh, sự dầu tư mạnh của các doanh nghiệp nước ngoài ngành Dệt may Việt Nam đã có sự phát triển không ngừng. Kinh ngạch xuất khẩu của nghành luôn nằm trong ‘‘top’’ đầu. thị trường xuất khẩu chính của ngành là liên minh châu Âu bởi vậy sự hợp tác giữa Việt Nam-EU ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của ngành Dệt may nước ta. Đề tài này sẽ đi vào mục đích ‘‘Phân tích hợp tác thương mại Việt Nam-EU trong lĩnh vực Dệt may". Để hiểu rõ hơn thì chúng ta sẽ đi vào các nội dung sau: Chương 1: Một vài nét về liên minh Châu Âu ( EU ) Chương 2: Thực trạng thương mại Việt Nam – EU trong lĩng vực dệt may. Chương 3: Các giải pháp thúc đẩy thương mại Việt Nam – EU trong lĩnh vực dệt may. CHƯƠNG 1 MỘT VÀI NÉT VỀ LIÊN MINH CHÂU ÂU(EU) Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay trong nền kinh tế thế giới xuất hiện nhiều loại hình liên kết kinh tế. Trong đó liên minh Châu Âu ( cộng đồng Châu Âu – EU trước đây ) là khối liên kết kinh tế hình thành sớm nhất và có hiệu quả nhất. Trước ngưỡng cửa của thế kỷ 21, với GDP khoảng 8500 tỷ USD, dân số khoảng 375 triệu người chiếm giữ khoảng 40-50% sản lưởng công nghiệp của các nước tư bản phát triển EU đang trở thành một cực rất mạnh trong nền kinh tế thế giới. 1.1. Sự hình thành và phát triển của liên minh Châu Âu. Ngay từ thời Saclơ đại đế thuộc đế chế La Mã ( TK8 – Sau công nguyên) những mơ tưởng về thống nhất Châu Âu đã được hình thành. Tuy nhiên trong một thời gian dài, ý đồ thống nhất Châu Âu chỉ thuộc về một vài nhà chính trị, quân sự có nhiều tham vọng và một bộ phận các nhà tri thức. Đại bộ phận Châu Âu vẫn thờ ơ thậm chí không hề có ý tưởng gì về điều đó, mặc dù Châu Âu đã mang sẵn trong mình các yếu tố thống nhất. Đến năm 1923, Bá Tước người Áo –Condenhve Kalerg đã đề nghị thành lập một liên minh Châu Âu theo kiểu Liên Bang Thuỵ Sĩ năm 1648 hay liên bang Hoa Kỳ năm 1776 năm 1929 Bộ trưởng Pháp lúc bấy giờ – Arstide Briand cũng đưa ra đề án thành lập liên minh Châu Âu. Nhưng những ý tưởng này phải mãi đế sau chiến tranh thế giới thứ hai mới trở thành hiện thực. Sau chiến tranh thế giới thứ hai các nước Tây Âu đều kiệt quệ về kinh tế. So với năm 1937 sản lượng của Đức 1946 chỉ bằng 31%, Italia 64%, Anh 96%. Trong khi đó nhờ chiến tranh mà kinh tế Mỹ đã phát triển vượt bậc sức mạnh kinh tế của Mỹ còn lơns hơn sức mạnh kinh tế của tất cả các nước Tây Âu gộp lại. Mặt khác sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đặc biệt là sự phát triển lực lượng sản xuất ở Mỹ đã khẳng định vị trí bá chủ toàn cầu của Mỹ. Chính bối cảnh ấy, buộc các quốc gia Tây Âu phảI tăng cường hợp tác để thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, thoát khỏi sự kiểm toạ của Mỹ và cũng là làm dịu đi bầu không khí chính trị căng thẳng ở Tây Âu, đặc biệt là giữa Pháp và Đức, phong trào giải phóng dân tộc đang dâng lên ở các nước thuộc địa và trên hết là phải đối đầu với “cộng sản ” ở nửa kia Châu Âu – các quốc gia Tây Âu không còn sự lựa chọn nào khác ngoài con đường hoà bình hợp tác với nhau. Ngày 9/5/1950 Ngoại trượng Pháp – Rôbe Suman đã đưa ra một sáng kiến mới khởi đầu cho tiến trình liên kết Châu Âu. Ông đề nghị “Đặt toàn bộ việc sản xuất than và thép của Đức vá Pháp dưới một cơ quan quyền lực tối cao chung trong một tổ chức mở cửa cho các nước Tây Âu khác tham gia ” Trên cơ sở đề nghị đó ngày 18/4/1951, tại Paris, 6 quốc gia Tây Âu gồm: Pháp, Đức, Italia, Bỉ, Hà Lan, Luych Xăm Bua đã ký Hiệp ước thành lập cộng đồng than thép Châu Âu ( có hiệu lực từ ngày 25/7/1952 ) mở ra một chương mới trong lịch sử quan hệ giữa các nước Tây Âu. Nhìn chung, sáu nước Tây Âu đã thực hiện thành công Hiệp ước Paris năm 1952. Trên lĩnh vực kinh tế, từ tháng 5/ 1953 một thị trường chung than, sắt, thép cho sáu nước đã hình thành. Ngành luyện kim đạt một bước phát triển mạnh mẽ kéo theo sự phát triển cả nền kinh tế sáu nước. Thành tích kinh tế là to lớn song còn một kết quả quan trọng khác mà cộng đồng than thép Châu Âu mang lại đó là tác động tâm lý đối cới người Tây Âu. Lần đầu tiên họ thấy rằng không cần chiến tranh mà vẫn có thể thống nhất được Châu Âu và thống nhất theo chiều hướng Siêu quốc gia. Tại cuộc họp các ngoại trưởng của các quốc gia Tây Âu ở Messine năm 1955 đã đưa ra đề án mở rộng liên kết của các quốc gia Tây Âu song các lĩnh vực khác và cử ngài Paul Henry Spack – ngoại trưởng Italia làm chủ đề án. Đến 1956 họ đã nhất trí thành lập cộng đồng kinh tế Châu Âu ( Eurpean Economic Community – EEC ) và cộng đồng năng lượng nguyên tử Châu Âu. Ngày 25/ 7/ 1957 hiệp ược về việc thành lập 2 tổ vhức này đã được thông qua và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/ 1/ 1958. Mỗi tổ chức có một chức năng riêng: EEC có nhiệm vụ chung liên quan đến những vấn đề kinh tế với việc tạo lập một thị trường chung, trong đó không còn sự ngăn cản vận động của hàng hoá, tư bản, sức lao động … giữa các nước Tây Âu với nhau, cộng đồng năng lượng nguyên tử Châu Âu quan tâm đến việc nghiên cứu phổ biến kiến thức, bảo đảm nguồn cung cấp thường xuyên các nguyên liệu hạt nhân thúc đẩy đầu tư lập các cơ sở sản xuất năng lượng hạt nhân chung lập thị trường nguyên tử chung giữa các nước. Bước vào đầu thập kỷ 90, sự sụp đổ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu đã làm thay đổi cục diện thế giới từ hai cực trở thành đa cực. Trong trật tự mới, các thế lực đều đang dốc sức chuẩn bị lực lượng để chiếm vị trí tối ưu cho mình trong tương lai. Mặc dù đến thời điểm này cộng đồng Châu Âu đã đạt được những thành tựu nhất định nhưng nói chung về kinh tế, chính trị lẫn quân sự vẫn còn thua kém Mỹ và Nhật Bản. Do vậy trong cuộc cạnh tranh quyết liệt trước mắt các nước Tây Âu vẫn sẽ phải thống nhất lại, đẩy manh công cuộc xây dựng cộng đồng tạo ra sức mạnh tập thể để đối phó với hai đối thủ lớn của mình. ĐIều này được thể hiện rất rõ tại Hội nghị thượng đỉnh các quốc gia Tây Âu ở Maastricht – Hà Lan tháng 11 năm 1991. Tại Hội nghị này các quốc gia thành viên đã thống nhất: Thứ nhất tiếp tục mở rộng liên kết bằng cắch kết nạp thêm các thành viên mới, thứ hai tạo lập đồng tiền chung Châu Âu làm cho Châu Âu thay đổi một cách căn bản vào năm 2000. Thứ ba, tiến tới thống nhất mặt chính trị, xây dựng một chính sách quốc phòng an ninh chung. Năm 1993 những hiệp ước trên bắt đầu có hiệu lực và EU cũng chính thức đổi thành liên minh Châu Âu ( European Union – EU ). Đồng thời, EU tiếp tục mở cửa lần thứ ba đến năm 1995 ba nước ở Tây Bắc Âu gồm: Áo, Phần Lan, Thuỵ Điển đã trở thành thành viên chính thức của EU. Như vậy, từ sáu nước thành viên đến nay EU đã mở rộng ra 15 nước và xu thế sẽ tiến tới 21 nước vào đầu thế kỷ 20 liên kết được mở rộng trên rất nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, khoa học kỹ thuật, văn hoá, giáo dục. Mục đích của liên minh Châu Âu là nhằm thiết lập và hoàn thiện thị trường nội bộ thống nhất thông qua việc phát hành một đồng tiền thống nhất xoá bỏ hàng rào thuế quan giữa các nước thành viên xây dựng một hàng rào thuế quan thống nhất đối với hàng hoá nhập từ ngoài vào, xoá bỏ những hạn chế đối với việc tự do di chuyển vốn sức lao động hàng hoá dịch vụ … nhằm tăng cường hợp tác, liên kết giữa các quốc gia thành viên xây dựng Châu Âu thành một cực mạnh trong nền kinh tế thế giới. Để đạt được mục tiêu này, EU có một hệ thống thể chế để hoạch định, đIều hành và giám sát. Hệ thống này bao gồm năm cơ quan chính uỷ ban Châu Âu, Hội đồng Châu Âu, Quốc hội Châu Âu, Toà án Châu Âu và toà kiểm toàn cùng với các bộ phận hỗ trợ cho các cơ quan trên như uỷ ban kinh tế và xã hội, uỷ ban khu vực. Vậy, thực chất của liên kết kinh tế EU là tạo lập một thị trường thống nhất với việc phát hành một đồng tiền thống nhất là quá trình quốc tế hoá không chỉ lực lượng sản xuất mà cả quan hệ sản xuất. 1.2. Chiến lược của liên minh Châu Âu đối với Châu Á. Quan hệ kinh tế nói chung giữa các nước EU và các nước trong khu vực Châu Á đã có từ rất lâu, nhưng trong một thời gian tương đối dài sau chiến tranh thế giới thứ hai, các nước lớn trong EU rất ít chú ý đến Châu Á. Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao với thị trường rộng lớn ở Châu Phi đã hấp đẫn các nhà kinh doanh, đầu tư Châu Âu nhiều hơn khu vực Châu Á. Trong giai đoạn này, quan hệ của các nước EU với khu vực châu Á chủ yếu là viện trợ kinh tế. Tuy vậy từ sau thập kỷ 80 đến nay các nước Mỹ La Tinh đã bị lâm vào khủng hoảng nợ, trong khi các nước đang phát triển Châu Á lạI có những chuyển biến trong phát triển kinh tế. Các NiEs và ASEAN đã thực hiện thành công chính sách kinh tế hướng về xuất khẩu và đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới. Đồng thời sự suy sụp của Liên Xô và các nước Đông Âu đã làm cho cục diện về kinh tế cũng như kinh tế của mình ở Châu Á nhằm duy trì ảnh hưởng của mình trong nền kinh tế thế giới. Việc thiết lập được một sự hiện diện mạnh mẽ và đồng bộ tại các khu vực ở Châu Á sẽ cho phép EU đảm bảo được lợi ích của mình tại khu vực này vào đầu thế kỷ 21. Để đạt được điều đó tháng 7/1994, EU đã thông qua văn kiện “Hướng tới một chiến lược mới đối với Châu Á”. Chiến lược mới này hướng tới các mục tiêu chủ yếu là: Thứ nhất: Tăng cường sự hiện diện về kinh tế của EU tại Châu Á nhằm duy trì vai trò nổi trội của mình trong nền kinh tế thế giới. Việc thiết lập một sự hiện diện đáng kể ở Châu Á sẽ cho phép EU chăm lo những lợi ích của mình được tôn trọng hoàn toàn trong khu vực then chốt này vào đầu thế kỷ 21. Thứ hai: Góp phần vào sự ổn định ở Châu Á bằng cách khuyến khích hợp tác và hiểu biết lẫn nhau ở cấp độ quốc tế. Thứ ba: Khuyến khích sự phát triển kinh tế của các nước và khu vực kém thịnh vượng nhất. EU và các thành viên của mình tiếp tục góp phần làm giảm bớt sự nghèo nàn và tạo ra một sự tăng trưởng bền vững ở các nước và khu vực này. Thứ tư: Góp phần phát triển và củng cố nền dân chủ, nhà nước pháp quyền, cũng như phương tiện tôn trọng quyền con người và các quyền tự do cơ bản ở Châu Á. Để đạt được các mục tiêu trên EU đã đưa ra hàng loạt các chính sách củng cố và tăng cường sự hiện diện của mình như. - Dành cho Châu Á những ưu tiên lớn hơn và đi sâu đối thoại với các nước và các nhóm trong khuôn khổ song phương hoặc đa phương. - Coi trọng hợp tác kinh tế trong các lĩnh vực EU có lợi thế như ngân hàng, năng lượng, công nghệ môi trường, viễn thông … - Dành ưu tiên lớn nhất cho các thị trường Châu Á mới trong đó có Đông Nam Á, Trung Quốc, Ấn Độ … Sự cụ thể hoá trong chiến lược mới đối với Châu Á chứng tỏ EU đã tiến thêm một bước quan trọng trong chính sách đối ngoại và an ninh chung của mình. Việc EU cố gắng đi đến một chính sách chung đối với Châu Á -Thái Bình Dương là xuất phát từ chỗ đánh giá lại thực trạng của mình và tương lai của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Qua chiến lược này EU hy vọng sẽ giành được những vị trí vững chắc cả về kinh tế quốc dân. EU đã sớm đón bắt được một xu thế phát triển đặc thù ở Châu Á trong thế kỷ 21. Đó là vị trí lý tưởng để EU có thể phát huy ảnh hưởng chính trị của mình. Một cơ hội mới đã được tạo ra cho sự hợp tác giữa EU và ASEAN khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của ASEAN. Tóm lại: Sau 40 năm hình thành và phát triển EU trở thành một siêu cường cả về kinh tế, chính trị, dân số, diện tích … và sẽ trở nên mạnh hơn khi đồng tiền chung Euro được sử dụng trước một trật tự thế giới mới đang hình thành và đang đầy biến động phức tạp, EU đã chuyển mình vươn lên tắch khỏi sự lệ thuộc với Mỹ, vươn tầm hoạt động sang trung và Đông Âu, Châu Á, Châu Mỹ La Tinh, nhằm nâng cao hơn nữa vị thế của mình trước thềm thế kỷ XXI. chính trong quá trình thực hiện chiến lược toàn cầu của mình nói chung và chiến lược mới với Châu Á nói riêng, EU đã tìm thấy ở Việt Nam những ưu thế địa chính trị, địa kinh tế để lấy Việt Nam làm đIểm tựa quan trọng trong chiến lược đối ngoại của mình với Châu Á. Mối quan hệ Việt Nam – EU đã bắt đầu được thiết lập từ sau năm 1975, nhưng chỉ đơn thuần là viện trợ kinh tế. Bước chuyển biến to lớn đánh dấu một thời kỳ mới trong quan hệ Việt Nam- EU là việc hai bên thiết lập quan hệ ngoại giao tháng 10/1990. Trên cơ sở đó mối quan hệ Việt Nam và EU đã phát triển nhanh chóng. Hai bbên đã có hàng loạt cuộc tiếp xúc gặp gỡ thăm viếng hội thảo khoa học… nhằm trao đổi thông tin và tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau. Quan hệ Việt Nam –EU bước vào giai đoạn lịch sử mới khi. Hiệp định khung hợp tác Việt Nam – EU được ký kết vào tháng 7/1995. Hiệp định đã tạo ra những yếu tố thuận lợi cho EU và mối nước thành viên EU trong quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư với Việt Nam. Có thể nói, hiệp định khung hợp tác Việt Nam – EU vừa là cơ sở pháp lý vừa là động cơ thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và EU phát triên mạnh mẽ và toàn diện trên rất nhiều lĩnh vực: hợp tác thương mại, đầu tư khoa học kỹ thuật môi trường văn hoá giáo dục y tế… đặc biệt là trng lĩnh vực dệt may. Bằng chứng là hai hiệp định dệt may Việt Nam – EU giai đoạn 1993 – 1997 và 1998 – 2000 đã ký kết. nhờ đó kim ngạch hàng dệt may của Việt Nam vào thị trường EU đã tăng lên nhanh chóng. Vẫn đề này sẽ được nghiên cứu kỹ ở chương tiếp theo. CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM -EU TRONG LĨNH VỰC DỆT MAY 2.1. Khái quát về ngành dệt may Việt Nam. Ngành dệt may là ngành công nghiệp truyền thống có lịch sử phát triển rất lâu đời ở nước ta. Mạc dù thường xuyên phảI đối mặt với rất nhiều thử thách, song với đặc tính thu hút nhiều lao động, đầu tư ít vốn, thu lãi nhanh, ngành dệt may đã tận dụng được các lợi thế của đất nước và đóng góp ngày càng nhiều cho quá trình phát triển kinh tế của đất nước. Thứ nhất, ngành dệt may phải thực hiện một nhiệm vụ quan trọng là đảm bảo đầy đủ nhu cầu thiết yếu cho nhân dân trong nước “sau cái ăn là cái mặc ”, qua đó góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Trên thực tế sản phẩm của ngành dệt may chỉ mới đáp ứng được một phần nhu cầu trong nước. Hàng năm chúng ta vẫn phảI nhập với một khối lượng lớn nguyên liệu lẫn hàng dệt may thành phẩm. Mặt khác ngành dệt may sản phẩm cho tiêu dùng trong nước chất lượng còn thấp, mẫu mã chưa phong phú, giá cả lại cao so với sản phẩm dệt may nhập khẩu. Tuy nhiên trong những năm gần đây, ngành dệt may đã có kế hoạch đổi mới trang thiết bị, tăng sản lượng, giảm giá thành, đa dạng hoá mẫu mã nhằm đáp ứng ngày càng đầy đủ nhu cầu của nhân dân trong nước. Thứ hai, với đặc tính sử dụng nhiều lao động, đặc biệt là đối với ngành dệt may Việt Nam thiếu thiết bị công nghệ hiện đại vì thế còn rất nhiêù công đoạn sản xuất thủ công, nên ngành dệt may có khả năng giải quyết việc làm cho rất nhiều lao động. Hiện nay toàn ngành dệt may Việt Nam đang sử dụng hơn 500. 000 lao động Con số này là nhỏ khi so với tổng số 38 triệu người trong độ tuổi lao động của Việt Nam nhưng là một con số khá lớn đối với một ngành công nghiệp, có ý nghĩa không chỉ trên phương diện kinh tế mà còn góp phần bình ổn chính trị – xã hội. Thứ ba, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước, hiện nay sản phẩm dệt may của Việt Nam đã có mặt ở rất nhiều thị trường nước ngoài. Các sí nghiệp dệt may lớn ở Trung ương và địa phương đều đang cố gắng dành năng lực tốt nhất cho sản xuất hàng dệt may. Ngành dệt may đã phát huy và tận dụng hết tiềm năng sẵn có của đất nước, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình đó. Trong thời gian tới, chúng ta cần phải có những chính sách phù hợp để khai thác hiệu quả những ưu thế của ngành dệt may nhằm thúc đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. 2.2. Cơ cấu thị trường ngành dệt may Việt Nam Nhiệm vụ đầu tiên của ngành dệt may là đáp ứng cho nhu cầu của nhân dân trong nước “sau cái ăn là cái mặc ”. Nhưng trên thực tế, ngành dệt may chưa hoàn thành nhiệm vụ này, hàng năm chúng ta vẫn phải nhập một lượng lớn nguyên liệu lẫn hàng dệt may thành phẩm. Điều này chứng tỏ rằng trong quá trình phát triển và hướng ngoại ngành dệt may Việt Nam đã để lại một khoảng trống sau lưng mình, đó là thị trường may mặc trong nước Hiện nay các sí nghiệp dệt may lớn Trung ương và địa phương đều đang cố gắng dành những năng lực tốt nhất cho sản xuất hàng dệt may xuất khẩu, phần nào không xuất được thì để lại tiêu dùng trong nước. bằng chứng là thỉnh thoảng mọt doanh nghiệp sản xuất hàng dệt may xuất khẩu nào đó lạI đưa ra “cửa hàng giới thiệu sản phẩm” của mình những lô hàng kém phẩm chất bán cho hàng tiêu dùng, đó là những chiếc quần áo rộng quá cỡ, khác biệt về màu sắc và kiểu mốt đối với người Việt Nam. Hoạt động của ngành dệt may trên thị trường nội địa có thể được phản ánh như sau: Ở thị trường thành thị, thị trường bị thả nổi: Các cơ sở sản xuất kinh doanh hàng may mặc của tư nhân gia đời rất nhanh với nhiều quy mô và hình thức khác nhau đã thay thế dần cho may mặc quốc doanh, tình trạng kinh doanh đất trốn lậu thuế sản xuất buôn bán hàng giả, hàng “Sida”, hàng ngoại tràn vào một cách tràn lan, khó kiểm soát được. Ở thị trường nông thôn, miền núi lại khác hẳn thị trường bị bỏ trống bởi cầu ít, khả năng thanh toán kém do đó không đủ sức để thu hút tư thương vào. Nếu ta chỉ làm một phép tính đơn giản cũng có thể thấy được sự lãng phí đáng quan tâm của ngành dệt may Việt Nam. Nước ta hiện nay có khoảng 78 triệu dân, chỉ tính khiêm tốn mỗi người tiêu dùng bình quân 100. 000 đồng / năm sẽ tạo được một thị trường với sức mua 7800 tỷ đồng ( tương đương với khoảng 600 triệu USD ) xấp xỉ kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của chúng ta vào 14 quốc gia thành viên EU năm 1998. Đối với hoạt động xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam được xuất khẩu ra hai khu vực thị trường: có hạn ngạch và phi hạn ngạch. Thị trường có hạn ngạch do EU áp đặt. Nơi đây, loại hình gia công chiếm vhủ yếu 80% kim ngạch xuất khẩu hầu như ổn định. Sau khi Hiệp định dệt may thời kỳ đầu ( 1993 – 1997 ) được ký kết kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang EU không ngừng tăng lên. Thời kỳ đầu có 105 chủng loại ( category – cat ) quản lý bằng hạn ngạch, sau khi điều chỉnh ( tháng 8/ 1995 ) còn 54 cat và khi hiệp định thời kỳ 1998 – 2000 được ký kết thì số cat quản lý hạn ngạch chỉ còn 29. Tính gia, có 122 đã được EU “giải phóng ” số lượng Cat được giải phóng này có thể mang lạI một kim ngạch không nhỏ. Trước những khó khăn trong việc khai thác thị trường xuất khẩu như đã nêu trên, việc mở rộng và tăng cường hơn lữa hợp tác với thị trường EU là một đòi hỏi khách quan của nganhf dệt may Việt Nam. Đó cũng chính là lý do mà toàn bộ chỉ đi sâu tìm việc thực trạng của hoạt động xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam đi EU để rút ra thách thức và thuận lợi. 2.3. Cơ cấu của ngành dệt may Việt Nam. Theo thống kê cuối năm 1995, tổng số cơ sở dệt may là 109369. Trong đó: số cơ sở dệt là 74633, may là 34736 đơn vị. Hiện nay các cơ sở dệt may phân bố hầu như khắp các tỉnh thành trong cả nước. Song, hiệu quả hoạt động của các cơ sở ở các tỉnh khác nhau là khác nhau. Theo thống kê chung, các cơ sở miền trung hoạt động kém hiệu quả, sản phẩm không đủ chất lượng để cạnh tranh trên thị trường quốc tế do thiếu công nghệ hiện đại, thiếu thông tin về thị trường, cơ sở hạ tầng lạc hậu …Các doanh nghiệp hoàt động có hiệu quả thường tập trung ở thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Nha Trang, Hải Phòng, Hà Nội …Sự phát triển không đồng bộ này chính là câu hỏi đặt ra với các nhà hoạch định chính sách. Chúng ta cần có những chính sách đầu tư và tín dụng phù hợp để khai thác đầy đủ và hiệu quả các tiềm lực ở các địa phương nhằm xây dựng ngành dệt may ngang tầm nhiệm vụ của nó, một ngành công nghiệp chủ lực trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam. Và đáng nói nhất của ngành dệt may Việt Nam là nguyên vật liệu. Đây là một vấn đề nan giải, làm ảnh hưởng đến chất lượng giá cả, sự cạnh tranh của sản phẩm dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế: Nguyên vật liệu của ngành dệt bao gồm các loại: Bông, đay, tơ tằm, xơvisco, xơ PE, các loại xơ liber khác, các loại hoá chất, thuốc nhuộm. Trong đó nguyên liệu sản xuất trong nước chỉ có bông, đay, tơ tằm. Tuy nhiên sản lượng bông đay, tơ tằm vẫn còn thấp, chất lượng kém do sử dụng giống cũ đã thoái hoá, máy móc trong trang bị trong khâu thu hoạch và bảo quản còn lạc hậu, giá thành cao hơn giá của nguyên liệu ngoại nhập. Hơn nữa, từ năm 1993 đến nay, diện tích trồng các loại nguyên liệu này đã giảm mạnh do ngành dệt chưa có kế hoạch thu mua khiến cho người trồng trọt lo lắng vì giá cả, thị trường tiêu thụ không ổn định. Chính vì vậy, hàng năm chúng ta phải nhập khẩu với số lượng lớn, bông, đay, tơ tằm và các nguồn sợi tổng hợp khác. Nguyên liệu của ngành may cũng vậy, vải trong nước cung cấp cho may công nghiệp rất ít doanh nghiệp đáp ứng được, Mặc dù, một vài năm gần đây công nghệ dệt của ta đã có những bước tiến đáng kể nhưng nhìn chung chưa đồng bộ, chất lượng vải chưa cao. Tính trong toàn bộ năm 1998 lượng bông nhập khẩu là 78 triệu USD, lượng sợi các loại là 207 triệu USD, vải các loại là 418 triệu USD. Đáng chú ý là lượng vải nhập khẩu cho gia công là 392 triệu USD, trong khi lượng vải nhập khẩu cho kinh doanh là 27 triệu USD. Chính vì thế, giảm bớt sự phụ thuộ về nguyên liệu trong ngành dệt – may vừa là mong muốn chủ quan vứa là yêu cầu khách quan. Ngoài ra ngành dệt may còn phải nói đến đổi mới công nghệ, theo đánh giá chung thiết bị và công nghệ của ngành dệt may Việt Nam hiện nay lạc hậu khoảng 10-20 năm so với thế giới. Tuy nhiên so với năm gần đây, có khá nhiều thiết bị, máy móc tiên tién đã được đưa vào sản xuất thay thế cho thiết bị cũ, đặc biệt là ngành may. Nhiều doanh nghiệp đã trang bị nhữnh thiết bị chuyên dùng như máy thêu tự động, máy cắt, hệ thống ủi hơi hập từ các nước công nghiệp tiên tiển. Điều đáng buồn là việc đầu tư trong ngành dệt may không được xem xét dưới các góc độ bảo đảm sự phát triển kinh tế bền vững của một ngành nói riêng và của toàn nền kinh tế nói chung. Đầu tư không đồng bộ giữ ngành may và ngành dệt và giữa các công đoạn trong quá trình sản xuất của một doanh nghiệp. Hầu hết, các chủng loại máy may và công nghệ đang sử dụng trong nghành may đều là máy mới. Ngược lại ngành dệt may chưa có sự thoả đáng, ngành dệt còn 50% thiết bị đã sử dụng trên 20 năm. Sự đồng bộ này còn được thể hiện ngay ở lượng FDI vào ngành dệt may Việt Nam trong những năm vừa qua. Với tình hình trên, nếu việc đầu tư đổi mới công nghệ dệt – may không được cải tiến và không có một chiến lược xét trên giác ngộ toàn ngành dệt sẽ mãi mải tụt hậu so với ngành may và ngành may cũng sẽ bị suy giảm khi Việt Nam không còn thế mạnh là nước có giá trị nhân công rẻ. 2.4. Một số đánh giá về thực trạng thương mại dệt may Việt Nam-EU Từ khi nền kinh tế nước ta mới chập chững vận hành theo cơ chế thị trường ngành công nghiệp dệt may đã chứng tỏ vai trò quan trọng của mình, với đặc điểm sử dụng nhiều lao động. Ngành dệt may đã khai thác được lợi thế so sánh của nước ta và trở thành một trong năm ngành công nghiệp chủ lực của Việt Nam kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may tăng lên nhanh chónh từ năm 1989- 1997 và luôn chiếm vị trí thứ hai sau dầu thô. Riêng năm1998 kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may đã vươn lên vị trí đầu bảng với 1, 375 tỷ USD. Tuy nhiên việc xuất khẩu mặt hàng này trong năm 1998 cũng đầy “sóng gió”. Mặc dù giữ vị trí đầu bảng nhưng cũng chỉ là mức đã đạt trong năm 1997 và thấp khá xa so với mức dự kiến 1, 5 tỷ USD ban đầu. Sự chững lại trong xuất khẩu mặt hàng này là do thị phần ở thị trường phi hạn ngạch giảm quá mạnh từ 900 triệu USD năm 1997 xuống chỉ còn 700 triệu USD năm 1998. Đồng thời vơíi sự suy giảm vai trò của thị trường các quốc gia Châu Á đối với ngành dệt may Việt Nam, vai trò của thị trường EU càng được củng cố. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam vẫn tăng 30% sau khi hiệp định dệt may Việt Nam EU giai đoạn 1998-2000 có hiệu lực, chiếm khoảng 45% so với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may EU thực sự là một thị trường xuất khẩu chủ đạo của ngành dệt may Việt Nam. Đối với hàng hoá trong lĩnh vự dệt may nhập từ EU vào Việt Nam, tỷ lệ hàng thành phẩm rất ít, chủ yếu là các loại máy móc, thiết bị, vật tư nguyên liệu và hoá chất. Mặc dù chất lượng hàng dệt may của EU rất cao, nhưng kích thước mẫu mã mầu sắc lạI không phù hợp với thị hiếu của người Việt Nam. Nhìn chung cơ cấu trao đổi hàng hoá đã thể hiện đúng khả năng và nhu cầu của mỗi bên. Cơ cấu trao đổi này cũng hoàn toàn phù hợp với mục tiêu của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá mà Việt Nam đang theo đuổi. Trong những năm tới, chúng ta cần phải tiếp tục khai thác thị trường EU theo hướng này. Có như vậy chúng ta mới tận dụng được tiềm năng của mình và khai thác được các mặt mạnh của EU. Thành quả đã đạt được trong những năm qua là kết quả của những lỗ lực từ hai phía. Phía Việt Nam, chúng ta không ngừng cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm để đáp ứng nhu cầu các khách hàng EU. Ngược lại EU cũng dành cho chúng ta những điều kiện có lợi để thúc đẩy quan hệ buôn bán mặt hàng này. Tuy nhiên, việc thâm nhập một thị trường kỹ tính như EU trong khi chúng ta chưa phải là thành viên của WTO quả là đIều hết sức khó khăn. Mặc dù, kim ngạch xuất khẩu dệt may sang thị trường EU có tăng, song đó vẫn chưa phải là tất cả những gì chúng ta mong đợi. Nguyên nhân của việc này cũng chính là khó khăn thách thức má các doanh nghiệp dệt may Việt Nam phải đối đầu khi thâm nhập thị trường EU. Thứ nhất: Phương châm “may làm lối ra cho dệt” chưa được thể hiện trong việc sản xuất và xuất khẩu sang thị trường EU. Vải sản xuất trong nước không đáp ứng được độ đồng đều về mầu sắc, độ co rút sự đa dạng chủng loại, tính thời trang … Chẳng hạn với tiêu chuẩn vải may sơ mi xuất khẩu sang thị trường EU là sợi bông 100% nhưng yêu cầu hình thức như Polyeste thì các công ty dệt may Việt Nam đều không đáp ứng được. Ngoài chênh lệch sản phẩm giữa dùng sợi nội và sợi ngoại là khá lớn, giá bán vải nội có khi còn cao hơn cả giá vải nhập khẩu, dùng vải nội phải chịu mấy lần tính thuế ( thuế sợi, vải mộc, vải thành phẩm …) Với tình hình trên phía các doanh nghiệp may chưa tìm thấy sự hấp dẫn của vải nội và cũng chưa tích cực tìm kiếm cơ hội. Mặt khác vấn đề nguyên liệu chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng phương thức gia công chiếm tỷ lệ chủ yếu trong kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam sang EU. Thứ hai: Ở Việt Nam ngành kinh doanh mẫu mốt chưa trở thành một ngành kinh tế độc lập. Trong khi Châu Âu là cái nôi thời trang của thế giới, người Châu Âu nổi tiếng “sành ăn, sành mặc”. Chính vì thế, hầu hết mẫu mã của hàng dệt may sang thị trường EU do phía đối tác cung cấp. Với khả năng hiện tại, mẫu mã sản phẩm chúng ta chưa có tính chủ động, sáng tạo, có bản sắc riêng mà được khách hàng EU chấp nhận. Hiện nay đa số các cơ sở thiết kế thời trang của ta thường làm theo kiểu Photocopy bằng cách cóp nhặt tổng hợp các mẫu mã vốn đã được lăng xê thành sản phẩm trước đó. Ngay ở Viện mẫu thời trang – nơi được xem là cơ sở làm việc có bài bản nhất ở Việt Nam thì các trang thiết bị phục vụ nghiên cứu mẫu mốt có thể nói gần như không có gì: không có hệ thống máy vi tính, việc thiết kế làm bằng thủ công, sự hiểu biết thị hiếu mẫu mốt nước ngoài quá ít ( vì không có tài chính cử cán bộ đi khảo sát ), cán bộ nghiên cứu của Viện vốn được đào tạo cơ bản nhưng so với tình hình hiện giờ thì đã lạc hậu, không được bổ túc thêm. Thứ ba: Trong phương thức gia công, các doanh nghiệp của ta phần lớn phải chấp nhận “phương thức tam giác”, 3 đỉnh của tam giác gồm: nhà sản xuất ( doanh nghiệp Việt Nam ) khách hàng ( doanh nghiệp EU ) – người tiêu dùng. Chính khách hàng EU mới là người khai thác thị trường. Họ đưa mẫu, nguyên phụ liệu, ta sản xuất, họ đóng gói mác, nhãn hiệu. Người tiêu dùng chỉ biết đến họ với tư cách là nguồn cung cấp chứ không quan tâm đến nhà sản xuất. Điều này dẫn đến các doanh nghiệp thu được một số ít ngoại tệ ít ỏi nhưng uy tín sản phẩm của ta không hề được biết đến, tất cả những yếu tố thị trường ( giá cả, sức mua, tâm lý tiêu dùng, sự biến đổi sở thích … ) ta hoàn toàn không nắm được. Nói cách khác, “trong phương thức tam giác” ta chỉ là nhà sản xuất, còn thị trường là của đối tác EU. Thứ tư: Cho đến hôm nay, số nhóm mặt hàng xuất đi EU bị khống chế bởi hạn ngạch chỉ còn 29 cat, nhưng vẫn là nhiều so với các nước xung quanh ( 29 so với 20 của Thái Lan, 8 của Singapore, 10 của Indonesia … ) Xét về khối lượng quota thì Việt Nam vẫn bị đối sử không công bằng so với Trung Quốc cũng như một nước ASEAN khác vì họ được xuất khẩu nhưng mặt hàng tương tự vào EU với lượng lớn hơn của Việt Nam Việc sử dụng các nguyên phụ liệu nhập khẩu từ EU để làm hàng thành phẩm xuất khẩu trở lại EU là một giải pháp tình thế không có lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam. nếu dùng nguyên phụ liệu tương tự nhập khẩu từ các nước Châu Á với giá thấp hơn nhưng vẫn đảm bảo số lượng mà được EU chấp nhận thì sẽ có lợi hơn cho các doanh nghiệp dệt may Việt Nam. Theo đánh giá của Bộ thương mại, trong những năm tới thị trường Mỹ còn có nhều phức tạp, thị trường các nước Châu Á vẫn chịu ảnh hưởng vủa cuộc khủng hoảng nên trọng tâm của thị trường hàng dệt may Việt Nam sẽ là liên minh Châu Âu và các nước Liên Xô cũ. Trong đó, thị trường EU vẫn là thị trường xuất khẩu chủ đạo. Để khai thác thị trường EU có hiệu quả, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam phải nỗ lực để tranh thủ tốt nhất những lợi thế hạn chế những bất lợi. Đặc biệt phải phấn đấu nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã đáp ứng đúng thị hiếu của người tiêu dùng, nâng cao uy tín để chủ động chiếm lĩnh thị trường Châu Âu. CHƯƠNG 3 CÁC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY THƯƠNG MẠI VIỆT NAM – EU TRONG LĨNH VỰC DỆT – MAY 3.1. Định ._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc21917.doc