Đa dạng hoá các loại hình sở hữu trong nền kinh tế Việt Nam

Tài liệu Đa dạng hoá các loại hình sở hữu trong nền kinh tế Việt Nam: ... Ebook Đa dạng hoá các loại hình sở hữu trong nền kinh tế Việt Nam

doc21 trang | Chia sẻ: huyen82 | Ngày: 01/05/2013 | Lượt xem: 961 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Đa dạng hoá các loại hình sở hữu trong nền kinh tế Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi më ®Çu NÒn v¨n minh nh©n lo¹i suy cho cïng lµ do sù ph¸t triÓn ®óng h­íng cña lùc l­îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. Do ®ã viÖc nghiªn cøu quy luËt vËn ®éng vµ nh÷ng h×nh thøc ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc quan träng . Thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghi· x· héi ë ViÖt Nam lµ thêi kú c¶i biÕn c¸ch m¹ng s©u s¾c, toµn diÖn vµ triÖt ®Ó vÒ mäi mÆt. Tõ x· héi cò sang x· héi míi XHCN. Thêi kú ®ã b¾t ®Çu tõ khi giai cÊp v« s¶n lªn n¾m chÝnh quyÒn. C¸ch m¹ng v« s¶n thµnh c«ng vang déi vµ kÕt thóc khi ®· x©y dùng xong c¬ së kinh tÕ chÝnh trÞ t­ t­ëng cña x· héi míi. §ã lµ thíi kú x©y dùng tõ lùc l­îng s¶n xuÊt míi dÉn ®Õn quan hÖ s¶n xuÊt míi, quan hÖ s¶n xuÊt míi h×nh thµnh lªn c¸c quan hÖ së h÷u míi. Tõ c¬ së h¹ tÇng míi h×nh thµnh nªn kiÕn tróc th­îng tÇng míi. Song trong mét thêi gian dµi chóng ta kh«ng nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ chñ nghÜa x· héi vÒ quy luËt s¶n xuÊt ph¶i phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt t¹o nªn tÝnh ®a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh së h÷u ë ViÖt Nam tõ ®ã t¹o nªn tÝnh ®a d¹ng cña nÒn kinh tÕ nhiÒn thµnh phÇn. Thùc tÕ cho thÊy mét nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ph¶i bao gåm nhiÒu h×nh thøc së h÷u chø kh«ng ®¬n thuÇn lµ hai h×nh thøc së h÷u trong giai ®o¹n x­a kia. V× vËy nghiªn cøu “§a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh së h÷u trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam “ cã vai trß quan träng mang tÝnh cÊp thiÕt cao v× thêi ®¹i ngµy nay chÝnh lµ sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn. Nghiªn cøu vÊn ®Ò nµy chóng ta cßn thÊy ®­îc ý nghÜa lý luËn còng nh­ thùc tiÔn cña nã hÕt søc s©u s¾c . Do thêi gian vµ tr×nh ®é cßn h¹n chÕ nªn kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, chÝnh v× vËy em kÝnh mong sù gióp ®ì vµ chØ b¶o tËn t×nh cña thÇy gi¸o. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n . PhÇn néi dung I. Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ ph¹m trï së h÷u 1. Mét sè kh¸i niÖm liªn quan a. ChiÕm h÷u lµ g×? §Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn con ng­êi ph¶i dùa vµo tù nhiªn, chiÕm h÷u lµ ph¹m trï kh¸ch quan, tÊt yÕu, vÜnh viÔn, lµ ®iÒu kiÖn tr­íc tiªn cña ho¹t ®éng lao ®éng s¶n xuÊt. Chñ thÓ chiÕm h÷u lµ c¸ nh©n, tËp thÓ vµ x· héi. §èi t­îng cña chiÕm h÷u tõ buæi ban ®Çu cña loµi ng­êi lµ c¸i cã s½n trong tù nhiªn cïng víi sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. C¸c chñ thÓ chiÕm h÷u kh«ng chØ chiÕm h÷u tù nhiªn mµ c¶ x· héi, t­ duy, th©n thÓ, c¶ c¸c v« h×nh vµ c¸i h÷u h×nh. Trong kinh tÕ, chiÕm h÷u c¶ s¶n xuÊt, ph©n phèi, trao ®æi vµ tiªu dïng. b. Së h÷u lµ g×? Theo quan ®iÓm cña M¸c xÝt kh¸i niÖm gèc cña së h÷u lµ "Sù chiÕm h÷u". Theo ®ã: Së h÷u lµ h×nh thøc x· héi - lÞch sö nhÊt ®Þnh cña sù chiÕm h÷u, cho nªn cã thÓ nãi: Së h÷u lµ ph­¬ng thøc chiÕm h÷u mang tÝnh chÊt lÞch sö cô thÓ cña con ng­êi, nh÷ng ®èi t­îng dïng vµo môc ®Ých s¶n xuÊt vµ phi s¶n xuÊt. Së h÷u lu«n lu«n g¾n liÒn víi vËt dông - ®èi t­îng cña sù chiÕm h÷u. §ång thêi së h÷u kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ vËt dông, nã cßn lµ quan hÖ gi÷a con ng­êi víi nhau vÒ vËt dông. Quan hÖ së h÷u cã thÓ lµ nh÷ng quan hÖ vÒ kinh tÕ vµ ph¸p lý. Nãi c¸ch kh¸c, quan hÖ së h÷u vÒ kinh tÕ lµ hiÖn diÖn cña bé mÆt ph¸p lý, theo nghÜa réng quan hÖ së h÷u kinh tÕ lµ tæng hoµ c¸c quan hÖ s¶n xuÊt - x· héi, tøc lµ c¸c quan hÖ cña c¸c giai ®o¹n t¸i s¶n xuÊt x· héi. Nh÷ng ph­¬ng tiÖn sèng, bao gåm nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt trùc tiÕp, ph©n phèi, trao ®æi, l­u th«ng vµ tiªu dông ®­îc xÐt trong tæng thÓ cña chóng. Quan hÖ së h÷u ph¸p lý lµ tæng hoµ c¸c quan hÖ së h÷u, sö dông vµ qu¶n lý. Nh÷ng quan hÖ nµy t¹o ra vµ ghi nhËn c¸c quan hÖ kinh tÕ qua c¸c nguyªn t¾c vµ chuÈn mùc ph¸p lý. §Ó nªu bËt sù thèng nhÊt cña c¸c quan hÖ së h÷u c¶ ph­¬ng diÖn kinh tÕ vµ ph¸p lý. Së h÷u vÒ mÆt ph¸p lý ®­îc xem lµ quan hÖ gi÷a ng­êi víi ng­êi vÒ ®èi t­îng së h÷u. Th«ng th­êng vÒ mÆt ph¸p lý, së h÷u ®­îc ghi trong hiÕn ph¸p, luËt cña nhµ n­íc, nã kh¼ng ®Þnh ai lµ chñ thÓ cña ®èi t­îng së h÷u. Së h÷u vÒ mÆt kinh tÕ biÓu hiÖn th«ng qua thu nhËp, thu nhËp ngµy cµng cao, së h÷u vÒ mÆt kinh tÕ ngµy cµng ®­îc thùc hiÖn. Së h÷u lu«n h­íng tíi lîi Ých kinh tÕ, chÝnh nã lµ ®éng lùc cho ho¹t ®éng kinh tÕ. Sù vËn ®éng, ph¸t triÓn cña quan hÖ së h÷u vÒ h×nh thøc, ph¹m vi møc ®é kh«ng ph¶i lµ s¶n phÈm cña chñ quan mµ lµ do yªu cÇu cña quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi tÝnh chÊtl tr×nh ®é cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Haylµ sù vËn ®éng cña quan hÖ së h÷u lµ qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn. Sù biÕn ®éng cña quan hÖ së h÷u xÐt c¶ vÒ mÆt chñ thÓ vµ ®èi t­îng së h÷u. §èi t­îng së h÷u: Trong x· héi céng s¶n nguyªn thuû lµ c¸i s½n cã trong tù nhiªn (hiÖn vËt). §Õn x· héi n« lÖ, cïng víi së h÷u vËt lµ së h÷u ng­êi n« lÖ. X· héi phong kiÕn ®èi t­îng së h÷u lµ t­ liÖu s¶n xuÊt (®Êt ®ai, c«ng cô lao ®éng...) trong x· héi t­ b¶n ®èi t­îng së h÷u kh«ng chØ vÒ mÆt hiÖn vËt mµ quan träng h¬n vÒ mÆt gi¸ trÞ, mÆt tiÒn tÖ.Ngµy nay, cïng víi së h÷u vÒ mÆt hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ cña t­ liÖu s¶n xuÊt, ng­êi ta chó träng nhiÒu ®Õn së h÷u c«ng nghiÖp, së h÷u trÝ tuÖ, gi¸o dôc... c. Quan hÖ së h÷u lµ g×? Mèi quan hÖ gi÷a ng­êi víi ng­êi trong qu¸ tr×nh chiÕm h÷u vµ s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt trong x· héi lµ quan hÖ së h÷u. Quan hÖ së h÷u ph¶n ¸nh sù chiÕm gi÷ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ c¸c s¶n phÈm tiªu dïng, nã biÓu hiÖn qua mèi quan hÖ vËt - vËt. Quan hÖ së h÷u lµ mét lo¹i quan hÖ x· héi ph¸t sinh, tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong qu¸ tr×nh chiÕm h÷u, mµ khi xem xÐt d­íi gãc ®é ph¸p lý nã bao gåm 3 bé phËn cÊu thµnh chñ thÓ, kh¸ch thÓ vµ néi dung. d. C¸c h×nh thøc së h÷u: H×nh thøc ®Çu tiªn, lµ c«ng h÷u, sau ®ã do sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt, cã s¶n phÈm d­ thõa, cã kÎ chiÕm lµm cña riªng xuÊt hiÖn t­ h÷u. §ã lµ hai h×nh thøc së h÷u c¬ b¶n thÓ hiÖn ë n­íc ®ã, quy m« vµ ph¹m vi së h÷u kh¸c nhau, phô thuéc vµo tr×nh ®é lùc l­îng s¶n xuÊt vµ lîi Ých cña chñ së h÷u chi phèi. Ch¼ng h¹n, c«ng h÷u thÓ hiÖn th«ng qua së h÷u nhµ n­íc, së h÷u toµn d©n. Ngoµi ra cßn cã h×nh thøc së h÷u hçn hîp. Nã xuÊt hiÖn tÊt yÕu do yªu cÇu ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quy tr×nh x· héi ho¸ nãi chung ®ßi hái. Së h÷u hçn hîp h×nh thµnh th«ng qua hîp t¸c liªn doanh liªn kÕt tù nguyÖn ph¸t hµnh mua b¸n cæ phiÕu v.v... Tùu trung l¹i, kh¸i qu¸t l¹i th× cã hai h×nh thøc c¬ b¶n: C«ng h÷u vµ t­ h÷u. Cßn l¹i lµ kÕt qu¶ cña sù kÕt hîp gi÷a chóng víi nhau. e. QuyÒn së h÷u lµ g×? V× c¬ së kinh tÕ ®¶m b¶o cho sù thèng trÞ vÒ chÝnh trÞ - t­ t­ëng lµ c¸c quan hÖ së h÷u cã lîi cho giai cÊp thèng trÞ. Giai cÊp thèng trÞ dïng tõ mét bé phËn cña c«ng cô ph¸p luËt quy ®Þnh vÒ chÕ ®é së h÷u ®Ó thÓ chÕ ho¸ ý chÝ cña giai cÊp h×nh thµnh hÖ thèng c¸c quy ph¹m ph¸p luËt c¸c quy ph¹m ph¸p luËt nµy quy ®Þnh, cñng cè vµ duy tr× dù tÝnh vµ ®Þa vÞ thèng trÞ giai cÊp. V× vËy quyÒn së h÷u lµ mét ph¹m trï ph¸p lý. Nã cã nhiÖm vô x¸c lËp vµ b¶o vÖ quyÒn cña chñ së h÷u trong viÖc chiÕm h÷u, sö dông vµ ®Þnh ®o¹t ®èi t­îng tµi s¶n thuéc quyÒn së h÷u cña m×nh. Víi t­ c¸ch lµ mét chÕ ®Þnh ph¸p luËt, quyÒn së h÷u chØ ra ®êi khi x· héi cã ph©n chia giai cÊp vµ cã Nhµ n­íc. Cßn theo nghÜa hÑp, quyÒn së h÷u ®­îc hiÓu lµ møc ®é xö sù mµ ph¸p luËt cho phÐp mét chñ thÓ ®­îc thùc hiÖn c¸c quyÒn chiÕm h÷u, sö dông, ®Þnh ®o¹t trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh (quyÒn n¨ng d©n sù). Ngoµi ra theo mét ph­¬ng diÖn kh¸c quyÒn së h÷u lµ mét quan hÖ ph¸p luËt d©n sù vÒ së h÷u (cã ba yÕu tè: Chñ thÓ, kh¸ch thÓ, néi dung). g. ChÕ ®é së h÷u lµ g×? Ph¹m trï së h÷u khi ®­îc thÓ chÕ ho¸ thµnh quyÒn së h÷u (nh­ tr×nh bµy ë trªn), ®­îc thùc hiÖn th«ng qua c¬ chÕ nhÊt ®Þnh gäi lµ chÕ ®é së h÷u. ChÕ ®é së h÷u ®­îc Nhµ n­íc x¸c lËp vµ ®­îc ghi nhËn trong hiÕn ph¸p. Nã chøa ®ùng hÖ thèng c¸c quy ph¹m ph¸p luËt vÒ së h÷u vµ c¬ chÕ, kiÒu kiÖn, thñ tôc ph¸p lý ®Ó ¸p dông, thùc hiÖn c¸c quy ph¹m ®ã. II. C¬ cÊu së h÷u trong qóa tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam. 1. C¬ cÊu së h÷u cña ViÖt Nam tr­íc khi tiÕn hµnh ®æi míi (tr­íc 1986) a. Giai ®o¹n 1945 - 1959 C¸ch m¹ng th¸ng t¸m thµnh c«ng ngµy 02/9/1945 n­íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ, mét nhµ n­íc c«ng - n«ng ®Çu tiªn ë khu vùc §«ng Nam ¸ ra ®êi víi môc tiªu x©y dùng mét chÕ ®é x· héi míi theo con ®­êng ph¸t triÓn cña chñ nghÜa céng s¶n. HiÕn ph¸p 1946 ®· t¹o c¬ së ph¸p lý vµ tõ ®©y quyÒn së h÷u tµi s¶n riªng cña c«ng d©n trë thµnh quyÒn hiÕn ®Þnh. NhiÖm vô cÊp b¸ch cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam lóc ®ã ph¶i xo¸ bá quyÒn së h÷u ®èi víi t­ liÖu s¶n xuÊt quan träng cña thùc d©n Ph¸p, cña c¸c ®Õ quèc kh¸c, c¸c thÕ lùc ph¶n ®éng vµ thï nghÞch, cña giai cÊp ®Þa chñ phong kiÕn Ph¸p luËt giai ®o¹n 1945 - 1959 ®· t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò quan träng trong viÖc x¸c lËp quan hÖ së h÷u míi d­íi chÝnh quyÒn d©n chñ nh©n d©n. Tõ ®ã x©y dùng c¬ së vËt chÊt b¶o ®¶m cho sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña chÕ ®é míi. Trong giai ®o¹n nµy ta ®· dïng chÝnh quyÒn v« s¶n lµm c«ng cô c¶i t¹o x· héi thiÕt lËp quan hÖ s¶n xuÊt XHCN, chóng ta coi c«ng h÷u lµ môc tiªu. b. Giai ®o¹n 1959 - 1960 MiÒn B¾c tiÕn lªn CNXH, cßn miÒn nam tiÕp tôc tiÕn hµnh cuéc c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n trong ®iÒu kiÖn míi ®Ó ®i ®Õn cuéc tæng tiÕn c«ng vµ næi dËy ngµy 30/4/1975 gi¶i phãng miÒn Nam, thèng nhÊt tæ quèc, c¶ n­íc ®i lªn CNXH. MiÒn B¾c vÒ c¬ b¶n hoµn thµnh c¶i t¹o XHCN ®èi víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ phi XHCN. NhiÖm vô chñ yÕu thêi kú nµy ta x¸c lËp vµ hoµn thiÖn chÕ ®é së h÷u XHCN ë miÒn B¾c. §iÒu 12, hiÕn ph¸p 1959 kh¼ng ®Þnh "Kinh tÕ quèc doanh thuéc së h÷u toµn d©n gi÷ vai trß l·nh ®¹o nÒn kinh tÕ quèc d©n". Trong ®ã tån t¹i c¸c h×nh thøc së h÷u lµ: Së h÷u nhµ n­íc, së h÷u cña c¸c nhµ t­ s¶n d©n téc, së h÷u cña tiÓu th­¬ng, thî thñ c«ng, hé n«ng d©n c¸ thÓ; së h÷u tËp thÓ cña c¸c HTX, ®­îc quy ®Þnh t¹i ®iÒu 11 HiÕn ph¸p 1959... thùc hiÒn c¸c NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng, lÇn thø III, IV, lµ võa x©y dùng võa c¶i t¹o, trong c¶i t¹o cã x©y dùng së h÷u thêi kú nµy t¹o tiÒn ®Ò quan träng cã ý nghÜa to lín cho thêi kú tiÕp theo. c. Giai ®o¹n 1980 - 1986 HiÕn ph¸p 1980 thay thÕ hiÕn ph¸p 1959 ®· ghi nhËn ph¹m vi vµ b¶n chÊt cña së h÷u toµn d©n. Trong ®ã t¹i c¸c ®iÒu 18, 19, 23, 24, 27 cña hiÕn ph¸p 1980 ®· quy ®Þnh c¸c h×nh thøc së h÷u c¬ b¶n sau: Së h÷u toµn d©n ®èi víi ®Êt ®ai, hÇm má, rõng nói s«ng hå... (§iÒu 19); Së h÷u tËp thÓ; së h÷u cña c«ng d©n. Trong ®ã ­u tiªn së h÷u nhµ n­íc vµ së h÷u tËp thÓ t¹i ®iÒu 18 hiÕn ph¸p 1980 quy ®Þnh:"ThiÕt l©p vµ cñng cè chÕ ®é së h÷u XHCN vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt nh»m thùc hiÖn mét nÒn KTQD chñ yÕu cã hai thµnh phÇn: Thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh thuéc së h÷u toµn d©n vµ thµnh phÇn kinh tÕ HTX thuéc "së h÷u tËp thÓ cña n«ng d©n lao ®éng". Tãm l¹i, tr­íc khi tiÕn hµnh ®æi míi §¶ng vµ Nhµ n­íc ta chñ tr­¬ng x©y dùng vµ hoµn thiÖn chÕ ®é së h÷u XHCN víi hai h×nh thøc së h÷u toµn d©n vµ së h÷u tËp thÓ, h¬n n÷a cßn cho r»ng së h÷u tËp thÓ chØ lµ mét b­íc qu¸ ®é ®Ó ®i ®Õn së h÷u toµn d©n. §¸nh gi¸ mét c¸ch kh¸ch quan th× víi h×nh thøc së h÷u toµn d©n vµ tËp thÓ ®· ®ãng gãp vµ ph¸t huy vai trß to lín nh»m ph¸t huy søc m¹nh tæng hîp kinh tÕ - x· héi ®Ó toµn §¶ng, toµn d©n, toµn qu©n ta chiÕn th¾ng trong ®Êu tranh giµnh chÝnh quyÒn (1945) vµ trong kh¸ng chiÕn chèng ®Õ quèc Ph¸p, vµ Mü... Tuy nhiªn, xÐt vÒ thùc tÕ n­íc ta qu¸ ®é lªn CNXH tõ mét n­íc n«ng nghiÖp l¹c hËu, tr×nh ®é lùc l­îng s¶n xuÊt thÊp kÐm, n¨ng suÊt lao ®éng thÊp, d©n trÝ thÊp vv... Cßn vÒ chñ quan, do qu¸ nhiÖt t×nh, céng víi sù thiÕu hiÓu biÕt nhËn thøc kh«ng ®óng nhiÒu luËn ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, nªn ®· tuyÖt ®èi ho¸ tÝnh h¬n h¼n cña së h÷u XHCN. Mét thêi gian dµi chóng ta ®· ®Þnh kiÕn víi së h÷u c¸ nh©n cña ng­êi lao ®éng, thËm chÝ coi nã lµ h×nh thøc ®èi lËp víi XHCN, lµ mÇm mèng kh«i phôc chÕ ®é bãc lét. ThËt ra, së h÷u c¸ nh©n kh«ng biÕn thµnh t­ b¶n, kh«ng biÕn thµnh c«ng cô ®Ó bãc lét ng­êi lao ®éng. Së h÷u c¸ nh©n chñ yÕu ®èi víi c¸c vËt phÈm tiªu dïng, nh»m tháa m·n c¸c nhu cÇu cña ng­êi lao ®éng phô thuéc vµo tr×nh ®é cña së h÷u x· héi. Trong "tuyªn ng«n §¶ng céng s¶n" ®· chØ ra "Chóng t«i cÇn g× ph¶i xo¸ bá së h÷u Êy, sù tiÕn bé cña c«ng nghiÖp ®· xo¸ bá vµ hµng ngµy vÉn tiÕp tôc xo¸ bá c¸i ®ã råi". Do nhÊn m¹nh ®Ò cao, tuyÖt ®èi ho¸ vai trß vµ tÝnh ­u viÖt cña kinh tÕ quèc doanh vµ kinh tÕ tËp thÓ (HTX) nªn ®Õn mét thùc tÕ: N¨ng suÊt lao ®éng thÊp kÐm, hµng ho¸ khan hiÕm thiÕu l­¬ng thùc, khñng ho¶ng kinh tÕ - x· héi. Tr­íc t×nh h×nh ®ã §¶ng ta ®· nh×n nhËn l¹i, nhËn thøc l¹i vµ thõa nhËn sai lÇm khuyÕt ®iÓm do chñ quan nãng véi muèn cã ngay CNXH vµ vËn dông quy luËt kinh tÕ sai (®Æc biÖt lµ quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt - lùc l­îng s¶n xuÊt). Tõ ®©y, ®­êng lèi ®æi míi toµn diÖn cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ®­îc tËp trung trong v¨n kiÖn §¹i héi VI (1986) vµ tiÕp tôc sau nµy ®­îc c¸c §¹i héi VII, VIII kh¼ng ®Þnh lµ: Chóng ta x©y dùng nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN. 2. C¬ cÊu së h÷u trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam hiÖn nay: Chóng ta tiÕn hµnh c«ng cuéc ®æi míi, tiÕn hµnh hoµn thiÖn quan hÖ s¶n xuÊt XHCN, tr­íc hÕt lµ ®iÒu chØnh c¸c h×nh thøc së h÷u vèn cã, lµ kÕt hîp mét c¸ch tèi ­u c¸c lîi Ých: Lîi Ých c¸ nh©n, lîi Ých tËp thÓ víi lîi Ých cña nhµ n­íc. Sù ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u viÖc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn kh«ng ph¶i lµ"thôt lïi" kh«ng lµm "MÊt CNXH" nh­ mét sè ng­êi lÇm t­ëng mµ chÝnh lµ mét chñ tr­¬ng lín ®Ó khai th¸c, ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng cña toµn x· héi còng nh­ tranh thñ c¸c n­íc vµ c¸c tæ chøc quèc tÕ. C¬ së lý luËn cña viÖc x¸c lËp tÝnh ®a d¹ng c¸c h×nh thøc së h÷u thÓ hiÖn ë luËn ®iÓm cña C.M¸c vµ ¡nghen cho r»ng c¸c h×nh thøc së h÷u ®ù¬c x¸c lËp bëi tr×nh ®é x· héi ho¸ s¶n xuÊt. V× vËy, chñ tr­¬ng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, ®a d¹ng ho¸ së h÷u lµ mét thµnh tùu lín c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn cña c«ng cuéc ®æi míi. Víi nh÷ng thµnh tùu ®¸ng mõng vÒ kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n­íc ta sau h¬n 10 n¨m ®æi míi ®· chøng tá ®­êng lèi ®æi míi cña §¶ng lµ hoµn toµn ®óng ®¾n, hîp lý. Thùc tÕ còng cho thÊy mét nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®­¬ng nhiªn ph¶i bao gåm nhiÒu h×nh thøc së h÷u ®Ó phï hîp víi tÝnh chÊt ®Æc ®iÓm cña tõng thµnh phÇn kinh tÕ vµ phï hîp còng nh­ khai th¸c, thóc ®Èy ®­îc c¸c yÕu tè cña lùc l­îng s¶n xuÊt ë c¸c tr×nh ®é kh¸c nhau ph¸t triÓn. Khi thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®æi míi cña §¶ng, Nhµ nø¬c ta ®· ban hµnh nhiÒu v¨n b¶n ph¸p luËt thÓ chÕ ho¸ vÒ së h÷u ph¶n ¸nh tr×nh ®é x· héi ho¸ cña lùc l­îng s¶n xuÊt n­íc ta cßn thÊp kh«ng ®ång ®Òu. V× thÕ øng vãi nã lµ c¸c h×nh thøc së h÷u ®a d¹ng. Bëi v×: ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ - x· héi, n©ng cao ®êi sèng nh©n d©n, thùc hiÖn d©n giµu n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh lµ môc ®Ých cuèi cïng cña chÕ ®é x· héi ta. Trong ph¹m vi hÑp cã thÓ coi së h÷u lµ mét trong nh÷ng ph­¬ng tiÖn ®Ó ®¹t môc tiªu nµy vµ b­íc ®Çu thùc hiÖn CNH, H§H ®Êt n­íc (v¨n kiÖn héi nghÞ ®¹i biÓu gi÷a nhiÖm kú kho¸ VII 1/1994) vai trß cña mçi h×nh thøc së h÷u trong mét chÕ ®é së h÷u cã ý nghÜa vµ t¸c dông kh¸c nhau trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. §iÒu 15, hiÕn ph¸p 1992, quy ®Þnh"c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn víi c¸c h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt - kinh doanh ®a d¹ng dùa trªn chÕ ®é së h÷u toµn d©n, së h÷u tËp thÓ, së h÷u ta nh©n trong ®ã së h÷u toµn d©n vµ së h÷u tËp thÓ lµ nÒn t¶ng". Ta lÇn l­ît xem xÐt xu h­íng vËn ®éng vµ biÕn ®æi cña c¸c h×nh thøc së h÷u, ë ViÖt Nam hiÖn nay. a. Së h÷u toµn d©n: ë ViÖt Nam hiÖn nay, hiÕn ph¸p 1992 vµ luËt ®Êt ®ai ®· quy ®Þnh râ:"§Êt ®ai, rõng nói, s«ng hå, nguån n­íc, tµi nguyªn trong lßng ®Êt, nguån lîi ë vïng biªn, thÒm lôc ®Þa vµ vïng trêi... C¸c tµi s¶n kh¸c mµ ph¸p luËt quy ®Þnh lµ cña nhµ n­íc, ®Òu thuéc së h÷u toµn d©n". XÐt vÒ mÆt kinh tÕ, ®Êt ®ai lµ ph­¬ng tiÖn tån t¹i c¬ b¶n cña mét céng ®ång ng­êi. XÐt vÒ mÆt x· héi, ®Êt ®ai lµ l·nh thæ. Nh­ng xÐt c¶ hai ph­¬ng diÖn, cã thÓ nãi ®Êt ®ai kh«ng thÓ lµ ®èi t­îng së h÷u cña riªng ai. ViÖc ®Êt ®ai thuéc së h÷u toµn d©n mµ Nhµ n­íc lµ ng­êi ®¹i diÖn së h÷u vµ qu¶n lý kh«ng hÒ m©u thuÉn víi viÖc trao quyÒn cho c¸c hé n«ng d©n, kÓ c¶ c¸c quyÒn ®­îc chuyÓn nh­îng, quyÒn sö dông ®Êt ®ai l©u dµi æn ®Þnh. ViÖc t¸ch hÕt quyÒn së h÷u vµ quyÒn sö dông ®Êt ®ai nµy nÕu biÕt gi¶i quyÕt sÏ ®em l¹i søc bËt cho lùc l­îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn. V¨n kiÖn ®¹i héi III cña §¶ng ta ®· chØ râ:"Trªn c¬ së chÕ ®é së h÷u toµn d©n vÒ ®Êt ®ai, ruéng ®Êt thu ®­îc giao cho n«ng d©n sö dông l©u dµi. Nhµ n­íc qui ®Þnh b»ng ph¸p luËt, c¸c vÊn ®Ò thõa kÕ, chuyÓn quyÒn sö dông ®Êt...". Nh­ vËy, së h÷u toµn d©n ë ViÖt Nam hiÖn nay ®· ®­îc x¸c ®Þnh theo néi dung míi, cã nhiÒu kh¶ n¨ng ®Ó trë thµnh nguån lùc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. b. VÒ së h÷u nhµ n­íc: Trong thêi kú bao cÊp tr­íc ®©y chóng ta ®· ®ång nhÊt së h÷u nhµ n­íc víi së h÷u toµn d©n. Do nhÇm lÉn nh­ vËy, cã thêi gian dµi ng­êi ta bá quªn h×nh thøc së h÷u nhµ n­íc, chØ quan t©m ®Æc biÖt tíi h×nh thøc së h÷u toµn d©n víi chÕ ®é c«ng h÷u tån t¹i d­íi hai h×nh thøc së h÷u toµn d©n vµ tËp thÓ. Vµ còng bëi v× së h÷u toµn d©n g¾n kÕt víi sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ quèc doanh. V× vËy mµ chóng ta ®· ra søc quèc doanh ho¸ nÒn kinh tÕ víi niÒm tin cho r»ng cã nh­ vËy míi cã CNXH nhiÒu h¬n. Trong mét x· héi mµ nhµ n­íc cßn tån t¹i th× së h÷u toµn d©n ch­a cã ®iÒu kiÖn vËn ®éng trªn bÒ mÆt cña ®êi sèng kinh tÕ nãi chung. H×nh thøc së h÷u nhµ n­íc, xÐt vÒ tæng thÓ míi chØ lµ kÕt cÊu bªn ngoµi cña së h÷u nhµ n­íc ë ViÖt Nam, cã lÏ thÓ hiÖn chñ yÕu ë khu vùc kinh tÕ quèc doanh, khu vùc cña doanh nghiÖp nhµ n­íc. c. Së h÷u hîp t¸c : ë ViÖt Nam tr­íc ®©y, h×nh thøc nµy chñ yÕu tån t¹i d­íi h×nh thøc HTX, víi néi dung lµ c¶ gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông cña ®èi t­îng së h÷u ®Òu lµ cña chung mµ c¸c x· viªn lµ chñ së h÷u. ChÝnh v× vËy mµ víi h×nh thøc nµy quyÒn mua b¸n hoÆc chuyÓn nh­îng TLSX diÔn ra rÊt phøc t¹p. QuyÒn cña c¸c tËp thÓ s¶n xuÊt th­êng h¹n chÕ, song l¹i cã t×nh tr¹ng l¹m quyÒn. Sù kh«ng x¸c ®Þnh, sù "nhËp nh»ng" víi quyÒn së h÷u nhµ n­íc vµ víi së h÷u t­ nh©n tr¸ h×nh còng phæ biÕn. §Ó ho¹t ®éng ra khái t×nh tr¹ng ®ã, trong bèi c¶nh nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn nay th× ph¶i ®Þnh râ quyÒn mua b¸n chuyÓn nh­îng t­ liÖu s¶n xuÊt ®èi víi c¸c tËp thÓ s¶n xuÊt - kinh doanh. ChØ nh­ vËy, së h÷u tËp thÓ míi trë thµnh h×nh thøc së h÷u cã hiÖu qu¶. H×nh thøc së h÷u hîp t¸c lµ mét h×nh thøc tiÕn bé trong thêi kú qu¸ ®é lªn CNXH. V× vËy, cÇn ph¶i duy tr× vµ ph¸t triÓn h¬n n÷a h×nh thøc nµy khi x©y dùng CNXH, nh­ Lªnin nãi "chÕ ®é cña nh÷ng x· viªn HTX v¨n minh lµ chÕ ®é XHCN". Hîp t¸c x· lµ nhu cÇu thiÕt th©n cña kinh tÕ hé gia ®×nh, cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸. Khi lùc l­îng s¶n xuÊt trong n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n, c«ng nghiÖp nhá ph¸t triÓn tíi mét tr×nh tù nhÊt ®Þnh nã sÏ thóc ®Èy qu¸ tr×nh hîp t¸c. Nhu cÇu vÒ vèn, cung øng vËt t­, tiªu thô s¶n phÈm... ®ßi hái c¸c hé s¶n xuÊt ph¶i hîp t¸c víi nhau míi cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ ph¸t triÓn. ChÝnh ®iÒu ®ã ®· lµm liªn kÕt nh÷ng ng­êi lao ®éng l¹i víi nhau vµ lµm n¶y sinh quan hÖ së h÷u tËp thÓ.Thùc tiÔn cho thÊy ®· cã nh÷ng h×nh thøc HTX kiÓu míi ra®êi do nhu cÇu tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong thÞ tr­êng. §iÒu nµy cho thÊy kÕt cÊu bªn trong cña tËp thÓ ®· thay ®æi phï hîp víi n­íc ta hiÖn nay. d, Së h÷u c¸ thÓ : ë ViÖt Nam h×nh thøc nµy tån t¹i chñ yÕu d­íi h×nh thøc kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ. tr­íc ®©y kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ ë ViÖt Nam cã tÝnh chÊt tù cÊp, tù tóc, l¹i bÞ trãi buéc bëi c¬ chÕ qu¶n lý. HiÖn n¸y nã ®ang ®­îc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn vµ ®ang cã xu h­íng ph¸t triÓn thuËn lîi . kinh tÕ c¸ thÓ cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi kinh tÕ hîp t¸c x·, v× thÕ h×nh thøc sì h÷u c¸ thÓ còng cã quan hÖ kh¨ng khÝt víi h×nh thøc së h÷u hîp t¸c. kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ cã ®iÒu kiÖn ph¸t huy nhanh vµ cã hiÖu qu¶ tiÒm n¨ng vÒ vèn, Søc lao ®éng, tay nghÒ cña tõng nhãm, tõng ng­êi d©n. T¹i ®ai héi VIII , §¶ng ta ®· nªu râ: Kinh tÕ c¸ thÓ ,tiÓu chñ cã vÞ trÝ quan träng, l©u dÇi. Gióp ®ì kinh tÕ chÝnh trÞ, tiÓu chñ gi¶i quyÕt c¸c khã kh¨n vÒ vèn, khoa häc vµ c«ng nghÖ, vÒ th­¬ng tr­êng tiªu thô s¶n phÈm. HoÆc lµm vÖ tinh cho c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc hay hîp t¸c x·. Chóng ta ®Òu biÕt kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vÒ thùc chÊt lµ thµnh phÇn kinh tÕ s¶n xuÊt nhá. Nã dùa trªn së h÷u nhá vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ vÒ lao ®éng cña b¶n th©n vµ cho ®Ðn nay nã vÉn ®­îc coi lµ së h÷u c¸ nh©n. Thø së h÷u cã nh©n ®ã kh«ng ph¶i lµ mét chÕ ®é së h÷u ®éc lËp. Bëi thÕ, nã kh«ng thÓ t¹o ra quan hÖ s¶n xuÊt, hoÆc ®¹i diÖn cho 1 quan hÖ s¶n xuÊt mµ chØ lµ kÕt qu¶ tÊt yÕu cña quan hÖ s¶n xuÊt ®©ng tån t¹i thµnh phÇn kinh tÕ nµy còng lu«n chÞu sù t¸c ®éng trªn nh­ng quy luËt kinh doanh vµ lu«n bÞ ph©n t¸n v× thÕ cÇn ph¶i cã biÖn ph¸p kinh tÕ ®Ó t¹i ®©y phãng dÇn vµ c¸c biÕn nã theo dÞnh h­íng x· héi chñ nghÜa. e, Së h÷u t­ b¶n t­ nh©n: ë ViÖt Nam kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®ang h×nh thµnh ph¸t triÓn. §©y lµ thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é së h÷u tù nh©n TBCN vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, së h÷u t­ b¶n t­ nh©n, bao gåm c¶ doanh nghiÖp cña c¸c nhµ t­ s¶n vµ c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ mµ phÇn lín. Vèn do mét hoÆc mét sè t­ nh©n gãp l¹i, thuª lao ®éng s¶n xuÊt- kinh doanh d­íi h×nh thøc xÝ nghiÖp t­ doanh hay c«ng ty cæ phÇn t­ nh©n. Nã còng bao gåm c¶ h×nh thøc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n n­íc ngoµi ®Çu t­ 100% vèn hoÆc n¾m gi÷ tû lÖ vèn khèng chÕ. Trong thêi kú qu¸ ®é ph¸t triÓn s¶n xuÊt TBCN kh«ng cßn nguyªn vÑn n÷a. Bëi thÕ, kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ë ViÖt Nam chØ ho¹t ®éng víi t­ c¸ch lµ mét thµnh phÇn kinh tÕ trong nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, ®­îc B¸c h« quyÒn së h÷u vµ lîi Ých hîp ph¸p. + Së h÷u hçn hîp. Së h÷u hçn hîp lµ h×nh thøc së h÷u c¬ chÕ tham gia cña nhiÒu lo¹i chñ thÓ kh¸c nhau vÒ tÝnh chÊt. Cã thÓ nãi ®©y lµ lo¹i h×nh kinh tÕ chung gian, cã T/C ®em xem gi÷a thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n chñ nghÜa vµ x· héi chñ nghÜa. HiÖn nay ë ViÖt Nam cã ba lo¹i chñ thÓ kÕt hîp víi nhau thµnh h×nh thøc së h÷u hçn hîp. §ã lµ Nhµ n­íc, tËp thÓ vµ t­ nh©n ®Ó t¹o nªn c¸c d¹ng sö h÷u sinh ®éng nh­: Nhµ n­íc vµ nh©n d©n Nhµ n­íc vµ tËp thÓ; Nhµ n­íc ; tËp thÓ vµ t­ nh©n; tËp thÓ vµ t­ nh©n v.v.... Thùc chÊt ®©y lµ c¸c xÝ nghiÖp (hoÆc c«ng ty) cæ phÇn. §ã lµ c¸c h×nh thøc tæ chøc kinh tÕ kh«ng thuéc h¼n vµo mét thµnh phÇn kinh tÕ nµo. Hiªn nay ViÖt Nam cßn ph¶i sö dông chñ nghÜa t­ b¶n Nhµ n­íc hay h×nh thøc t­ b¶n Nhµ n­íc lµm ph­¬ng tiÖn vµ cøu c¸ch ®Ó ph¸t triÓn. Bëi v× chñ nghÜa t­ b¶n Nhµ n­íc theo Lª -nin lµ mét h×nh thøc phæ biÕn trong TKQ§ vµ sù tån t¹i cña nã lµ cÇn thiÕt: Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn mçi h×nh thøc së h÷u nãi trªn cã vÞ trÝ vµ vai trß riªng cña chóng. §Þa vÞ lÞch sö cña chóng phô thuéc vµo sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt vµ tr×nh ®é qu¶n lý, vµo tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. §Æc biÖt trong thêi gian nµy, Nhµ n­íc ta tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ ®a d¹ng ho¸ ë h÷u m¹nh mÏ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc lµm ¨n thua lç kÐo dµi hoÆc doanh nghiÖp kh«ng thuéc lo¹i Nhµ n­íc ®éc quyÒn l¾m gi÷, ngay c¶ c¸c doanh nghiÖp cña Tæng c«ng ty 90, Tæng c«ng ty 91. III. Sù ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u ë ViÖt Nam: 1. TÊt yÕu kh¸ch quan cña sù ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u ë ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay : C¸c lo¹i h×nh së h÷u quy ®Þnh c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t­¬ng øng. Thùc tiÔn ®· cho thÊy mét nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®­¬ng nhiªn ph¶i bao gåm nhiÒu h×nh thøc së h÷u chø kh«ng ®¬n thuÇn nh­ lµ hai h×nh thøc tr­íc ®©y. M¸c vµ Lªnin trong qu¸ tr×nh ph©n tÝch sù vËn ®éng cña c¸c nÒn kinh tÕ ®· tõng nãi tån t¹i trong lÞch sö ®· chØ ra r»ng rÊt hiÕm khi nÒn kinh tÕ chØ tån t¹i mét thµnh phÇn kinh tÕ duy nhÊt. Thêi kú qu¸ ®é lªn CNXH lµ thêi kú ®Êu tranh gi÷a hai thÕ lùc míi vµ cò, c¸i cò ®· bÞ tiªu diÖt nh­ng ch­a bÞ tiªu diÖt h¼n, c¸i míi ®ang n¶y sinh nh­ng ®ang cßn rÊt non yÕu. Do ®ã trong nÒn kinh tÕ bao gåm nh÷ng biÖn ph¸p cña thêi kú CNTB còng nh­ cña tr­íc XHTB cßn r¬i rít l¹i vµ cßn cña CNXH. Nh÷ng phÇn ®ã lµ nh÷ng bé phËn kinh tÕ cïng tån t¹i bªn c¹nh nhau trong thêi kú qu¸ ®é hay trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng . ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, nh­ng trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi ®ã cßn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n nh­: n¹n thÊt nghiÖp gia t¨ng tÖ n¹n x· héi ngµy cµng nhiÒu. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng nhiÒu nhµ s¶n xuÊt kinh doanh kh«ng hiÓu quy luËt cung cÇu nªn dÔ dÉn ®Õn khñng ho¶ng kinh tÕ, lµm cho s¶n xuÊt mÊt æn ®Þnh. Kinh tÕ thÞ tr­êng còng ®Èy nhanh sù ph©n biÖt giµu nghÌo, bÊt b×nh ®¼ng trong x· héi. Bªn c¹nh ®ã th× tµi nguyªn thiªn nhiªn còng bÞ khai th¸c mét c¸ch bõa b·i, g©y « nhiÔm m«i tr­êng. Do ®ã sù tån t¹i cña nhiÒu nÒn kinh tÕ gãp phÇn gi¶i quyÕt viÖc lµm, gi¶m tû lÖ thÊt nghiÖp, thóc ®Èy sù t¨g tr­ëng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ . 2. C¸c h×nh thøc së h÷u trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN ë ViÖt Nam hiÖn nay: Trong c«ng cuéc x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo chÕ ®é XHCN ë ViÖt Nam hiÖn nay, vÊn ®Ò chÕ ®é së h÷u vµ c¸c h×nh thøc së h÷u lu«n thu hót ®­îc sù quan t©m cña nhiÒu nhµ nghiªn c­ó lý luËn, song ®©y vÉn lµ vÊn ®Ò phøc t¹p vµ cã rÊt nhiÒu nh÷ng ý kiÕn kh¸c nhau . H¬n 10 n¨m ®æi míi ®Êt n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN, n­íc ta ®· kh¼ng ®Þnh tÝnh ®óng ®¾n cña ®­êng lèi ®æi míi, cña chÝnh s¸ch ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u do §¶ng ta khëi x­íng vµ l·nh ®¹o toµn d©n thùc hiÖn. Thùc tiÔn cho thÊy mét nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®­¬ng nhiªn ph¶i bao gåm nhiÒu h×nh thøc së h÷u nh­: Së h÷u toµn d©n. Së h÷u Nhµ n­íc. Së h÷u tËp thÓ. Së h÷u c¸ nh©n. Së h÷u Kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n. Trong nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn mçi h×nh thøc nãi trªn cã ®Þa vÞ vµ vai trß kh¸c nhau. §Þa vÞ cña chóng phô thuéc vµo sù ph¸t triÓn cña LLSX, tiÕn tr×nh cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN. Thõa nhËn ®a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh së h÷u kh«ng ®ång nghÜa víi sù chÊp nhËn chÕ ®é ng­êi ¸p bøc bãc lét con ng­êi. ViÖc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng kh«ng thÓ t¸ch rêi viÖc ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u vÒ TLSX. Tuy mhiªn kinh tÕ thÞ tr­êng mµ chóng ta ®ang x©y dùng lµ nÒn kinh tÕ theo ®Þnh h­íng XHCN, chÝnh v× vËy viÖc ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u mang nÐt ®éc ®o¸ riªng. Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn mét c¸ch ®a d¹ng c¸c h×nh thøc së h÷u cho phÐp gi¶i phãng ®­îc c¸c n¨ng lùc s¶n xuÊt, thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n . 3. Sù ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u ViÖt Nam Tr­íc ®©y nãi ®Õn CNXH chóng ta th­êng nãi ®Õn chÕ ®é c«ng h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt gi÷a hai h×nh thøc toµn d©n vµ tËp thÓ. ë ViÖt Nam tõ §¹i héi thø 6 cña §¶ng ®Õn nay ®· h¬n m­êi 10 n¨m thùc hiÖn ®­êng lèi ®æi míi chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ tËp chung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN Thµnh tùu ®¹t ®­îc trong 10 n¨m qua ®· kh¼ng ®Þnh tÝnh ®óng ®¾n cña ®­êng lèi ®ã ®Õn nay . Víi quan ®iÓm ®ã ph¶i ch¨ng ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u chØ khi LLSX cßn thÊp kÐm, cßn khi LLSX ph¸t triÓn cao th× l¹i ®i ®Õn ®¬n nhÊt ho¸. Thùc tÕ lÞchsö cho thÊy LLSX x· héi kh«ng ngõng ph¸t triÓn, ph©n c«ng lao ®éng ngµy cµng s©u, cïng víi sù ph¸t triÓn cña LLSX th× h×nh thøc vÒ t­ liÖu SX cµng trë nªn ®a d¹ng. Khi ph©n c«ng lao ®éng trong mçi n­íc còng nh­ quèc tÕ còng nh­ khu vùc ngµy cµng s©u khi LLSX x· héi ho¸ cao th× c¸c h×nh thøc SH vÒ TLSX ngµy cµng trë nªn ®a d¹ng. Trong c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn còng nh­ trong c¸c n­íc kh¸c ®Òu xuÊt hiÖn rÊt nhiÒu h×nh thøc së h÷u vÒ TLSX kh¸c nhau. Râ rµng xu h­íng ngµy cµng ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u vÒ TLSX g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt cña ph©n c«ng lao ®éng trong x· héi lµ mét xu h­íng tÊt yÕu, lµ mét qu¸ tr×nh lÞch sö- tù nhiªn vµ lµ mét quy luËt ph¸t triÓn cña x· héi. §ã còng chÝnh lµ qu¸ tr×nh x· héi hãa s¶n xuÊt c¶ vÒ LLSX lÉn quan hÖ s¶n xuÊt. ý nghÜa cña vÊn ®Ò nghiªn cøu: 1. ý nghÜa lý luËn: Së h÷u lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc quan träng vµ phøc t¹p khi nghiªn cøu xem xÐt vÊn ®Ò së h÷u cña mét ®Êt n­íc ta. Cã thÓ biÕt ®­îc ®Êt n­íc ®ã ®ang trong giai ®o¹n ph¸t triÓn nµo? cao hay thÊp? cã xu h­íng nµo? ViÖc n¾m v÷ng vÊn ®Ò së h÷u, ®Æc biÖt lµ luËn ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin sÏ lµ c¬ së lý luËn nÒn t¶ng t­ t­ëng cho viÖc ho¹ch ®Þnh, ®Þnh h­íng ph¸t triÓn cho ®Êt n­íc. 2. ý nghÜa thùc tiÔn: ChÕ ®é së h÷u víi c¸c h×nh thøc sì h÷u ®a d¹ng t­¬ng øng víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau hiÖn nay ë ViÖt Nam ®ang cã qu¸ tr×nh hoµ nghuyÖn, d¸m xem , bæ xung cho nhau ®Î ph¸t triÓn trong mét hµnh lang ®Þnh h­íng XHXHCN. §©y lµ viÖc lùa chän hî quy luËt vµ cã hiÖu qu¶, ph¸t huy ®­îc vai trß cña c¸c h×nh thøc së h÷u. §Ó vËn hµnh cã hiÖu qu¶ c¬ cÊu së h÷u ®ång thêi thùc hiÖn ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u vµ ph¸t huy vai trß cña c¸c thµnh phµn kinh tÕ; 1. Nhãm gi¶i ph¸p chÝnh trÞ ph¸p lý: §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ban hµnh c¸c chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch së h÷u ®óng ®¾n, kÞp thêi, phï hîp... Nhµ n­íc kÞp thêi thÓ chÕ ho¸ chóng thµnh ph¸p luËt ®Ó ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ së h÷u x· héi vËn hµnh tèt. Víi c¸c chÝnh s¸ch tËp trung nh­: chÝnh s¸ch së h÷u; chÝnh s¸ch ®èi víi viÖc sö dông, qu¶n lý tµi s¶n thuéc së h÷u nhµ n­íc cña c¸c c¬ quan, tæ chøc c¸ nh©n; hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ së h÷u, chÝnh s¸ch ®èi víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vv... 2. C¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ - x· héi Nh»m t¹o ra c¬ së kinh tÕ - vËt chÊt - kü thuËt ®Ó b¶o ®¶m, còng nh­ t¹o ra m«i tr­êng kinh tÕ - x· héi æn ®Þnh, lµnh m¹nh cho c¸c quan hÖ së h÷u tù do vËn hµnh trong khu«n khæ ph¸p luËt trong ®ã: - C¸c thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc, tæ chøc, c¸ nh©n ®Òu b×nh ®¼ng trong thÞ tr­êng, cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc. - Gi¸o dôc ý thøc ph¸p luËt, tr¸ch nhiÖm x· héi gi¸o dôc truyÒn thèng lÞch sö vµ c¸c kiÕn thøc hiÓu biÕt vÒ së h÷u cho mäi c«ng d©n. §Ó tõ ®ã cã th¸i ®é xö sù ®óng ®¾n, hîp ph¸p. - Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò së h÷u ®Ó t¹o ®éng lùc cho ph¸t triÓn kinh tÕ trong sù nghiÖp ®æi míi, thùc hiÖn d©n giµu n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, v¨n minh. Nh­ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ph©n biÖt râ quyÒn së h÷u, quyÒn qu¶n lý vµ quyÒn sö dông... hay vÊn ®Ò cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc. 3. Trong viÖc c¶i t¹o c¸c quan hÖ së h÷u cÇn l­u ý c¸c vÊn ®Ò sau: - VÊn ®Ò c¬ chÕ t¸c ®éng cña së h÷u t¸i thÞ tr­êng - Néi dung c¶i t¹o c¸c quan hÖ së h÷u. - VÊn ®Ò "phi nhµ n­íc ho¸" vµ "t­ nh©n ho¸" - VÊn ®Ò tæ chøc vµ qu¶n lý khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc. - Nh÷ng doanh nghiÖp nµo lµ ®èi t­îng cña t­ nh©n ho¸, cæ phÇn ho¸. KÕt luËn G¾n liÒn víi qu¸ tr×nh h×nh thµnh ph¸t triÓn cña ph©n c«ng lao ®éng trong x· héi vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u lµ qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn. ChÝnh sù ph¸t triÓn cña LLSX vµ sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi, sù ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u ®· nÈy sinh ra nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, nã lµ ®éng lùc m¹nh mÏ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt hay nãi mét c¸ch kh¸c chÝnh sù ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc còng lµ mét ®éng lùc m¹nh mÏ thóc ®Èy qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña LLSX, gãp phÇn n©ng cao n¨ng suÊt lao ._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc10171.doc
Tài liệu liên quan