Thực trạng các Công ty Cổ phần & tình hình Cổ phần hóa Doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam hiện nay

Tài liệu Thực trạng các Công ty Cổ phần & tình hình Cổ phần hóa Doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam hiện nay: ... Ebook Thực trạng các Công ty Cổ phần & tình hình Cổ phần hóa Doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam hiện nay

doc34 trang | Chia sẻ: huyen82 | Ngày: 01/05/2013 | Lượt xem: 608 | Lượt tải: 1download
Tóm tắt tài liệu Thực trạng các Công ty Cổ phần & tình hình Cổ phần hóa Doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam hiện nay, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
phÇn më ®Çu Trªn c¬ së ®æi míi t­ duy kinh tÕ, nh÷ng n¨m gÇn ®©y nÒn kinh tÕ kÕ ¹ch ho¸ tËp trung ë n­íc ta ®· tõng b­íc chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng nh­ mét ®ßi hái tÊt yÕu cña sù ph¸t triÓn.Trong ®iÒu kiÖn c¬ chÕ qu¶n lÝ thay ®æi, khi hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh trë thµnh yÕu tè sèng cßn cña mçi doanh nghiÖp th× c¸c doanh nghiÖp thuéc khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc ®· béc lé ®Çy ®ñ nh÷ng yÕu kÐm, l©m vµo t×nh tr¹ng sa sót vµ khñng ho¶ng. Lµm thÕ nµo ®Ó cÊu tróc l¹i së h÷u nhµ n­íc vµ c¶i c¸ch khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc nh»m n©ng cao hiÖu qu¶,vai trß cña nã theo tinh thÇn c¸c NghÞ quyÕt §¹i héi 6 vµ 7 cña §¶ng? Mét trong nh÷ng gi¶i ph¸p cã tÝnh chiÕn l­îc ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò nµy lµ tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ mét sè doanh nghiÖp nhµ n­íc nh½m ®a d¹ng ho¸ së h÷u ®­a c¸c yÕu tè c¹nh tranh lµm ®éng lùc ®Ó t¨ng hiÖu qu¶ kinh doanh vµ x¸c lËp mét m« h×nh doanh nghiÖp h÷u hiÖu trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Trªn thùc tÕ, c«ng ty cæ phÇn vµ vËn ®éng cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc kh«ng ph¶i lµ nh÷ng hiÖn t­îng kinh tÕ x· héi xa l¹ ®èi víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi.C«ng ty cæ phÇn xuÊt hiÖn tõ thÕ kû 17 vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ trong thêi kú c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp. §Çu thÕ kû 18 c«ng ty cæ phÇn ®· trë thµnh h×nh thøc tæ chøc kinh doanh phæ biÕn ë hÇu hÕt c¸c nuíc cã nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t triÓn.Mét c©u hái ®­îc ®Æt ra lµ h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn cã ph¶i lµ m« h×nh doanh nghiÖp thÝch hîp víi nh÷ng ®ßi hái kh¸ch quan cña nÒn kinh tÕ n­íc ta hiÖn nay hay kh«ng?Ng­êi viÕt chän ®Ò tµi nµy kh«ng ngoµi môc ®Ých nghiªn cøu, t×m tßi nh÷ng luËn cø, c¬ së khoa häc ®Ó tr¶ l¬× c©u hái trªn còng nh­ mong muèn ®ãng gãp mét phÇn c«ng søc nhá bÐ cña m×nh vµo tiÕn tr×nh ®æi míi kinh tÕ ®Êt n­íc. Néi dung cña ®Ò ¸n: §Ò ¸n ®­îc chia lµm ba ch­¬ng: Ch­¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ c«ng ty cæ phÇn. Ch­¬ng nµy sÏ tr×nh bµy mét c¸ch kh¸i qu¸t lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn còng nh­ vai trß to lín cña nã ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ thÕ giíi tr­íc ®©y còng nh­ ë thêi ®iÓm hiÖn nay. Ch­¬ng 2: Thùc tr¹ng c¸c c«ng ty cæ phÇn vµ t×nh h×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp ë n­íc ta hiÖn nay. Ch­¬ng nµy tr×nh bµy nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n nhÊt vÒ thùc tr¹ng cña c¸c c«ng ty cæ phÇn ë ViÖt Nam, nh÷ng thµnh tùu vµ c¶ nh÷ng khã kh¨n cÇn gi¶i quyÕt.MÆt kh¸c ch­¬ng hai còng sÏ ®Ò cËp ®Ðn tiÕn tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc nh÷ng n¨m võa qua. Ch­¬ng 3: Ph­¬ng h­íng vµ nh÷ng gi¶i ph¸p c¬ b¶n nh»m ®Èy nhanh qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸c c«ng ty cæ phÇn trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam hiÖn nay. Trong ch­¬ng cuèi cïng ng­êi viÕt ®­a ra mét sè gi¶i ph¸p nh»m gãp phÇn t×m ph­¬ng h­íng ph¸t triÓn h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn- mét h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh mang l¹i hiÖu qu¶. §Ò ¸n hoµn thµnh lµ mét sù ghi nhËn b­íc ®Çu cho nh÷ng cè g¾ng cña ng­êi viÕt trong nh÷ng b­íc ®Çu tiªn cßn chËp ch÷ng cña qu¸ tr×nh nghiªn cøu,t×m hiÓu bé m«n khoa häc kinh tÕ.Qua ®ã trang bÞ mét sè kiÕn thøc vµ hiÓu biÕt nhÊt ®Þnh nÒn kinh tÕ n­íc ta còng nh­ sù vËn ®éng cña nã trong c¬ chÕ thÞ tr­ßng. Nh©n dÞp nµy cho phÐp em ®­îc göi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh nhÊt ®Õn thÇy gi¶ng viªn m«n kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c-Lªnin tr­êng §¹i Häc Kinh TÕ Quèc D©n Hµ Néi. Trung t©m t­ liÖu th«ng tin th­ viÖn cïng toµn thÓ c¸c b¹n ®· quan t©m gióp ®ì, cung cÊp tµi liÖu,h­íng dÉn, söa ch÷a, bæ sung vµ hoµn chØnh ®Ò tµi. phÇn néi dung Ch­¬ng1 Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ c«ng ty cæ phÇn 1.Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ lÞch sö ph¸t triÓn c«ng ty cæ phÇn. 1.1. C«ng ty cæ phÇn: Vµo nh÷ng n¨m cuèi cña thÕ kû 20 vµ ®Çu thÕ kû 21,nhiÒu ph¸t minh míi xuÊt hiÖn lµm cho lùc l­îng s¶n xuÊt vµ c¬ cÊu kinh tÕ cã sù thay ®æi,ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ chuyÓn sang c«ng nghiÖp nÆng,nhu cÇu t­ b¶n (vèn)®ßi hái víi quy m« lín,quy luËt tÝch tô vµ tËp trung t­ b¶n,tËp trung s¶n xuÊt ho¹t ®éng m¹nh.S¶n xuÊt ngµy cµng tËp trung vµo c¸c xÝ nghiÖp lín-c«ng ty cæ phÇn. C«ng ty cæ phÇn lµ h×nh thøc ph¸t triÓn cña së h÷u hçn hîp, tõ h×nh thøc vèn cña mét chñ sang h×nh thøc vèn cña nhiÒu chñ diÔn ra trªn ph¹m vi c«ng ty. Nã lµ s¶n phÈm tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh x· héi ho¸ vÒ mÆt kinh tÕ x· héi (mÆt së h÷u) vµ còng lµ s¶n phÈm tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung ho¸ s¶n xuÊt cña nÒn s¶n xuÊt lín hiÖn ®¹i.C.M¸c vµF.¡nggen ®· xem h×nh thøc së h÷u vèn cæ phÇn lµ “®iÓm qu¸ ®é”tõ t­ h÷u t­ s¶n sang së h÷u x· héi vÒ tµi s¶n trong khu«n khæ cña chñ nghÜa t­ b¶n. C«ng ty cæ phÇn lµ lo¹i h×nh tæ chøc hay c«ng ty mµ vèn cña nã do nhiÒu cæ ®«ng(thµnh viªn cña c«ng ty cæ phÇn) gãp l¹i th«ng qua viÖc mua cæ phiÕu do c«ng ty ph¸t hµnh.Theo luËt th­¬ng m¹i cña Anh th× cã hai lo¹i c«ng ty cæ phÇn: *C«ng ty c«ng céng(Publich company),lo¹i c«ng ty mµ cæ phiÕu cña nã ®­îc mua b¸n, trao ®æi trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n.Lo¹i c«ng ty nµy t­¬ng ®­¬ng víi c«ng ty v« danh ë Ph¸p(SocietÐ µ rÐpãnsabilitÐ). *C«ng ty riªng,t­¬ng ®­¬ng víi c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n cña Ph¸p. Tõ nhiÒu thËp kû qua,trªn thÕ giíi xuÊt hiÖn mét hiÖn t­îng míi,hiÖn t­îng t­ nh©n ho¸ doanh nghiÖp thuéc khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc c¶ trong c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn lÉn mét sè n­íc x· héi chñ nghÜa khi chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ.Song song víi hiÖn t­îng” t­ nh©n ho¸ ‘,cã hiÖn t­îng “cæ phÇn ho¸”.ViÖc xuÊt hiÖn hai hiÖn t­îng trªn lµ cã sù nhËn thøc kh¸c nhau gi÷a t­ nh©n ho¸ vµ cæ phÇn ho¸.C¸c n­íc t­ b¶n chñ nghÜa ®· ®ång nhÊt hai hiÖn t­îng trªn lµ mét,trong khi c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa kÓ c¶ ViÖt Nam cho r»ng kh«ng nªn ®ång nhÊt hai kh¸i niÖm ®ã. LÞch sö cho thÊy cã ba con ®­êng h×nh thµnh c«ng ty cæ phÇn ®ã lµ: H×nh thµnh theo con ®­êng truyÒn thèng.§iÒu ®ã cã nghÜa viÖc h×nh thµnh ®i tõ c«ng ty mét chñ sang c«ng ty nhiÒu chñ tõ thÊp ®Õn cao theo trËt tù tù nhiªn. H×nh thµnh do liªn doanh liªn kÕt gi÷a nhµ n­íc víi kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n trong vµ ngoµi n­íc. Cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc thµnh c«ng ty cæ phÇn. 1.2. TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña viÖc h×nh thµnh c«ng ty cæ phÇn vµ vai trß cña nã ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ thÕ giíi: NÒn kinh tÕ thÕ giíi,®Æc biÖt lµ kinh tÕ t­ b¶n chñ nghÜa ®· ph¸t triÓn rÊt nhanh vµo nh÷ng n¨m cuèi cña thÕ kû 19 vµ nh÷ng thËp niªn ®Çu tiªn cña thÕ kû 20.Cã thÓ nãi sau nh÷ng thµnh c«ng cña hai cuéc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp,víi nh÷ng nhËn thøc míi vÒ c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ,vÒ c¬ cÊu vµ c¸c lo¹i h×nh tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp mµ gÇn nh­ toµn bé nÒn kinh tÒ ®· kh¾c phôc ®­îc nh÷ng khã kh¨n, h¹n chÕ tõng ¶nh h­ëng mét c¸ch tiªu cùc ®Õn kinh tÕ thÕ giíi.Víi h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn,lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö kinh tÕ thÕ giíi ®· kh¾c phôc ®­îc nh÷ng tån t¹i tõng g©y biÕt bao khã kh¨n cho m×nh;®ã lµ t×nh tr¹ng c¸c c«ng ty thiÕu vèn ®Ó ®Çu t­ x©y dùng vµ s¶n xuÊt kinh doanh,nguån vèn cã ®­îc chñ yÕu tõ khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc do vËy lu«n tån t¹i sù bu«ng láng qu¶n lý trong doanh nghiÖp;kh«ng cã ®éng lùc trong chiÕn l­îc s¶n xuÊt,t­ liÖu bÞ ph©n t¸n;nh÷ng nguån lùc bÞ xÐ lÎ trong d©n... H×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn ra ®êi ®¸nh dÊu sù tiÕn ho¸ cña chÕ ®é tÝn dông tõ kinh doanh chñ yÕu dùa vµo vay mù¬n qua ng©n hµng hoÆc chung vèn sang huy ®éng vèn trªn thÞ tr­êng tµi chÝnh trong ®ã chñ yÕu lµ thÞ tr­êng chøng kho¸n.C¸c c«ng ty cæ phÇn lµ nguån cung cÊp s¶n phÈm cho sù phån vinh cña thÞ tr­êng chøng kho¸n.§æi l¹i,sù thÞnh v­îng cña thÞ tr­êng nµy t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c c«ng ty cæ phÇn sinh s«i n¶y në.Cã thÓ nãi c«ng ty cæ phÇn ra ®êi mang nh÷ng ®Æc ®iÓm míi cho phÐp nã thÝch øng víi nh÷ng ®ßi hái cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i mµ nh÷ng h×nh th¸i kh¸c kh«ng thÓ ®¸p øng ®­îc.§ã lµ: C«ng ty cæ phÇn lµ mét tæ chøc kinh doanh cã t­ c¸ch ph¸p nh©n vµ c¸c cæ ®«ng chØ cã tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n trong ph¹m vi vèn gãp cña m×nh.§iÒu nµy cho phÐp c«ng ty cã t­ c¸ch ph¸p lý ®Çy ®ñ ®Ó huy ®éng nh÷ng l­îng vèn lín n»m r¶i r¸c thuéc nhiÒu c¸ nh©n trong x· héi. C¬ cÊu tæ chøc trong c«ng ty cæ phÇn ®· thùc hiÖn ®­îc viÖc t¸ch biÖt quyÒn së h÷u vµ quyÒn kinh doanh,t¹o nªn mét h×nh th¸i x· héi ho¸ së h÷u cña mét bªn lµ ®«ng ®¶o c«ng chóng mua cæ phÇn cßn bªn kia lµ ®éi ngò c¸c nhµ qu¶n trÞ kinh doanh chuyªn nghiÖp sö dông t­ b¶n x· héi cho nh÷ng c«ng cuéc kinh doanh quy m« lín. C¸c cæ phiÕu vµ tr¸i phiÕu cña c«ng ty cæ phÇn ®­îc chuyÓn nh­îng dÔ dµng trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n,v× thÕ bÊt kÓ cæ phiÕu ®­îc chuyÓn chñ bao nhiªu lÇn cuéc sèng cña c¸c doanh nghiÖp vÉn tiÕp tôc mét c¸ch b×nh th­êng mµ kh«ng bÞ ¶nh h­ëng.§ång thêi nhê c¬ chÕ nµy nã ®· t¹o nªn sù di chuyÓn linh ho¹t c¸c luång vèn trong x· héi theo c¸c nhu cÇu vµ c¬ héi ®Çu t­ ®a d¹ng cña c¸c c«ng ty vµ c«ng chóng. Cã thÓ nãi nh÷ng ­u thÕ ®­îc mang l¹i tõ viÖc h×nh thµnh vµ ho¹t ®éng cña c«ng ty cæ phÇn lµ v« cïng to lín nã ®· kh¾c phôc viÖc bu«ng láng qu¶n lý tµi s¶n cña c¸c doanh nghiÖp,xo¸ bá t×nh tr¹ng v« chñ trong c¸c c«ng ty.MÆc dï chñ tr­¬ng trao quyÒn tù qu¶n cho c¸c doanh nghiÖp thuéc khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc ®· ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nh­ng nã míi chØ ®Èy lïi ®­îc chÕ ®é bao cÊp cña nhµ n­íc ®èi víi doanh nghiÖp cßn vÒ mÆt nhËn thøc th× tµi s¶n cña doanh nghiÖp nhµ n­íc vÉn lµ tµi s¶n chung cho nªn t×nh tr¹ng v« tr¸ch nhiÖm,l·ng phÝ cña c«ng vÉn kh«ng ®­îc kh¾c phôc.Khi xuÊt hiÖn c«ng ty cæ phÇn th× mÆc nhiªn nh÷ng ®iÒu nµy sÏ kh«ng tån t¹i. H¬n n÷a,c«ng ty cæ phÇn huy ®éng ®­îc nguån vèn trong x· héi cung cÊp cho ho¹t ®éng kinh doanh vµ ®Çu t­ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp.Mét mÆt võa gãp phÇn th¸o gì khã kh¨n cho ng©n s¸ch nhµ n­íc (kh«ng ph¶i chu cÊp cho doanh nghiÖp) mÆt kh¸c vèn vµ tµi s¶n doanh nghiÖp nhµ n­íc nhê qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ thu l¹i sÏ ®­îc ®Çu t­ më réng s¶n xuÊt;t¨ng thªm tµi s¶n cè ®Þnh gãp phÇn to lín thóc ®Èy kinh tÕ t¨ng tr­ëng. Ngoµi ra,h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn xuÊt hiÖn sÏ thay ®æi cung c¸ch qu¶n lý trong mçi doanh nghiÖp,ë c«ng ty cæ phÇn quyÒn lîi cña nh÷ng ng­êi chñ míi cña doanh nghiÖp g¾n chÆt víi sù thµnh b¹i cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh v× thÕ hä rÊt ®oµn kÕt,g¾n bã vµ thèng nhÊt trong viÖc t×m kiÕm vµ ®­a ra ph­¬ng h­íng ho¹t ®éng phï hîp nhÊt cña doanh ngiÖp nh»m cñng cè,t¨ng c­êng søc c¹nh tranh cña s¶n phÈm do hä s¶n xuÊt ra,quan t©m ®Õn c«ng viÖc c«ng ty vµ lao ®éng víi tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao. 1.3. LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. VÒ mÆt lý thuyÕt,chóng ta ®Òu nhËn thÊy r»ng h×nh th¸i doanh nghiÖp d­íi d¹ng c«ng ty cæ phÇn lµ s¶n phÈm cña mét qu¸ tr×nh tiÕn ho¸ l©u dµi,g¾n liÒn víi nh÷ng nÊc thang ph¸t triÓn cña x· héi ho¸ së h÷u t­ nh©n trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. VÒ mÆt lÞch sö,cã thÓ thÊy r»ngqu¸ tr×nh tiÕn ho¸ vµ ph¸t triÓn cña c¸c h×nh th¸i doanh nghiÖp ®­îc ®¹c tr­ng bëi ba lo¹i h×nh chñ yÕu t­¬ng øng víi ba møc ®é ph¸t triÓncña x· héi ho¸ së h÷u t­ nh©n mÆc dï biÓu hiÖn cña chóng hÕt søc linh ho¹t vµ ®a d¹ng. H×nh th¸i kinh doanh mét chñ,mét h×nh th¸i bao gåm c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp trong ®ã ng­êi chñ së h÷u t­ nh©n ®éc lËp duy tr× vµ ph¸t triÓn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh trªn c¬ së lao ®éng cña b¶n th©n hoÆc thuª m­ín ng­êi kh¸c víi vèn liÕng s½n cã vµ tÝnh to¸n cña anh ta trªn c¬ së nh÷ng ®ßi hái cña thÞ tr­êng.§©y lµ h×nh th¸i phæ biÕn thèng trÞ trong nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ nhá vµ trong giai ®o¹n ®Çu cña chñ nghÜa t­ b¶n tù do c¹nh tranh.Ph­¬ng ph¸p kinh doanh nµy bao gåm hai c¸ch thøc:kinh doanh theo ph­¬ng thøc s¶n xuÊt hµng ho¸ nhá vµ kinh doanh theo ph­¬ng thøc t­ b¶n chñ nghÜa.Gi÷a chóng tuy cã sù kh¸c nhau vÒ môc ®Ých vµ ®Æc ®iÓm kinh doanh nh­ng l¹i lµ sù kÕ tiÕp tÊt yÕu cña cïng mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn dùa trªn së h÷u t­ nh©n.NÕu nh­ qu¸ tr×nh x· héi ho¸ nhê hai t¸c nh©n chñ yÕu lµ trao ®æi vµ tÝn dông th× vÒ mÆt lÞch sö,chÝnh nhê sù trî gióp cña t­ b¶n th­¬ng nghiÖp vµ t­ b¶n cho vay nÆng l·i mµ h×nh th¸i kinh doanh mét chñ ®· cã sù chuyÓn biÕn vÒ chÊt.Tõ ph­¬ng thøc kinh doanh xÐ lÎ ruéng ®Êt vµ ph©n t¸n t­ liÖu s¶n xuÊt trong tay nh÷ng ng­êi t­ h÷u nhá sang ph­¬ng thøc kinh doanh theo lèi t­ b¶n chñ nghÜa b»ng qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung ruéng ®Êt,t­ liÖu s¶n xuÊt trong tay mét sè Ýt ng­êi.Cïng víi sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng thÕ giíi,quy m« bu«n b¸n vµ s¶n xuÊt ®ßi hái ph¶i tËp trung t­ b¶n ngµy cµng lín.§Ó cã thÓ ®øng v÷ng trong c¹nh tranh vµ ®¸p øng ®­îc nh÷ng nhu cÇu cña thÞ tr­êng c¸c h×nh thøc kinh doanh chumg vèn lÇn l­ît ra ®êi vµ ph¸t triÓn. H×nh th¸i kinh doanh chung vèn xÐt vÒ mÆt lÞch sö lµ mét b­íc tiÕn ho¸ trong chÕ dông tÝn dông,chuyÓn tõ ph­¬ng thøc kinh doanh chñ yÕu dùa vµo vay m­în sang ph­¬ng thøc kinh doanh chñ yÕu dùa vµo vèn gãp.Nã ®­îc xem nh­ lµ h×nh th¸i trung gian ®Ó h×nh thµnh c«ng ty cæ phÇn sau nµy.Trong lÞch sö tõng tån t¹i hai m« h×nh kinh doanh thuéc h×nh th¸i nµy ®ã lµ: H×nh th¸i kinh doanh hîp t¸c x· cña nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt hµng ho¸ nhá nh»m chèng l¹i sù tan r· vµ ph¸ s¶n cña hä tr­íc ph­¬ng thøc kinh doanh t­ b¶n chñ nghÜa. H×nh th¸i c«ng ty chung vèn cña c¸c nhµ t­ b¶n víi ba h×nh thøc phæ biÕn:C«ng ty d©n sù; c«ng ty hîp danh vµ c«ng ty hîp t­ ®¬n gi¶n. Tr¸ch nhiÖm v« h¹n vµ sù rµng buéc láng lÎo vÒ mÆt ph¸p lý lµ nh÷ng bÊt lîi lµm cho h×nh th¸i c«ng ty chung vèn chØ tån t¹i trong mét kho¶ng thêi gian ng¾n nh­êng chç cho c«ng ty cæ phÇn ra ®êi vµ ph¸t triÓn.Nh÷ng h¹n chÕ ®ã ®· lµm cho h×nh thøc nµy ngµy nay cã xu h­íng thu vÒ nh÷ng ngµnh kinh doanh nhá trong n«ng nghiÖp,dÞch vô b¸n lÎ,®¹i lý cho c¸c h·ng...vµ th­êng lµ c¸c nhãm cã tÝnh chÊt gia ®×nh.Qua ®ã,cã thÓ thÊy r»ng h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn b»ng nh÷ng ­u thÕ cña m×nh tÊt yÕu sÏ ra ®êi vµ thèng trÞ kinh tÕ thÕ giíi. Trong t¸c phÈm “ Tuyªn ng«n cña nhµ t­ b¶n”, hai t¸c gi¶ L.Ken®¬ vµ M.Atl¬ cho r»ng:ngµy nay c¸c c«ng ty cæ phÇn ®· tån t¹i mét c¸ch hÕt søc phæ biÕn ë Mü vµ c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn;m« h×nh c«ng ty cæ phÇn víi ­u ®iÓm lín nhÊt cña nã lµ mäi c«ng nh©n ®Òu cã cæ phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn ®Õn ®Ønh cao.H×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn chuyÓn tõ c¬ cÊu mét chñ lµ chÝnh sang giai ®o¹n ®a d¹ng ho¸ chñ së h÷u cæ phÇn víi nh÷ng c«ng ty cã hµng tr¨m ngh×n thËm chÝ h»ng triÖu cæ ®«ng bao gåm c¸c nhµ t­ b¶n lín,c«ng nh©n vµ viªn chøc.§i ®«i víi qu¸ tr×nh x· héi ho¸ s¶n xuÊt,trªn thùc tÕ néi bé c«ng ty cæ phÇn còng diÔn ra hai qu¸ tr×nh:quyÒn së h÷u cæ phÇn ph©n t¸n cao ®é vµ gi¸ trÞ cæ phÇn tËp trung cao ®é.kÕt qu¶ cña hai qu¸ tr×nh ®ã lµ viÖc ®«ng ®¶o chñ së h÷u cæ phÇn gi¸ trÞ nhá,tøc lµ nh÷ng cæ ®«ng nhá vøt bá quyÒn tham gia quyÕt ®Þnh t¹i ®¹i héi cæ ®«ng.Hµng tr¨m ngh×n,hµng triÖu cæ ®«ng nhá chØ tham gia mua b¸n trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n ,hä kh«ng g¾n bã cè ®Þnh víi mét c«ng ty cæ phÇn nµc vµ qua ®ã nh÷ng nhµ t­ b¶n lín cã thÓ sö dông mét sè vèn t­¬ng ®èi nhá,chØ së h÷u mét l­îng cæ phÇn t­¬ng ®èi Ýt nh­ng cã thÓ chi phèi mét gi¸ trÞ cæ phÇn rÊt lín ®¬n cö:H·ng dÇu má lín nhÊt thÕ giíi etson do n¨m cæ ®«ng n¾m quyÒn chi phèi nh­ng n¨m cæ ®«ng nµy còng chØ chiÕm 4,8% cæ phÇn cña h·ng.Nh­ vËy,sè l­îng cæ ®«ng lín rÊt Ýt nh­ng ®· tËp trung trong tay m×nh quyÒn chi phèi hµng lo¹t c«ng ty cæ phÇn lo¹i lín.Râ rµng lµ t¹i c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn c¸c c«ng ty cæ phÇn lµ m« h×nh kinh doanh cã hiÖu qu¶ kinh tÕ cao mµ kh«ng lµm suy yÕu quan hÖ chiÕm h÷u t­ nh©n cña ph­¬ng thøc s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa.C«ng ty cæ phÇn ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho t­ b¶n ngµy cµng tËp trung,vai trß chi phèi vµ thèng trÞ cña nhµ t­ b¶n ngµy cµng t¨ng c­êng.§Õn ®©y ®Æt ra mét vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt lµ m« h×nh c«ng ty cæ phÇn cã phï hîp víi c«ng cuéc c¶i c¸ch kinh tÕ cña c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa ®¨c biÖt lµ ë n­íc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay hay kh«ng? Ch­¬ng 2: Thùc tr¹ng c¸c c«ng ty cæ phÇn vµ t×nh h×nh cæ phÇn ho¸ doanh ngiÖp nhµ n­íc ë ViÖt Nam hiÖn nay 1. Vai trß cña c¸c c«ng ty cæ phÇn trong nÒn kinh tÕ thÞ t­êng cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc: C«ng ty cæ phÇn h×nh thøc tæ chøc kinh doanh phæ biÕn trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã vai trß to lín trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ , gãp phÇn hoµn thiÖn c¬ chÕ thÞ th­êng cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng,c«ng ty cæ phÇn t¹o ra c¸c c«ng cô ®Ó cã thÓ huy ®éng vèn víi quy m« lín vµ hiÖu qña cao.nhê ph¸t hµnh cæ phiÕu vµ tr¸i phiÕu,c«ng ty cæ phÇn cã thÓ huy ®éng ®­îc nh÷ng nguån vèn nhá lÎ nhµn rçi n»m t¶n m¹n trong x· héi ®Ó ®Çu t­ vµo nh÷ng c«ng tr×nh ®ßi hái nh÷ng nguån vèn lín vµ dµi h¹n mµ tõng c¸ nh©n hoÆc tõng doanh nghiÖp kh«ng cã kh¶ n¨ng tÝch luü ®­îc nh­ ®Çu t­ x©y dùng ®­êng s¾t,x©y dùng nh÷ng xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp sö dông c«ng nghÖ cao...trong nÒn kinh tÕ n­íc ta hiÖn nay thiÕu vèn ®ang lµ trë ng¹i lín nhÊt cho sù ph¸t triÓn.Huy ®éng vèn trong d©n võa lµ gi¶i ph¸p cÊp b¸ch võa lµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n trong chiÕn l­îc t¹o vèn cña tõng doanh nghiÖp. H×nh thøc huy ®éng vèn hiÖn nay ë n­íc ta cßn nghÌo nµn (víi hai h×nh thøc chñ yÕu lµ hÖ thèng quü tiÕt kiÖm vµ tÝn phiÕu kho b¹c nhµ n­íc),vµ so víi h×nh thøc huy ®éng vèn qua c«ng ty cæ phÇn th× nh÷ng h×nh thøc ®ã cßn mang nhiÒu nh­îc ®iÓm ®ãi víi c¶ ng­êi göi vµ ng­êi ®i vay: Thø nhÊt nÕu huy ®éng vèn qua hÖ thèng tiÕt kiÖm,tÝn dông th× l·i suÊt vµ chi phÝ cao g©y khã kh¨n cho ng­êi sö dông vèn v× ph¶i th«ng qua nhiÒu kh©u,chi phÝ nghiÖp vô vµ lîi tøc t¨ng lªn.Huy ®éng vèn qua c«ng ty sÏ gi¶m ®­îc mäi chi phÝ kh«ng cÇn thiÕt do ®ã t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc sö dông vèn còng nh­ b¶o vÖ quyÒn lîi ng­êi cã vèn. Thø hai göi tiÒn vµo quü tiÕt kiÖm tuy cã ®­îc mét l·i suÊt æn ®Þnh,h¹n chÕ phÇn nµo rñi ro nh­ng ngõi cã vèn hoµn toµn mÊt kh¶ n¨ng chi phèi viÖc sö dômg vèn còng nh­ kh«ng ®­îc h­ëng nh÷ng may m¾n cña viÖc sö dông ®ång vèn ®ã.Sö dông vèn mua cæ phiÕu mÆc dï ph¶i chÞu sù rñi ro ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh nh­ng hä còng sÏ ®­îc h­ëng nh÷ng may m¾n mµ trong th­¬ng tr­êng lóc nµo còng cã.H¬n n÷a,mua cæ phÇn tuy ®­îc gi¶i phãng khái nhiÖm vô qu¶n lý vµ sö dông vèn nh­ng c¸c cæ ®«ng vÉn cã quyÒn lùc trong ®¹i héi cæ ®«ng,vµ mét khi ®iÒu kiÖn vµ kh¶ n¨ng cho phÐp hä cã thÓ ®ùoc bÇu vµo c¬ quan l·nh ®¹o c«ng ty.ChÝnh v× nh÷ng lîi Ých Êy mµ viÖc mua cæ phÇn hÊp dÉn h¬n göi tiÒn tiÕt kiÖm.TÊt nhiªn còng cÇn ph¶i thÊy r»ng ®Ó nh÷ng ®iÒu ®ã trë thµnh hiÖn thùc cßn ph¶i phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè kh¸c liªn quan ®Õn viÖc lµm cho c«ng ty cæ phÇn cã mét vÞ trÝ xøng ®¸ng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. C«ng ty cæ phÇn t¹o ra mét c¬ chÕ ph©n t¸n rñi ro nh»m h¹n chÕ nh÷ng tiªu cùc vÒ kinh tÕ x· héi khi mét doanh nghiÖp l©m vµo t×nh tr¹ng khñng ho¶ng. Rñi ro trong kinh doanh lµ cã thÓ x¶y ra tuy kh«ng ph¶i lµ mét tÊt yÕu ®èi víi mäi doanh nghiÖp song còng lµ lÏ tù nhiªn trong th­¬ng tr­êng. Kh¾c phôc rñi ro b»ng sù thËn träng lµ ®iÒu cÇn thiÕt song kh«ng ph¶i lµ c¸ch duy nhÊt bëi v× møc ®é rñi ro l¹i th­êng tØ lÖ thuËn víi triÓn väng thu lîi nhuËn.V× vËy trong kinh doanh muèn thu lîi nhuËn cao ®«i khi ph¶i m¹o hiÓm.ChÊp nhËn rñi ro lµ mét phÈm chÊt cÇn cã cña mét nhµ kinh doanh nh­ng chÊp nhËn m¹o hiÓm kh«ng ph¶i lµ liÒu lÜnh theo kiÓu”®­îc ¨n c¶ ng· vÒ kh«ng”,chÊp nhËn m¹o hiÓm nh­ng vÉn cÇn cã c¬ chÕ h¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc vµ sù thiÖt h¹i cña rñi ro cã thÓ dÉn ®Õn ph¸ s¶n.C«ng ty cæ phÇn lµ mét c¬ chÕ nh­ vËy. ChÕ ®é tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n (ph©n biÖt râ rµng tµi s¶n c«ng ty vµ tµi s¶n c¸ nh©n ng­êi cã vèn gãp,tr¸ch nhiÖm tµi chÝnh giíi h¹n trong ph¹m vi tµi s¶n còng nh­ phÇn gãp vèn cña mçi ng­êi) ®· h¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt nh÷ng thiÖt h¹i cña sù rñi ro,thua lç.Trong kinh doanh tr­êng hîp tåi tÖ nhÊt lµ ph¸ s¶n nh­ng víi nh÷ng h×nh thøc kinh doanh kh¸c nhau t¸c h¹i cña ph¸ s¶n còng kh«ng gièng nhau.§èi víi doanh nghiÖp t­ nh©n, chñ doanh nghiÖp ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm v« h¹n do ®ã trong tr­êng hîp ph¸ s¶n ph¶i sö dông toµn bé tµi s¶n thuéc së h÷u cña m×nh ®Ó thanh to¸n nî nÇn. §èi víi c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n tuy chØ giíi h¹n trong tµi s¶n cña c«ng ty vµ sè vèn gãp cña mäi ng­êi nh­ng do chØ ®­îc sö dông nguån vèn gãp cña c¸c thµnh viªn mµ kh«ng ®­îc ph¸t hµnh bÊt kú mét lo¹i tÝn phiÕu nµo nªn khi bÞ ph¸ s¶n mäi thµnh viªn th­êng ph¶i chÞu nh÷ng thiÖt hai nÆng nÒ.C«ng ty cæ phÇn ®­îc ph¸t hµnh cæ phiÕu vµ tr¸i phiÕu mét c¸ch réng r·i,do ®ã sù thiÖt h¹i cña mçi ng­êi kh«ng lín l¾m (tÊt nhiªn kh«ng lo¹i trõ nh÷ng ng­êi mua cæ phÇn víi sè l­îng lín).Nhê c¬ chÕ nµy mµ khi ph¸ s¶n hËu qu¶ tiªu cùc vÒ mÆt kinh tÕ x· héi ®­îc h¹n chÕ ë møc thÊp nhÊt §èi víi c«ng ty cæ phÇn , ng­êi mua cæ phÇn kh«ng ®­îc quyÒn rót vèn chØ cã quyÒn së h÷u c¸c cæ phiÕu vµ ®­îc phÐp mua b¸n chuyÓn nh­îng. Nh­ vËylîi Ých cña c¸c cæ ®«ng g¾n chÆt víi ho¹t ®éng cña c«ng ty cæ phÇn.Tuy nhiªn do c¸c c«ng ty cã thÓ ®­îc chuyÓn nh­îng vµ mua b¸n nªn c¸c cæ ®«ng khi cÇn vÉn cã thÓ thu håi vèn víi nh÷ng møc ®é kh¸c nhau vµ chuyÖn m¹o hiÓm rñi ro còng nh­ sù may m¾n sÏ ®­îc chuyÓn cho cæ ®«ng míi. Do ®ã c«ng ty sÏ kh«ng bÞ rót vèn mµ vÉn gi÷ ®­îc tÝch luü liªn tôc trong qóa tr×nh kinh doanh. Trong h×nh thøc c«ng ty cæ phÇn, ng­êi ®Çu t­ lín cã thÓ mua cæ phiÕu, tr¸i phiÕu ë nhiÒu c«ng ty kh¸c nhau,nhiÒu ngµnh kh¸c nhau do ®ã sù rñi ro vµ m¹o hiÓm cña ®Çu t­ ®­îc ph©n t¸n vµo nhiÒu ngµnh,nhiÒu lÜnh vùc,lµm gi¶m bít tæn thÊt cho ng­êi ®Çu t­ h¬n lµ tËp trung vµo mét c«ng ty khi c«ng ty ®ã bÞ ph¸ s¶n.Thùc ra rñi ro,sù m¹o hiÓm vµ lîi Ých x· héi lµ hai ®¹i l­îng cã quan hÖ víi nhau:møc ®é rñi ro,m¹o hiÓm Ýt th× th«ng th­êng lîi Ých cña ng­êi ®Çu t­ còng thÊp.ChÝnh c¬ chÕ ph©n bè rñi ro nµy t¹o ®iÒu kiÖn cho nh÷ng ng­êi cã vèn m¹nh d¹n ®Çu t­,lµm cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn vµ cã xu h­íng æn ®Þnh h¬n . ViÖc ra ®êi c¸c c«ng ty víi viÖc ph¸t hµnh c¸c lo¹i chøng kho¸n cïng víi viÖc chuyÓn nh­îng,mua b¸n chøng kho¸n ®Õn mét møc ®é nhÊt ®Þnh sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ra ®êi cña thÞ tr­êng chøng kho¸n-tr¸i tim cña thÞ tr­êng vèn. ý nghÜa c¨n b¶n cña viÖc ra ®êi thÞ tr­êng chøng kho¸n lµ ë chç:®ã lµ n¬i c¸c nhµ kinh doanh cã thÓ t×m kiÕm ®­îc c¸c nguån tµi trî cho ho¹t ®éng ®Çu t­ s¶n xuÊt kinh doanh;lµ n¬i khai th«ng c¸c nguån tiÕt kiÖm cña nh÷ng ng­êi tÝch luü ®Õn c¸c nhµ ®Çu t­;lµ c¬ chÕ ph©n bæ c¸c nguån vèn ®Çu t­ phï hîp víi yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ lµ c¬ së quan träng ®Ó nhµ n­íc th«ng qua ®ã sö dông c¸c chÝnh s¸ch tiÒn tÖ can thiÖp vµo ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ nh»m ®¹t nh÷ng môc tiªu lùa chän.ThiÕu thÞ tr­êng chøng kho¸n sÏ kh«ng cã mét nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t triÓn.Song sù ra ®êi cña thÞ tr­êng chøng kho¸n kh«ng phô thuéc vµo ý muèn chñ quan mµ lµ kÕt qu¶ cña sù ph¸t triÓn chung vÒ kinh tÕ x· héi ,trong ®ã sù ra ®êi,ph¸t triÓn vµ ho¹t ®éng mét c¸ch hoµn h¶o cña c¸c c«ng ty cæ phÇn gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh. C«ng ty cæ phÇn b¶o ®¶m sù tham gia ®«ng ®¶o cña c«ng chóng,l¹i cã c¬ cÊu tæ chøc qu¶n lý chÆt chÏ,ph©n ®Þnh râ rµng gi÷a quyÒn së h÷u vµ quyÒn kinh doanh nªn ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho ng­êi lao ®éng tham gia qu¶n lý c«ng ty mét c¸ch thùc sù,sö dông ®­îc nh÷ng gi¸m ®èc tµi n¨ng (gi¸m ®èc thùc sù lµ mét nghÒ chø kh«ng ph¶i lµ mét quan chøc) ®¶m b¶o ®­îc quyÒn lîi,lîi Ých vµ tr¸ch nhiÖm cña chñ së h÷u,®Èy nhanh qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng x· héi,thùc hiÖn nguyªn t¾c “ai giái nghÒ g× lµm nghÒ ®ã”. Víi c«ng ty cæ phÇn,nh÷ng ng­êi kh«ng th¹o kinh doanh cã thÓ yªn t©m lµm viÖc chuyªn m«n cña m×nh v× ®ång vèn cña hä dï Ýt dï nhiÒu vÉn cã kh¶ n¨ng sinh lêi do ®· ®­îc c¸c nhµ kinh doanh chuyªn nghiÖp sö dông.Nh­ vËy c«ng ty cæ phÇn ®· lo¹i trõ ®­îc t×nh tr¹ng bÊt hîp lý hiÖn nay lµ trong khi c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh cã kh¶ n¨ng sö dông vèn mét c¸ch cã hiÖu qu¶ cao,®em l¹i lîi Ých cho c¶ ng­êi cã vèn,ng­êi sö dông vèn vµ x· héi l¹i kh«ng ®ñ vèn ®Ó ho¹t ®éng,th× c¸c tÇng líp nh©n d©n lµm viÖc ë c¸c lÜnh vùc kh¸c,mçi ng­êi cã chót Ýt vèn l¹i ph¶i loay hoay ®¸nh vËt víi thÞ tr­êng ®Ó kiÕm tõng ®ång lîi nhuËn Ýt ái,c«ng viÖc chuyªn m«n cña m×nh vèn lµ nghÒ chÝnh,cã nhiÒu n¨ng lùc l¹i kh«ng ®­îc ®Çu t­ thÝch ®¸ng vÒ t©m søc.Ch¾c ch¾n r»ng,cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng,sù ra ®êi cña c¸c c«ng ty cæ phÇn sÏ dÇn dÇn lo¹i bá t×nh tr¹ng “c¶ n­íc ®i bu«n”, “nhµ nhµ ®æ ra mÆt ®­êng”,c¬ quan,c«ng së ®ôc t­êng,ph¸ rµo lËp ki-èt ®Ó bu«n b¸n lÆt vÆt.T×nh tr¹ng ®ã kh«ng nh÷ng g©y nªn lén xén trong nÒn kinh tÕ,mµ cßn lµm cho mét nguån vèn lín bÞ sö dông l·ng phÝ vµ tÖ h¹i h¬n lµ lµm rèi lo¹n hÖ thèng ph©n c«ng lao ®éng x· héi v× mäi ng­êi kh«ng ®­îc ®Æt ë vÞ trÝ thÝch hîp cña m×nh ®Ó cã thÓ ph¸t huy hÕt tµi n¨ng s¸ng t¹o vèn cã.Cã thÓ nãi víi nh÷ng ­u thÕ ®­îc mang l¹i tõ viÖc ra ®êi vµ ph¸t triÓn h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn th× viÖc më réng vµ ph¸t triÓn m« h×nh c«ng ty cæ phÇn ë n­íc ta lµ mét sù tÊt yÕu vµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó nh©n réng m« h×nh nµy lµ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc. 2 Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc,néi dung vµ ý nghÜa thùc tiÔn. 2.1 Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc,thùc chÊt vµ nh÷ng môc tiªu cÇn v­¬n tíi. Trong c«ng cuéc ®æi míi kinh tÕ ë n­íc ta,®æi míi khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc cã mét ý nghÜa quyÕt ®Þnh.Mét trong nh÷ng gi¶i ph¸p c¬ b¶n nh»m tæ chøc l¹i vµ ®æi míi doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ cæ phÇn ho¸ mét sè doanh nghiÖp nhµ n­íc mµ nhµ n­íc kh«ng cÇn ®Çu t­ 100% vèn.Thùc hiÖn chñ tr­¬ng ®ã ngµy 8/6/1992 chñ tÞch héi ®ång bé tr­ëng nay lµ thñ t­íng chÝnh phñ ®· ra quyÕt ®Þnh 202/H§BT “vÒ viÖc tiÕp tôc lµm thÝ ®iÓm chuyÓn mét sè doanh nghiÖp nhµ n­íc thµnh c«ng ty cæ phÇn”.Tuy nhiªn,t×nh h×nh triÓn khai rÊt chËm,c¸n bé c«ng nh©n c¸c doanh nghiÖp ch­a thùc sù h­ëng øng.Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n lµ do nhËn thøc vÒ b¶n chÊt,môc tiªu vµ ph­¬ng ph¸p cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc cßn kh¸c nhau nªn sinh ra ph©n v©n,chÇn chõ,do dù.VËy thùc chÊt cña viÖc cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc nh­ thÕ nµo? VÒ vÊn ®Ò nµy,hiÖn nay cã hai lo¹i ý kiÕn kh¸c nhau.ý kiÕn thø nhÊt cho r»ng thùc chÊt cæ phÇn ho¸ lµ t­ nh©n ho¸,lo¹i thø hai th× cho ®ã lµ qu¸ tr×nh x· héi ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc. VÒ lo¹i ý kiÕn thø nhÊt:nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi ®· tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc xuÊt ph¸t tõ ®­êng lèi kinh tÕ vµ ®Æc ®iÓm kinh tÕ x· héi cña mçi n­íc trong tõng thêi kú kh¸c nhau nh­ng nguyªn nh©n th­êng lµ: Do thay ®æi chÕ ®é chÝnh trÞ x· héi (nh­ c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa §«ng ©u vµ Liªn X« cò) dÉn ®Õn sù thay ®æi chÕ ®é së h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt-tõ c«ng h÷u chuyÓn sang t­ h÷u-v× thÕ thùc chÊt viÖc cæ phÇn ho¸ mét sè doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ mét bé phËn cña chñ ch­¬ng t­ nh©n ho¸ nÒn kinh tÕ Do khñng ho¶ng,l¹m ph¸t,ng©n s¸ch th©m hôt ph¶i cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp ®Ó thu håi vèn cho nhµ n­íc,gi¶m phÇn nµo g¸nh nÆng cho nÒn kinh tÕ. Do khã qu¶n lÝ bëi doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ së h÷u c«ng céng vµ hiÖu qu¶ kinh doanh thÊp. §Ó thu hót vèn ®Çu t­,tranh thñ c«ng nghÖ vµ ph­¬ng ph¸p qu¶n lÝ tiªn tiÕn tõ c¸c nguån trong vµ ngoµi n­íc nh»m x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng, ph¸t triÓn s¶n xuÊt n©ng cao chÊt l­îng hµng ho¸,t¨ng søc c¹nh tranh vµ më réng thÞ tr­êng. ChÝnh v× thùc tiÔn ®ã mµ c¸c häc gi¶ n­íc ngoµi khi xem xÐt vÊn ®Ò cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc ®Òu ®Æt nã trong mét qu¸ tr×nh réng lín h¬n-qu¸ tr×nh t­ nh©n ho¸.Cã hai c¸ch hiÓu t­ nh©n ho¸ theo nghÜa réng vµ t­ nh©n ho¸ theo nghÜa hÑp.Liªn hîp quèc cã ®­a ra ®Þnh nghÜa vÒ t­ nh©n ho¸ : “t­ nh©n ho¸ lµ sù biÕn ®æi t­¬ng quan gi÷a nhµ n­íc vµ thÞ tr­êng”. Theo c¸ch hiÓu nµy th× toµn bé nh÷ng chÝnh s¸ch,luËt lÖ,thÓ chÕ nh»m khuyÕn khÝch më réng vµ ph¸t triÓn khu vùc kinh tÕ t­ nh©n hay c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh,gi¶m bít sù can thiÖp cña nhµ n­íc vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ c¬ së vµ dµnh cho thÞ tr­êng mét vai trß ®iÒu tiÕt ®¸ng kÓ.Cßn t­ nh©n ho¸ theo nghÜa hÑp dïng ®Ó chØ qu¸ tr×nh gi¶m bít quyÒn së hòu cña nhµ n­íc hoÆc sù kiÓm so¸t cña ChÝnh Phñ ®èi víi c¸c xÝ nghiÖp.ViÖc ®ã cã thÓ th«ng qua nhiÒu biÖn ph¸p vµ ph­¬ng thøc kh¸c nhau nh­ng chñ yÕu vÉn lµ cæ phÇn ho¸. ë n­íc ta chñ tr­¬ng cæ phÇn ho¸ mét sè doanh ngiÖp nhµ n­íc l¹i xuÊt ph¸t tõ ®­êng lèi kinh tÕ vµ ®Æc ®iÓm kinh tÕ x· héi n­íc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay:”X©y dùng nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn,vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa”.Chóng ta ®ang bè trÝ l¹i c¬ cÊu kinh tÕ vµ chuyÓn ®æi c¬ chÕ qu¶n lÝ cho phï hîp víi ®­êng lèi Êy,®©y lµ sù chuyÓn h­íng chiÕn l­îc kinh tÕ x· héi cña n­íc ta vµ ®ã còng lµ ®Æc ®iÓm lín nhÊt chi phèi,quyÕt ®Þnh néi dung vµ ph­¬ng thøc cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc.V× vËy cÇn nhËn thøc r»ng:thùc chÊt cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc ë n­íc ta (kh¸c h¼n víi cæ phÇn ho¸ mµ c¸c n­íc trªn thÕ giíi ®· tiÕn hµnh) lµ nh»m c¬ cÊu l¹i doanh nghiÖp nhµ n­íc cho hîp lÝ vµ hiÖu qu¶ cßn viÖc chuyÓn ®æi së h÷u cña nhµ n­íc thµnh së h÷u cña c¸c cæ ®«ng trong c¸c c«ng ty cæ phÇn chØ lµ mét trong nh÷ng ph­¬ng tiÖn ®Ó thùc hiÖn môc ®Ých Êy. §iÒu quan träng lµ do ch­a ph©n biÖt râ rµng gi÷a môc ®Ých cña cæ phÇn ho¸ vµ ph­¬ng tiÖn ®Ó ®¹t môc ®Ých Êy nªn nhiÒu ng­êi vÉn cån ph©n v©n v× cho r»ng chuyÓn doanh nghiÖp nhf n­íc thµnh c«ng ty cæ phÇn lµ thu hÑp chÕ ®é c«ng h÷u,thu hÑp quèc doanh,lµm suy yÕu chñ nghÜa x· héi.§Ó thùc hiÖn chñ tr­¬ng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn,chóng ta t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho kinh tÕ t­ nh©n ph¸t triÓn khuyÕn khÝch t­ nh©n mua cæ phiÕu nh­ng ®iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa coi kinh tÕ t­ nh©n lµ môc ®Ých cña c«ng nghiÖp ho¸. VÒ lo¹i ý kiÕn thø hai:Chóng ta vÉn hiÓu x· héi ho¸ t­ liÖu s¶n xuÊt thùc chÊt lµ c«ng h÷u ho¸ t­ liÖu s¶n xuÊt d­íi hai h×nh thøc së h÷u t­ nh©n vµ së h÷u tËp thÓ cßn cæ phÇn ho¸ (nh­ ®· nãi ë trªn) lµ viÖc chuyÓn tõ mét chñ së h÷u sang nhiÒu chñ cïng së h÷u nh­ng kh«ng ph¶i lµ x· héi ho¸ t­ liÖu s¶n xuÊt bëi v×: Trong c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc (së h÷u toµn d©n) vµ c¸c hîp t¸c x·(së h÷u tËp thÓ),kÕt qu¶ thu ®­îc sau qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh(sau khi ®· trõ ®i phÇn chi phÝ,thuÕ vµ tÝch luü) ®­îc ph©n phèi theo lao ®éng. Cßn c¸c c«ng ty cæ phÇn (®ã lµ së h÷u hçn hîp) mçi ng­êi chñ dùa vµo cæ phÇn nhiÒu Ýt cña m×nh ®Ó ¨n chia h­ëng lîi vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tr­íc nh÷ng rñi ro (do ho¹t ®éng cña c«ng ty ®­a l¹i) trong ph¹m vi cæ phÇn mµ hä ®ãng gãp,ë ®©y tån t¹i chÕ ®é ph­¬ng ph¸p lîi nhuËn theo l­îng vèn gãp. Trong c«ng ty cæ phÇn,h×nh thµnh së h÷u hçn hîp nghÜa lµ ®ång sì h÷u chø kh«ng xuÊt hiÖn kh¸i niÖm së h÷u tËp thÓ,cßn ®èi víi doanh nghiÖp nhµ n­íc chØ cã nhµ n­íc lµ chñ së h÷u duy nhÊt (h×nh thøc x· héi ho¸ cao nhÊt) nh­ng khi thùc hiÖn cæ phÇn ho¸ th× thùc chÊt lµ nhµ n­íc nh­êng l¹i toµn bé hoÆc mét phÇn quyÒn sì h÷u cña m×nh cho nhiÒu ng­êi bá vèn cïng sì h÷u.Tõ sù ph©n tÝch trªn cã thÓ cho r»ng cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ x· héi ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íclµ hai ph¹m trï kh«ng thÓ ®ång nhÊt. Theo “®Ò ¸n chuyÓn mét sè doanh nghiÖp nhµ n­íc thµnh c«ng ty cæ phÇn” ban hµnh kÌm theo nghÞ ®Þnh 202-CT nãi trªn th× cæ phÇn ho¸ ph¶i ®¹t ba môc tiªu: ChuyÓn mét phÇn së h÷u sang së h÷u hçn hîp-thùc chÊt lµ chuyÓn h×nh th¸i kinh doanh mét chñ víi së h÷u nhµ n­íc toµn phÇn trong doanh nghiÖp thµnh h×nh th¸i kinh doanh c«ng ty cæ phÇn ho¸:nhµ n­íc,t­ nh©n hoÆc c«ng ty cæ phÇn t­ nh©n. Môc tiªu nµy xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu,®ßi hái cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ph¶i tån t¹i c¸c h×nh thøc së ._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc10173.doc
Tài liệu liên quan