Chính sách lãi suất của Nhà nước và việc vận dụng vào hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội

Tài liệu Chính sách lãi suất của Nhà nước và việc vận dụng vào hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội: ... Ebook Chính sách lãi suất của Nhà nước và việc vận dụng vào hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội

doc89 trang | Chia sẻ: huyen82 | Lượt xem: 1249 | Lượt tải: 1download
Tóm tắt tài liệu Chính sách lãi suất của Nhà nước và việc vận dụng vào hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi më ®Çu L·i suÊt lµ mét trong nh÷ng biÕn sè kinh tÕ vÜ m« hÕt søc quan träng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, mét c«ng cô trong viÖc ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña quèc gia. Mçi sù thay ®æi cña l·i suÊt ®Òu t¸c ®éng trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ®Õn c¸c ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ nh­ c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, hµnh vi tiÕt kiÖm vµ ®Çu t­ cña c«ng chóng, ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu vµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. Do ®ã kÐo theo sù thay ®æi cña c¸c chØ tiªu kinh tÕ vÜ m« kh¸c nh­ l¹m ph¸t, t¨ng tr­ëng thÊt nghiÖp...Bªn c¹nh ®ã l·i suÊt cßn ®­îc xem nh­ lµ mét c«ng cô ®Ó ®iÒu hoµ mèi quan hÖ lîi Ých gi÷a c¸c chñ thÓ trong nÒn kinh tÕ, mçi sù t¨ng hay gi¶m cña l·i suÊt sÏ kÐo theo sù khuyÕn khÝch lîi Ých vËt chÊt ®èi víi chñ thÓ kinh tÕ nµy ®ång thêi h¹n chÕ lîi Ých cña chñ thÓ kinh tÕ kh¸c. L·i suÊt cã thÓ sÏ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña ngµnh, lÜnh vùc nµy ®ång thêi kiÒm chÕ sù ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh lÜnh vùc kh¸c, t¨ng lîi Ých cña nhãm ng­êi nµy, gi¶m lîi Ých cña nhãm ng­êi kia. L·i suÊt cßn lµ c«ng cô t¹o ra c¸c kªnh chu chuyÓn nguån lùc x· héi tõ ngµnh lÜnh vùc nµy, sang ngµnh lÜnh vùc kh¸c, tõ vïng nµy sang vïng kh¸c. Do ®ã t¹o ra sù thay ®æi c¬ cÊu vïng, c¬ cÊu ngµnh cña nÒn kinh tÕ... ChÝnh v× l·i suÊt cã mét vai trß hÕt søc quan träng nh­ vËy cho nªn viÖc vËn hµnh mét chÝnh s¸ch l·i suÊt nh­ thÕ nµo cho thÝch hîp, nh»m ®¶m b¶o c©n ®èi hµi hoµ lîi Ých cña c¸c chñ thÓ trong nÒn kinh tÕ ®ång thêi thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi nãi chung lu«n lµ mèi quan t©m hµng ®Çu trong viÖc thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña mèi quan hÖ quèc gia. Trong suèt thêi gian qua, kÓ tõ khi h×nh thµnh hÖ thèng ng©n hµng hai cÊp cho ®Õn nay NHNN ViÖt Nam ®· ®¹t ®­îc nhiÒu thµnh tÝch to lín trong viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý, trªn lÜnh vùc chÝnh s¸ch tiÒn tÖ nãi chung vµ viÖc thùc thi chÝnh s¸ch l·i suÊt nãi riªng. Tuy nhiªn, trong thùc tÕ viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt hiÖn hµnh cßn nÈy sinh rÊt nhiÒu vÊn ®Ò bÊt cËp g©y khã kh¨n cho ho¹t ®éng cña ngµnh ng©n hµng còng nh­ cña toµn bé nÒn kinh tÕ nãi chung. ChÝnh v× vËy viÖc tiÕp tôc x©y dùng vµ hoµn thiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt ®­îc ®Æt ra nh­ mét yªu cÇu cÊp b¸ch trong giai ®o¹n hiÖn nay. Mçi mét chÝnh s¸ch qu¶n lý l·i suÊt cña NHNN ®Òu cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn ho¹t ®éng cña hÖ thèng NHTM nãi chung vµ NHTMCPQ§ nãi riªng.V× vËy, viÖc ¸p dông mét chÕ ®é l·i suÊt cô thÓ nh­ thÕ nµo cho phï hîp nh»m thóc ®Èy ho¹t ®éng cña ng©n hµng m×nh trªn c¬ së chÝnh s¸ch qu¶n lý l·i suÊt hiÖn hµnh cña NHNN, lu«n lµ mét vÊn ®Ò ®­îc c¸c nhµ qu¶n lý ng©n hµng quan t©m. §ã còng chÝnh lµ lý do ng­êi viÕt QuyÕt ®Þnh lùa chän ®Ò tµi: "ChÝnh s¸ch l·i suÊt cña Nhµ n­íc vµ viÖc vËn dông vµo ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTMCPQ§" lµm chuyªn ®Ò nghiªn cøu cña m×nh. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, bè côc cña ®Ò tµi ®­îc chia lµm 3 ch­¬ng: Ch­¬ngI: Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ l·i suÊt vµ vai trß cña chÝnh s¸ch l·i suÊt ®èi víi nÒn kinh tÕ Ch­¬ng II: DiÔn biÕn l·i suÊt cña ViÖt Nam thêi gian qua vµ viÖc vËn dông vµo ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTMCPQ§ Ch­¬ng III: C¸c gi¶i ph¸p nh»m vËn dông cã hiÖu qu¶ chÝnh s¸ch l·i suÊt cña NHNN vµo ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTMCPQ§. Em xin ch©n thµnh c¸m ¬n c« gi¸o, PGS.TS NguyÔn ThÞ Quy ®· tËn t×nh gióp ®ì vµ chØ b¶o em trong suèt thêi gian nghiªn cøu vµ hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy. Em còng xin ch©n thµnh c¸m ¬n toµn thÓ c¸c c« c¸c chó c¸c b¸c c¸c anh chÞ t¹i Ng©n hµng Th­¬ng m¹i Cæ phÇn Qu©n §éi ®· t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó em hoµn thµnh chuyªn ®Ò nghiªn cøu cña m×nh. Ch­¬ng I Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ l·i suÊt vµ vai trß cña chÝnh s¸ch l·i suÊt ®èi víi nÒn kinh tÕ I. Kh¸i niÖm vµ c¸c nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt Kh¸i niÖm vµ c¸c phÐp ®o vÒ l·i suÊt: 1.1 Kh¸i niÖm vÒ l·i suÊt L·i suÊt lµ mét trong nh÷ng biÕn sè kinh tÕ vi m« hÕt søc quan träng cña nÒn kinh tÕ, mçi sù thay ®æi cña l·i suÊt sÏ kÐo theo hµng lo¹t sù thay ®æi kh¸c trong c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, tõ hµnh vi tiÕt kiÖm hay tiªu dïng cña d©n c­, më réng hay thu hÑp s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp. KÕt qu¶ lµ sù thay ®æi c¸c chØ tiªu l¹m ph¸t, t¨ng tr­ëng vµ viÖc lµm. T¹i sao l·i suÊt l¹i quan träng vµ cã ý nghÜa nh­ vËy?. L·i suÊt lµ gi¸ c¶ cña tiÒn tÖ vµ lµ tû lÖ gi÷a sè lîi tøc ph¶i tr¶ cho mét kho¶n vay vµ sè tiÒn gèc cho vay tÝnh cho cïng mét thêi kú nµo ®ã (n¨m, th¸ng, ngµy). i : l·i suÊt tÝnh theo %; I : Sè tiÒn c¸c lîi tøc; P : TiÒn gèc Theo Samuelson, l·i suÊt lµ gi¸ mµ ng­êi ®i vay ph¶i tr¶ cho ng­êi cho vay ®Ó ®­îc sö dông mét kho¶n tiÒn trong mét thêi gian x¸c ®Þnh. Nã lµ gi¸ c¶ cña viÖc mua b¸n quyÒn sö dông tiÒn trong mét thêi gian x¸c ®Þnh. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, gi¸ c¶ cña hµng ho¸ ®­îc h×nh thµnh lµ kÕt qu¶ cña sù vËn ®éng gi÷a cung vµ cÇu... QuyÒn sö dông vèn lµ mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt vµ kÕt qu¶ cña sù vËn ®éng gi÷a cung vµ cÇu vÒ vèn chÝnh lµ l·i suÊt. Mét ®ång tiÒn bá ra h«m nay sÏ t¹o ra mét gi¸ trÞ lín h¬n trong t­¬ng lai do ®ång tiÒn ®ã ®­îc tr¶ l·i. ChÝnh v× vËy, l·i suÊt lµ mét biÕn sè lµm c©n b»ng gi¸ trÞ cña mét l­îng tiÒn nhËn ®­îc trong t­¬ng lai víi gi¸ trÞ cña nã ë thêi ®iÓm hiÖn t¹i, hay cßn gäi lµ l·i suÊt hoµn vèn. L·i suÊt hoµn vèn lµ th­íc ®o chÝnh x¸c nhÊt cña kh¸i niÖm "l·i suÊt" mµ ng­êi ta th­êng dïng. Do ®ã phÐp ®o l·i suÊt chÝnh lµ phÐp ®o l·i suÊt hoµn vèn. Tuú theo c¸c c«ng cô tµi chÝnh mµ chóng ta cã c¸c phÐp ®o kh¸c nhau. . C¸c phÐp ®o vÒ l·i suÊt: Th«ng th­êng l·i suÊt ®­îc ®o l­êng th«ng qua 4 c«ng cô c¬ b¶n: - Vay ®¬n: Fn: sè tiÒn vay vµ l·i thu vÒ trong t­¬ng lai. P,n,i: sè tiÒn vay ban ®Çu, thêi h¹n vay tÝn dông vµ l·i suÊt ®¬n. - Vay hoµn tr¶ cè ®Þnh: TV: toµn bé mãn tiÒn vay FP: sè tiÒn tr¶ cè ®Þnh hµng n¨m. N: sè n¨m cho tíi m·n h¹n Tr¸i kho¸n coupon: Pb: gi¸ tr¸i kho¸n C : TiÒn coupon hµng n¨m F : MÖnh gi¸ tr¸i kho¸n n : sè n¨m tíi ngµy m·n h¹n. - Tr¸i kho¸n gi¶m gi¸. F: mÖnh gi¸ cña tr¸i kho¸n gi¶m gi¸ Pd: Gi¸ hiÖn thêi cña tr¸i kho¸n. ë ViÖt Nam hiÖn nay, do sù h¹n chÕ vÒ kü thuËt còng nh­ tÝnh ®¬n ®iÖu cña thÞ tr­êng, hai c«ng cô cho vay hoµn tr¶ cè ®Þnh vµ tr¸i kho¸n gi¶m gi¸ ®­îc sö dông rÊt h¹n chÕ mµ chñ yÕu lµ sö dông hai c«ng cô vay ®¬n vµ tr¸i kho¸n Coupon. 2. Ph©n lo¹i l·i suÊt Nãi chung l·i suÊt lµ gi¸ c¶ cña tiÒn hay gi¸ c¶ cña quyÒn sö dông vèn trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh. Tuy nhiªn c¨n cø vµo c¸c tiªu chuÈn kh¸c nhau ng­êi ta chia l·i suÊt thµnh c¸c lo¹i l·i suÊt kh¸c nhau: 2.1 C¨n cø vµo gi¸ trÞ thùc tÕ cña tµi s¶n: Ng­êi ta cã sù ph©n biÖt gi÷a l·i suÊt thùc tÕ vµ l·i suÊt danh nghÜa. Trong ®ã l·i suÊt danh nghÜa lµ møc l·i suÊt ¸p dông tÝnh ®Õn sù gia t¨ng cña gi¸ c¶ hµng ho¸ hay tû lÖ l¹m ph¸t. L·i suÊt thùc hay gi¸ c¶ thùc tÕ cña tiÒn lµ l·i suÊt ®­îc ®o b»ng gÝa trÞ tµi s¶n hay ®­îc ®o b»ng hµng ho¸ vµ dÞch vô, tøc gi¸ c¶ cña tiÒn ®· trõ ®i yÕu tè l¹m ph¸t. NÕu gäi r lµ l·i suÊt thùc, i lµ l·i suÊt danh nghÜa, P lµ tû lÖ l¹m ph¸t th× ta cã r = i-P 2.2 C¨n cø vµo c¸ch thøc NHNN cÊp vèn cho c¸c NHTM: Cã sù ph©n biÖt gi÷a l·i suÊt t¸i chiÕt khÊu vµ l·i suÊt t¸i cÊp vèn trong ®ã l·i suÊt t¸i cÊp vèn lµ l·i suÊt do NHNN ¸p dông khi t¸i cÊp vèn cho c¸c NHTM (chñ yÕu lµ c¸c NHTMCP). Cßn l·i suÊt t¸i chiÕt khÊu lµ l·i suÊt ¸p dông trong tr­êng hîp NHNN cÊp vèn cho c¸c tæ chøc tÝn dông trªn c¬ së chiÕt khÊu c¸c giÊy tê cã gi¸. 2.3 C¨n cø vµo ®èi t­îng sö dông: Ta cã sù ph©n biÖt gi÷a l·i suÊt ®Çu vµo vµ l·i suÊt ®Çu ra; trong ®ã l·i suÊt ®Çu vµo lµ l·i suÊt mµ c¸c tæ chøc t¸i sö dông khi huy ®éng vèn tõ c¸c tæ chøc kinh tÕ vµ d©n c­, l·i suÊt ®Çu ra lµ l·i suÊt mµ c¸c NHTM ¸p dông khi cho vay hoÆc ®Çu t­. 2.4 C¨n cø vµo thêi h¹n cña c¸c kho¶n vay: Ta cã sù ph©n biÖt gi÷a l·i suÊt ng¾n h¹n vµ l·i suÊt trung vµ dµi h¹n 2.5 C¨n cø vµo c¸ch thøc tr¶ l·i: Ta cã sù ph©n biÖt gi÷a l·i suÊt ®¬n vµ l·i suÊt ghÐp. 2.6 C¨n cø vµo c¬ chÕ qu¶n lý l·i suÊt: Ta cã sù ph©n biÖt gi÷a l·i suÊt cè ®Þnh vµ l·i suÊt thay ®æi. Trong ®ã l·i suÊt cè ®Þnh lµ l·i suÊt ¸p dông mét c¸ch thèng nhÊt trªn c¬ së cã sù th­¬ng l­îng tõ ®Çu trong suèt thêi gian tån t¹i cña kho¶n vay. Cßn l·i suÊt thay ®æi lµ l·i suÊt cã thÓ ®­îc ®iÒu chØnh theo c¸c biÕn ®éng cña thÞ tr­êng trong kho¶ng thêi gian tån t¹i cña kho¶n vay. 3. H×nh th¸i diÔn biÕn cña l·i suÊt: ë phÇn nµy chóng ta sÏ xem xÐt l·i suÊt danh nghÜa ®­îc x¸c ®Þnh nh­ thÕ nµo vµ nh÷ng yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn h×nh th¸i diÔn biÕn cña nã (l·i suÊt thùc ®­îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch: l·i suÊt thùc = l·i suÊt danh nghÜa - tû lÖ l¹m ph¸t). Cã 2 lý thuyÕt x¸c ®Þnh l·i suÊt: Tr­íc hÕt chóng ta xem xÐt l·i suÊt ®­îc x¸c ®Þnh nh­ thÕ nµo trong khu«n mÉu tiÒn vay b»ng c¸ch ph©n tÝch l­îng cung vµ cÇu trªn thÞ tr­êng tr¸i kho¸n. §å thÞ 1: L·i suÊt ë tr¹ng th¸i c©n b»ng i* i Q* Q BD BS B* T­¬ng tù ph©n tÝch cung cÇu trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ khi gi¸ (P) cña tr¸i kho¸n t¨ng, l­îng cÇu gi¶m, l­îng cung t¨ng l¹i lµm cho l·i suÊt i gi¶m vµ ng­îc l¹i. Do ®ã, nÕu xÐt trªn mét hÖ trôc to¹ ®é, trôc tung lµ ®­êng l·i suÊt t¨ng dÇn, trôc hoµnh lµ sè l­îng tr¸i kho¸n (R) t¨ng dÇn. Khi ®ã ®­êng cÇu vÒ tr¸i kho¸n (BD ) cã ®é dèc ®i lªn, ng­îc l¹i ®­êng cung (BS ) cã ®é dèc ®i xuèng vµ thÞ tr­êng c©n b»ng t¹i BD = BS, t¹i ®ã x¸c ®Þnh sè l­îng tr¸i kho¸n ®­îc giao dÞch B* vµ l·i suÊt thÞ tr­êng ®­îc x¸c ®Þnh lµ i* (§å thÞ 1). TiÕp theo chóng ta sÏ ph©n tÝch xem nh÷ng yÕu tè g× cã thÓ t¸c ®éng lµm dÞch chuyÓn ®­êng cung vµ cÇu vÒ tr¸i kho¸n. - C¸c nh©n tè lµm dÞch chuyÓn ®­êng cÇu bao gåm: + Cña c¶i: Trong mét nÒn kinh tÕ t¨ng tr­ëng nhanh chãng víi cña c¶i t¨ng lªn, ®­êng cÇu tr¸i kho¸n t¨ng lªn vµ ®­êng cÇu tr¸i kho¸n dÞch chuyÓn sang bªn ph¶i vµ ng­îc l¹i. + Lîi tøc dù tÝnh: l·i suÊt dù tÝnh cao h¬n trong t­¬ng lai th× lîi tøc dù tÝnh cña tr¸i kho¸n sÏ sót gi¶m, lµm gi¶m nhu cÇu vÒ tr¸i kho¸n dµi h¹n vµ dÞch chuyÓn ®­êng cÇu vÒ bªn tr¸i vµ ng­îc l¹i. Mét sù gia t¨ng trong møc l¹m ph¸t dù tÝnh còng sÏ lµm gi¶m lîi tøc dù tÝnh do ®ã lµm cho l­îng cÇu vÒ tr¸i kho¸n gi¶m xuèng, ®­êng cÇu dÞch chuyÓn sang bªn tr¸i vµ ng­îc l¹i. + Rñi ro: Mét sù gia t¨ng rñi ro cña tr¸i kho¸n lµm cho l­îng cÇu vÒ tr¸i kho¸n gi¶m sót vµ ®­êng cÇu vÒ tr¸i kho¸n dÞch chuyÓn sang bªn tr¸i. Ng­îc l¹i, mét sù gia t¨ng tÝnh rñi ro cña nh÷ng tµi s¶n thay thÕ lµm cho l­îng cÇu tr¸i kho¸n t¨ng lªn, ®­êng cÇu do ®ã dÞch chuyÓn vÒ bªn ph¶i. + TÝnh láng: Khi tr¸i kho¸n ®­îc mua b¸n dÔ dµng h¬n, tÝnh láng cña nã sÏ t¨ng lªn lµm cho l­îng cÇu vÒ tr¸i kho¸n t¨ng lªn vµ ®­êng cÇu dÞch chuyÓn sang bªn ph¶i. Mét c¸ch t­¬ng tù, tÝnh láng cña c¸c tµi s¶n thay thÕ t¨ng lªn lµm gi¶m bít l­îng cÇu tr¸i kho¸n vµ dÞch chuyÓn ®­êng cÇu vÒ bªn tr¸i. - C¸c yÕu tè lµm dÞch chuyÓn ®­êng cung tr¸i kho¸n bao gåm: + Kh¶ n¨ng sinh lîi dù tÝnh cña c¸c c¬ héi ®Çu t­: Trong giai ®o¹n ph¸t ®¹t cña mét chu kú kinh doanh, l­îng cung tr¸i kho¸n t¨ng lªn vµ ®­êng cung dÞch chuyÓn vÒ bªn ph¶i vµ ng­îc l¹i. + L¹m ph¸t dù tÝnh: Khi l¹m ph¸t dù tÝnh t¨ng lªn, chi phÝ thùc cña viÖc vay vèn gi¶m lµm cho cung tr¸i kho¸n t¨ng lªn, ®­êng cung dÞch chuyÓn sang ph¶i. + Ho¹t ®éng cña chÝnh phñ: Th©m hôt ng©n s¸ch cña chÝnh phñ lín sÏ lµm t¨ng l­îng cung tr¸i kho¸n vµ dÞch chuyÓn ®­êng cung sang ph¶i. - Nh÷ng thay ®æi l·i suÊt c©n b»ng: Tõ sù ph©n tÝch trªn, chóng ta thÊy: + Khi l¹m ph¸t dù tÝnh t¨ng lªn sÏ lµm cho BD gi¶m, BS t¨ng do ®ã l·i suÊt t¨ng lªn vµ ng­îc l¹i. (mèi quan hÖ gi÷a l¹m ph¸t dù tÝnh vµ l·i suÊt lÇn ®Çu tiªn ®· ®­îc nªu ra bëi nhµ kinh tÕ häc Irving Fisher). + Giai ®o¹n ph¸t triÓn cña chu kú kinh doanh: Lµm cho c¬ héi ®Çu t­ t¨ng lªn, BS dÞch chuyÓn sang ph¶i, kÕt qu¶ l·i suÊt t¨ng lªn hay gi¶m xuèng cßn phô thuéc vµo BS hay BD t¨ng nhiÒu h¬n. i1 i B1 B BD1 BS2 i2 BD2 BS1 B2 §å thÞ 2: L·i suÊt ë tr¹ng th¸i c©n b»ng míi Thùc tÕ cho thÊy BS th­êng t¨ng nhiÒu h¬n bëi BS t¨ng lªn míi lµm cho cña c¶i t¨ng lªn, BD t¨ng lªn sau. V× vËy, trong giai ®o¹n ph¸t triÓn cña chu kú kinh doanh, nÒn kinh tÕ t¨ng tr­ëng nhanh th× th­êng kÐo theo l·i suÊt t¨ng lªn nh­ng sau ®ã sÏ gi¶m xuèng vµ æn ®Þnh dÇn. Lý thuyÕt thø 2: Khu«n mÉu ­a thÝch tiÒn mÆt, ph©n tÝch l­îng cung cÇu trªn thÞ tr­êng tiÒn (do John Maynand Keynes x©y dùng). Keynes cho r»ng tµi s¶n chñ yÕu mµ d©n chóng dïng ®Ó dù trï cña c¶i cña hä lµ tiÒn vµ tr¸i kho¸n. Do vËy, tæng cña c¶i trong nÒn kinh tÕ b»ng tæng tr¸i kho¸n céng víi tiÒn cung øng (BS + MS) vµ còng b»ng chÝnh l­îng cÇu vÒ tr¸i kho¸n vµ tiÒn mµ d©n chóng l­u gi÷ (BD + MD) do ®ã ta cã: BS + MS = BD + MD hay BS - BD = MS + MD NÕu thÞ tr­êng tr¸i phiÕu c©n b»ng BS = BD Þ BS - BD = 0 Þ MD - MS = 0 Þ MD = MS Tøc lµ thÞ tr­êng tiÒn tÖ còng c©n b»ng do ®ã l·i suÊt ®­îc x¸c ®Þnh trªn hai thÞ tr­êng lµ t­¬ng ®­¬ng nhau. Kh¸c nhau cña hai lý thuyÕt nµy lµ ë chç viÖc x¸c ®Þnh l·i suÊt theo khu«n mÉu ­a thÝch tiÒn vay dÔ sö dông h¬n khi ph©n tÝch nh÷ng t¸c ®éng do l¹m ph¸t dù tÝnh vµ t¨ng tr­ëng. Cßn khu«n mÉu ­a thÝch tiÒn mÆt ®em l¹i mét sù ph©n tÝch ®¬n gi¶n vÒ t¸c ®éng cña thu nhËp, møc gi¸ vµ l­îng cung øng tiÒn. - CÇu tiÒn t­¬ng quan nghÞch ®¶o víi l·i suÊt vµ n»m dèc xuèng do chi phÝ c¬ héi cña viÖc kh«ng n¾m gi÷ tr¸i kho¸n thay thÕ lµ chøng kho¸n. - CÇu tiÒn æn ®Þnh theo l·i suÊt bëi nã bÞ kiÓm so¸t chñ quan cña ng©n hµng Trung ­¬ng. §å thÞ 3: ¶nh h­ëng cña cÇu tiÒn tíi l·i suÊt i1 i Q M1D i2 M M2D MS - Nh÷ng t¸c ®éng lµm thay ®æi l·i suÊt: + T¸c ®éng cña thu nhËp: khi thu nhËp t¨ng lªn, d©n chóng muèn n¾m gi÷ thªm nhiÒu tiÒn (do c¸c giao dÞch vÒ tiÒn t¨ng lªn) do ®ã MD t¨ng lªn vµ dÞch chuyÓn sang ph¶i lµm l·i suÊt t¨ng lªn vµ ng­îc l¹i. + T¸c ®éng cña møc gi¸: khi møc gi¸ t¨ng lªn, d©n chóng muèn n¾m gi÷ tiÒn danh nghÜa lín h¬n ®Ó mua ®­îc cïng mét l­îng hµng hãa nh­ tr­íc. Do ®ã, MD t¨ng lªn lµm l·i suÊt t¨ng lªn vµ ng­îc l¹i. + Ho¹t ®éng cña Ng©n hµng Trung ­¬ng lµm t¨ng MS th× l·i suÊt gi¶m xuèng vµ ng­îc l¹i. Tuy nhiªn nÕu xem xÐt mét c¸ch kü l­ìng vµ dµi h¹n h¬n th× kÕt luËn nªu trªn ch­a hoµn toµn chÝnh x¸c. Bëi lÏ chóng ta thÊy viÖc t¨ng MS sÏ lµm t¨ng tÝnh láng ngay do ®ã l·i suÊt sÏ gi¶m ngay lËp tøc, nh­ng cßn c¸c t¸c dông kh¸c khi t¨ng l­îng tiÒn cung øng ®ã lµ lµm t¨ng l¹m ph¸t dù tÝnh, t¨ng ®Çu t­ vµ t¨ng thu nhËp vµ sau mét thêi gian sÏ t¸c ®éng lµm t¨ng l·i suÊt. V× vËy, viÖc t¨ng MS trong tøc thêi cã thÓ lµm gi¶m l·i suÊt do tÝnh láng t¨ng lªn, nh­ng sau ®ã cã thÓ lµm t¨ng l·i suÊt do t¸c ®éng cña l¹m ph¸t dù tÝnh vµ do t¸c dông cña thu nhËp do ®ã khi sö dông l­îng tiÒn cung øng ®Ó ®iÒu tiÕt l·i suÊt cÇn ph¶i xem xÐt. NÕu t¸c dông cña tÝnh láng lín h¬n t¸c dông cña thu nhËp vµ l¹m ph¸t dù tÝnh th× sÏ lµm cho l·i suÊt gi¶m vµ ng­îc l¹i sÏ lµm l·i suÊt t¨ng lªn. ë ViÖt Nam, viÖc t¨ng MS t¸c ®éng lµm t¨ng l·i suÊt bëi t¸c dông tÝnh láng cña chóng cao h¬n, trong khi sÏ lµm t¨ng cao l¹m ph¸t dù tÝnh vµ cã t¸c dông thu nhËp do nÒn kinh tÕ ®ang t¨ng tr­ëng cao sÏ lµm l·i suÊt t¨ng lªn chø kh«ng gi¶m xuèng nh­ kÕt luËn chung ë trªn. 4. C¸c nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt: Trong phÇn nµy chóng ta sÏ xem xÐt vµ gi¶i thÝch t¹i sao c¸c tr¸i kho¸n cã kú h¹n kh¸c nhau l¹i cã l·i suÊt kh¸c nhau vµ v× sao nh÷ng tr¸i kho¸n cã cïng kú h¹n còng cã l·i suÊt kh¸c nhau? Lý thuyÕt gi¶i thÝch c¸c hiÖn t­îng nµy ®­îc gäi lµ "CÊu tróc rñi ro vµ cÊu tróc kú h¹n cña l·i suÊt" sÏ gãp phÇn t¹o lªn mét bøc tranh hoµn h¶o vÒ h×nh th¸i diÔn biÕn cña l·i suÊt. 4.1. CÊu tróc rñi ro cña l·i suÊt Nh÷ng tr¸i kho¸n cã cïng kú h¹n thanh to¸n cã møc l·i suÊt kh¸c nhau, tÝnh t­¬ng quan gi÷a c¸c lo¹i l·i suÊt nµy ®­îc gäi lµ cÊu tróc rñi ro cña l·i suÊt. Cã 3 yÕu tè c¬ b¶n g©y ra hiÖn t­îng nµy: - Rñi ro vì nî: lµ rñi ro do kh¶ n¨ng cã thÓ ng­êi ph¸t hµnh tr¸i kho¸n sÏ vì nî tøc lµ kh«ng thÓ thùc hiÖn ®­îc viÖc thanh to¸n tiÒn l·i hoÆc mÖnh gi¸ khi c¸c tr¸i kho¸n ®ã m·n h¹n. C¸c tr¸i kho¸n hay tiÒn göi cã møc rñi ro kh¸c nhau do ®ã l·i suÊt cña chóng kh¸c nhau. Kho¶ng c¸ch gi÷a l·i suÊt cña mét tr¸i kho¸n cã rñi ro vµ møc l·i suÊt cña tr¸i phiÕu kh«ng cã rñi ro ®­îc gäi lµ møc bï rñi ro. Tr¸i kho¸n cã møc rñi ro cµng cao th× møc bï rñi ro cµng cao. Tr¸i kho¸n chÝnh phñ ®­îc gäi lµ lo¹i kh«ng cã rñi ro bëi lÏ rÊt Ýt khi chÝnh phñ mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n. Q i i1 C i Q i2 C D2C SC §å thÞ 4: Møc bï rñi ro D1C i1df i2df Møc bï trõ rñi ro ThÞ tr­êng chøng kho¸n chÝnh phñ ThÞ tr­êng chøng kho¸n c«ng ty Gi¶ sö ban ®Çu tr¸i kho¸n c«ng ty vµ tr¸i kho¸n chÝnh phñ cã cïng nh÷ng thuéc tÝnh nh­ nhau (rñi ro vµ h¹n kú thanh to¸n nh­ nhau) khi ®ã møc l·i suÊt c©n b»ng trªn 2 thÞ tr­êng b»ng nhau (i1C = i1df). Mét sù t¨ng rñi ro vì nî cña tr¸i kho¸n c«ng ty sÏ lµm gi¶m l­îng cÇu tõ D1C ®Õn D2C ®ång thêi lµm t¨ng l­îng cÇu cña nh÷ng tr¸i kho¸n kh«ng cã rñi ro vì nî tõ D1df ® D2df . Møc l·i suÊt c©n b»ng cña thÞ tr­êng tr¸i kho¸n c«ng ty t¨ng tõ i1C ® i2C trong khi ®ã l·i suÊt c©n b»ng cña thÞ tr­êng tr¸i kho¸n kh«ng cã rñi ro gi¶m tõ i1df ® i2df . Møc bï rñi ro cña tr¸i kho¸n c«ng ty lµ (i2C - i2df). - TÝnh láng: tÝnh láng cña mét tµi s¶n lµ kh¶ n¨ng tµi s¶n ®ã cã thÓ chuyÓn ®æi thµnh tiÒn mÆt mét c¸ch nhanh chãng vµ Ýt tèn kÐm khi nhu cÇu chuyÓn ®æi n¶y sinh. Trong ®iÒu kiÖn c¸c yÕu tè kh¸c ®­îc gi÷ ngang b»ng, mét tµi s¶n cµng láng th× cµng ®­îc ­a chuéng; CÇu vÒ tµi s¶n ®ã t¨ng lªn, l·i suÊt cña tr¸i kho¸n ®ã cµng thÊp h¬n so víi c¸c tr¸i kho¸n kh¸c. Tr¸i kho¸n cña chÝnh phñ lµ lo¹i láng nhÊt. T­¬ng tù nh­ rñi ro vì nî, sù chªnh lÖch vÒ l·i suÊt cña c¸c lo¹i tµi s¶n cã tÝnh láng kh¸c nhau (c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c ngang b»ng) ®­îc gäi lµ "møc bï tÝnh láng" vµ ®«i khi chóng ®­îc gäi chung lµ "møc bï rñi ro". - T×nh h×nh thuÕ thu nhËp: ®èi víi c¸c kho¶n thu nhËp l·i cña ng­êi n¾m gi÷ tr¸i kho¸n kh¸c nhau lµm cho lîi tøc sau thuÕ cña nh÷ng ng­êi n¾m gi÷ tr¸i kho¸n cã sù thay ®æi dÉn ®Õn sù thay ®æi trong l­îng cÇu vµ l·i suÊt cña c¸c tr¸i kho¸n ®ã. Ch¼ng h¹n tr¸i kho¸n A cã l·i suÊt 10% vµ thuÕ thu nhËp tiÒn l·i lµ 30%, l·i suÊt sau thuÕ cña nã lµ 7%. Trong khi ®ã tr¸i kho¸n B cã l·i suÊt lµ 8% vµ kh«ng ph¶i chÞu thuÕ thu nhËp tõ tiÒn l·i, l·i suÊt thùc tÕ cña tr¸i kho¸n B vÉn lµ 8% nh­ vËy tr¸i kho¸n B vÉn ®­îc ­a chuéng h¬n bëi l·i suÊt sau thuÕ cña nã cao h¬n vµ tÝnh láng kÐm h¬n. 4.2. CÊu tróc kú h¹n cña l·i suÊt: PhÇn nµy chóng ta xem xÐt t¹i sao c¸c lo¹i tr¸i kho¸n hay tiÒn göi cã kú h¹n kh¸c nhau th× kh¸c nhau vÒ vµ th«ng th­êng th× c¸c møc l·i suÊt nµy thay ®æi liªn quan víi nhau vµ l·i suÊt ng¾n h¹n th­êng thÊp h¬n dµi h¹n. Nh÷ng tr¸i kho¸n cã cïng ®Æc tÝnh vÒ rñi ro, tÝnh láng vµ thuÕ cã thÓ cã nh÷ng l·i suÊt kh¸c nhau vµ kú h¹n thanh to¸n kh¸c nhau. Gi¶i thÝch ®iÒu nµy liªn quan ®Õn 3 gi¶ thuyÕt: - Gi¶ thuyÕt vÒ dù tÝnh cho r»ng l·i suÊt cña mét tr¸i kho¸n dµi h¹n b»ng trung b×nh cña c¸c l·i suÊt ng¾n h¹n mµ d©n chóng dù tÝnh trong thêi gian tån t¹i cña tr¸i kho¸n dµi h¹n. Hay nãi c¸ch kh¸c l·i suÊt n giai ®o¹n b»ng trung b×nh cña c¸c l·i suÊt mçi giai ®o¹n dù tÝnh diÔn ra trong qu¸ tr×nh tån t¹i n giai ®o¹n cña tr¸i kho¸n nµy. Gi¶ thuyÕt nµy cho r»ng c¸c tr¸i kho¸n cã kú h¹n kh¸c nhau th× cã thÓ thay thÕ hoµn h¶o víi nhau do vËy viÖc mua mét tr¸i kho¸n dµi h¹n hay nhiÒu tr¸i kho¸n ng¾n h¹n lµ kh«ng ¶nh h­ëng g× ®Õn lîi tøc dù tÝnh. L·i suÊt dµi h¹n cao h¬n l·i suÊt ng¾n h¹n lµ do møc l·i suÊt ng¾n h¹n dù tÝnh cao h¬n trong t­¬ng lai do ®ã b×nh qu©n cña c¸c l·i suÊt ng¾n h¹n nµy cao. L·i suÊt cã kú h¹n kh¸c nhau th× cã liªn quan chÆt chÏ víi nhau. - Lý thuyÕt thÞ tr­êng ph©n c¸ch cho r»ng nh÷ng tr¸i kho¸n víi kú h¹n kh¸c nhau hoµn toµn kh«ng ph¶i lµ nh÷ng thø cã thÓ thay ®æi cho nhau. Do ®ã, lîi tøc dù tÝnh khi n¾m gi÷ mét tr¸i kho¸n cã mét kú h¹n nµo ®ã sÏ kh«ng t¸c dông g× ®Õn l­îng cÇu tr¸i kho¸n cã kú h¹n kh¸c. lý thuyÕt thÞ tr­êng ph©n c¸ch nµy hoµn toµn ®èi lËp víi gi¶ thuyÕt vÒ dù tÝnh. Lý thuyÕt nµy gi¶i thÝch l·i suÊt cña tr¸i kho¸n dµi h¹n cao h¬n v× cÇu cña nã cao h¬n lo¹i ng¾n h¹n vµ ®­êng cong l·i suÊt cã xu h­íng dèc lªn nh­ng l¹i kh«ng gi¶i thÝch ®­îc t¹i sao l·i suÊt c¸c kú h¹n kh¸c nhau l¹i cã nh÷ng diÔn biÕn theo nhau. - Lý thuyÕt m«i tr­êng ­u tiªn cho r»ng l·i suÊt cña mét tr¸i kho¸n dµi h¹n sÏ b»ng trung b×nh cña nh÷ng l·i suÊt ng¾n h¹n ®­îc trong ®îi trong thêi gian tån t¹i cña tr¸i kho¸n dµi h¹n ®ã céng víi mét møc bï h¹n kú, møc bï nµy øng víi ®iÒu kiÖn cung cÇu cña tr¸i kho¸n ®ã. Lý thuyÕt nµy thõa nhËn r»ng nh÷ng tr¸i kho¸n cã kú h¹n thanh to¸n kh¸c nhau lµ nh÷ng thø thay thÕ cho nhau. knt lµ møc bï kú h¹n cho tr¸i kho¸n n giai ®o¹n t¹i thêi ®iÓm t. §©y lµ phÇn th­ëng cho c¸c nhµ ®Çu t­ khi hä chuyÓn tõ tr¸i kho¸n cã kú h¹n ­u tiªn sang n¾m gi÷ c¸c tr¸i kho¸n kú h¹n kh¸c. Lý thuyÕt nµy thÓ hiÖn sù ®óng ®¾n cña 2 lý thuyÕt trªn vµ lo¹i bá nh÷ng m©u thuÉn vµ nh­îc ®iÓm gi÷a chóng. Nã gi¶i thÝch: + L·i suÊt ng¾n h¹n liªn quan ®Õn dµi h¹n: mét sù t¨ng lªn l·i suÊt ng¾n h¹n sÏ lµm cho l·i suÊt dµi h¹n t¨ng lªn. + L·i suÊt dµi h¹n th­êng cao h¬n l·i suÊt ng¾n h¹n do cã thªm møc bï kú h¹n d­¬ng. + Khi l·i suÊt ng¾n h¹n thÊp th× l·i suÊt th­êng ®ång biÕn víi kú h¹n. Ng­îc l¹i, l·i suÊt ng¾n h¹n cao, l·i suÊt cã thÓ diÔn biÕn nghÞch biÕn víi kú h¹n. V× khi l·i suÊt ng¾n h¹n cao d©n chóng sÏ cã t©m lý r»ng l·i suÊt sÏ gi¶m trong t­¬ng lai do vËy, møc trung b×nh cña nã kÓ c¶ thªm phÇn bï kú h¹n cã thÓ thÊp h¬n l·i suÊt ng¾n h¹n vµ ng­îc l¹i. Sö dông lý thuyÕt nµy cã thÓ gi¶i thÝch nguyªn nh©n t¹i sao l·i suÊt dµi h¹n t¹i ViÖt Nam chóng ta nhiÒu khi ë møc thÊp h¬n so víi l·i suÊt ng¾n h¹n mÆc dï nhu cÇu vÒ vèn trung dµi h¹n vÉn rÊt cao. Bëi cã thÓ d©n chóng vµ c¸c ng©n hµng sÏ dù tÝnh l·i suÊt ng¾n h¹n trong t­¬ng lai cßn gi¶m ®Æc biÖt lµ sau nh÷ng lÇn ®iÒu chØnh l·i suÊt cña Ng©n hµng Nhµ n­íc. MÆc kh¸c cã thÓ møc rñi ro cña lo¹i nµy qu¸ cao khiÕn cho cung tr¸i kho¸n (hay cÇu vÒ vèn) qu¸ thÊp ®ång thêi cÇu vÒ tr¸i kho¸n (cung vÒ vèn) cña lo¹i nµy còng thÊp. §å thÞ 5: Møc bï kú h¹n L·i suÊt dµi h¹n L·i suÊt ng¾n h¹n Bs BD1 BD BD i+Di i 4.3. C¸c yÕu tè kh¸c 4.3.1. Cung cÇu cña quü cho vay L·i suÊt lµ gi¸ c¶ cña vèn cho vay chÝnh v× vËy bÊt kú sù thay ®æi nµo cña cung vµ cÇu quü cho vay kh«ng cïng mét tû lÖ ®Òu sÏ lµm thay ®æi møc l·i suÊt trªn thÞ tr­êng Tõ ®ã cho thÊy ta cã thÓ ®iÒu chØnh møc l·i suÊt trªn thÞ tr­êng b»ng c¸ch t¸c ®éng vµo cung cÇu vèn trªn thÞ tr­êng mÆt kh¸c muèn duy tr× sù æn ®Þnh cña l·i suÊt th× sù æn ®Þnh cña thÞ tr­êng vèn ph¶i ®­îc ®¶m b¶o v÷ng ch¾c. 4.3.2. L¹m ph¸t dù tÝnh Khi møc l¹m ph¸t ®­îc dù ®o¸n sÏ t¨ng lªn trong mét thêi kú nµo ®ã, l·i suÊt sÏ cã xu h­íng t¨ng lªn (hiÖu øng Fisher). Nguyªn nh©n: - XuÊt ph¸t tõ mèi quan hÖ gi÷a l·i suÊt thùc vµ l·i suÊt danh nghÜa cho thÊy ®Ó duy tr× l·i suÊt th­c kh«ng ®æi, tû lÖ l¹m ph¸t t¨ng ®ßi hái l·i suÊt danh nghÜa ph¶i t¨ng lªn t­¬ng øng. - C«ng chóng dù ®o¸n l¹m ph¸t t¨ng sÏ dµnh phÇn tiÕt kiÖm cña m×nh cho viÖc dù tr÷ hµng ho¸ hoÆc nh÷ng d¹ng thøc tµi s¶n phi tµi chÝnh kh¸c nh­ vµng, ngo¹i tÖ m¹nh… chÝnh ®iÒu nµy sÏ lµm gi¶m cung quü cho vay vµ g©y ¸p lùc t¨ng l·i suÊt cña c¸c ng©n hµng còng nh­ trªn thÞ tr­êng. 4.3.3. Ho¹t ®éng thu, chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc Ng©n s¸ch Nhµ n­íc võa lµ nguån cung tiÒn göi võa lµ nguån cÇu tiÒn vay ®èi víi ng©n hµng. Do ®ã, sù thay ®æi gi÷a thu, chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc lµ mét trong nh÷ng nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt. Ng©n s¸ch béi chi hay thu kh«ng kÞp tiÕn ®é sÏ dÉn ®Õn l·i suÊt t¨ng. §Ó bï ®¾p, chÝnh phñ sÏ vay d©n b»ng c¸ch ph¸t hµnh tr¸i phiÕu. Nh­ vËy l­îng tiÒn trong d©n chóng sÏ bÞ thu hÑp lµm t¨ng l·i suÊt. Ngoµi ra khi th©m hôt ng©n s¸ch ®· ¶nh h­ëng lµm t¨ng l­îng cÇu vÒ quü cho vay, n©ng cao l·i suÊt sÏ dÉn tíi l­îng cung quü cho vay gi¶m mét c¸ch t­¬ng øng. 4.3.4. Thay ®æi cña thuÕ ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n vµ thuÕ lîi tøc c«ng ty khi t¨ng lªn cã nghÜa lµ gi¶m ®i mét phÇn thu nhËp cña nh÷ng c¸ nh©n vµ tæ chøc cung cÊp dÞch vô tÝn dông hay nh÷ng ng­êi tham gia kinh doanh chøng kho¸n. Mäi ng­êi ®Òu quan t©m tíi lîi nhuËn sau thuÕ hay thu nhËp thùc tÕ h¬n lµ thu nhËp danh nghÜa do ®ã ®Ó ®¶m b¶o møc lîi nhuËn thùc tÕ hä ph¶i céng thªm vµo l·i suÊt cho vay nh÷ng kho¶n do thay ®æi cña thuÕ. VÊn ®Ò lµ x¸c lËp vµ ®iÒu chØnh thuÕ nh­ thÕ nµo cho phï hîp nh»m h¹n chÕ nh÷ng t¸c ®éng ngoµi ý muèn. 4.3.5. Tû gi¸ Tû gi¸ lµ gi¸ c¶ tiÒn tÖ cña n­íc nµy thÓ hiÖn b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ cña n­íc kh¸c. Tû gi¸ do quan hÖ cung cÇu trªn thÞ tr­êng ngo¹i hèi quyÕt ®Þnh vµ chÞu ¶nh h­ëng cña nhiÒu nh©n tè nh­ c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ, cung cÇu ngo¹i tÖ, l¹m ph¸t… trong xu thÕ toµn cÇu ho¸ hiÖn nay lµm cho kh«ng mét quèc gia nµo, nÕu muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn, l¹i kh«ng tham gia thùc hiÖn ph©n c«ng lao ®éng vµ th­¬ng m¹i quèc tÕ. Th«ng qua qu¸ tr×nh trao ®æi bu«n b¸n gi÷a c¸c n­íc, tû gi¸ (tû gi¸ ®­îc niªm yÕt theo ph­¬ng ph¸p biÓu hiÖn trùc tiÕp) cña mét n­íc t¨ng, xuÊt khÈu t¨ng lªn nguån thu ngo¹i tÖ t¨ng lªn. §iÒu ®ã lµm t¨ng cung ngo¹i tÖ, t­¬ng ®­¬ng víi viÖc t¨ng cÇu néi tÖ kÕt qu¶ lµ lµm l·i suÊt t¨ng lªn. B»ng c¸ch lËp luËn t­¬ng tù, chóng ta sÏ thu ®­îc mét møc l·i suÊt néi tÖ thÊp h¬n nÕu tû gi¸ gi¶m, ®ång néi tÖ cã gi¸ h¬n. Tãm l¹i, khi møc gi¸ cña ®ång tiÒn mét n­íc so víi c¸c n­íc kh¸c gi¶m xuèng th× mét ­íc ®o¸n hîp lý lµ l·i suÊt trong n­íc sÏ t¨ng lªn vµ ng­îc l¹i. II. Vai trß cña chÝnh s¸ch l·i suÊt Nh­ ®· nªu ë phÇn ®Çu, chóng ta thÊy l·i suÊt cã mét vai trß vµ ý nghÜa hÕt søc quan träng trong nÒn kinh tÕ, mçi mét sù thay ®æi cña l·i suÊt ®Òu kÐo theo sù thay ®æi cña c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ nh­ tiÕt kiÖm, ®Çu t­, xuÊt nhËp khÈu... vµ do ®ã sÏ t¸c ®éng ®Õn c¸c chØ tiªu kinh tÕ vÜ m« quan träng kh¸c nh­ l¹m ph¸t, t¨ng tr­ëng... ë phÇn nµy, chóng ta sÏ xem xÐt vai trß cña l·i suÊt ®èi víi mét sè ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ. 1. L·i suÊt víi qu¸ tr×nh huy ®éng vèn §èi víi ViÖt Nam trªn con ®­êng ph¸t triÓn kinh tÕ th× vÊn ®Ò tÝch luü vµ sö dông vèn cã tÇm quan träng ®Æc biÖt c¶ vÒ ph­¬ng ph¸p nhËn thøc vµ chØ ®¹o thùc tiÔn. V× vËy chÝnh s¸ch l·i suÊt cã vai trß hÕt søc quan träng trong viÖc huy ®éng nguån vèn nhµn rçi trong x· héi vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ ®¶m b¶o ®óng ®Þnh h­íng vèn trong n­íc lµ quyÕt ®Þnh, vèn ngoµi n­íc lµ quan träng trong chiÕn l­îc CNH-H§H n­íc ta hiÖn nay. ViÖc ¸p dông mét chÝnh s¸ch l·i suÊt hîp lý ®¶m b¶o nguyªn t¾c: l·i suÊt ph¶i b¶o tån ®­îc gi¸ trÞ vèn vay, ®¶m b¶o tÝch luü cho c¶ ng­êi cho vay vµ ng­êi ®i vay. Cô thÓ: + Tû lÖ l¹m ph¸t< l·i suÊt tiÒn göi < l·i suÊt tiÒn vay < tû suÊt lîi nhuËn b×nh qu©n. + L·i suÊt ng¾n h¹n < l·i suÊt dµi h¹n (®èi víi c¶ tiÒn göi vµ tiÒn vay) L·i suÊt cã kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt mét c¸ch tù nhiªn l­îng vèn l­u th«ng tõ n¬i thõa ®Õn n¬i thiÕu, tõ ng­êi cã vèn sang ng­êi cÇn vèn ®Ó ®­a vèn vµo sö dông trong c¸c dù ¸n ®Çu t­ s¶n xuÊt kinh doanh cã lîi cho nÒn kinh tÕ vµ x· héi. Møc l·i suÊt nhá h¬n møc hîp lÝ sÏ khiÕn ng­êi vay ®¸nh gi¸ thÊp gi¸ trÞ sö dông cña ®ång vèn dÉn ®Õn ®Çu t­ kh«ng hiÖu qu¶, l·ng phÝ nguån vèn, g©y thiÖt h¹i cho b¶n th©n ng­êi ®i vay lÉn ng­êi cho vay vµ h¬n n÷a, ¶nh h­ëng ®Õn sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Ng­îc l¹i, møc l·i suÊt cao h¬n møc hîp lÝ tøc lµ ®¸nh gi¸ qu¸ cao gi¸ trÞ sö dông cña ®ång vèn th× chØ cã t¸c dông khuyÕn khÝch ng­êi cho vay, lµm cho vèn trë nªn d­ thõa, ø ®äng, kh«ng ®­îc ®Çu t­ vµo s¶n xuÊt kinh doanh, kh«ng sinh l·i, lóc ®ã ®ång vèn trë thµnh “vèn chÕt” kh«ng cßn t¸c dông g× n÷a. 2. L·i suÊt víi qu¸ tr×nh ®Çu t­. Qu¸ tr×nh ®Çu t­ cña doanh nghiÖp vµo tµi s¶n cè ®Þnh ®­îc thùc hiÖn khi mµ hä dù tÝnh lîi nhuËn thu ®­îc tõ tµi s¶n cè ®Þnh nµy nhiÒu h¬n sè l·i ph¶i tr¶ cho c¸c kho¶n ®i vay ®Ó ®Çu t­. Do ®ã khi l·i suÊt xuèng thÊp c¸c h·ng kinh doanh cã ®iÒu kiÖn tiÕn hµnh më réng ®Çu t­ vµ ng­îc l¹i. Trong m«i tr­êng tiÒn tÖ hoµn chØnh, ngay c¶ khi mét doanh nghiÖp thõa vèn th× chi tiªu ®Çu t­ cã kÕ ho¹ch vÉn bÞ ¶nh h­ëng bëi l·i suÊt, bëi v× thay cho viÖc ®Çu t­ vµo më réng s¶n xuÊt doanh nghiÖp cã thÓ mua chøng kho¸n hay göi vµo ng©n hµng nÕu l·i suÊt cña nã cao. §Æc biÖt trong thêi kú nÒn kinh tÕ bÞ ®×nh trÖ, hµng ho¸ ø ®äng vµ xuèng gi¸, cã dÊu hiÖu thõa vèn vµ ¸p lùc l¹m ph¸t thÊp cÇn ph¶i h¹ l·i suÊt v× nguyªn t¾c c¬ b¶n lµ l·i suÊt ph¶i nhá h¬n lîi nhuËn b×nh qu©n cña ®Çu t­, sù chªnh lÖch nµy sÏ t¹o ®éng lùc cho c¸c doanh nghiÖp më réng quy m« ®Çu t­. 3. L·i suÊt víi tiªu dïng vµ tiÕt kiÖm. Thu nhËp cña mét hé gia ®×nh th­êng ®­îc chia thµnh hai bé phËn: tiªu dïng vµ tiÕt kiÖm. Tû lÖ ph©n chia nµy phô thuéc vµo nhiÒu nh©n tè nh­ thu nhËp, vÊn ®Ò hµng ho¸ l©u bÒn vµ tÝn dông tiªu dïng, hiÖu qu¶ cña tiÕt kiÖm trong ®ã l·i suÊt cã t¸c dông tÝch cùc tíi c¸c nh©n tè ®ã. Khi l·i suÊt thÊp chi phÝ tÝn dông tiªu dïng thÊp, ng­êi ta vay nhiÒu cho viÖc tiªu dïng hµng ho¸ nghÜa lµ tiªu dïng nhiÒu h¬n, khi l·i suÊt cao ®em l¹i thu nhËp tõ kho¶n tiÒn ®Ó dµnh nhiÒu h¬n sÏ khuyÕn khÝch tiÕt kiÖm, do ®ã tiÕt kiÖm t¨ng. 4. L·i suÊt víi tû gi¸ vµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. L·i suÊt cã t¸c ®éng rÊt quan träng ®Õn ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i cña mét quèc gia ®Æc biÖt lµ ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. Khi l·i suÊt thùc cña ®ång néi tÖ t¨ng lªn th× c¸c kho¶n tiÒn göi b»ng ®ång néi tÖ trë lªn hÊp dÉn h¬n so víi tiÒn göi b»ng ngo¹i tÖ, do ®ã lµm cho gi¸ trÞ cña tiÒn göi néi tÖ hay cÇu vÒ ®ång néi tÖ t¨ng lªn nghÜa lµ tû gi¸ hèi ®o¸i t¨ng lªn. Gi¸ trÞ cao h¬n cña ®ång néi tÖ do kÕt qu¶ cña viÖc l·i suÊt thùc tÕ t¨ng lªn lµm cho hµng ho¸ trong n­íc trë lªn ®¾t h¬n hµng ngo¹i do ®ã lµm gi¶m xuÊt khÈu rßng .V× vËy, khi l·i suÊt t¨ng lªn th× gi¸ trÞ cña ®ång néi tÖ t¨ng lªn vµ hµng néi trë lªn ®¾t h¬n vµ xuÊt khÈu gi¶m xuèng. Mèi t­¬ng quan tØ lÖ nghÞch gi÷a l·i suÊt vµ xuÊt khÈu rßng ®­îc miªu t¶ trong h×nh d­íi: Víi mét møc l·i suÊt thÊp i1, tû gi¸ lµ thÊp vµ xuÊt khÈu rßng lµ cao. Víi mét møc l·i suÊt cao i3 th× tû gi¸ lµ cao vµ xuÊt khÈu rßng NX3 lµ thÊp. §å thÞ 6: Mèi t­¬ng quan tØ lÖ nghÞch gi÷a l·i suÊt vµ xuÊt khÈu rßng i i3 i2 i1 NX3 NX2 NX1 XuÊt khÈu rßng §­êng xuÊt khÈu rßngrßng l·i suÊt 5. L·i suÊt víi l¹m ph¸t. L¹m ph¸t lµ t×nh tr¹ng t¨ng liªn tôc møc gi¸ chung cña nÒn kinh tÕ do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau. Trong thêi kú l¹m ph¸t, t¨ng l·i suÊt sÏ cho phÐp hÖ thèng ng©n hµng cã thÓ thu hót phÇn lín sè tiÒn cã nhiÒu trong l­u th«ng khiÕn cho ®ång tiÒn trong l­u th«ng gi¶m, c¬ sè tiÒn vµ l­îng tiÒn cung øng gi¶m, l¹m ph¸t ®­îc kiÒm chÕ. Nh­ vËy, l·i suÊt còng gãp phÇn chèng l¹m ph¸t. Tuy nhiªn, viÖc sö dông c«ng cô l·i suÊt trong chèng l¹m ph¸t kh«ng thÓ duy tr× l©u dµi v× l·i suÊt t¨ng sÏ lµm gi¶m ®Çu t­, gi¶m tæng cÇu vµ lµm gi¶m s¶n l­îng. Do vËy l·i suÊt ph¶i ®­îc sö dông kÕt hîp víi c¸c c«ng cô kh¸c th× míi cã thÓ kiÓm so¸t ®­îc l¹m ph¸t, æn ®Þnh gi¸ c¶, æn ®Þnh ®ång tiÒn. Mét chÝnh s¸ch l·i suÊt phï hîp lµ sù cÇn thiÕt cho sù ph¸t triÓn lµnh m¹nh cña nÒn kinh tÕ. 6. L·i suÊt víi qu¸ tr×nh ph©n bæ c¸c nguån lùc. TÊt c¶ c¸c nguån lùc ®Òu cã tÝnh khan hiÕm. VÊn ®Ò lµ x· héi ph¶i ph©n bæ vµ sö dông c¸c nguån lùc sao cho hiÖu qu¶. Nghiªn cøu trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cho thÊy gi¸ c¶ ®ãng vai trß cùc kú quan träng trong viÖc ph©n bæ c¸c nguån lùc gi÷a c¸c ngµnh kinh tÕ. Nh­ ta ®· biÕt, l·i suÊt lµ mét lo¹i gi¸ c¶._., nghÜa lµ l·i suÊt cã vai trß ph©n bæ hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc khan hiÕm cña x· héi. §Ó quyÕt ®Þnh ®Çu t­ vµo mét ngµnh kinh tÕ mét dù ¸n hay mét tµi s¶n nµo ®ã chóng ta ®Òu ph¶i quan t©m ®Õn sù chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ tû suÊt lîi tøc thu ®­îc víi chi phÝ ban ®Çu. §iÒu nµy cã nghÜa lµ ph¶i xem viÖc ®Çu t­ nµy cã mang l¹i lîi nhuËn hay kh«ng vµ cã ®¶m b¶o hiÖu qu¶ kinh doanh ®Ó tr¶ kho¶n tiÒn l·i cña sè tiÒn vay cho chi phÝ ban ®Çu hay kh«ng. Khi quyÕt ®Þnh ®Çu t­ vµo mét ngµnh kinh tÕ, mét dù ¸n hay mét tµi s¶n ta ph¶i quan t©m tíi chªnh lÖch gi÷a lîi nhuËn ®em l¹i vµ sè tiÒn vay ph¶i tr¶. Khi chªnh lÖch nµy lµ d­¬ng, th× nguån lùc sÏ ®­îc ph©n bæ tíi ®ã vµ lµ sù ph©n bæ hiÖu qu¶. 7. Vai trß cña l·i suÊt ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTM L·i suÊt víi vai trß lµ ®ßn bÈy kinh tÕ cùc kú lîi h¹i, cã ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña mét NH vµ quan träng h¬n lµ c«ng cô ®iÒu hµnh cùc kú nh¹y bÐn trong hÖ thèng NH . Vai trß cña l·i suÊt víi NHTM thÓ hiÖn ë bèn khÝa c¹nh: - Tr­íc hÕt, yªu cÇu møc gi¸ s¶n phÈm cña NH (l·i suÊt) ph¶i ®¶m b¶o ®­îc sù duy tr× vµ ph¸t triÓn cña ho¹t ®éng NH, nghÜa lµ l·i suÊt ph¶i ®¶m b¶o bï ®¾p ®­îc mäi chi phÝ hîp lý vµ cã l·i. Cµng tiÕt kiÖm ®­îc chi phÝ cho ho¹t ®éng kinh doanh vµ tæ chøc hîp lý bé m¸y tæ chøc vµ lao ®éng cña ®¬n vÞ m×nh NH cµng cã l·i . - Thø hai, l·i suÊt cßn lµ mét trong c¸c cÇu nèi gi÷a s¶n phÈm cña NH víi kh¸ch hµng,mµ chñ yÕu lµ c¸c nhµ s¶n xuÊt.V× vËy l·i suÊt thùc cña NH kh«ng nªn v­ît qu¸ l·i suÊt thùc mang l¹i tõ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong tõng thêi kú,tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn mét ®Êt n­íc. L·i suÊt tÝn dông cña c¸c NHTM qu¸ cao sÏ kh«ng khuyÕn khÝch doanh nghiÖp ®i vay ®Ó ®Çu t­ s¶n xuÊt kinh doanh, NH cã thÓ mÊt kh¸ch.Tù do ho¸ l·i suÊt t¹o ®éng lùc thóc ®Èy c¹nh tranh trong c¸c NHTM. C¹nh tranh thóc ®Èy tiÕn bé vµ d©n chñ ho¸ ho¹t ®éng NHTM. - Thø ba: l·i suÊt tÝn dông cña NHTM phô thuéc vµo l·i suÊt cña NHTW nhiÒu khi NHTM kh«ng tù ®Þnh ®o¹t ®­îc gi¸ mua, gi¸ b¸n cña m×nh - Cuèi cïng ta nãi ®Õn mèi quan hÖ gi÷a l·i suÊt vµ doanh lîi chøng kho¸n. L·i suÊt trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ cã ¶nh h­ëng lín ®Õn ph¸t hµnh vµ mua b¸n chøng kho¸n trªn thÞ tr­êng tµi chÝnh. NÕu l·i suÊt NH tr¶ cho ng­êi tiÕt kiÖm cao, ng­êi göi tiÕt kiÖm sÏ thÝch göi tiÕt kiÖm vµo NH ®Ó h­ëng l·i suÊt cao vµ rñi ro thÊp h¬n so víi mua chøng kho¸n víi l·i suÊt thÊp, rñi ro l¹i cao. Ch­¬ng II DiÔn biÕn l·i suÊt cña ViÖt nam thêi gian qua vµ viÖc vËn dông vµo ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTMCPQ§ I. DiÔn biÕn l·i suÊt cña ViÖt nam tõ 1988 ®Õn nay Giai ®o¹n tõ 1988 ®Õn nay lµ giai ®o¹n chøa ®ùng nhiÒu b­íc ngÆt lÞch sö cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam. ChuyÓn tõ nÒn kinh tÕ bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý, ®iÒu tiÕt vÜ m« cña Nhµ n­íc, ho¹t ®éng cña hÖ thèng Ng©n hµng còng cã nhiÒu ®æi míi tõ khi cã hai ph¸p lÖnh Ng©n hµng Nhµ n­íc n¨m 1992, nÒn kinh tÕ cã nhiÒu chuyÓn biÕn míi vµ chÝnh s¸ch l·i suÊt cã nhiÒu thay ®æi cho phï hîp ®iÒu kiÖn kinh tÕ ®Êt n­íc vµ thùc hiÖn môc tiªu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Tuy nhiªn, ®©y lµ qu¸ tr×nh ®æi míi ®Çy phøc t¹p. §Ó thÊy ®­îc nh÷ng b­íc chuyÓn biÕn ®ã chóng ta xem xÐt diÔn biÕn cña l·i suÊt qua ba giai ®o¹n víi nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ cho mçi giai ®o¹n. 1. Giai ®o¹n tõ 1988 - 1990 Cã thÓ nãi giai ®o¹n nµy ®­îc b¾t ®Çu tõ khi cã NghÞ quyÕt Héi nghÞ Trung ­¬ng lÇn thø VIII, quèc héi kho¸ V n¨m 1987, trong ®ã nªu râ: "Xo¸ bá triÖt ®Ó quan liªu bao cÊp trong gi¸ l­¬ng, tiÒn lµ mét yªu cÇu hÕt søc cÊp b¸ch, lµ kh©u ®ét ph¸ cã tÝnh chÊt QuyÕt ®Þnh, ®Èy m¹nh s¶n xuÊt, lµm chñ thÞ tr­êng, æn ®Þnh vµ c¶i thiÖn mét b­íc ®êi sèng cña nh©n d©n lao ®éng, thay ®æi toµn bé c¬ chÕ qu¶n lý..." §©y ®­îc coi lµ mèc lÞch sö quan träng trong viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch kinh tÕ nãi chung vµ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ nãi riªng. Nh­ vËy tõ n¨m 1988 ®Õn nay nay lµ giai ®o¹n chuyÓn ®æi tõ c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý vÜ m« cu¶ Nhµ n­íc. Trong giai ®o¹n nµy hai ph¸p lÖnh Ng©n hµng ch­a ra ®êi, thùc hiÖn qu¶n lý vµ kinh doanh tiÒn tÖ ®Òu do Ng©n hµng Nhµ n­íc qui ®Þnh vµ ®ang chÞu ¶nh h­ëng nÆng nÒ cña c¬ chÕ bao cÊp, c¸c Ng©n hµng Nhµ n­íc chñ yÕu thùc hiÖn chøc n¨ng nhËn tiÒn göi vµ ®Òu chuyÓn cho vay theo møc l·i suÊt chØ ®Þnh cña Nhµ n­íc. Tuy nhiªn, hÖ thèng Ng©n hµng mét cÊp nµy b¾t ®Çu cã nh÷ng ®iÒu chØnh vÒ l·i suÊt trªn thÞ tr­êng nh»m t¹o mét møc l·i suÊt phï hîp h¬n. Ngµy 26 th¸ng 10 n¨m 1988. Tæng gi¸m ®èc Ng©n hµng Nhµ n­íc ra QuyÕt ®Þnh 85/NHQ§, c¨n cø QuyÕt ®Þnh 111/Q§-H§BT vÒ n©ng l·i suÊt tÝn dông, ®· qui ®Þnh vÒ møc l·i suÊt tiÒn göi vµ cho vay cña Ng©n hµng Nhµ n­íc ®èi víi nÒn kinh tÕ nh­ sau: BiÓu 1: Quy ®Þnh vÒ møc l·i suÊt tiÒn göi vµ cho vay cña NHNN ®èi víi c¸c TCKT Néi dung L·i suÊt (%) A. L·i suÊt tiÒn göi. I. Göi tiÕt kiÖm. 1. TiÕt kiÖm kh«ng kú h¹n 2. TiÕt kiÖm ®Þnh møc 3. TiÕt kiÖm cã kú h¹n 3 - 5 n¨m 4. TiÕt kiÖm cã kú h¹n lín h¬n 5 n¨m 5. TiÕt kiÖm cã môc ®Ých II. TiÒn göi cña c¸c TCKT vµ c¬ quan 1. Tæ chøc kinh tÕ quèc doanh 2. TiÒn göi cña xÝ nghiÖp quèc doanh 3. Hîp t¸c x· vµ c¸c tËp ®oµn s¶n xuÊt. 4. C¬ quan ®oµn thÓ. 5. T­ doanh c¸ nh©n. B. L·i suÊt cho vay. I. §èi víi xÝ nghiÖp quèc doanh. 1. Cho vay trong ®Þnh møc VL§-XN n«ng nghiÖp 2. Cho vay trong ®Þnh møc VL§-XN th­¬ng nghiÖp 3.Cho vay trong ®Þnh møc VL§-XN L©m nghiÖp 4. Cho vay thanh to¸n. II. §èi víi kinh tÕ tËp thÓ. 1. Cho vay vèn l­u ®éng HTX N«ng nghiÖp. 2. Cho vay vèn cè ®Þnh HTX N«ng nghiÖp. III. T­ doanh c¸ thÓ. 1. Vèn l­u ®éng: - Kinh doanh hé gia ®×nh - T­ doanh vËn t¶i. 2. Vèn cè ®Þnh. - Víi c¸n bé c«ng nh©n viªn. - T­ doanh, tiÓu thñ c«ng nghiÖp 1,00 1,00 1,50 2,00 0,10 0,15 0,21 0,39 0,54 0,69 0,54 0,06 0,54 0,24 0,51 0,29 1,00 3,00 0,06 1,20 Nguån: NHNN TiÕp theo sau QuyÕt ®Þnh 85/NHQ§ lµ QuyÕt ®Þnh sè 68/NHQ§ cña Tæng gi¸m ®èc Ng©n hµng Nhµ n­íc ngµy 2 th¸ng 7 n¨m 1989, c¨n cø theo QuyÕt ®Þnh sè 99/H§BT ra ngµy 28 th¸ng 6 n¨m 1989 nh­ sau: BiÓu 2: Quy ®Þnh vÒ møc l·i suÊt tiÒn göi vµ cho vay cña NHNN ®èi víi c¸c TCKT Néi dung L·i suÊt ¸p dông % th¸ng I. TiÒn göi 1. TiÒn göi tiÕt kiÖm 2. TiÒn göi c¸c tæ chøc KTQD 3. TiÒn göi cña tËp thÓ, c¬ quan II. Cho vay 1. Cho vay trong h¹n møc cña KTQD 2. Cho vay ngoµi h¹n møc cña KTQD 3. Cho vay tËp thÓ 4. Cho vay c¸c ®èi t­îng kh¸c 5. Cho vay vèn cè ®Þnh 6. L·i suÊt nî qu¸ h¹n 2,40 0,90 - 1,50 1,80 2,40 - 3,00 3,60 - 5,10 2,70 - 4,20 5,10 - 7,90 2,10 - 3,90 15,0 - 21,0 Nguån: NHNN Ngµy 23/11/1989 Ng©n hµng Nhµ n­íc ®· ra QuyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh h¹ thÊp mét sè møc l·i suÊt: - L·i suÊt tiÒn göi cßn: 0,90 - 1,80%/th¸ng - L·i suÊt cho vay cè ®Þnh: 1,50%/th¸ng - L·i suÊt cho vay vèn l­u ®éng 1,80%/th¸ng Qua mét sè lÇn ®iÒu chØnh l·i suÊt chóng ta thÊy, trong giai ®o¹n nµy, nÒn kinh tÕ nãi chung, ngµnh Ng©n hµng vµ chÝnh s¸ch l·i suÊt nãi riªng cã nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n ®ã lµ: Míi b­íc sang thêi kú ®æi míi, do nÒn kinh tÕ còng nh­ ngµnh Ng©n hµng cßn mang nÆng tÝnh tËp trung, ¸p ®Æt, bao cÊp, ngµnh Ng©n hµng ch­a ph¶i lµ mét ngµnh kinh doanh tiÒn tÖ, nã chØ thùc hiÖn theo chøc n¨ng, nhiÖm vô do nhµ n­íc giao. Trong chÝnh s¸ch l·i suÊt, ®iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn qua c¸c biÓu l·i suÊt vµ c¸c lÇn ®iÒu chØnh nh­ nªu ë trªn. Nhµ n­íc cßn ¸p ®Æt mét c¸ch tuyÖt ®èi c¸c møc l·i suÊt tiÒn göi còng nh­ cho vay khiÕn cho mÊt c©n ®èi cung cÇu vÒ tiÒn, còng nh­ trong viÖc huy ®éng cho vay. L·i suÊt ®­îc ph©n ra qu¸ nhiÒu møc kh¸c nhau cho c¸c ®èi t­îng kh¸c nhau, vÒ mÆt tÝch cùc cã thÓ ­u tiªn mét sè ngµnh. Nh­ng mÆt kh¸c sÏ g©y mÊt c©n b»ng, mÊt c©n ®èi trong c¬ cÊu ngµnh bëi v× nh÷ng ngµnh kÐm ®­îc ­u tiªn sÏ tiÕp tôc yÕu kÐm. Ng­îc l¹i nh÷ng ngµnh ®ang ph¸t triÓn cã thÓ bÞ ch÷ng l¹i v× l·i suÊt vay Ng©n hµng qu¸ cao. NÒn kinh tÕ ®ang trong t×nh tr¹ng khñng ho¶ng trÇm träng s¶n xuÊt kinh doanh ®×nh ®èn, ®Æc biÖt lµ l¹m ph¸t t¨ng vät (15 - 20%/th¸ng) do mét sè nguyªn nh©n: - Thay ®æi chÝnh s¸ch kinh tÕ - x· héi ®æi tiÒn sau n¨m 1988 ®· lµm cho ®ång VN mÊt gi¸ nghiªm träng. - N¹n ®Çu c¬ trong d©n chóng gia t¨ng, bëi v× l¹m ph¸t qu¸ cao, nªn ng­êi d©n sÏ kh«ng göi tiÒn vµo Ng©n hµng v× l·i suÊt kh«ng thÓ bï lç do tiÒn tr­ît gi¸ qu¸ nhanh. Thùc tÕ ë giai ®o¹n nµy tæng tiÒn göi vµo Ng©n hµng chØ ®¹t 20 tØ VN§ cßn l¹i ®a sè c¸ nh©n vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ chuyÓn sang dù tr÷ b»ng vµng, ngo¹i tÖ, mua vËt t­ hµng ho¸ hoÆc quay vèn ngoµi hÖ thèng Ng©n hµng. - S¶n xuÊt kinh doanh ®×nh ®èn, tæng cung gi¶m. N¹n ®Çu c¬ t¨ng lµm cho gi¸ c¶ vÒ hµng ho¸ t¨ng, tæng cÇu t¨ng lµm cho gi¸ c¶ hµng ho¸ tiÕp tôc t¨ng vät. V× nh÷ng lý do ®ã, l·i suÊt trong giai ®o¹n nµy l©m vµo mét t×nh tr¹ng chung lµ: tÊt c¶ c¸c chñ thÓ tham gia quan hÖ tµi s¶n bao gåm ng­êi göi tiÒn, Ng©n hµng vµ doanh nghiÖp vay tiÒn ®Òu bÞ lç. Nh÷ng kho¶n lç nµy ®­îc Nhµ n­íc bï lç cho ngµnh Ng©n hµng b»ng c¸ch in thªm tiÒn vµ vay nî n­íc ngoµi khiÕn cho t×nh tr¹ng cµng khã kh¨n h¬n. - Ng­êi göi tiÒn lç do l·i suÊt thùc ©m, l¹m ph¸t qu¸ cao, l·i suÊt danh nghÜa kh«ng thÓ bï ®¾p næi dï cho Ng©n hµng ®· n©ng lªn ë lÇn ®iÒu chØnh thø hai. - Ho¹t ®éng Ng©n hµng bÞ lç do Ng©n hµng kh«ng thÓ ph¸t huy ®­îc chøc n¨ng huy ®éng vµ cung øng vèn tÝch cùc cho nÒn kinh tÕ. Mét thêi gian dµi, ngµnh Ng©n hµng ch×m trong c¶nh nhµ n­íc bao cÊp vÒ tÝn dông ®ång thêi ¸p ®Æt c¸c møc l·i suÊt cøng nh¾c, chªnh lÖnh l·i suÊt ®Çu ra, ®Çu vµo cña c¸c Ng©n hµng ©m. - Doanh nghiÖp vay vèn Ng©n hµng còng bÞ lç do kinh tÕ t¨ng tr­ëng chËm, c«ng nghÖ kü thuËt thÊp kÐm, tØ suÊt lîi nhuËn kinh doanh thÊp v× thÕ kinh doanh kh«ng thÓ chi tr¶ l·i cho Ng©n hµng. Víi thùc tÕ nãi trªn l·i suÊt Ng©n hµng kh«ng cßn lµ c«ng cô ®ßn bÈy kinh tÕ vµ æn ®Þnh tiÒn tÖ nh­ NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng VI ®Ò ra ®ã lµ: "Ng©n hµng cã nhiÖm vô khÈn cÊp cïng víi c¸c ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c phÊn ®Êu gi¶m l¹m ph¸t, ®iÒu chØnh hîp lý khèi l­îng tiÒn l­u th«ng trªn c¬ së t¨ng nhanh vßng quay ®ång tiÒn vµ ¸p dông phæ biÕn c¸c h×nh thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt æn ®Þnh søc mua ®ång tiÒn, ®¸p øng nhu cÇu ®ång tiÒn cho viÖc më réng l­u th«ng hµng ho¸. Bªn c¹nh nh÷ng nhiÖm vô qu¶n lý l­u th«ng tiÒn tÖ cña Nhµ n­íc cÇn x©y dùng hÖ thèng Ng©n hµng chuyªn nghiÖp kinh doanh tÝn dông vµ dÞch vô Ng©n hµng ho¹t ®éng theo chÕ ®é h¹ch to¸n kÕ to¸n ph¶i trªn c¬ së phôc vô tèt viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng gi¸m s¸t b»ng ®ång tiÒn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, chèng th¸i ®é cöa quyÒn. Ph¸t triÓn réng c¸c tæ chøc tÝn dông tËp thÓ trong nh©n d©n, ng¨n chÆn t­ nh©n cho vay nÆng l·i..." (TrÝch NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng VI). Tr­íc thùc tÕ ®ã, ngµy 26.3.1990 H§BT ®· ra QuyÕt ®Þnh sè 33/H§BT vÒ viÖc c¶i tæ bé m¸y ho¹t ®éng cña hÖ thèng Ng©n hµng, chuyÓn hÖ thèng Ng©n hµng tõ mét cÊp thµnh hai cÊp, cã sù t¸ch biÖt gi÷a chøc n¨ng qu¶n lý vµ chøc n¨ng kinh doanh: trong ®ã Ng©n hµng Nhµ n­íc thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý vµ c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i thùc hiÖn chøc n¨ng kinh doanh tiÒn tÖ. §iÒu nµy ®· më ra cho ngµnh Ng©n hµng mét b­íc chuyÓn ®æi míi vÒ c¬ cÊu tæ chøc ho¹t ®éng vµ thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, trong ®ã cã chÝnh s¸ch l·i suÊt. 2. DiÔn biÔn ®iÒu chØnh l·i suÊt tõ 3/1990 - 11/1993: Do cã sù ®æi míi trong c¬ cÊu tæ chøc mµ trong thêi kú nµy ngoµi l·i suÊt Ng©n hµng ®èi víi nÒn kinh tÕ cßn cã thªm l·i suÊt gi÷a Ng©n hµng Nhµ n­íc víi c¸c tæ chøc tÝn dông, thÓ hiÖn mèi quan hÖ tÝn dông trong néi bé ngµnh Ng©n hµng. Trªn c¬ së ®ã, l·i suÊt cña c¸c tæ chøc tÝn dông ®èi víi nÒn kinh tÕ cã mét sè ®iÒu chØnh nh­ sau: BiÓu 3: §iÒu chØnh l·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm QuyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh Thêi ®iÓm ®iÒu chØnh L·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm Kh«ng kú h¹n (%th¸ng) Kú h¹n 3 th¸ng %th¸ng 29/NH-Q§ 71/NH-Q§ 94/NH-Q§ 09/NH-Q§ 18/NH-Q§ 92/NH-Q§ 16.03.89 29.05.89 29.06.89 09.02.90 19.03.90 10.07.90 9,00 7,00 5,00 4,00 2,40 2,10 42,0 9,00 7,00 6,00 4,00 2,50 Nguån: NHNN ViÖt Nam BiÓu 4: §iÒu chØnh l·i suÊt tiÒn göi vµ cho vay ®èi víi c¸c tæ chøc kinh tÕ QuyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh Thêi ®iÓm ®iÒu chØnh L·i suÊt tiÒn göi L·i suÊt cho vay %th¸ng Vèn l­u ®éng Vèn cè ®Þnh Nî qu¸ h¹n 85/NHQ§ 42/NHQ§ 73/NHQ§ 100/NHQ§ 09/NHQ§ 05.12.88 15.04.89 31.05.89 12.07.89 09.02.90 0,9-1,5 4-5,8 2,7-4 1,8-3 1,2-22 s1,8%-6% 6-6,6 4,8-5,9 2,1-4 2,1-4 1,5 - 10% 5,9 - 6,18 4,5 - 5,3 3,3 - 3,87 2,6 - 3,5 18 18 8 6 6 Nguån: NHNN ViÖt Nam Quan s¸t l·i suÊt trong giai ®o¹n nµy ta thÊy tõ 1990 - 1993, Ng©n hµng Nhµ n­íc liªn tôc ra c¸c QuyÕt ®Þnh thay ®æi l·i suÊt theo ®Þnh h­íng cña Héi ®ång bé tr­ëng. N¨m 1991 víi môc tiªu chèng l¹m ph¸t, Ng©n hµng Nhµ n­íc ®· n©ng l·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm lªn cao 9% - 12%/th¸ng (Q§ 29/NH) sau ®ã gi¶m xuèng 5% - 7%/th¸ng vµo cuèi n¨m (Q§ 94/NHQ§) møc tiÒn göi cña c¸c tæ chøc kinh tÕ ®Çu n¨m 1991 lµ 4% - 5,8%/th¸ng (n¨m 1990 lµ 0,9% - 1,5%/th¸ng) tõ ®ã kÝch thÝch ®­îc t©m lý cña ng­êi göi tiÒn vµo Ng©n hµng mét c¸ch å ¹t, do vËy mµ khèi l­îng tiÒn tr«i næi trong l­u th«ng ®· ®­îc thu hót vÒ Ng©n hµng. Cô thÓ víi møc huy ®éng b×nh qu©n lµ 20 tû ®· t¨ng lªn 121 tØ ®ång. TiÕp ®ã th¸ng 2.1992 dï l·i suÊt tiÕt kiÖm ®· gi¶m xuèng ë møc lµ 1,2 - 2,2%/th¸ng th× l­îng thu hót tiÒn göi vµo c¸c Ng©n hµng vÉn t­¬ng ®èi cao. L¹m ph¸t trong giai ®o¹n nµy ®· ®­îc kiÒm chÕ ®¸ng kÓ nhê biÖn ph¸p n©ng cao l·i suÊt tiÕt kiÖm. N¨m 1991 ®· chÆn ®øng ®­îc l¹m ph¸t phi m·, l¹m ph¸t ®­îc kiÒm chÕ ë møc 34,7%/n¨m ®Æc biÖt vµo th¸ng 5,6,7/1991 l¹m ph¸t lµ 0,2% - 0,9% -1,5%/th¸ng. Mét vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi l·i suÊt tÝn dông trong thêi gian nµy lµ: Víi chÝnh s¸ch l·i suÊt nh­ ®· nªu trªn (nh×n chung c¶ l·i suÊt huy ®éng vµ cho vay ®Òu cao h¬n so víi tû lÖ l¹m ph¸t vµ tû suÊt lîi nhuËn b×nh qu©n) ®· lµm t¨ng tØ träng nguån vèn tiÕt kiÖm cña Ng©n hµng, th­êng chiÕm 70% nguån vèn huy ®éng cña Ng©n hµng v× l·i suÊt huy ®éng cao. Nguån tiÒn trong nÒn kinh tÕ ®· bÞ thu hót hÕt vµo Ng©n hµng cho nªn ®· g©y nªn sù khan hiÕm tiÒn mÆt vµ vèn trong nÒn kinh tÕ. Ng­êi cã tiÒn th× göi vµo Ng©n hµng lÊy l·i cao h¬n lµ kinh doanh. C¸c doanh nghiÖp v× l·i cao mµ kh«ng muèn vay vèn Ng©n hµng ®Ó më réng kinh doanh mµ mét phÇn còng v× søc mua trong nÒn kinh tÕ gi¶m do khan hiÕm tiÒn mÆt; s¶n xuÊt v× vËy mµ ®×nh ®èn, c¸c ngµnh s¶n xuÊt chØ xoay quanh c¸c ngµnh dÞch vô, vèn nhá, thu håi nhanh. §èi víi ho¹t ®éng cña hÖ thèng Ng©n hµng: TØ träng tiÒn göi tiÕt kiÖm cao trong tæng vèn huy ®éng, l·i suÊt cho vay r thÊp h¬n l·i suÊt ®Çu vµo (vÝ dô n¨m 1992 l·i suÊt cho vay cao nhÊt lµ 3,5%/th¸ng th× l·i suÊt tiÒn göi cao nhÊt lµ 4%/th¸ng) Céng víi kh¶ n¨ng cho vay ra thÊp ®· bÞ lç vèn vµ Ng©n hµng Nhµ n­íc vÉn ph¶i bao cÊp tÝn dông. ChÝnh v× vËy ChØ thÞ 39/CT ban hµnh ngµy 6.2.1992 cña Chñ tÞch Héi ®ång bé tr­ëng ®· chØ râ nguyªn t¾c ®iÒu chØnh l·i suÊt Ng©n hµng : L·i suÊt ph¶i b¶o ®¶m b¶o toµn vèn cho ng­êi göi tiÒn vµ ng­êi cho vay, kÞp thêi ®iÒu chØnh cho phï hîp víi sù biÕn ®éng cña thÞ tr­êng gi¸ c¶ x· héi. L·i suÊt cho vay ph¶i lÊy phôc vô s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶ lµ chÝnh, ®ång thêi ®¶m b¶o chi phÝ vµ h¹ch to¸n cña Ng©n hµng cã ­u tiªn víi mét sè ngµnh mÆt hµng theo qui ®Þnh cña Nhµ n­íc, viÖc ®iÒu chØnh l·i suÊt ®­îc tiÕn hµnh tõng b­íc theo h­íng thu hÑp dÇn kho¶ng c¸ch gi÷a l·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm víi l·i suÊt tiÒn göi cña c¸c tæ chøc kinh tÕ ®Ó tiÕn tíi mét møc l·i suÊt hîp lÝ. Qu¸n triÖt quan ®iÓm nµy Ng©n hµng Nhµ n­íc ®· ®iÒu chØnh l·i suÊt theo h­íng h¹ ®ång bé c¸c møc l·i suÊt, c¶i tiÕn biÓu l·i suÊt: VD QuyÕt ®Þnh 18/NHQ§ chia l·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm lµm 2 lo¹i kh«ng kú h¹n vµ cã kú h¹n 3 th¸ng. Tuy nhiªn, sù ®iÒu chØnh l·i suÊt vÉn cßn ë møc cao, cuèi n¨m 1993 l·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm lµ 2,1 - 3,5%; l·i suÊt cho vay 2,5 - 3,5% so víi tr­íc th× møc l·i suÊt nµy ®· gi¶m nhiÒu, song tr­íc t×nh h×nh ®Êt n­íc ®ang trong t×nh tr¹ng l¹m ph¸t cao (1992: 67,1% ; 1993: 67,5%) th× gi¶m møc l·i suÊt cao lóc nµy lµ kh«ng phï hîp. Thùc tÕ trong n¨m 1993 mét khèi l­îng vèn lín tån ®éng trªn thÞ tr­êng ®ang t×m kiÕm n¬i ®Çu t­, tiÒn mÊt gi¸ trÞ bëi l¹m ph¸t. §iÒu ®ã t¹o ra søc Ðp tõ phÝa ng­êi göi tiÒn ®ßi n©ng cao l·i suÊt tiÒn göi cho ®ång tiÒn khái mÊt gi¸. NÕu n¨m 1991, l·i suÊt tÝn dông ®­îc sö dông lµm c«ng cô h÷u hiÖu th«ng qua bao cÊp th× ®Õn n¨m 1993 nã trë thµnh mét ®iÒu bÊt b×nh th­êng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. §iÒu nµy cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn tèc ®é t¨ng tr­ëng cña nÒn kinh tÕ. §Õn n¨m 1991 t¨ng tr­ëng kinh tÕ ®¹t 6,8% ®Õn n¨m 1992 ®¹t 5,1% vµ n¨m 1993 lµ 6% ®iÒu nµy thÓ hiÖn s¶n xuÊt kinh doanh trong n­íc r¬i vµo t×nh tr¹ng suy tho¸i. Giai ®o¹n nµy l·i suÊt cña Ng©n hµng Nhµ n­íc ¸p dông cho Ng©n hµng Th­¬ng m¹i còng ®­îc ®iÒu chØnh gi¶m (biÓu ®å 5). L·i suÊt chiÕt khÊu (l·i suÊt cho vay cña Ng©n hµng Nhµ n­íc ®èi víi c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i th«ng qua viÖc t¸i chiÕt khÊu c¸c giÊy tê cã gi¸) lµ mét c«ng cô quan träng trong chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, ®­îc ¸p dông cã hiÖu qu¶ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng lµnh m¹nh. V× vËy, giai ®o¹n nµy l·i suÊt chiÕt khÊu còng ®­îc ¸p dông víi vai trß lµ c«ng cô cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®Ó ®iÒu chØnh l­îng tiÒn cung øng, nh­ng trªn thùc tÕ ch­a ph¸t huy hiÖu qu¶ do t¸c ®éng cña nã rÊt khã kiÓm so¸t. Giai ®o¹n nµy Ng©n hµng Nhµ n­íc còng tiÕn hµnh tr¶ l·i cho c¸c kho¶n tiÒn göi cña c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i cßn ch­a m¹nh ë giai ®o¹n nµy ho¹t ®éng tèt h¬n. BiÓu 5: L·i suÊt cña Ng©n hµng Nhµ n­íc ¸p dông ®èi víi c¸c NHTM QuyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh Thêi ®iÓm ®iÒu chØnh L·i suÊt tiÒn göi L·i suÊt cho vay L·i suÊt nî qu¸ h¹n 27/NHQ§ 50/NHQ§ 76/NHQ§ 101/NHQ§ 10/NHQ§ 19/NHQ§ 44/NHQ§ 12.03.1991 19.04.1991 08.04.1991 12.07.1991 09.02.1992 29.03.1992 16.09.1992 1,5 - 1,8 4,0 - 5,8 27 - 4,0 1,8 - 3,0 1,2 - 2,4 0,9 - 1,5 0,9 1,5 5,9 - 6,09 4,2 - 4,5 1,05 - 3,3 2,1 - 3,0 1,5 - 2,4 1,8 15 15 8 6 6 5 4 Nguån: NHNN ViÖt Nam Ngoµi ra ®Ó ®¸p øng nhu cÇu thanh to¸n c¸c nghiÖp vô Ng©n hµng, Ng©n hµng Nhµ n­íc ra QuyÕt ®Þnh 176/NHQ§ ngµy 04.10.2000 víi l·i suÊt cho vay bï ®¾p thiÕu hôt vèn trong thanh to¸n nh­ sau: - Thêi h¹n 1 - 5 ngµy l·i suÊt 0,1%/ngµy. - Thêi h¹n 5 - 10 ngµy l·i suÊt 0,15%/ngµy Nî qu¸ h¹n (trªn 10 ngµy l·i suÊt 0,2%/ngµy. Giai ®o¹n 1993 - 1997: 3.1 DiÔn biÕn vµ c¸c kÕt qu¶ ®¹t ®­îc: Tr¶i qua thêi kú ®Çu cña qu¸ tr×nh ®æi míi kÕt qu¶ ®¹t ®­îc ch­a nhiÒu l¹i ph¶i g¸nh chÞu nh÷ng tæn thÊt ®¸ng kÓ nh­ng Ng©n hµng Nhµ n­íc ViÖt Nam ®· rót ra ®­îc bµi häc quý b¸u. Tõ n¨m 1993 Ng©n hµng Nhµ n­íc ViÖt Nam ®· b¾t tay vµo x©y dùng chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Trong ®ã chÝnh s¸ch l·i suÊt ®­îc Ng©n hµng Nhµ n­íc coi lµ quan träng vµ chó ý ®æi míi cho phï hîp víi nÒn kinh tÕ. Trong giai ®o¹n nµy nÒn kinh tÕ ®· cã nh÷ng b­íc chuyÓn biÕn m¹nh mÏ, mäi ho¹t ®éng kinh tÕ ®Òu chçi dËy, ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i ®­îc më réng. L¹m ph¸t ®­îc ®Èy lïi xuèng d­íi møc 15%. NÒn kinh tÕ b¾t ®Çu cã møc t¨ng tr­ëng kh¸ vµ æn ®Þnh cô thÓ lµ: tõ n¨m 1993 - 1997 t­¬ng øng c¸c møc lµ 6%; 8,3%; 8,0%, 8,8%; 9,5%. Ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i ®Æc biÖt ®­îc chó träng vµ ®¹t møc t¨ng cao hµng n¨m. Nguån vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi, nguån ngo¹i tÖ ph¸t triÓn m¹nh c¸c h×nh thøc tÝn dông ngo¹i tÖ b¾t ®Çu ®­îc më ra. ChÝnh s¸ch thu hót dù tr÷ vµ kiÓm so¸t ngo¹i tÖ th«ng qua c¸c v¨n b¶n, QuyÕt ®Þnh cña Ng©n hµng Nhµ n­íc ®¶m b¶o sù æn ®Þnh cña ®ång tiÒn VN. §Ó ®¸p øng nhu cÇu thay ®æi cña nÒn kinh tÕ Ng©n hµng Nhµ n­íc ®· ra QuyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh ®ång bé l·i suÊt tÝn dông trong nÒn kinh tÕ. DiÔn biÕn qu¸ tr×nh ®iÒu chØnh l·i suÊt Ng©n hµng ®èi víi nÒn kinh tÕ ®­îc m« t¶ trong b¶ng 5 d­íi ®©y. B¶ng 5: DiÔn biÕn ®iÒu chØnh l·i suÊt Ng©n hµng víi nÒn kinh tÕ (1993 - 1998) §¬n vÞ: %/th¸ng QuyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh Thêi ®iÓm ®iÒu chØnh L·i suÊt tiÒn göi l·i suÊt cho vay TiÒn göi tiÕt kiÖm Tµi göi cña TCKT Vèn L§ VC§ XDCB N.qu¸ h¹n NNTMCPNTHTXTD KKH KH3T KH6T KH1N KKH KH3T KH6T 202/NHQ§ 130/NHQ§ 222/NHQ§ 223/NHQ§ 79/NHQ§ 184/NHQ§ 180/NHQ§ 241/Q§-NH1 381/Q§-NH1 30.10.93 28.7.95 17.10.95 17.10.95 14.4.95 28.09.97 01.07.97 09.09.97 20.12.97 - - 1 - 0,8 0,7 - - * - - 2 - 1,7 1,4 - - * - - - - - 1,7 - - * - - - - - 2 - - * 1 - 0,3 - 0,1 0,1 0,5 0,7 * 2,1 - 1,5 - 1 0,8 - - * 2,4 - 1,5 - 1 1 - - * 5 - 2,7 - 2,3 2,1 - - 1,75 3,6 - 1,8 - 1,5 1,2 - - 1,7 - 1,2 - 0,81 0,7 0,7 - - 1,1 150 150 150 150 150 150 150 150 150 3,5 - 3 2,7 - - * Nguån: NHNN ViÖt Nam + Nî qu¸ h¹n: 150% l·i suÊt cho vay cïng lo¹i + (-) : Gièng kú tr­íc. + (*): Ng©n hµng Nhµ n­íc tù ®Þnh. +a/:NHTMCPNT2%;HTXTD:2,5% Sè liÖu ë b¶ng 5 cho thÊy, kÓ tõ QuyÕt ®Þnh 222 ngµy 17 th¸ng 10 n¨m 1994, l·i suÊt cho vay miÒn nói, h¶i ®¶o gi¶m 15% so víi l·i suÊt cho vay cïng lo¹i. Theo QuyÕt ®Þnh 381/Q§NH1 ngµy 28 th¸ng 12 n¨m 1997, Ng©n hµng Nhµ n­íc chØ khèng chÕ trÇn l·i suÊt cho vay tèi ®a : - Cho vay ng¾n h¹n tèi ®a lµ: 1,75%/th¸ng hay 21%/n¨m - Cho vay dµi h¹n tèi ®a lµ: 1,7%/th¸ng hay 20,4%/n¨m. L·i suÊt huy ®éng c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i tù x¸c ®Þnh theo nguyªn t¾c tû lÖ gi÷a l·i suÊt cho vay b×nh qu©n vµ l·i suÊt huy ®éng vèn b×nh qu©n lµ 0,35%/th¸ng vµ 4,2%/n¨m. Ngµy 30.10.1996 QuyÕt ®Þnh 267/ Q§NH quy ®Þnh l·i suÊt tiÒn göi trªn tµi kho¶n c¸ nh©n tõ 0,3 - 0,5%/th¸ng. C¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i ®­îc phÐp huy ®éng nguån vèn b»ng kú phiÕu Ng©n hµng theo l·i suÊt tho¶ thuËn ®­îc Ng©n hµng Nhµ n­íc qui ®Þnh bao gåm: l·i suÊt huy ®éng + lÖ phÝ Ng©n hµng. Ngoµi ra Ng©n hµng Nhµ n­íc cßn cã nh÷ng qui ®Þnh ®iÒu chØnh ®èi víi l·i suÊt huy ®éng vµ cho vay b»ng ngo¹i tÖ. BiÓu 6: §iÒu chØnh l·i suÊt ngo¹i tÖ cña Ng©n hµng ®èi víi nÒn kinh tÕ tÝnh theo %/n¨m QuyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh Thêi ®iÓm ®iÒu chØnh L·i suÊt tiÒn göi L·i suÊt cho vay 138/Q§ - NH 198/Q§ - NH 226/Q§ - NH 28/Q§ - NH 230/Q§ - NH 50/Q§ - NH 181/Q§ - NH 6.8.1994 23.9.1994 17.10.1995 1.3.1995 6.12.1995 25.3.1996 29.6.1997 3 2,85 2 2,8 2,8 2,8 2,8 7 7 7 6,5 7,5 8,5 9,5 Nguån: NHNN ViÖt Nam L·i suÊt tiÒn göi vµ cho vay b»ng ngo¹i tÖ ®èi víi nÒn kinh tÕ ®­îc ¸p dông trong nÒn kinh tÕ tõ th¸ng 8 n¨m 1994 theo QuyÕt ®Þnh 138/Q§NH. Víi h×nh thøc l·i suÊt nµy Ng©n hµng Nhµ n­íc khèng chÕ l·i suÊt tiÒn göi tèi thiÓu cã kú h¹n vµ l·i suÊt cho vay tèi ®a. Nh×n chung c¸c møc l·i suÊt nµy biÕn ®éng lªn xuèng theo tõng giai ®o¹n. L·i suÊt cho vay ngo¹i tÖ t¨ng lªn 9,5% so víi møc 7% n¨m 1994, trong khi ®ã l·i suÊt tiÒn göi gi¶m xuèng. Theo dâi diÔn biÕn l·i suÊt cña Ng©n hµng ®èi víi nÒn kinh tÕ trong giai ®o¹n nµy chóng ta thÊy cã mét sè ®iÓm ®¸ng chó ý ®ã lµ: Nh×n chung l·i suÊt ®· ®­îc ®iÒu chØnh mét c¸ch ®ång bé, nhiÒu lÇn theo xu h­íng gi¶m dÇn c¸c møc l·i suÊt nh»m ®Èy m¹nh t¨ng tr­ëng tÝn dông, æn ®Þnh tiÒn tÖ vµ t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Cô thÓ Ng©n hµng Nhµ n­íc tõ th¸ng 11 n¨m 1993 ®Õn nay ®· chÝn lÇn ®iÒu chØnh l·i suÊt ®èi víi nÒn kinh tÕ. L·i suÊt trong giai ®o¹n nµy ®­îc ®a d¹ng ho¸ thµnh nhiÒu h×nh thøc ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng nh­ l·i suÊt cho vay ®Ó ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n, l·i suÊt tÝn dông b»ng ngo¹i tÖ. C¸c h×nh thøc l·i suÊt cã kú han 6 th¸ng, 1 n¨m ... h×nh thøc giíi h¹n l·i suÊt theo khung l·i suÊt tèi ®a vµ tèi thiÓu t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i tù do ®iÒu chØnh l·i suÊt, n©ng cao ®é linh ho¹t l·i suÊt. Tõ n¨m 1995 trë ®i chuyÓn sang c¬ chÕ l·i suÊt thùc d­¬ng, l·i suÊt cho vay b×nh qu©n n¨m 1995 - 1996 lµ 25% - 21%/ n¨m vµ kh«ng ph©n biÖt doanh nghiÖp quèc doanh vµ doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh, l·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm b×nh qu©n lµ 20,4%/ n¨m, cã ph©n biÖt, l·i suÊt cïng kú h¹n cña c¸c tæ chøc thÊp h¬n cña d©n c­. TiÒn göi thanh to¸n cña doanh nghiÖp t¹i Ng©n hµng Th­¬ng m¹i ®­îc h­ëng l·i 0,1%/th¸ng, víi c¬ chÕ l·i suÊt nµy tÊt c¶ c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i quèc doanh ®Òu cã l·i, Ng©n hµng N«ng nghiÖp còng chuyÓn tõ lç nhiÒu n¨m sang cã l·i. N¨m 1997 chÝnh s¸ch l·i suÊt d­¬ng tiÕp tôc ®­îc duy tr× vµ kh«ng ph©n biÖt tæ chøc hay c¸ nh©n göi tiÒn, vay tiÒn nÕu cïng tÝnh chÊt, thêi h¹n th× l·i suÊt nh­ nhau, lóc nµy l·i suÊt kh«ng kú h¹n cña doanh nghiÖp b»ng l·i suÊt tiÕt kiÖm kh«ng kú h¹n cña d©n c­ 0,7%/th¸ng, l·i suÊt cho vay b×nh qu©n 21%/n¨m, l·i suÊt tiÒn göi kú h¹n 6 th¸ng b×nh qu©n 18,7%/n¨m, l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n vµ trung h¹n xÝch l¹i gÇn h¬n (cho vay ng¾n h¹n cao h¬n cho vay trung, dµi h¹n trung b×nh 0,1%/th¸ng). L·i suÊt ®­îc g¾n víi chÝnh s¸ch ­u tiªn cña Nhµ n­íc, l·i suÊt cho vay miÒn nói, h¶i ®¶o gi¶m 15% so víi c¸c lo¹i l·i suÊt cho vay cïng lo¹i,l·i xuÊt chiÕt khÊu giai ®o¹n ®Çu cã ­u tiªn ®èi víi Ng©n hµng N«ng nghiÖp (85%). NhËn xÐt bao trïm lµ l·i suÊt huy ®éng cao nªn l·i suÊt cho vay còng cao. Ng­êi göi tiÒn cã lîi nhiÒu nhÊt so víi ®Çu t­ kinh doanh kh¸c, l·i suÊt thùc cña ng­êi göi tiÒn (sau khi ®· trõ ®i tØ sè t¨ng gi¸) n¨m 1994 lµ 17,6%, n¨m 1995 lµ 21,7%, n¨m 1996, 1997 lµ 6%, nÕu mua tÝn phiÕu kho b¹c th× cßn lîi h¬n n÷a: §èi víi c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i ®· chuyÓn ®æi thùc hiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt d­¬ng, ®©y lµ ®iÒu kiÖn c¬ b¶n ®Ó Ng©n hµng kinh doanh tiÒn tÖ cã l·i vµ b­íc ®Çu ra khái sù bao cÊp tÝn dông cña Nhµ n­íc. §èi víi nÒn kinh tÕ, chÝnh s¸ch l·i suÊt trong giai ®o¹n nµy ®· gãp phÇn kh«ng nhá vµo viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch 5 n¨m 1993 - 1997, t¨ng kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu, ®Çu t­ trong vµ ngoµi n­íc, ®Èy lïi l¹m ph¸t vµ ®¹t møc t¨ng tr­ëng kinh tÕ cao. 3.2. Nh÷ng h¹n chÕ vµ tån t¹i: - L·i suÊt ®iÒu chØnh liªn tôc g©y khã kh¨n cho Ng©n hµng vµ doanh nghiÖp trong viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch, doanh sè, lç, l·i thay ®æi mét c¸ch bÊt th­êng do viÖc thay ®æi l·i suÊt. - Ho¹t ®éng cña c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n do viÖc thay ®æi l·i suÊt nªn cã thêi ®iÓm Ng©n hµng ø ®äng vèn lín kh«ng cho vay ®­îc, ng­îc l¹i cã nh÷ng thêi ®iÓm l¹i khan hiÕm nguån vèn huy ®éng ®Ó cho vay. - C¬ cÊu kú h¹n vÒ vèn trong giai ®o¹n nµy cã nhiÒu bÊt hîp lý. TØ träng huy ®éng vµ cho vay trung, dµi h¹n thÊp so víi ng¾n h¹n ®iÒu nµy dÉn ®Õn viÖc khan hiÕm nguån vèn trung, dµi h¹n. ë trong n­íc trÇn l·i suÊt cho vay trung, dµi h¹n thÊp h¬n trÇn l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n, h¬n n÷a ®Çu t­ vèn trung, dµi h¹n l¹i chÞu nhiÒu rñi ro, v× vËy ®· kh«ng khuyÕn khÝch ®­îc c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i ®Çu t­, cho vay dµi h¹n. - Møc l·i suÊt cho vay cao do l¹m ph¸t vµ l·i suÊt tiÒn göi cßn cao. Chi phÝ ®i vay cao trong khi tØ suÊt lîi nhuËn cña doanh nghiÖp cßn thÊp nªn doanh nghiÖp rÊt khã ®¸p øng nhu cÇu vay vèn cña m×nh. Bªn c¹nh ®ã chóng ta còng thÊy r»ng chªnh lÖch vÒ l·i suÊt gi÷a ®ång néi tÖ vµ ngo¹i tÖ cßn cao. ChÝnh s¸ch l·i suÊt giai ®o¹n tõ 1998 ®Õn nay 4.1. DiÔn biÕn vµ c¸c kÕt qu¶ ®¹t ®­îc Tõ n¨m 1998 ®Õn nay, chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®· cã nhiÒu b­íc khëi s¾c: æn ®Þnh thÞ tr­êng tiÒn tÖ, thóc ®Èy c¹nh tranh, kiÒm chÕ l¹m ph¸t... Kú häp lÇn thø VIII Quèc héi kho¸ IX th¸ng 10/1997 ®· th«ng qua NghÞ quyÕt bá thuÕ doanh thu ®èi víi ho¹t ®éng cña ngµnh Ng©n hµng ®ã lµ: "n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý l­u th«ng tiÒn tÖ víi yªu cÇu æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn, më réng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt, ®¶m b¶o tæng l­îng ph­¬ng tiÖn thanh to¸n hîp lý, ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn vµ gãp phÇn tÝch cùc kiÒm chÕ l¹m ph¸t ®Èy m¹nh ho¹t ®éng tÝn dông theo h­íng ®Èy m¹nh huy ®éng vµ sö dông tÝch cùc c¸c nguån vèn, gi¶m chi phÝ vµ lîi tøc ®èi víi ho¹t ®éng tÝn dông Ng©n hµng. Khèng chÕ møc chªnh lÖch l·i suÊt huy ®éng b×nh qu©n vµ cho vay b×nh qu©n tèi ®a lµ 0,35%/ th¸ng, gi¶m l·i suÊt cho vay b×nh qu©n tèi thiÓu lµ 0,35%/th¸ng so víi hiÖn nay ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp vay vèn ®Ó më réng s¶n xuÊt t¹o nguån thu cho ng©n s¸ch Nhµ n­íc”. Thùc hiÖn chñ tr­¬ng nµy cña Quèc héi, theo chØ ®¹o cña ChÝnh phñ, ngµy 28.12.1997 Thèng ®èc Ng©n hµng Nhµ n­íc ®· ký QuyÕt ®Þnh sè 381/Q§NH1 vÒ viÖc ®iÒu chØnh l·i suÊt tÝn dông víi néi dung b¾t ®Çu ®­îc thùc hiÖn tõ 1.1.1998, theo ®ã qui ®Þnh trÇn l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n lµ 1,75%/th¸ng vµ trÇn l·i suÊt cho vay trung dµi h¹n lµ 1,7%/th¸ng, l·i suÊt huy ®éng c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i qui ®Þnh trªn c¬ së chªnh lÖch l·i suÊt huy ®éng b×nh qu©n vµ l·i suÊt cho vay b×nh qu©n kh«ng qu¸ 0,35%/.th¸ng. QuyÕt ®Þnh nµy ®¹t ®­îc mét b­íc tiÕn quan träng vÒ qu¶n lý l·i suÊt giao quyÒn chñ ®éng cho c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i trong viÖc ®iÒu hµnh l·i suÊt theo tÝn hiÖu thÞ tr­êng, theo quan hÖ cung cÇu vÒ vèn trªn thÞ tr­êng hoµn c¶nh riªng cña tõng Ng©n hµng Th­¬ng m¹i, tõng khu vùc kinh tÕ. Qua viÖc thùc hiÖn QuyÕt ®Þnh 381/Q§NH1, hÇu hÕt c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i ®· thùc hiÖn tèt trÇn l·i suÊt cho vay lµ 1,75%/th¸ng, nguån vèn huy ®éng vµ d­ nî tÝn dông tiÕp tôc t¨ng lªn, ®¸p øng nhu cÇu vÒ vèn cho nÒn kinh tÕ. Tuy nhiªn, chóng ta còng thÊy mét ®iÒu r»ng, nguån vèn cña c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i t¨ng m¹nh chñ yÕu lµ gia t¨ng nguån vèn ng¾n h¹n vµ dÉn ®Õn mét hiÖn t­îng lµ mét sè Ng©n hµng Th­¬ng m¹i quèc doanh thõa vèn ng¾n h¹n trong khi vèn trung vµ dµi h¹n l¹i thiÕu mét c¸ch ngiªm träng. N¨m 1998 Ng©n hµng Nhµ n­íc tiÕp tôc ba lÇn ®iÒu chØnh gi¶m møc l·i suÊt trÇn. QuyÕt ®Þnh 191/Q§NH1 ban hµnh ngµy 15.7.1998 theo ®ã trÇn l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n gi¶m xuèng cßn 1,6%/th¸ng, trung dµi h¹n xuèng 1,65%/th¸ng. QuyÕt ®Þnh 225/Q§NH1 ban hµnh ngµy 27.8.1998 h¹ trÇn l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n xuèng 1,5%/th¸ng; trung dµi h¹n 1,55%/th¸ng. QuyÕt ®Þnh 266/Q§NH1 ban hµng ngµy 27.9.1998 trÇn l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n xuèng 1,25%/th¸ng, trung dµi h¹n lµ 1,35%/th¸ng. Nh­ vËy, chóng ta thÊy trÇn l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n cña c¸c tæ chøc tÝn dông kh«ng ngõng ®iÒu chØnh gi¶m cïng víi sù gi¶m xuèng cña tØ lÖ l¹m ph¸t l·i suÊt cho vay trung dµi h¹n gi¶m nh­ng t¨ng tr­ëng ®èi víi l·i suÊt ng¾n h¹n. §iÒu nµy lµ hoµn toµn phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ vµ nguyªn lý chung. C¸c QuyÕt ®Þnh ®¶m b¶o ®­îc c¶ 3 lîi Ých: lîi Ých cña nÒn kinh tÕ quèc d©n nãi chung, cña ng­êi göi tiÒn vµ c¸c tæ chøc tÝn dông. §Æc biÖt ®¸ng chó ý lµ lÇn ®Çu tiªn viÖc quy ®Þnh chªnh lÖch l·i suÊt ®· thóc ®Èy c¸c tæ chøc tÝn dông ®i vµo c¹nh tranh trong kinh doanh tiÒn tÖ, thay v× qui ®Þnh tõng l·i suÊt cô thÓ ®èi víi tõng nguån cô thÓ nh­ tr­íc ®©y. Ng©n hµng Nhµ n­íc chØ khèng chÕ chªnh lÖch l·i suÊt gi÷a l·i suÊt cho vay b×nh qu©n vµ l·i suÊt huy ®éng b×nh qu©n, c¸c tæ chøc tÝn dông ®­îc tù chñ Ên ®Þnh c¸c møc l·i suÊt huy ®éng cô thÓ. ChÝnh s¸ch l·i suÊt nµy ®· khuyÕn khÝch ho¹t ®éng t._.ã sù chªnh lÖch sè d­ gi÷a tiÒn göi ng¾n h¹n vµ luång tiÒn ®Õn h¹n, ng¾n h¹n rót ra. VËy Ng©n hµng cã thÓ sö dông sè chªnh lÖch sè d­ nµy ®Ó cho vay trung dµi h¹n. HoÆc trªn c¬ së ph©n tÝch kho¶ng thêi gian thùc tÕ cña c¸c kho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng, ch¼ng h¹n nh­ mét kh¸ch hµng göi mét mãn tiÒn cã kú h¹n 6 th¸ng, tuy nhiªn ®Õn kú h¹n mµ l·i cø nhËp vµo vèn mµ kh«ng rót ra trong 3 n¨m, do ®ã kú h¹n thùc tÕ cña kho¶n tiÒn göi nµy lµ 3 n¨m. VËy ®©y lµ kho¶n huy ®éng ng¾n h¹n, nh­ng thùc tÕ Ng©n hµng cã thÓ sö dông ®Ó cho vay trung dµi h¹n. VÊn ®Ò lµ ë chç Ng©n hµng sÏ lµm g× ®Ó ho¸n chuyÓn vµ kÐo dµi kú h¹n thùc tÕ cña c¸c kho¶n tiÒn göi ng¾n h¹n. HiÖn nay, tiÒn göi giao dÞch, thanh to¸n th«ng qua tµi kho¶n ë Ng©n hµng cña kh¸ch hµng ®­îc xem lµ nguån huy ®éng cã chi phÝ thÊp. ë c¸c n­íc thÞ tr­êng ph¸t triÓn, c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i ph¸t hµnh thÎ giao dÞch ®Ó thanh to¸n cho kh¸ch hµng ch¼ng h¹n nh­ thÎ Master Card, thÎ rót tiÒn tù ®éng.... Do ®ã, toµn bé tiÒn mÆt giao dÞch th­êng xuyªn cña kh¸ch hµng ®­îc thu hót vµo Ng©n hµng vµ b»ng kü thuËt cña m×nh c¸c Ng©n hµng chÕ biÕn chóng thµnh c¸c mãn tiÒn cho vay víi kú h¹n lín h¬n, do ®ã gãp phÇn kh«ng nhá n©ng cao lîi nhuËn cho Ng©n hµng. MÆt kh¸c, chóng ta thÊy khi Ng©n hµng thu hót ®­îc nhiÒu tiÒn göi giao dÞch vµ thanh to¸n víi l·i suÊt thÊp nã cã thÓ huy ®éng c¸c nguån kh¸c víi l·i suÊt cao h¬n mµ chi phÝ huy ®éng vèn b×nh qu©n cña Ng©n hµng vÉn kh«ng thay ®æi, do ®ã lµm t¨ng kh¶ n¨ng huy ®éng vèn cña Ng©n hµng. Trong tr­êng hîp l·i suÊt huy ®éng cña c¸c nguån kh¸c vÉn kh«ng thay ®æi (nhu cÇu vèn l­u ®éng kh«ng thay ®æi) th× chi phÝ b×nh qu©n l·i suÊt ®Çu vµo sÏ gi¶m xuèng, t¹o ®iÒu kiÖn Ng©n hµng gi¶m l·i suÊt ®Çu ra vµ t¨ng tÝnh c¹nh tranh. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ lµm thÕ nµo ®Ó thu hót ®Õn møc tèi ®a tiÒn giao dÞch th­êng xuyªn cña d©n c­ hay tiÒn göi thanh to¸n cña c¸c tæ chøc kinh tÕ. Thùc tÕ hiÖn nay, tiÒn göi thanh to¸n cña c¸c doanh nghiÖp ®­îc h­ëng l·i 0,4 - 0,5%/th¸ng, liÖu cã thÓ n©ng møc l·i suÊt tiÒn göi lo¹i nµy lªn cao h¬n mét chót nh­ng vÉn thÊp h¬n l·i suÊt tiÒn göi lo¹i cã kú h¹n 3 th¸ng (hiÖn nay kho¶ng tõ 0,7% - 0,9%/th¸ng) ®Ó thu hót nhiÒu h¬n. Bëi lÏ hiÖn nay ë nhiÒu doanh nghiÖp tån t¹i l­îng tiÒn mÆt kh¸ lín ®¸p øng cho nhu cÇu thanh to¸n trong thêi gian ng¾n nh­ng l¹i kh«ng d¸m göi cã kú h¹n vµo Ng©n hµng v× hä sî khi nhu cÇu thanh to¸n ph¸t sinh ch­a ®Õn kú h¹n rót tiÒn, trong khi l·i suÊt tiÒn göi thanh to¸n l¹i ch­a ®ñ hÊp dÉn (®Ó bï ®¾p c¸c chi phÝ giao dÞch ph¸t sinh), v× vËy n©ng l·i suÊt lo¹i nµy lªn mét chót cã thÓ khuyÕn khÝch hä m¹nh d¹n h¬n khi göi vµo Ng©n hµng. Cßn víi tiÒn giao dÞch th­êng xuyªn cña d©n c­, mét yªu cÇu ®Æt ra lµ mäi giao dÞch cña Ng©n hµng ®èi víi kh¸ch hµng ph¶i ®­îc thuËn tiÖn, gi¶m tèi ®a chi phÝ giao dÞch ®èi víi kh¸ch hµng bëi vËy Ng©n hµng ph¶i kh«ng ngõng trang bÞ c¬ së vËt chÊt kü thuËt, cung cÊp c¸c dÞch vô phôc vô kh¸ch hµng, më réng ®Þa bµn ho¹t ®éng cã nhiÒu chi nh¸nh, v¨n phßng phôc vô tõ c¸c khu vùc ®«ng d©n c­, ®¶m b¶o c¸c giao dÞch ®­îc nhanh chãng, thuËn tiÖn, chi phÝ thÊp. MÆt kh¸c, chóng ta thÊy rÊt nhiÒu c¸ nh©n còng nh­ tæ chøc göi tiÒn vµo Ng©n hµng kh«ng chØ víi môc ®Ých thu l·i (®Æc biÖt lµ nh÷ng ng­êi cã thu nhËp cao) mµ môc ®Ých thiÕt thùc h¬n lµ ®­îc cung cÊp c¸c dÞch vô cña Ng©n hµng (dÞch vô thanh to¸n, dÞch vô t­ vÊn chøng kho¸n, ®Çu t­...). ChÝnh v× vËy viÖc më réng vµ hoµn thiÖn c¸c dÞch vô kh¸ch hµng ®Æt ra nh­ mét yªu cÇu cÊp thiÕt ®èi víi Ng©n hµng nh»m theo kÞp tr×nh ®é ph¸t triÓn chung cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ ®êi sèng d©n c­ ngµy cµng cao. 1.4. T¨ng quy m« ho¹t ®éng ®Ó gi¶m l·i suÊt VÊn ®Ò thø n¨m liªn quan ®Õn qui m« ho¹t ®éng còng nh­ qui m« c¸c kho¶n tÝn dông cña Ng©n hµng: Chóng ta biÕt r»ng mét trong nh÷ng chØ tiªu quan träng ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña Ng©n hµng ®ã lµ chØ tiªu l·i gép trªn ®Çu ng­êi (qui m« ho¹t ®éng cña mét Ng©n hµng thÓ hiÖn ë tæng d­ nî cho vay còng nh­ tæng nguån vèn huy ®éng vµ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô phôc vô kh¸ch hµng nh­: b¶o l·nh, xuÊt nhËp khÈu...). Bëi vËy, nÕu Ng©n hµng cã thÓ më réng qui m« ho¹t ®éng cña m×nh ®ång thêi víi tiÕt kiÖm chi phÝ ho¹t ®éng th× cã thÓ h¹ thÊp l·i suÊt ®Çu ra mµ vÉn duy tr× møc thu nhËp b×nh qu©n còng nh­ c¸c qòi cña m×nh hoÆc nÕu ng©n hµng cã nhiÒu kho¶n cho vay vµ ®Çu t­ cã qui m« lín (tÊt nhiªn ph¶i b¶o ®¶m qui ®Þnh cña Nhµ n­íc lµ kh«ng ®­îc v­ît qu¸ 15% vèn tù cã trªn mçi kho¶n cho vay) th× nã cã thÓ gi¶m ®­îc chi phÝ ho¹t ®éng cña m×nh lµ c¬ së ®Ó gi¶m l·i suÊt cho vay t¨ng, tÝnh c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng. Nh­ vËy chóng ta thÊy r»ng qui m« ho¹t ®éng cña Ng©n hµng võa lµ nguyªn nh©n võa lµ kÕt qu¶ cña chÝnh s¸ch l·i suÊt mµ Ng©n hµng ¸p dông, vµo nh÷ng thêi kú mµ Ng©n hµng cã nguån huy ®éng dåi dµo nã cã thÓ t¨ng doanh sè cho vay hay tæng d­ nî b»ng c¸ch gi¶m møc ®Çu ra. Ng­îc l¹i, khi mµ nhu cÇu vèn cña thÞ tr­êng ®ang cao, nguån huy ®éng khan hiÕm nã cã thÓ t¨ng gi¸ c¶ ®Çu vµo vµ gi¶m gi¸ c¶ ®Çu ra hoÆc t¨ng gi¸ c¶ ®©ï vµo vµ gi÷ nguyªn gi¸ c¶ ®Çu ra ®Ó më réng thÞ tr­êng. Tuy nhiªn chóng ta thÊy r»ng qui m« ho¹t ®éng cña mçi mét Ng©n hµng phô thuéc rÊt lín vµo ®iÒu kiÖn b¶n th©n mçi Ng©n hµng còng nh­ c¸c khung ph¸p chÕ cña Nhµ n­íc. Ch¼ng h¹n nh­ qui ®Þnh: Vèn huy ®éng cña Ng©n hµng ph¶i nhá h¬n hoÆc b»ng 20 lÇn vèn tù cã cña Ng©n hµng. Do ®ã nhiÒu khi cã Ng©n hµng cã kh¶ n¨ng rÊt tèt trong viÖc huy ®éng vèn nh­ng l¹i kh«ng d¸m sö dông hÕt kh¶ n¨ng cña m×nh v× nÕu vi ph¹m qui ®Þnh cña Ng©n hµng Nhµ n­íc th× sÏ bÞ ph¹t. Do ®ã mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó mét Ng©n hµng cã thÓ më réng qui m« ho¹t ®éng cña m×nh lµ ph¶i kh«ng ngõng gia t¨ng vèn ®iÒu lÖ cña m×nh. Ng©n hµng Th­¬ng m¹i cæ phÇn qu©n ®éi chÝnh thøc ®i vµo ho¹t ®éng tõ cuèi n¨m 1996 víi sè ®iÒu lÖ ban ®Çu lµ 20 tØ VN§ cho ®Õn cuèi n¨m 2002 ®· t¨ng lªn 175 tØ VN§ cã thÓ nãi ®©y lµ mét møc t¨ng tr­ëng t­¬ng ®èi cao víi mét Ng©n hµng Th­¬ng m¹i cæ phÇn cßn non trÎ. Tuy nhiªn so víi c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i kh¸c th× con sè ®ã ch­a ph¶i lµ lín do ®ã trong t­¬ng lai, víi môc tiªu kh«ng ngõng më réng thÞ tr­êng ®ßi hái Ng©n hµng ph¶i ®Æc biÖt chó träng ®Õn ph¸t triÓn vèn tù cã cña m×nh. 1.5. Kü thuËt v­ît trÇn l·i suÊt VÊn ®Ò cuèi cïng liªn quan ®Õn viÖc qu¶n lý theo trÇn l·i suÊt cña Ng©n hµng Nhµ n­íc: HiÖn nay Ng©n hµng Nhµ n­íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt cña m×nh b»ng viÖc qui ®Þnh l·i suÊt trÇn cho vay tèi ®a, theo ®ã tÊt c¶ c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i kh«ng ®­îc cho vay víi l·i suÊt qu¸ møc trÇn qui ®Þnh nµy. VÊn ®Ò nµy trong thùc tÕ ®· n¶y sinh nhiÒu bÊt cËp (nh­ ®· nªu ra trong phÇn thùc tr¹ng) nh­ng v× ®ã lµ qui ®Þnh mang tÝnh chÊt b¾t buéc c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i kh«ng thÓ kh«ng thùc hiÖn. Tuy nhiªn trong nh÷ng tr­êng hîp ®Æc biÖt khi mµ c¸c kho¶n cho vay cã møc ®é rñi ro cao hoÆc chi phÝ ph¸t sinh tõ kho¶n cho vay ®ã cao h¬n b×nh th­êng, hoÆc kh¸ch hµng cã thÓ s½n sµng chÊp nhËn vay vèn Ng©n hµng víi møc l·i suÊt cao h¬n so víi trÇn l·i suÊt hiÖn hµnh, hoÆc bÊt cø mét lý do nµo kh¸c ®ßi hái kh¸ch hµng ph¶i chiô mét møc l·i suÊt cao h¬n so víi trÇn l·i suÊt qui ®Þnh th× Ng©n hµng cã thÓ yªu cÇu kh¸ch hµng vay vèn tr¶ l·i tr­íc hoÆc ph¶i ®Æt cäc theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh t¹i Ng©n hµng. Lµm ®iÒu nµy trªn danh nghÜa th× Ng©n hµng vÉn tu©n thñ qui ®Þnh cña Ng©n hµng Nhµ n­íc nh­ng l·i suÊt thùc tÕ trªn kho¶n vay sÏ cao h¬n (tÊt nhiªn ph¶i cã sù tho¶ thuËn gi÷a Ng©n hµng vµ kh¸ch hµng) do ®ã sÏ gióp cho Ng©n hµng bï ®¾p chi phÝ cña m×nh. Tuy nhiªn, ®©y ®óng lµ kü thuËt mang tÝnh chÊt t×nh thÕ ¸p dông víi nh÷ng tr­êng hîp thùc sù cÇn thiÕt. VÒ mÆt l©u dµi kh«ng thÓ xem ®©y lµ biÖn ph¸p hay v× nã cã thÓ ¶nh h­ëng ®Õn uy tÝn còng nh­ thÞ tr­êng cña Ng©n hµng. Nh­ vËy, c«ng cô l·i suÊt linh ho¹t bao gåm tæng thÓ nhiÒu ph­¬ng ph¸p, kü thuËt kh¸c nhau, ®Ó sö dông c«ng cô nµy mét c¸ch hiÖu qu¶ ®ßi hái Ng©n hµng ph¶i cã sù kÕt hîp mét c¸ch ®ång bé, ¸p dông mét c¸ch thÝch hîp trong nh÷ng tr­êng hîp cô thÓ kh¸c nhau, cã nh­ vËy míi cã thÓ ph¸t huy hiÖu qu¶ thùc sù cña nã. 2. Qu¶n lý møc chªnh lÖch/kho¶ng c¸ch l·i suÊt (hay rñi ro l·i suÊt): Ng©n hµng Th­¬ng m¹i võa lµ ng­êi ®i vay võa lµ ng­êi cho vay v× thÕ khi l·i suÊt thay ®æi, Ng©n hµng ph¶i chÞu rñi ro tõ hai phÝa, c¶ bªn nguån vèn (tµi s¶n nî) lÉn bªn sö dông vèn (tµi s¶n cã). Rñi ro l·i suÊt thÓ hiÖn ë chi phÝ vÒ nguån vèn lín h¬n thu nhËp tõ viÖc sö dông vèn khi ®ã Ng©n hµng kinh doanh bÞ lç, bÞ chi phèi do gi¶m gi¸ cña ®¬n vÞ tiÒn tÖ trong thêi gian cho vay, dÉn ®Õn t×nh tr¹ng vèn vµ l·i thu vÒ sau mét thêi gian nµo ®ã qui vÒ gi¸ trÞ hiÖn t¹i thêi ®iÓm cho vay kh«ng b»ng gi¸ trÞ bá ra (kh«ng b¶o toµn ®­îc vèn) kinh doanh Ng©n hµng bÞ lç, sè lîi nhuËn thu vÒ thùc chÊt lµ con sè ©m. Trong tr­êng hîp nµy, rñi ro l·i suÊt cña Ng©n hµng thùc chÊt lµ rñi ro do l¹m ph¸t...Ng©n hµng cã thÓ h¹n chÕ rñi ro nµy b»ng c¸ch ®­a ra møc l·i suÊt cã tÝnh ®Õn mét tû lÖ l¹m ph¸t dù kiÕn. §Ó ®¹t ®­îc môc ®Ých nãi trªn nhµ qu¶n lý Ng©n hµng th­êng tiÕn hµnh c¸c c«ng viÖc theo mét tr×nh tù nhÊt ®Þnh: Thø nhÊt dù ®o¸n l·i suÊt: Nh×n chung dù ®o¸n l·i suÊt lµ ®Ò ra QuyÕt ®Þnh nªn chän mua tµi s¶n nµo, cßn trong tr­êng hîp nµy lµ ®Ó cã thÓ lo¹i trõ rñi ro l·i suÊt víi c¸c danh môc tµi s¶n cã cña Ng©n hµng. §©y lµ mét c«ng viÖc hÕt søc khã kh¨n bëi lÏ c¸c m« h×nh dù ®o¸n l·i suÊt sÏ thay ®æi theo chiÒu h­íng nµo thùc tÕ th­êng hÕt søc phøc t¹p, phô thuéc vµo nhiÒu biÕn sè vËn ®éng tr¸i ng­îc nhau, chÝnh v× thÕ trªn thùc tÕ ch­a cã c¸ch thøc nµo ®Ó dù b¸o chÝnh x¸c sù thay ®æi cña l·i suÊt. Nh÷ng dù ®o¸n sai lÇm cã thÓ g©y ra nh÷ng thiÖt h¹i to lín, do ®ã ra QuyÕt ®Þnh dùa trªn dù ®o¸n l·i suÊt cã thÓ lµ mét nguy hiÓm. Sau khi cã thÓ biÕt ®­îc xu h­íng vËn ®éng cña l·i suÊt ph¶i tiÕn hµnh ph©n tÝch tÝnh nhËy c¶m víi l·i suÊt cña c¸c tµi s¶n, ph©n tÝch kho¶ng c¸ch vµ kho¶ng thêi gian tån t¹i. Mét vÊn ®Ò khã kh¨n ®Æt ra cho c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i trong viÖc ®iÒu chØnh c¬ cÊu b¶ng tæng kÕt tµi s¶n ®Ó cã lîi cho kinh doanh lµ ë chç cã thÓ sÏ rÊt tèn kÐm ®èi víi nh÷ng ho¹t ®éng g¾n h¹n. Ng©n hµng cã thÓ bÞ rµng buéc vµo c¸c tµi s¶n cã vµ tµi s¶n nî víi nh÷ng kho¶ng thêi gian tån t¹i riªng biÖt, bëi v× nã bÞ rµng buéc vµo nhiÒu yÕu tè. Trong ®iÒu kiÖn m«i tr­êng kinh tÕ lu«n thay ®æi, rñi ro l·i suÊt lu«n cã nguy c¬ t¨ng lªn v× thÕ ®· thóc ®Èy viÖc s¸ng t¹o ra nh÷ng c«ng cô tµi chÝnh míi gióp cho c¸c nhµ kinh doanh nãi chung vµ kinh doanh Ng©n hµng nãi riªng h¹ thÊp thiÖt h¹i do rñi ro l·i suÊt, nh÷ng c«ng cô chñ yÕu mµ c¸c Ng©n hµng th­êng sö dông ®ã lµ: Thùc hiÖn trao ®æi l·i suÊt (Swap) sö dông c¸c hîp ®ång tµi chÝnh cã kú h¹n (thÞ tr­êng giao dÞch cã kú h¹n), sö dông c¸c c«ng cô nî lùa chän (thÞ tr­êng giao dÞch chän lùa c¸c c«ng cô nî). Sau ®©y chóng ta sÏ xem xÐt c¸c Ng©n hµng sö dông c¸c c«ng cô nµy nh­ thÕ nµo ®Ó h¹n chÕ rñi ro l·i suÊt cña m×nh. 2.1 Sö dông kü thuËt trao ®æi l·i suÊt (Swap l·i suÊt): Ph­¬ng ph¸p ®æi chÐo l·i suÊt xuÊt hiÖn lÇn ®Çu tiªn trªn thÞ tr­êng tr¸i kho¸n Ch©u ¢u n¨m 1981. Nh÷ng sù ®æi chÐo l·i suÊt, gióp mét tæ chøc tµi chÝnh cã nhiÒu tµi s¶n cã, lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt h¬n so víi tµi s¶n nî lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt cã thÓ trao ®æi c¸c dßng tiÒn thanh to¸n víi mét tæ chøc tµi chÝnh cã nhiÒu tµi s¶n nî, lo¹i nh¹y c¶m vÒ l·i suÊt h¬n tµi s¶n lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt nhê vËy gi¶m ®­îc rñi ro vÒ l·i suÊt cho c¶ 2 phÝa. Ch¼ng h¹n víi Ng©n hµng A chóng ta xÐt trªn. §Ó lo¹i bá rñi ro l·i suÊt vµ lµm t­¬ng xøng nh¹y c¶m vÒ l·i suÊt cña nh÷ng tµi s¶n cã vµ tµi s¶n nî cña m×nh, Ng©n hµng A ph¶i chuyÓn 200 triÖu tµi s¶n cã, lo¹i cã l·i suÊt cè ®Þnh thµnh 200 triÖu lo¹i cã l·i suÊt thay ®æi. Ch¼ng h¹n 1 Ng©n hµng kh¸c, VD Ng©n hµng B, cã 200 triÖu tµi s¶n nî, lo¹i cã l·i suÊt cè ®Þnh vµ 200 triÖu tµi s¶n cã lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt do ®ã Ng©n hµng nµy muèn lo¹i bá rñi ro l·i suÊt, thµnh 200 triÖu tµi s¶n cã, lo¹i cã tµi s¶n cè ®Þnh. Khi ®ã, mét trung gian tµi chÝnh sÏ lµm cho 2 bªn céng t¸c víi nhau víi mét mãn lÖ phÝ vµ ®­a ra mét hîp ®ång, trong ®ã Ng©n hµng A sÏ thanh to¸n cho Ng©n hµng B tiÒn l·i thu ®­îc cña 200 triÖu tµi s¶n cã, lo¹i cã l·i suÊt cè ®Þnh. Ng­îc l¹i, Ng©n hµng B sÏ thanh to¸n cho Ng©n hµng A tiÒn l·i thu ®­îc cña 200 triÖu tµi s¶n cã, lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt cuéc ®èi chÐo l·i suÊt nµy sÏ dÉn ®Õn viÖc lo¹i bá hoµn toµn rñi ro l·i suÊt cho c¶ 2 phÝa. Ng©n hµng A sÏ cã thu nhËp lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt cña 200 triÖu tµi s¶n cã, kho¶n tiÒn nµy sÏ c©n xøng mét c¸ch chÝnh x¸c víi tiÒn thanh to¸n 200 triÖu tµi s¶n nî lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt. (500 triÖu - 300 triÖu = 200 triÖu). Ng­îc l¹i Ng©n hµng B sÏ cã thu nhËp lo¹i theo l·i suÊt cè ®Þnh cña 200 triÖu, kho¶n tiÒn nµy sÏ c©n xøng mét c¸ch chÝnh x¸c víi tiÒn thanh to¸n lo¹i theo l·i suÊt cè ®Þnh cña 200 triÖu tµi s¶n nî. C¸i hay cña ph­¬ng ph¸p nµy lµ ë chç nã kh«ng ®ßi hái Ng©n hµng nµo ph¶i dµn xÕp l¹i b¶ng tæng kÕt tµi s¶n cu¶ m×nh, do ®ã c¸c trao ®æi l·i suÊt lµ ph­¬ng ph¸p t­¬ng ®èi Ýt tèn kÐm ®Ó gi¶m rñi ro l·i suÊt. 2.2 Sö dông c«ng cô hîp ®ång tµi chÝnh kú h¹n hoÆc hîp ®ång quyÒn chän: C¸c Ng©n hµng trong vÝ dô ph©n tÝch ë trªn cã thÓ lo¹i bá rñi ro l·i suÊt cña m×nh b»ng nghiÖp vô tù b¶o hiÓm, th«ng qua viÖc sö dông c¸c hîp ®ång tµi chÝnh thêi h¹n hoÆc giao sau. C¸c nghiÖp vô nµy th­êng rÊt phøc t¹p nh­ng vÒ c¬ b¶n chóng ho¹t ®éng nh­ sau: Gi¶ sö Ng©n hµng A trong vÝ dô nªu trªn dù ®o¸n r»ng l·i suÊt lµ ©m (300 triÖu - 500 triÖu = - 200 triÖu) do ®ã hä ®øng tr­íc nguy c¬ chÞu rñi ro l·i suÊt, hä cÇn ph¶i ho¸n chuyÓn 200 triÖu tµi s¶n cã lo¹i cã l·i suÊt æn ®Þnh 200 triÖu tµi s¶n cã lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt. HoÆc lµ hä ph¶i kÝ hîp ®ång trao ®æi l·i suÊt cho mãn tiÒn ®ã. Nh­ng cã thÓ l·i suÊt thùc tÕ sÏ kh«ng t¨ng, thËm chÝ gi¶m. Trong c¶ hai tr­êng hîp nµy, Ng©n hµng ®Òu kh«ng thu ®­îc lîi Ých g×, thËm chÝ bÞ thiÖt. Do ®ã ®Ò phßng l·i suÊt thùc tÕ sÏ t¨ng, mµ kh«ng ph¶i ho¸n chuyÓn c¸c tµi s¶n hoÆc trao ®æi l·i suÊt, Ng©n hµng A cã thÓ ký kÕt c¸c hîp ®ång tµi chÝnh kú h¹n trong ®ã Ên ®Þnh sÏ trao ®æi phÇn tµi s¶n cã, cã l·i suÊt cè ®Þnh víi Ng©n hµng B t¹i mét thêi ®iÓm Ên ®Þnh trong t­¬ng lai, víi gi¸ c¶ Ên ®Þnh tr­íc, tøc lµ sù giao nép theo kú h¹n. Nh­ vËy sù gia t¨ng l·i suÊt sÏ kh«ng ¶nh h­ëng g× ®Õn lîi nhuËn cña c¶ hai bªn. Khã kh¨n ë ®©y lµ ®ßi hái c¸c tµi s¶n ®em trao ®æi ph¶i ®­îc chuÈn ho¸, do vËy cã thÓ cã sù x¾p xÕp trïng khíp nh­ trong vÝ dô. MÆt kh¸c, hai bªn l¹i kh«ng cã quyÒn ®¬n ph­¬ng huû bá hîp ®ång. §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng nµy, Ng©n hµng cßn sö dông c¸c hîp ®ång lùa chän trong ®ã cã Ên ®Þnh tr­íc gi¸ c¶, nh­ng cã thÓ kh«ng thùc hiÖn hîp ®ång, tuy nhiªn ph¶i bá ra mét chi phÝ ®Ó mua quyÒn chän ®ã (ký hîp ®ång thùc hiÖn trong t­¬ng lai nh­ng ®Õn thêi ®iÓm ®ã c¨n cø vµo t×nh h×nh cô thÓ cña thÞ tr­êng cã quyÒn lùa chän thùc hiÖn hoÆc kh«ng thùc hiÖn hîp ®ång, chi phÝ bá ra ®­îc gäi lµ gi¸ cña quyÒn chän). C¸c gi¶i ph¸p vµ c«ng cô ®Ò cËp ®Õn ë trªn ®©y mang nÆng tÝnh kü thuËt vµ ®ßi hái sù hoµn thiÖn cña thÞ tr­êng tµi chÝnh, hiÖn nay nã míi chØ ®­îc ¸p dông chñ yÕu ë c¸c n­íc cã thÞ tr­êng tµi chÝnh ph¸t triÓn ë ®ã cã ®iÒu kiÖn kü thuËt còng nh­ tr×nh ®é chuyªn m«n cao ë ®ã nã ®­îc sö dông mét c¸ch réng r·i. Cßn ë n­íc ta hiÖn nay do ®iÒu kiÖn kinh tÕ - kü thuËt ch­a cho phÐp do ®ã c¸c c«ng cô nãi trªn ch­a ®­îc ®­a vµo sö dông. Tuy nhiªn víi ®µ ph¸t triÓn cña mét nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ xu h­íng héi nhËp khu vùc vµ thÕ giíi th× c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i nãi chung vµ Ng©n hµng Th­¬ng m¹i cæ phÇn qu©n ®éi nãi riªng ph¶i sím nghÜ ®Õn nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m ng¨n ngõa rñi ro l·i suÊt trong ho¹t ®éng cña m×nh, ®Ó s½n sµng ®­a vµo sö dông khi c¸c ®iÒu kiÖn cña thÞ tr­êng còng nh­ b¶n th©n Ng©n hµng cho phÐp. 3. L·i suÊt ®iÒu hoµ vèn trong néi bé ng©n hµng Do tÝnh chÊt ®Æc thï cña ngµnh, NHTMCPQ§ cã mét ®Þa bµn ho¹t ®éng rÊt réng lín. KÐo dµi tõ B¾c vµo Nam, tõ c¸c vïng nói cao, T©y nguyªn ®Õn c¸c h¶i ®¶o xa x«i, cø ®©u cã c¸c doanh nghiÖp qu©n ®éi ho¹t ®éng lµ ë ®ã cã mÆt cña ng©n hµng nh»m ®¸p øng kÞp thêi nhu cÇu vÒ vèn vµ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña lo¹i h×nh doanh nghiÖp nµy. V× ho¹t ®éng trªn mét ®Þa bµn réng lín nh­ vËy, NHTMCPQ§ cã nh÷ng khã kh¨n, thuËn lîi nhÊt ®Þnh. Do mçi khu vùc, mçi vïng ho¹t ®éng cã nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi kh¸c nhau nªn cã nh÷ng t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn ho¹t ®éng huy ®éng vµ cho vay cña Ng©n hµng, cã nh÷ng vïng, nh÷ng khu vùc cã kh¶ n¨ng rÊt lín trong viÖc huy ®éng vèn nh­ng l¹i kh«ng thÓ cho vay v× nhu cÇu vÒ vèn ë khu vùc ®ã rÊt thÊp, ng­îc l¹i cã nh÷ng vïng, nh÷ng khu vùc nhu cÇu vay vèn rÊt cao nh­ng kh¶ n¨ng huy ®éng vèn l¹i kh«ng ®¸p øng ®­îc. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®ã nªn ch¨ng NHTMCPQ§ thµnh lËp riªng cho m×nh mét quü ®iÒu hoµ vèn néi bé nh»m ph¸t huy lîi thÕ, mµ kh«ng ph¶i ng©n hµng nµo còng cã ®­îc, ®ång thêi kh¾c phôc nh÷ng khã kh¨n vÒ t×nh tr¹ng huy ®éng vµ cho vay kh«ng æn ®Þnh gi÷a c¸c chi nh¸nh trong néi bé hÖ thèng. Tuy nhiªn, ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng c¸c chi nh¸nh cã kh¶ n¨ng huy ®éng vèn lín nh­ng viÖc cho vay h¹n chÕ, bÞ thiÖt thßi do chi phÝ huy ®éng cao nh­ng thu nhËp tõ l·i vay thÊp. Trung t©m ®iÒu hoµ vèn néi bé nªn ¸p dông mét møc l·i suÊt nhÊt ®Þnh (Ýt nhÊt lµ còng ph¶i ®ñ ®Ó bï ®¾p c¸c kho¶n chi phÝ cña viÖc huy ®éng), ®èi víi c¸c chi nh¸nh cã vèn d­ thõa chuyÓn vÒ Trung t©m. C¸c kho¶n chi phÝ nµy sÏ do c¸c chi nh¸nh cã nhu cÇu ®iÒu ®éng vèn tõ trung t©m g¸nh chÞu. Lµm ®­îc nh­ vËy sÏ kh«ng nh÷ng kh¾c phôc t×nh tr¹ng d­ thõa, thiÕu hôt vèn gi÷a c¸c chi nh¸nh trong néi bé hÖ thèng ng©n hµng mµ cßn thóc ®Èy sù ph¸t triÓn chung, ®Æc biÖt lµ trong t­¬ng lai, khi ph¶i c¹nh tranh víi c¸c ng©n hµng lín th× ho¹t ®éng cña trung t©m nµy sÏ thóc ®Èy qóa tr×nh tÝch tô, tËp trung vèn mét c¸ch nhanh chãng, chi phÝ thÊp, gióp cho Ng©n hµng cã ®ñ kh¶ n¨ng tham gia vµo c¸c dù ¸n lín hoÆc c¸c c¬ héi kinh doanh cã kh¶ n¨ng sinh lêi cao. 4. Hoµn thiÖn hÖ thèng cña Ng©n hµng Lµ mét doanh nghiÖp míi ®i vµo ho¹t ®éng, l¹i kinh doanh trong mét lÜnh vùc hÕt søc nh¹y c¶m ®ã lµ kinh doanh tiÒn tÖ, Ng©n hµng Th­¬ng m¹i cæ phÇn qu©n ®éi ®ang gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, tõ c¬ së vËt chÊt kü thuËt ®Õn n¨ng lùc tr×nh ®é cña ®éi ngò c¸n bé c«ng nh©n viªn Ng©n hµng còng nh­ qui m« vµ thÞ tr­êng ho¹t ®éng. Bëi vËy, ®Ó cã thÓ tù v­¬n lªn kh¼ng ®Þnh m×nh trong ®iÒu kiÖn thÞ tr­êng trong n­íc vµ quèc tÕ ngµy cµng khã kh¨n bªn c¹nh sù quan t©m gióp ®ì cña c¸c ban ngµnh, c¬ quan h÷u quan nh­ Ng©n hµng Trung ­¬ng, Bé quèc phßng, Bé tµi chÝnh, ®ßi hái b¶n th©n Ng©n hµng ph¶i kh«ng ngõng nç lùc cè g¾ng lÊy môc tiªu: “an toµn, hiÖu qu¶, ph¸t triÓn trong thÕ æn ®Þnh”. §Ó thùc hiÖn ®­îc môc tiªu ®ã kh«ng cã c¸ch nµo kh¸c lµ thùc thi mét gi¶i ph¸p mang tÝnh ®ång bé tõ viÖc hoµn thiÖn c«ng t¸c qu¶n trÞ ®iÒu hµnh, n©ng cao chÊt l­îng tÝn dông ®Õn viÖc hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ Ng©n hµng, tiÕn hµnh ®µo t¹o l¹i ®éi ngò c¸n bé c«ng nh©n viªn...Thùc hiÖn ®iÒu nµy, thêi gian qua, Ng©n hµng Th­¬ng m¹i cæ phÇn qu©n ®éi ®· tõng b­íc hoµn thiÖn c¬ cÊu tæ chøc t¹o ra sù thèng nhÊt ®oµn kÕt cao trong néi bé Ng©n hµng tõ c«ng t¸c qu¶n trÞ ®iÒu hµnh ®ªn sù phèi hîp ho¹t ®éng gi÷a c¸c phßng ban. Hµng n¨m, Ng©n hµng cã tæ chøc cho c¸n bé c«ng nh©n viªn ®i häc c¸c líp ng¾n h¹n nh»m kh«ng ngõng cËp nhËt kiÕn thøc vµ n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n. Ngoµi ra, nh»m ®¸p øng cho nhu cÇu më réng thÞ tr­êng còng nh­ ®Þa bµn ho¹t ®éng, hµng n¨m Ng©n hµng cã tæ chøc c¸c ®ît thi tuyÓn nh»m tuyÓn dông ®éi ngò c¸n bé míi, trÎ, n¨ng ®éng cã n¨ng lùc tr×nh ®é chuyªn m«n s©u, cã tr×nh ®é ngo¹i ng÷, tin häc. Cã thÓ nãi ®iÒu nµy ®· gãp phÇn kh«ng nhá vµ viÖc thóc ®Èy sù ph¸t triÓn chung cña ho¹t ®éng Ng©n hµng thêi gian qua. Ng©n hµng còng kh«ng ngõng më réng ®Þa bµn ho¹t ®éng còng nh­ c¸c chi nh¸nh cña m×nh. HiÖn nay, Ng©n hµng Th­¬ng m¹i cæ phÇn qu©n ®éi cã Héi së chÝnh ë Hµ Néi vµ hai chi nh¸nh ë H¶i Phßng vµ Thµnh phè Hå ChÝ Minh ngoµi ra cßn cã c¸c v¨n phßng ®ãng trªn c¸c ®Þa bµn kh¸c hau nh­ Lý Nam §Õ, Thanh Xu©n Hµ Néi...Víi môc tiªu ph¸t triÓn æn ®Þnh, kh«ng ngõng t¨ng c­êng kh¶ n¨ng ho¹t ®éng còng nh­ c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng ®ßi hái Ng©n hµng cÇn tiÕp thu hoµn thiÖn vµ lµm tèt h¬n n÷a c¸c c«ng t¸c trªn. VÒ c«ng t¸c qu¶n trÞ, ®iÒu hµnh, ph¶i nhanh chãng h×nh thµnh m« h×nh Ng©n hµng hai cÊp, trong ®ã Héi së chÝnh lµm chøc n¨ng ®iÒu hµnh, cßn c¸c chi nh¸nh sÏ thùc hiÖn chøc n¨ng kinh doanh, trªn c¬ së ph©n ®Þnh râ chøc n¨ng cña c¸c bé phËn sÏ gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng còng nh­ c«ng t¸c qu¶n trÞ ®iÒu hµnh. Kh«ng ngõng bæ tóc vµ n©ng cao h¬n n÷a tr×nh ®é nghiÖp vô chuyªn m«n cho c¸c c¸n bé c«ng nh©n viªn, ®Æc biÖt lµ nh÷ng kiÕn thøc ®Ó ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ tr­êng ph¸t triÓn trong t­¬ng lai nh­ c¸c nghiªp vô t­ vÊn ®Çu t­ chøng kho¸n, ®¹i lý ph¸t hµnh, m«i giíi chøng kho¸n...Ngoµi ra Ng©n hµng còng cÇn ph¶i tiÕp tôc më réng c¸c chi nh¸nh còng nh­ v¨n phßng ®¹i diÖn, t¨ng c­êng ho¹t ®éng trªn c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng ®Ó Ng©n hµng tù giíi thiÖu vÒ m×nh víi kh¸ch hµng. Cã thÓ nãi, cho ®Õn nay trong phÇn lín bé phËn d©n c­ cßn ch­a cã sù hiÓu biÕt ®Çy ®ñ vÒ Ng©n hµng. ChÝnh v× vËy ph¶i gi¸o dôc tuyªn truyÒn sao cho mçi c¸n bé cña Ng©n hµng lµ mét nh©n viªn Marketing, mçi mét kh¸ch hµng lµ mét nh©n viªn Marketing ®em ®Õn sù hiÓu biÕt cña c«ng chóng ®èi víi ho¹t ®éng cña Ng©n hµng. III. Mét sè kiÕn nghÞ 1. KiÕn nghÞ ®èi víi NHNN - VÊn ®Ò nî qu¸ h¹n: HiÖn nay nî qu¸ h¹n ®èi víi c¸c NHTM nãi chung vµ NHTMCPQ§ nãi riªng lu«n lµ vÊn ®Ò thêi sù nãng báng, lµ mèi quan t©m hµng ®Çu cña l·nh ®¹o ng©n hµng còng nh­ c«ng t¸c tÝn dông, bëi lÏ nã liªn quan trùc tiÕp ®Õn chÊt l­îng c«ng t¸c tÝn dông còng nh­ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng chung cña Ng©n hµng. Tuy nhiªn trong ph¹m vi bµi viÕt nµy ng­êi viÕt kh«ng ®Ò cËp ®Õn nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao chÊt l­îng c«ng t¸c tÝn dông mµ chØ ®Ò cËp ®Õn mét gãc ®é cã liªn quan ®Õn viÖc qu¶n lý l·i suÊt cña NHNN ®ã lµ vÊn ®Ò l·i suÊt nî qu¸ h¹n. ViÖc qu¶n lý l·i suÊt cña NHNN ®ang ®­îc dÇn dÇn níi láng tõng b­íc theo h­íng tù do ho¸ nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c NHTM chñ ®éng h¬n trong viÖc ®Ò ra c¸c møc l·i suÊt cô thÓ cña m×nh th× viÖc l·i suÊt nî qu¸ h¹n vÉn bÞ quy ®Þnh mét c¸ch c÷ng nh¾c, mang tÝnh ¸p ®Æt chñ quan lµ ®iÒu ch­a hîp lý vµ ®i ng­îc l¹i xu h­íng tù do hãa l·i suÊt. ViÖc ng­êi vay kh«ng tr¶ nî ®óng h¹n th× ph¶i chÞu mét møc l·i suÊt cao h¬n ®èi víi kho¶n nî qu¸ h¹n ®ã lµ mét quy ®Þnh ®­îc chÊp nhËn tõ tr­íc ë n­íc ta vµ còng lµ th«ng lÖ quèc tÕ. Tuy nhiªn ¸p dông mét m­c snî l·i suÊt qu¸ h¹n chung cho mäi ®èi t­îng lµ ®iÒu kh«ng phï hîp bëi lÏ chóng ta biÕt r»ng, cã nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau dÉn ®Õn t×nh tr¹ng nî qua h¹n cña ng­êi vay, h¬n n÷a møc ®é thiÖt h¹i do kh¸ch hµng kh«ng tr¶ nî ®óng h¹n ®èi víi c¸c Ng©n hµng kh¸c nhau th× kh¸c nhau bëi vËy chØ cã b¶n th©n c¸c NHTM míi biÕt ph¶i øng xö sao cho phï hîp ®èi víi c¸c kho¶n nî qu¸ h¹n trong tõng tr­êng hîp cô thÓ. Ch¼ng h¹n nh­ ®èi víi nh÷ng tr­êng hîp do nguyªn nh©n kh¸ch quan: thiªn tai, ho¶ ho¹n c¬ chÕ chÝnh s¸ch thay ®æi ... th× nªn ®Æt kho¶n tiÒn ph¹t thÊp hoÆc kh«ng ¸p dông møc ph¹t nh»m gióp kh¸ch hµng th¸o gì khã kh¨n vµ duy tr× mèi quan hÖ l©u dµi. H¬n thÕ n÷a, trong nhiÒu tr­êng hîp viÖc quy ®Þnh ph¹t nî qóa h¹n chØ mang tÝnh chÊt h×nh thøc vµ kh«ng thÓ thùc hiÖn ®­îc trong thùc tÕ bëi lÏ, do gÆp ph¶i khã kh¨n bÊt kh¶ kh¸ng nh­ c¸c tr­êng hîp nªu trªn viÖc tr¶ nî ®· kh«ng thÓ thùc hiÖn ®­îc th× lµm sao cã thÓ tr¶ ®­îc l·i suÊt ph¹t qu¸ h¹n. Do ®ã nÕu cø cè t×nh ¸p dông nh­ vËy th× chØ lµm cho t×nh h×nh trë nªn c¨ng th¼ng. Ng­îc l¹i ®èi víi nh÷ng tr­êng hîp bÞ m¾c nî qóa h¹n do nguyªn nh©n chñ quan nh­ kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh kh«ng hiÖu qu¶, yÕu kÐm trong qu¶n trÞ ®iÒu hµnh... th× nªn ¸p dông mét møc l·i suÊt nî qua h¹n cao h¬n ®Ó c¶nh tØnh hä. §èi víi nh÷ng tr­êng hîp kh¸ch hµng cè t×nh vi ph¹m t× cÇn ph¶i ¸p dông møc ph¹t thËt cao ®Ó ng¨n chÆn, kh«ng cho t×nh h×nh ®ã t¸i diÔn. Tõ thùc tÕ ph©n tÝch trªn ®©y, chóng ta thÊy r»ng viÖc quy ®Þnh l·i suÊt nî qu¸ h¹n ®èi víi tõng kho¶n nî qóa h¹n cô thÓ nªn giao cho c¸c NHTM QuyÕt ®Þnh th× sÏ hîp lý h¬n vµ ph¶n ¸nh ®óng xu h­íng tù do ho¸ l·i suÊt hiÖn nay. - T¹o m«i tr­êng c¹nh tranh lµnh m¹nh: NHNN cÇn t¹o ra mét m«i tr­êng c¹nh tranh lµnh m¹nh gi÷a c¸c NHTM ®Ó gióp cho c¬ chÕ cho vay theo l·i suÊt tho¶ thuËn b»ng VND ®­îc thùc hiÖn thµnh c«ng, dùa trªn cung cÇu vÒ vèn. - Sö dông hiÖu qu¶ c¸c c«ng cô: NHNN t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c NHTM qu¶n lý vèn kh¶ dông cña m×nh mét c¸ch hiÖu qu¶ h¬n th«ng qua viÖc thóc ®Èy c¸c c«ng cô SWAP, FORWARD, chiÕt khÊu vµ t¸i chiÕt khÊu. - TÝnh ®éc lËp trong ®iÒu kiÖn héi nhËp: HiÖn nay, NHNN mÆc dï ®· ®éc lËp h¬n trong ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, nh­ng vÉn ch­a cã ®­îc tÝnh ®éc lËp ë møc cÇn thiÕt cña mét NHTW hiÖn ®¹i. Trong thêi gian tíi, ChÝnh phñ cÇn t¨ng c­êng tÝnh ®éc lËp cña NHNN trong ®iÒu kiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia. 2. KiÕn nghÞ ®èi víi NHTMCPQ§ - N©ng cao tÝnh c¹nh tranh: Trong qu¸ tr×nh tù do ho¸ tµi chÝnh vµ héi nhËp quèc tÕ vÒ Ng©n hµng, c¸c NHTM nãi chung vµ NHTMCPQ§ nãi riªng sÏ ph¶i c¹nh tranh quyÕt liÖt h¬n. Ng©n hµng lµm ¨n cã l·i sÏ tån t¹i vµ ng­îc l¹i Ng©n hµng mµ lµm ¨n thua lç sÏ cã thÓ bÞ ®ãng cöa. Tr­íc nh÷ng søc Ðp cña c¹nh tranh, NHTMCPQ§ cÇn ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý, c¾t gi¶m chi phÝ…, ®Ó cho vay víi l·i suÊt hÊp dÉn nhÊt. - Qu¶n lý tÝn dông theo ®Þnh h­íng thÞ tr­êng: Tõ khi ViÖt Nam thùc hiÖn c¶i c¸ch kinh tÕ, c¸c NHTM ë ViÖt Nam ®· ®­îc thµnh lËp kh¸ dÔ dµng vµ ph¸t triÓn víi tèc ®é rÊt nhanh. Tuy nhiªn, c¸c NHTM (nhÊt lµ c¸c NHTMCP) vÉn bÞ h¹n chÕ bëi møc vèn thÊp, nî qu¸ h¹n l¹i cao. Sù dÔ tæn th­¬ng cña Ng©n hµng cã thÓ lµ th¸ch thøc lín khi chuyÓn sang mét c¬ chÕ thÞ tr­êng thùc sù. §Æc biÖt khi tù do ho¸ l·i suÊt, th¶ næi tû gi¸ trong ®iÒu kiÖn héi nhËp quèc tÕ. ViÖc chuyÓn ®æi sang c¬ chÕ l·i suÊt mang tÝnh thÞ tr­êng ë ViÖt Nam hiÖn nay lµ cÇn thiÕt vµ lµ yªu cÇu cña c«ng cuéc c¶i c¸ch kinh tÕ toµn diÖn h¬n theo ®Þnh h­íng thÞ tr­êng. Do vËy, c¸c NHTM nãi chung vµ NHTMCPQ§ nãi riªng ph¶i tÝch cùc c¶i c¸ch qu¶n lý tÝn dông theo ®Þnh h­íng thÞ tr­êng vµ ®ã sÏ lµ c¬ së cho viÖc ph¸t triÓn ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng ngµy mét hiÖu qu¶ h¬n. - N©ng cao tr×nh ®é nghiÖp vô: Tr­íc nh÷ng yªu cÇu ®æi míi cña nÒn kinh tÕ vµ héi nhËp quèc tÕ, NHTMCPQ§ cÇn ph¶i bæ sung lùc l­îng c¸n bé cã tr×nh ®é nghiÖp vô trong kh©u qu¶n lý luång vèn vµ duy tr× tÝnh thanh kho¶n hîp lý cña ng©n hµng, dù b¸o biÕn ®éng l·i suÊt vµ tû gi¸. CËp nhËt vµ b¸o c¸o t×nh h×nh l·i suÊt cña Ng©n hµng cho NHNN. Tham gia tÝch cùc ho¹t ®éng thÞ tr­êng më vµ c¸c nghiÖp vô kh¸c nh­ chiÕt khÊu, t¸i chiÕt khÊu, SWAP víi NHNN khi thiÕu kh¶ n¨ng thanh to¸n. - N©ng cÊp c¬ së vËt chÊt: Mét vÊn ®Ò cuèi cïng lµ Ng©n hµng ph¶i t¨ng c­êng n©ng cÊp c¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ c«ng nghÖ míi còng nh­ m¹ng l­íi ho¹t ®éng ®Ó phôc vô cho ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n trong thêi gian tíi. KÕt luËn Cã thÓ nãi viÖc chuyÓn tõ c¬ chÕ qu¶n lý tËp trung, quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc lµ mét trong nh÷ng b­íc ngoÆt quan träng trong c«ng t¸c ®æi míi qu¶n lý ë n­íc ta, tr­íc hÕt lµ ë gãc ®é nhËn thøc t­ duy lÝ luËn. Tuy nhiªn ®Ó thùc hiÖn ®­îc ®iÒu ®ã trong thùc tiÔn nã ®ßi hái mét qóa tr×nh l©u dµi võa thùc hiÖn võa tæng kÕt ®óc rót kinh nghiÖm, kh«ng thÓ cho r»ng thùc hiÖn ®­îc ngay mét sím mét chiÒu. ViÖc qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch l·i suÊt cña NHNN ViÖt Nam thêi gian qua ®· cã nh÷ng b­¬c chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ theo h­íng dÇn dÇn níi láng viÖc qu¶n lý mang tÝnh chÊt mÖnh lÖnh hµnh chÝnh, tõng b­íc t¹o ®iÒu kiÖn tèt h¬n cho c¸c Ng©n hµng th­¬ng m¹i trong viÖc chñ ®éng ®Ò ra c¸c møc l·i suÊt cña riªng m×nh, trªn c¬ së vÒ vèn cung cÇu trªn thÞ tr­êng. Tuy vËy chÝnh s¸ch l·i suÊt hiÖn hµnh vÉn ch­a hoµn toµn tho¸t khái viÖc qu¶n lý mang tÝnh chÊt chñ quan, Ðp buéc g©y ra nhiÒu khã kh¨n cho c¸c NHTM trong qóa tr×nh thùc hiÖn, còng nh­ viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng ®ßn bÈy kinh tÕ cña c«ng cô l·i suÊt. ChÝnh v× vËy trong xu h­íng ®æi míi t­ duy cña nÒn kinh tÕ chÝnh s¸ch l·i suÊt còng cÇn ®­îc tiÕp tôc hoµn thiÖn theo h­íng tù do ho¸ trªn c¬ së thõa nhËn vµ t«n träng sù vËn ®éng cña c¸c quy luËt kinh tÕ kh¸ch quan. NhiÖm vô cña c¸c NHTM lµ gãp phÇn cïng NHNN thùc hiÖn c¸c môc tiªu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia. V× vËy viÖc x©y dùng mét chÕ ®é cô thÓ võa ®¶m b¶o chÊp hµnh nghiªm chØnh mäi chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch qu¶n lý cña Nhµ n­íc võa ®¶m b¶o tÝnh c¹nh tranh vµ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña b¶n th©n ng©n hµng lu«n lµ vÊn ®Ò ®­îc quan t©m cña c¸c NHTM nãi chung vµ NHTMCPQ§ nãi riªng. MÆc dï ®· giµnh nhiÒu thêi gian vµ c«ng søc ®Ó nghiªn cøu t×m hiÓu vÊn ®Ò song ch¾c ch¾n bµi viÕt kh«ng tr¸nh khái nh÷ng h¹n chÕ vµ thiÕu sãt nhÊt ®Þnh c¶ vÒ mÆt nhËn thøc lÝ luËn còng nh­ t×nh h×nh thùc tiÔn. V× vËy em kÝnh mong cã ®­îc sù gióp ®ì chØ b¶o cña c¸c thÇy c« gi¸o, c¸c b¹n ®Ó nhËn thøc cña em vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu ®­îc ®Çy ®ñ vµ hoµn thiÖn h¬n. Tµi liÖu tham kh¶o 1. TiÒn tÖ, Ng©n hµng vµ thÞ tr­êng tµi chÝnh - Predric S. Mishkin NXB Khoa häc Kü thuËt, 1997. 2. Ng©n hµng th­¬ng m¹i - Eward. W. read 7 Eward K. Gill, 1995. 3. Kinh tÕ häc - David Berg (tËp 2) 4. Lý thuyÕt tæng qu¸t vÒ viÖc lµm - L·i suÊt - TiÒn tÖ- John Maynard Keynes NXB Gi¸o dôc, 1996. 5. Ph¸p luËt ng©n hµng (1992), LuËt ng©n hµng Nhµ n­íc vµ c¸c tæ chøc tÝn dông (2000) 6. C¸c QuyÕt ®Þnh qu¶n lý l·i suÊt cña Ng©n hµng Nhµ n­íc 7. B¸o c¸o th­êng niªn c¸c n¨m 1998 - 2001 cña NHNN ViÖt Nam 8. C¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý l·i suÊt cña NHTMCPQ§ 9. B¸o c¸o th­êng niªn cña NHTMCPQ§ c¸c n¨m 2000, 2001, 2002 10. VÊn ®Ò ®æi míi ChÝnh s¸ch tµi chÝnh - tiÒn tÖ, kiÓm so¸t l¹m ph¸t ë VN vµ kinh nghiªm cña NhËt b¶n - TrÇn Quang Nghiªm, NguyÔn Ngäc TuÊn, Ng« TrÝ Long, NguyÔn TiÕn Tho¶, D­¬ng Thu H­¬ng. NXB ChÝnh trÞ quèc gia, 1995 11. Th«ng tin chuyªn ®Ò l·i suÊt Ng©n hµng TËp 1,2 - NHNN ViÖt Nam - ViÖn tiÒn tÖ - tÝn dông 12. T¹p chÝ Ng©n hµng: Sè 12/1998; 1, 2, 3, 4, 6, 9, 11, 12/1999; 3, 4, 5/2000; 6, 7/2002 13. T¹i chÝ Nghiªn cøu kinh tÕ: Sè 3, 7, 10, 12/1998; 7, 9, 11/2000; 3/2001 14. T¹p chÝ ThÞ tr­êng tµi chÝnh - tiÒn tÖ: Sè 8/1998; 3, 9/1999; 3/2000; 5/2001; 2/2002 15. Commercial Bank Management of Loan and Deposit portfolio Implication on the interest rate structure - Y. M. W. B Weerasekera 16. Money- Interest and banking in Economic development - Maxwell. J. Fry - University of Birmingham. 17. Vietnam Selected Issue and Statistical Appendix - IMF 9/11/2001. ._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docchinhsachlaisuatcuanhanuoc.....doc
  • docbieuVIII.doc
  • docmucluc.DOC