Giáo trình Đo lường điện lạnh

0 BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỔNG CỤC DẠY NGHỀ GIÁO TRÌNH Tên mô đun: Đo lường điện lạnh NGHỀ: KỸ THUẬT MÁY LẠNH VÀ ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP NGHỀ Ban hành kèm theo Quyết định số: 120 /QĐ- TCDN ngày 25 tháng 02 năm 2013 của Tổng cục trưởng Tổng cục dạy nghề Hà Nội, Năm 2013 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khả

pdf112 trang | Chia sẻ: huong20 | Ngày: 20/01/2022 | Lượt xem: 222 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Giáo trình Đo lường điện lạnh, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
o. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Mô đun đo lường điện lạnh là mô đun về các thiết bị đo lường các thiết bị rất quan trọng được sử dụng rộng rãi trong một số ngành công nghiệp, đặc biệt trong ngành kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí. Giáo trình này được biên soạn nhằm cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ bản về lý thuyết cũng như thực hành Đo Lường Điện Lạnh. Giáo trình gồm 6 bài đề cập đến những thiết bị đo lường như: nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, lưu lượng, các dụng cụ đo điện như đo Vôn, Ampe, điện trở ., giúp sinh viên nắm rõ lý thuyết và thao tác thực hành chuẩn và chính xác. Xin trân trọng cảm ơn Quý thầy cô trong bộ môn Điện lạnh Trường cao đẳng kỹ thuật Cao Thắng đã hỗ trợ để hoàn thành được quyển giáo trình này. Giáo trình lần đầu tiên được biên soạn nên không tránh khỏi sai sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý bạn đọc. TP.Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 12 năm 2012 Tham gia biên soạn 1.Chủ biên: LÊ ĐÌNH TRUNG. 2. VŨ KẾ HOẠCH. 3. NGÔ THỊ MINH HIẾU. 4. NGUYỄN VĂN BẮC 5.NGUYỄN THÀNH LUÂN. 3 MỤC LỤC TIÊU ĐỀ TRANG 1. . Lời giới thiệu: 3 2. Mục lục 4 3. CHƯƠNG TRÌNH :MÔ ĐUN ĐO LƯỜNG ĐIỆN LẠNH 7 Bài mở đầu 9 Bài 1: NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ ĐO LƯỜNG 10 1. Định nghĩa và phân loại phép đo 10 1.1. Định nghĩa về đo lường 10 1.2 Phân loại đo lường 10 2. Các tham số đặc trưng cho phẩm chất của dụng cụ đo 11 2.1. Lý thuyết về những tham số đặc trưng cho phẩm chất của dụng cụ đo 11 2.2. Những tham số đặc trưng cho phẩm chất của dụng cụ đo 12 3. Sơ lược về sai số đo lường 13 3.1 Khái niệm về sai số đo lường 13 3.2 Sơ lược về các sai số đo lường 13 Bài 2: ĐO LƯỜNG ĐIỆN 18 1. Khái niệm chung – các cơ cấu đo điện thông dụng 18 1.1 Khái niệm chung 18 1.2. Các cơ cấu đo điện thông dụng 19 2. Đo dòng điện 23 2.1.Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dụng cụ đo dòng điện 23 2.2 Các phương pháp đo dòng điện 25 2.3 Mở rộng thang đo 25 2.4 Điều chỉnh các dụng cụ đo 26 2.5 Đo dòng điện 27 2.6 Ghi chép ,đánh giá kết quả đo 28 3. Đo điện áp 30 3.1 Cấu tạo, nguyên lý làm việc của các dụng cụ đo điện áp 30 3.2 Các phương pháp đo điện áp 31 3.3 Mở rộng thang đo 33 3.4 Điều chỉnh các dụng cụ đo 34 3.5 Đo điện áp 34 3.6 Ghi chép đánh giá kết quả đo 35 4. Đo công suất 38 5. Đo điện trở 44 Bài 3: ĐO NHIỆT ĐỘ 50 4 1. Khái niệm và phân loại các dụng cụ đo nhiệt độ 50 1.1 Khái niệm về nhiệt độ và thang đo nhiệt độ 50 1.2 Phân loại các dụng cụ đo nhiệt đô 51 2. Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế giãn nở 53 2.1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dụng cụ đo nhiệt độ 53 2.2. Điều chỉnh các dụng cụ đo 55 2.3. Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế dãn nở chất rắn 55 2.4. Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế dãn nở chất lỏng 56 2.5 Ghi chép, đánh giá kết quả đo 56 3. Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế kiểu áp kế 59 3.1.Cấu tạo,nguyên lý làm việc của dụng cụ đo nhiệt độ kiểu áp kế 59 3.2. Điều chỉnh các dụng cụ đo 60 3.3. Đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế chất lỏng 60 3.4. Đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế chất khí 61 3.5. Đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế hơi bão hoà 61 3.6. Ghi chép, đánh giá kết quả đo 62 4. Đo nhiệt độ bằng cặp nhiệt 65 4.1 Hiệu ứng nhiệt điện và nguyên lý đo 65 4.2. Các phương pháp nối cặp nhiệt. 66 4.3. Các phương pháp bù nhiệt độ đầu tự do cặp nhiệt 67 4.4. Vật liệu dùng chế tạo cặp nhiệt và các cặp nhiệt thường dùng 68 4.5. Cấu tạo cặp nhiệt 69 4.6. Đồng hồ thứ cấp dùng với cặp nhiệt 69 4.7. Ghi chép, đánh giá kết quả đo 71 5. Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế điện trở 74 5.1. Vật liệu dùng chế tạo nhiệt kế điện trở 75 5.2. Các nhiệt kế điện trở thường dùng và cấu tạo 75 5.3. Nhiệt kế điện trở bạch kim 75 5.4 Nhiệt kế điện trở đồng 75 5.5. Nhiệt kế điện trở sắt và nikel 75 5.6. Nhiệt kế điện trở bán dẫn 75 Bài 4. ĐO ÁP SUẤT VÀ CHÂN KHÔNG 80 1. Khái niệm cơ bản – phân loại các dụng cụ đo áp suất 80 1.1. Khái niệm về áp suất và thang đo áp suất 80 1.2 Phân loại các dụng cụ đo áp suất 81 2. Đo áp suất bằng áp kế chất lỏng 82 2.1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dụng cụ đo áp suất 82 5 2.2. Điều chỉnh các dụng cụ đo 84 2.3. Đo áp suất bằng áp kế cột chất lỏng - ống thủy tinh 84 2.4. Đo áp suất bằng áp kế phao 85 2.5 Ghi chép, đánh giá kết quả đo 85 3. Đo áp suất bằng áp kế đàn hồi 85 3.1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc 85 3.2. Điều chỉnh các dụng cụ đo 88 3.3. Đo áp suất bằng áp kế hình khuyên ( Ống buốc đông ) 88 3.4. Đo áp suất bằng áp kế kiểu hộp đèn xếp 88 3.5. Đo áp suất bằng áp kế ống lò xo 88 3.6. Ghi chép, đánh giá kết quả đo 89 Bài 5. ĐO LƯU LƯỢNG 93 1. Khái niệm và phân loại các dụng cụ đo lưu lượng 93 1.1 Khái niệm 93 1.2 Phân loại các dụng cụ đo lưu lượng 94 2. Đo lưu lượng bằng công tơ đo lượng chất lỏng 94 2.1 Đồng hồ nước 94 2.2 Đồng hồ đo tốc độ 95 3. Đo lưu lượng theo áp suất động của dòng chảy 96 4. Đo lưu lượng bằng phương pháp tiết lưu 97 4.1 Định nghĩa 97 4.2 Cấu tạo 97 4.3 Nguyên lý đo lưu lượng 98 Bài 6. ĐO ĐỘ ẨM 103 1. Khái niệm chung 103 1.1 Các khái niệm cơ bản 103 1.2 Các phương pháp đo độ ẩm 104 2. Các dụng cụ dùng để đo ẩm 105 2.1 Ẩm kế dây tóc 105 2.2 Ẩm kế ngưng tụ 106 2.3 Ẩm kế điện ly 106 2.4 Ẩm kế tụ điện polyme 107 TÀI LIỆU THAM KHẢO 112 6 TÊN MÔ ĐUN: ĐO LƯỜNG ĐIỆN - LẠNH Mã số mô đun: MĐ 24 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun : - Đo lường điện - lạnh là mô đun chuyên môn trong chương trình nghề máy lạnh và điều hoà không khí - Mô đun được sắp xếp sau khi học xong các môn học cơ sở - Là mô đun quan trọng và không thể thiếu trong nghề kỹ thuật máy lạnh và điều hoà không khí vì trong quá trình lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa máy lạnh chúng ta thường xuyên phải sử dụng các dụng cụ đo kiểm tra về dòng điện, điện áp, công suất, điện trở, nhiệt độ, áp suất, lưu lượng, độ ẩm.... Mục tiêu của mô đun : - Trình bày được những khái niệm cơ bản, các phương pháp và các loại dụng cụ về đo lường nhiệt, đo lường điện, đo áp suất, lưu lượng; - Phân tích được nguyên lý cấu tạo, làm việc của các dụng cụ đo lường và biết ứng dụng trong quá trình làm việc; - Lựa chọn được dụng cụ đo cho phù hợp với công việc: Chọn độ chính xác của các dụng cụ đo, thang đo và sử lý được kết quả đo; - Đo được chính xác và đánh giá các đại lượng đo được về điện, điện áp, công suất, điện trở, nhiệt độ, áp suất, lưu lượng và độ ẩm; - Cẩn thận, kiên trì; -Thu xếp nơi làm việc gọn gàng ngăn nắp; - Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị. Nội dung của mô đun: Số TT Tên các bài trong mô đun Thời gian Tổng số Lý thuyết Thực hành Kiểm tra* 1 Mở đầu 1 1 2 Những khái niệm cơ bản về đo lường 6 3 3 3 Đo lường điện 12 5 7 4 Đo nhiệt độ 12 5 6 1 5 Đo áp suất và chân không 12 5 7 6 7 8 Đo lưu lượng Đo độ ẩm Kiểm tra kết thúc 6 10 1 3 4 3 5 1 1 Cộng 60 23 30 7 7 BÀI MỞ ĐẦU Từ xa xưa con người đã biết cách dùng đo lường để ứng dụng vào trong cuộc sống sinh hoạt của mình như biết cách so sánh, đối chiếu khối lượng hàng hóa, ngân lượngtrong trao đổi buôn bán, biết cách đo các kích thước để xác định chu vi diện tích đất Ngày nay cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật là sự không ngừng phát triển của kỹ thuật đo lường. Chính nhờ đo lường mà con người đã không ngừng hoàn thiện khoa học kỹ thuật, khoa học ứng dụng, và thông qua đo lường trong các thí nghiệm mà người ta tìm ra các qui luật, các công thức thực nghiệm phục vụ cho khoa học kỹ thuật và đời sống con người Kỹ thuật đo lường nhiệt lạnh có liên quan nhiều đến quy trình công nghiệp, nông nghiệp, ngư nghiệp,kể cả trong cuộc sống sinh hoạt con người Trong công nghệ nhiệt điện lạnh..., các thiết bị nhiệt ngày càng phát triển do đó yêu cầu về dụng cụ và phương pháp đo lường phải thích hợp. Mặt khác muốn tự động hóa quá trình sản xuất thì trước hết cần đảm bảo khâu đo lường nhiệt. Do đó yêu cầu cán bộ kỹ thuật cần nắm được nguyên lý, thành thạo trong lựa chọn và sử dụng các dụng cụ đo và phương pháp đo, có khả năng nhận biết các nguyên nhân sai số và biết cách khử các nguyên nhân đó phục vụ tốt cho vận hành bảo trì sửa chữa thiết bị và hệ thống 8 BÀI 1: NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ ĐO LƯỜNG Mã bài: MĐ 24 - 01 Giới thiệu: Trong kỹ thuật đo lường thì vấn đế quan trọng nhất đó là tính chính xác của kết quả đo. Do đó muốn kết quả đo càng chính xác thì người thực hiện đo lường cần phải nắm vững được các phương pháp đo, cũng như sử dụng thành thạo thiết bị đo, nắm được các tham số đặc trưng cho phẩm chất của dụng cụ đo, từ đó biết cách khử các nguyên nhân sai số đảm bảo kết quả đo là chính xác nhất, phục vụ tốt cho quá trình vận hành, bảo trì, sửa chữa thiết bị và hệ thống. Mục tiêu: - Trình bày được một số khái niệm cơ bản về đo lường; - Trình bày được định nghĩa, phân loại các phép đo; - Đọc hiểu được, chuyển đổi những tham số đặc trưng cho phẩm chất, các sai số của dụng cụ đo; - Cẩn thận, chính xác, khoa học. Nội dung chính: 1. ĐỊNH NGHĨA VÀ PHÂN LOẠI PHÉP ĐO: * Mục tiêu: Sinh viên nắm được định nghĩa và phân loại được các loại phép đo 1.1 Định nghĩa về đo lường: Đo lường là hành động cụ thể thực hiện bằng công cụ đo lường để tìm trị số của một đại lượng chưa biết biểu thị bằng đơn vị đo lường. Kết quả đo lường là giá trị bằng số của đại lượng cần đo AX nó bằng tỷ số của đại lượng cần đo X và đơn vị đo Xo. * Ví dụ: Ta đo được U = 50 V thì có thể xem là U = 50 u 50 – là kết quả đo lường của đại lượng bị đo u – là lượng đơn vị Mục đích của đo lường: là lượng chưa biết mà ta cần xác định Đối tượng đo lường: là lượng trực tiếp bị đo dùng để tính toán tìm lượng chưa biết. * Ví dụ: S = a.b mục đích là m2 còn đối tượng là m. 1.2 Phân loại đo lường: Dựa theo cách nhận được kết quả đo lường người ta chia làm 3 loại chính là đo trực tiếp, đo gián tiếp và đo tổng hợp .X X o o X A X A X X     9 1.2.1 Đo trực tiếp: Là đem lượng cần đo so sánh với lượng đơn vị bằng dụng cụ đo hay đồng hồ chia độ theo đơn vị đo. Mục đích đo lường và đối tượng đo lường thống nhất với nhau Các phép đo trực tiếp: - Phép đọc trực tiếp: đo chiều dài bằng mét, đo dòng điện bằng ampe mét, đo điện áp bằng vôn mét, đo nhiệt độ bằng nhiệt kế - Phép chỉ không: đem lượng chưa biết cân bằng với lượng đo đã biết và khi có cân bằng thì đồng hồ chỉ không. * Ví dụ: cân, đo điện áp - Phép trùng hợp: theo nguyên tắc của thước cặp để xác định lượng chưa biết. - Phép thay thế: lần lượt thay đại lượng cần đo bằng đại lượng đã biết. * Ví dụ: Tìm R chưa biết nhờ thay điện trở đó bằng một hộp R đã biết mà giữ nguyên I và U. - Phép cầu sai: dùng một đại lượng gần nó để suy ra đại lượng cần tìm (thường để hiệu chỉnh các dụng cụ đo độ dài). 1.2.2 Đo gián tiếp: Lượng cần đo xác định bằng tính toán theo quan hệ hàm đã biết đối với các lượng bị đo trực tiếp có liên quan (trong nhiều trường hợp dùng loại này vì đơn giản hơn so với đo trực tiếp, đo gián tiếp thường mắc sai số và là tổng hợp của sai số trong phép đo trực tiếp). * Ví dụ : đo diện tích, đo công suất. 1.2.3 Đo tổng hợp: Tiến hành đo nhiều lần ở các điều kiện khác nhau để xác định được một hệ phương trình biểu thị quan hệ giữa các đại lượng chưa biết và các đại lượng bị đo trực tiếp, từ đó tìm ra các lượng chưa biết * Ví dụ: đã biết qui luật giản nở dài do ảnh hưởng của nhiệt độ là: L = L0(1+αt + βt 2) Muốn tìm các hệ số α, β và chiều dài của vật ở 00c là L0 thì ta có thể đo trực tiếp chiều dài ở nhiệt độ t là Lt, tiến hành đo 3 lần ở các nhiệt độ khác nhau ta có hệ 3 phương trình và từ đó xác định các lượng chưa biết bằng tính toán. 2. NHỮNG THAM SỐ ĐẶC TRƯNG CHO PHẨM CHẤT CỦA DỤNG CỤ ĐO: * Mục tiêu: Sinh viên hiểu và nắm được các tham số đặc trưng của các dụng cụ đo 2.1. Lý thuyết về những tham số đặc trưng cho phẩm chất của dụng cụ đo: 10 Ngày nay với sự phát triển của khoa học kỹ thuật cùng với sự không ngừng hoàn thiện của kỹ thuật đo lường, thì dụng cụ đo giữ vai trò rất lớn trong sự phát triển đó. Vì vậy dụng cụ đo cần phải đảm bảo có độ chính xác lớn, tuổi thọ cao, sử dụng đơn giản và có khả năng đo được nhiều đại lượng do lường khác nhau. Để đánh giá phẩm chất của một dụng cụ đo người ta dựa vào các tham số đặc trưng của nó như: sai số, cấp chính xác, độ nhạy, hạn không nhạy........ 2.2. Những tham số đặc trưng cho phẩm chất của dụng cụ đo: 2.2.1. Sai số và cấp chính xác của dụng cụ đo: Trên thực tế không thể có một đồng hồ đo lý tưởng cho số đo đúng trị số thật của tham số cần đo. Đó là do vì nguyên tắc đo lường và kết cấu của đồng hồ không thể tuyệt đối hoàn thiện. Gọi giá trị đo được là: Ađ Còn giá trị thực là: At Sai số tuyệt đối: là độ sai lệch thực tế δ = Ađ - At Các loại sai số định tính: Trong khi sử dụng đồng hồ người ta thường để ý đến các loại sai số sau + Sai số cho phép: là sai số lớn nhất cho phép đối với bất kỳ vạch chia nào của đồng hồ (với quy định đồng hồ vạch đúng tính chất kỹ thuật) để giữ đúng cấp chính xác của đồng hồ. + Sai số cơ bản: là sai số lớn nhất của bản thân đồng hồ khi đồng hồ làm việc bình thường, loại này do cấu tạo của đồng hồ. + Sai số phụ: do điều kiện khách quan gây nên. Trong các công thức tính sai số ta dựa vào sai số cơ bản còn sai số phụ thì không tính đến trong các phép đo. 2.2.2 Độ nhạy: Với: X: độ chuyển động của kim chỉ thị (m, độ) A: độ thay đổi của giá trị bị đo *Ví dụ: - Tăng độ nhạy bằng cách tăng hệ số khuếch đại - Giá trị chia độ bằng 1/s = C: gọi là hằng số của dụng cụ đo 2.2.3 Biến sai: X S A    3 1,5 / 2 oS mm C  11 Là độ lệch lớn nhất giữa các sai số khi đo nhiều lần 1 tham số cần đo ở cùng điều kiện đo lường Chú ý: biến sai số chỉ của đồng hồ không được lớn hơn sai số cho phép của đồng hồ. 2.2.4 Hạn không nhạy: Là mức độ biến đổi nhỏ nhất của tham số cần đo để cái chỉ thị bắt đầu làm việc. Chỉ số của hạn không nhạy nhỏ hơn ½ sai số cơ bản. 3. SƠ LƯỢC VỀ SAI SỐ ĐO LƯỜNG: * Mục tiêu: Giúp sinh viên hiểu và nắm được các loại sai số đo lường , biểu diển được và đọc được các kết quả đo kỹ thuật 3.1. Khái niệm về sai số đo lường: Trong khi tiến hành đo lường, trị số mà người xem, đo nhận được không bao giờ hoàn toàn đúng với trị số thật của tham số cần đo, sai lệch giữa hai trị số đó gọi là sai số đo lường. Dù tiến hành đo lường hết sức cẩn thận và dùng các công cụ đo lường cực kỳ tinh vi ... cũng không thể làm mất được sai số đo lường, vì trên thực tế không thể có công cụ đo lường tuyệt đối hoàn thiện người xem đo tuyệt đối không mắc thiếu sót và điều kiện đo lường tuyệt đối không thay đổi ... . Do đó người ta thừa nhận tồn tại sai số đo lường và tìm cách hạn chế số đó trong một phạm vi cần thiết rồi dùng tính toán để đánh giá sai số mắc phải và đánh giá kết quả đo lường. Người làm công tác đo lường, thí nghiệm, cần phải đi sâu tìm hiểu các đại lượng sai số, nguyên nhân gây sai số để tìm cách khắc phục và biết cách làm mất ảnh hưởng của sai số đối với kết quả đo lường. 3.2. Sơ lược về các sai số đo lường: 3.2.1 Sai số chủ quan: Trong quá trình đo lường, những sai số do người xem đo đọc sai, ghi chép sai, thao tác sai, tính sai, vô ý làm sai .... được gọi là sai số nhầm lẫn. Cách tốt nhất là tiến hành đo lường một cách cẩn thận để tránh mắc phải sai số nhầm lẫn. Trong thực tế cũng có khi người ta xem số đo có mắc sai số nhầm lẫn là số đo có sai số lớn hơn 3 lần sai số trung bình mắc phải khi đo nhiều lần tham số cần đo. 3.2.2 Sai số hệ thống: maxdm nd A A 12 Sai số hệ thống thường xuất hiện do cách sử dụng đồng hồ đo không hợp lý, do bản thân đồng hồ đo có khuyết điểm, hay điều kiện đo lường biến đổi không thích hợp và đặc biệt là khi không hiểu biết kỹ lưỡng tính chất của đối tượng đo lường... Trị số của sai số hệ thống thường cố định hoặc là biến đổi theo quy luật vì nói chung những nguyên nhân tạo nên nó cũng là những nguyên nhân cố định hoặc biến đổi theo quy luật. Vì vậy mà chúng ta có thể làm mất sai số hệ thống trong số đo bằng cách tìm các trị số bổ chính hoặc là sắp xếp đo lường một cách thích đáng. Nếu xếp theo nguyên nhân thì chúng ta có thể chia sai số hệ thống thành các loại sau : Sai số công cụ: Ví dụ : - Chia độ sai - Kim không nằm đúng vị trí ban đầu - tay đòn của cân không bằng nhau... Sai số do sử dụng đồng hồ không đúng quy định : Ví dụ : - Đặt đồng hồ ở nơi có ảnh hưởng của nhiệt độ, của từ trường, vị trí đồng hồ không đặt đúng quy định... Sai số do chủ quan của người xem đo. Ví dụ : Đọc số sớm hay muộn hơn thực tế, ngắm đọc vạch chia theo đường xiên... Sai số do phương pháp : Do chọn phương pháp đo chưa hợp lý, không nắm vững phương pháp đo ... 3.2.3. Sai số ngẫu nhiên: Là những sai số mà không thể tránh khỏi gây bởi sự không chính xác tất yếu do các nhân tố hoàn toàn ngẫu nhiên được gọi là sai số ngẫu nhiên. Nguyên nhân: là do những biến đổi rất nhỏ thuộc rất nhiều mặt không liên quan với nhau xảy ra trong khi đo lường mà không có cách nào tính trước được. Như vậy luôn có sai số ngẫu nhiên và tìm cách tính toán trị số của nó chứ không thể tìm kiếm và khử các nguyên nhân gây ra nó. 3.2.4. Sai số động: Là sai số của dụng cụ đo khi đại lượng đo thay đổi theo thời gian. 3.2.5. Các cách biểu diễn kết quả đo lường trong phép đo kỹ thuật và phép đo chính xác: Giả sử đại lượng cần đo F có giá trị chính xác là A Kết quả đo đại lượng F trong phép đo kỹ thuật và phép đo chính xác được biểu diễn: A A A   Trong đó : A:Giá trị trung bình của n lần đo A: Sai số tuyệt đối thu được từ phép tính sai số a. Đối với phép đo trực tiếp 13 Giả sử đại lượng cần đo F có giá trị chính xác là A. Nếu đo trực tiếp đại lượng này n lần trong cùng điều kiện, ta sẽ nhận được các giá trị A1, A2, A3,,An nói chung khác với giá trị A, nghĩa là mỗi lần đo đều có sai số. Lần đo Gía trị đo được Sai số của mỗi lần đo 1 A1 AAA  11 2 A2 AAA  22 3 A3 AAA  33 n An AAA nn  TB n AAA A n   ...21 n AAA A n   ...21 Độ chính xác của kết quả đo đại lượng F được đánh giá bằng sai số tương đối của đại lượng cần đo F, đó là tỷ số giữa sai số tuyệt đối của phép đo với giá trị trung bình: A A .100% A    b. Đối với phép đo gián tiếp: Để xác định sai số của phép đo gián tiếp, ta có thể vận dụng các quy tắc sau đây: - Sai số tuyệt đối của một tổng hay hiệu, thì bằng tổng các sai số tuyệt đối của các số hạng. - Sai số tương đối của một tích hay thương, thì bằng tổng các sai số tương đối của các thừa số. A A .100% A    Nếu δA càng nhỏ thì phép đo càng chính xác. * Các bước và cách thực hiện công việc: 1. THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT TƯ: (Tính cho một ca thực hành gồm 20HSSV) TT Loại trang thiết bị Số lượng 1 Mô hình thí nghiệm đo thời gian vật rơi tự do 10 bộ 2 Đồng hồ đo thời gian, thước dây 10 bộ 3 Mỗi sinh viên chuẩn bị giấy bút, máy tính casio 10 bộ 4 Xưởng thực hành 1 14 2. QUI TRÌNH THỰC HIỆN: 2.1. Qui trình tổng quát: STT Tên các bước công việc Thiết bị, dụng cụ, vật tư Tiêu chuẩn thực hiện công việc Lỗi thường gặp, cách khắc phục 1 Thí nghiệm Mô hình thí nghiệm Thực hiện đúng qui trình cụ thể được mô tả ở mục 2.2.1. -Thí nghiệm sai thao tác - Bấm đồng hồ thời gian trước hoặc sau khi thả vật rơi tự do. - Ghi chép kết quả sai * Cần nghiêm túc thực hiện đúng qui trình, qui định của GVHD 2 Ghi kết quả thí nghiệm Giấy , bút Ghi chép đúng chính xác kết quả thí nghiệm 3 Tính toán kết quả đo Giấy bút , máy tính Tính toán đúng chính xác 4 Nộp tài liệu thu thập, ghi chép được cho GVHD Giấy, bút, máy tính, tài liệu ghi chép được. Đẩm bỏa đầy đủ khối lượng 5 Thực hiện vệ sinh công nghiệp - Mô hình thí nghiệm - Giẻ lau sạch -Sạch sẽ 2.2. Qui trình cụ thể: 2.2.1. Thí nghiệm đo tốc độ rơi tự do của vật a. Kiểm tra tổng thể mô hình. c. Kiểm tra các thiết bị đo thước, đồng hồ bấm giờ d. Tiến hành thí nghiệm: Mỗi nhóm ít nhất 2-3 sinh viên trong đó một sinh viên thực hiện thả vật rơi tự do, một sinh viên bấm giờ và một sinh viên ghi kết quả đo.Các thí nghiệm được thực hiện đo tại 5 vị trí độ cao, đo lần 5 lần ứng với mỗi vị trí độ cao. e. Ghi kết quả thí nghiệm 15 f. Tính toán và biểu diễn kết quả đo. 2.2.2. Nộp tài liệu thu thập, ghi chép được cho giáo viên hướng dẫn. 2.2.3. Thực hiện vệ sinh mô hình. * Bài tập thực hành của học sinh, sinh viên: 1. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư. 2. Chia nhóm: Mỗi nhóm từ 2 – 4 SV thực hành trên 1 mô hình. 3. Thực hiện qui trình tổng quát và cụ thể. *Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập: Mục tiêu Nội dung Điểm Kiến thức - Trình bày được các khái niệm cơ bản về đo lường và các tham số đặc trưng của dụng cụ đo - Trình bày được cách tính toán sai số và biểu diễn kết quả đo. 4 Kỹ năng - Thực hiện đúng thao tác thí nghiệm. - Kỹ năng làm việc theo nhóm. - Kỹ năng ghi chép và tính toán. 4 Thái độ - Cẩn thận, lắng nghe, ghi chép, từ tốn, thực hiện tốt vệ sinh công nghiệp 2 Tổng 10 *Ghi nhớ: 1. Trình bày được các khái niệm cơ bản về đo lường 2. Phân loại và Trình bày được các phương pháp đo lường 3. Trình bày và biểu diễn được kết quả đo lường. 16 BÀI 2: ĐO LƯỜNG ĐIỆN Mã bài: MĐ 24 - 02 Giới thiệu: Đo lường điện là việc xác định các đại lượng chưa biết về điện như dòng điện, điện áp, công suất bằng các dụng cụ đo lường điện. Ứng với mỗi đại lượng chưa biết thì sử dụng các dụng cụ đo cũng như các phương pháp đo khác nhau. Mục tiêu: - Phân tích được mục đích và phương pháp đo một số đại lượng về điện; - Phân loại các dụng cụ đo lường điện; - Điều chỉnh được các dụng cụ đo; - Đo kiểm được các thông số cơ bản về điện; - Ghi, chép kết quả đo; - Đánh giá, so sánh các kết quả đo được; - Cẩn thận, chính xác, khoa học, an toàn. Nội dung chính: 1. KHÁI NIỆM CHUNG – CÁC CƠ CẤU ĐO ĐIỆN THÔNG DỤNG: * Mục tiêu: Sinh viên trình bày được khái niệm đo lường điện và cấu tạo nguyên lý làm việc của một số thiết bị do lường điện thông dụng 1.1. Khái niệm chung: 1.1.1. Khái niệm: Đo lường điện là xác định các đại lượng vật lý của dòng điện nhờ các dụng cụ đo lường như Ampe kế, Vôn kế, Ohm kế, Tần số kế, công tơ điện, 1.1.2. Vai trò: Đo lường điện đóng vai trò rất quan trọng đối với nghề KỸ THUẬT MÁY LẠNH VÀ ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ vì những lý do đơn giản sau: Nhờ dụng cụ đo lường có thể xác định trị số các đại lượng điện trong mạch. Nhờ dụng cụ đo, có thể phát hiện một số hư hỏng xảy ra trong thiết bị và mạch điện. * Ví dụ: Dùng vạn năng kế để đo nguội 2 cực nối của bàn là để biết có hỏng không. Dùng vạn năng kế để đo vỏ tủ lạnh có bị rò điện không. Đối với các thiết bị điện mới chế tạo hoặc sau khi đại tu, bảo dưỡng cần đo các thông số kỹ thuật để đánh giá chất lượng của chúng. Nhờ các dụng cụ đo và mạch đo thích hợp, có thể xác định các thông số kỹ thuật của thiết bị điện. Đại lượng, dụng cụ đo và các ký hiệu thường gặp trong đo lường điện: 17 Đại lượng Dụng cụ đo Ký hiệu Dụng cụ đo điện áp Vôn kế (V) V Dụng cụ đo dòng điện Ampe kế (A) A Dụng cụ đo công suất Oát kế (W) W Dụng cụ đo điện năng Công tơ điện (Kwh) Kwh 1.2. Các cơ cấu đo điện thông dụng: 1.2.1 Cơ cấu đo từ điện: a. Cấu tạo: gồm 2 phần là phần tĩnh và phần động - Phần tĩnh: gồm nam châm vĩnh cửu 1, mạch từ và cực từ 3, lõi sắt 6 hình thành mạch từ kín - Phần động: gồm khung dây 5 được quấn bằng dây đồng. Khung dây được gắn vào trục quay. Trên trục quay có 2 lò xo cản 7 mắc ngược nhau, kim chỉ thị 2 và thang đo 8. Hình 2.1 Cơ cấu chỉ thị từ điện b. Nguyên lý làm việc: Khi có dòng điện chạy qua khung dây 5 dưới tác dụng của từ trường nam châm vĩnh cửu 1 sinh ra mômen quay Mq làm khung dây lệch khỏi vị trí ban đầu một góc . Mq được tính: IWSB d dW M eq ...  Tại vị trí cân bằng, mômen quay bằng mômen cản: ISIWSB D DIWSBMM tcq ..... 1 ....   Trong đó: We – năng lượng điện từ trường B – độ từ cảm của nam châm vĩnh cửu S – tiết diện khung dây W – số vòng dây của khung dây 18 I – cường độ dòng điện c. Các đặc tính chung: - Chỉ đo được dòng điện 1 chiều - Đặc tính của thang đo đều - Độ nhạy WSB D St ... 1  là hằng số - Ưu điểm: độ chính xác cao, ảnh hưởng của từ trường không đáng kể, công suất tiêu thụ nhỏ, độ cản dịu tốt, thang đo đều. - Nhược điểm: chế tạo phức tạp, chịu quá tải kém, độ chính xác chịu ảnh hưởng lớn bởi nhiệt độ, chỉ đo dòng 1 chiều. - Ứng dụng: + Chế tạo các loại Ampemét, Vônmét, Ômmét nhiều thang đo, dải đo rộng + Chế tạo các loại điện kế có độ nhạy cao + Chế tạo các dụng cụ đo điện tử tương tự: Vônmét điện tử, tần số kế điện tử. 1.2.2. Cơ cấu đo điện từ: a. Cấu tạo: gồm 2 phần là phần tĩnh và phần động - Phần tĩnh: là cuộn dây 1 bên trong có khe hở không khí (khe hở làm việc). - Phần động: là lõi thép 2 gắn lên trục quay 5, lõi thép có thể quay tự do trong khe làm việc của cuộn dây. Trên trục quay có gắn: bộ phận cản dịu không khí 4, kim chỉ 6, đối trọng 7. Ngoài ra còn có lò xo cản 3, bảng khắc độ 8. Hình 2.2 Cấu tạo chung của cơ cấu chỉ thị điện từ b. Nguyên lý làm việc: Dòng điện I chạy vào cuộn dây 1 tạo thành một nam châm điện hút lõi thép 2 vào khe hở không khí với mômen quay:  d dL I d dW M eq 2. 2 1  với 2 2LI We  , L là điện cảm của cuộn dây 19 Tại vị trí cân bằng: 2.. 2 1 I d dL D MM cq    là phương trình thể hiện đặc tính của cơ cấu chỉ thị điện từ. c. Các đặc tính chung: - Thang đo không đều, có đặc tính phụ thuộc vào dL/d là một đại lượng phi tuyến. - Cản dịu thường bằng không khí hoặc cảm ứng. - Ưu điểm: cấu tạo đơn giản, tin cậy, chịu được quá tải lớn. - Nhược điểm: độ chính xác không cao nhất là khi đo ở mạch một chiều sẽ bị sai số (do hiện tượng từ trễ, từ dư), độ nhạy thấp, bị ảnh hưởng của từ trường ngoài. - Ứng dụng: thường để chế tạo các loại ampemét, vônmét. 1.2.3 Cơ cấu đo điện động: a. Cấu tạo: gồm 2 phần cơ bản phần động và phần tĩnh: - Phần tĩnh: gồm cuộn dây 1 để tạo ra từ trường khi có dòng điện chạy qua. Trục quay chui qua khe hở giữa hai phần cuộn dây tĩnh. - Phần động: khung dây 2 đặt trong lòng cuộn dây tĩnh. Khung dây 2 được gắn với trục quay, trên trục có lò xo cản, bộ phận cản dịu và kim chỉ thị. Cả phần động và phần tĩnh được bọc kín bằng màn chắn để ngăn chặn ảnh hưởng của từ trường ngoài. b. Nguyên lý làm việc: Khi có dòng điện I1 chạy vào cuộn dây 1 làm xuất hiện từ trường trong lòng cuộn dây. Từ trường tác động lên dòng điện I2 chạy trong khung dây 2 tạo nên mômen quay làm khung dây 2 quay một góc . Mômen quay được tính: d dW M eq  , có 2 trường hợp xảy ra: - I1, I2 là dòng 1 chiều: 21 12 ... 1 II d dM D    - I1, I2 là dòng xoay chiều:    cos.... 1 21 12 II d dM D  Với: M12 là hỗ cảm giữa cuộn dây tĩnh và động;  là góc lệch pha giữa I1 và I2. Hình 2.3 Cấu tạo của cơ cấu chỉ thị điện động 20 c. Các đặc tính chung: - Có thể dùng trong cả mạch điện một chiều và xoay chiều. - Góc quay  phụ thuộc tích (I1.I2) nên thang đo không đều - Trong mạch điện xoay chiều  phụ thuộc góc lệch pha  nên có thể ứng dụng làm Oátmét đo công suất. - Ưu điểm: có độ chính xác cao khi đo trong mạch điện xoay chiều. - Nhược điểm: công suất tiêu thụ lớn nên không thích hợp cho mạch công suất nhỏ, chịu ảnh hưởng của từ trường ngoài, độ nhạy thấp vì mạch từ yếu. - Ứng dụng: Chế tạo các Ampemét, Vônmét, Oátmét một chiều và xoay chiều tần số công nghiệp. 1.2.4 Cơ cấu đo cảm ứng: a. Cấu tạo: gồm phần tĩnh và phần động - Phần tĩnh: các cuộn dây điện 2,3 có cấu tạo để khi có dòng điện chạy trong cuộn dây sẽ sinh ra từ trường móc vòng qua mạch từ và qua phần động, có ít nhất 2 nam châm điện. - Phần động: đĩa kim loại 1 (thường bằng Al) gắn vào trục 4 quay trên trụ 5 Hình 2.4 Cơ cấu chỉ thị cảm ứng b. Nguyên lý làm việc: Dựa trên sự tác động tương hỗ giữa từ trường xoay chiều và dòng điện xoáy tạo ra trong đĩa của phần động, do đó cơ cấu này chỉ làm việc với mạch điện xoay chiều. Mômen quay được tính: Mq = C.f.1.2.cos Với: C – hằng số f – tần số của dòng điện I1, I2 1.2 – từ thông c. Đặc tính chung: - Để có mômen quay là phải có ít nhất 2 từ trường - Mômen quay đạt giá trị cực đại nếu góc lệch pha  giữa I1 và I2 bằng /2. - Mômen phụ thuộc vào tần số của dòng điện tạo ra từ trường. 21 - Chỉ làm việc trong mạch xoay chiều - Nhược điểm: mômen quay phụ thuộc tần số nên cần phải ổn định tần số. - Ứng dụng: chủ yếu để chế tạo công tơ đo năng lượng, có thể đo tần số. Bảng 2.1: Tổng kết các loại cơ cấu chỉ thị cơ điện 2. ĐO DÒNG ĐIỆN: * Mục tiêu: Sinh viên nắm được cấu tạo, nguyên lý làm việc, phương pháp đo, cách điều chỉnh dụng cụ đo dòng điện, biết cách ghi chép và đánh giá kết quả đo. 2.1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dụng cụ đo dòng điện: Dụng cụ được sử dụng để đo dòng điện là Ampe kế hay Ampemet Ký hiệu là: A Dụng cụ đo dòng điện có nhiều loại khác nhau tuy nhiên phổ biến nhất hiện nay là đồng hồ vạn năng (VOM) và Ampe kìm 2.1.1. Đồng hồ vạn năng (VOM) 22 Hình 2.5. Đồng hồ vạn năng VOM Đồng hồ vạn năng (VOM) là thiết bị đo không thể thiếu được với bất kỳ một kỹ thuật viên điện tử nào, đồng hồ vạn năng có 4 chức năng chính là Đo điện trở, đo điện áp DC, đo điện áp AC và đo dòng điện. Ưu điểm của đồng hồ là đo nhanh, kiểm tra được nhiều loại linh kiện, tuy nhiên đồng hồ này có hạn chế về độ chính xác và có trở kháng do vậy khi đo vào các mạch có dòng thấp chúng bị sụt áp. Đo dòng điện là một chế độ đo của đồng hồ vạn năng (VOM).Về bản chất có thể mô tả là đồng hồ vạn năng đo hiệu điện thế do dòng điện gây ra trên...đo . 2. Biết sử dụng đấu nối, các dụng cụ đo điện áp như Oát mét , Công tơ điện. 5. ĐO ĐIỆN TRỞ: * Mục tiêu: Sinh viên nắm được cấu tạo, nguyên lý làm việc, phương pháp đo, cách điều chỉnh dụng cụ đo điện trở, biết cách ghi chép và đánh giá kết quả đo 5.1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dụng cụ đo điện trở: Dụng cụ đo điện trở phổ biến nhất hiện nay là Ôm kế và đồng hồ vạn năng (VOM) 5.1.1. Ôm mét: 43 Ôm mét gồm một cục pin nhỏ cung cấp một điện thế cho điện trở. Một ampe kế (Gavanô ) đo cường độ dòng điện qua điện trở và theo định luật Ohm, suy ra trị số của điện trở: R= V/I. Kí hiệu : 5.1.2. Đồng hồ vạn năng (VOM): Hình 2.14 :Đồng hồ vạn năng 5.2. Các phương pháp đo điện trở: - Đo trực tiếp: sử dụng Vôn mét, đồng hồ vạn năng (VOM)... - Đo gián tiếp: Sử dụng các dụng cụ đo trung gian như Ampe kế, Vôn kế, công tơ....Sau đó dựa vào các công thức tính toán để xác định giá trị điện trở 5.3. Điều chỉnh các dụng cụ đo: Nguyên tắc điều chỉnh dụng cụ đo : - Chọn đúng chế độ đo của dụng cụ - Chọn thang đo phù hợp để tránh làm hỏng dụng cụ hoặc làm kết quả đo không chính xác 5.4. Đo điện trở bằng Ôm mét có chỉ số phụ thuộc vào điện áp nguồn: Ta dùng đồng hồ vạn năng để đo điện trở Để đo trị số điện trở ta thực hiện theo các bước sau: Bước 1: Để thang đồng hồ về các thang đo trở Ω, nếu điện trở nhỏ thì để thang x1Ω hoặc x10Ω, nếu điện trở lớn thì để thang x1kΩ hoặc 10kΩ => sau đó chập hai que đo và chỉnh triết áp để kim đồng hồ báo vị trí 0Ω. Bước 2: Chuẩn bị đo . Bước 3: Đặt que đo vào hai đầu điện trở, đọc trị số trên thang đo Chú ý: - Nếu ta để thang đo quá cao thì kim chỉ lên một chút, như vậy đọc trị số sẽ 44 không chính xác. - Nếu ta để thang đo quá thấp, kim lên quá nhiều, và đọc trị số cũng không chính xác. Khi đo điện trở ta chọn thang đo sao cho kim báo gần vị trí giữa vạch chỉ số sẽ cho độ chính xác cao nhất. 5.5. Đo điện trở bằng Ôm mét có chỉ số không phụ thuộc vào điện áp nguồn: Ta dùng Ôm mét để đo điện trở Hình 2.15 Ôm mét Để đo trị số điện trở ta thực hiện theo các bước sau: Bước 1: Để thang đồng hồ về các thang đo trở, nếu điện trở nhỏ thì để thang x1Ω hoặc x10Ω, nếu điện trở lớn thì để thang x1kΩ hoặc 10kΩ => sau đó chập hai que đo và chỉnh triết áp để kim đồng hồ báo vị trí 0Ω. Bước 2: Chuẩn bị đo. Bước 3: Đặt que đo vào hai đầu điện trở, đọc trị số trên thang đo Chú ý : - Nếu ta để thang đo quá cao thì kim chỉ lên một chút , như vậy đọc trị số sẽ không chính xác. - Nếu ta để thang đo quá thấp, kim lên quá nhiều, và đọc trị số cũng không chính xác. Khi đo điện trở ta chọn thang đo sao cho kim báo gần vị trí giữa vạch chỉ số sẽ cho độ chính xác cao nhất. 5.6. Ghi chép, đánh giá kết quả đo: Giá trị đo được = chỉ số thang đo X thang đo Ví dụ: Nếu để thang x 100Ω và chỉ số báo là 27 Thì giá trị là = 100 x 27 = 2700Ω = 2,7 kΩ * Các bước và cách thực hiện công việc: 45 1. THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT TƯ: (Tính cho một ca thực hành gồm 20HSSV) TT Loại trang thiết bị Số lượng 1 Mô hình máy điều hòa không khí 5 bộ 2 Mô hình tủ lạnh 5 bộ 3 Mô hình kho lạnh 5 bộ 4 Dây nguồn, bút điện, kìm điện, kéo, tuốc nơ vít, ... 10 bộ 5 Ôm kế, V.O.M 10 bộ 6 Xưởng thực hành 1 2. QUI TRÌNH THỰC HIỆN: 2.1. Qui trình tổng quát: STT Tên các bước công việc Thiết bị, dụng cụ, vật tư Tiêu chuẩn thực hiện công việc Lỗi thường gặp, cách khắc phục 1 Vận hành, chạy mô Hình 1, 2, 3 -Mô hình máy điều hòa không khí -Mô hình tủ lạnh -Mô hình kho lạnh -Dây nguồn 220V – 50Hz, dây điện, băng cách điện, ... - Kiểm tra mô hình chưa hết các khoản mục. - Cách mắc nối đo sai nguyên tắc - Thao tác đo không đúng - Dụng cụ đo hỏng * Cần nghiêm túc thực hiện đúng qui trình, qui định của GVHD 2 Đo điện trở của các động cơ thiết bị điện trong mô hình -Mô hình máy điều hòa không khí -Mô hình tủ lạnh -Mô hình kho lạnh -Dụng cụ đo : Ôm mét ,VOM -Dây nguồn 220V – 50Hz, dây điện, băng cách điện, -Nắm nguyên tắc đo điện áp -Thao tác đo chính xác theo mô tả mục 2.2.1 46 3 Ghi chép kết quả đo,biểu điển kết quả đo Giấy, bút ,máy tính casio -Ghi ,chép, đọc, tính toán chính xác -Ghi sai kết quả -Đọc sai kết quả * Cần nghiêm túc thực hiện đúng qui trình, qui định của GVHD 4 Dùng máy thực hiện vệ sinh công nghiệp -Các mô hình -Các dụng cụ đo - Giẻ lau sạch -Vệ sinh sạch sẽ mô Hình. - Không lau máy sạch. 2.2. Qui trình cụ thể: 2.2.1. Đo điện trở các động cơ và thiết bị điện trong mô hình a. Kiểm tra tổng thể mô hình. c. Kiểm tra phần điện của mô hình. d. Kiểm tra phần lạnh của mô hình. e. Kiểm tra các dụng cụ đo như Ôm mét, VOM . f. Cấp điện cho mô hình. g.Tiến hành đo điện trở - Chọn đại lượng đo và thang đo phù hợp trên dụng cụ đo Yêu cầu: Nắm nguyên tắc nối, đo và cách sử dụng các dụng cụ đo Ôm mét, VOM nhằm đảm bảo an toàn khi đo lường. i. Ghi chép các kết quả đo 2.2.2. Nộp tài liệu thu thập, ghi chép được cho giáo viên hướng dẫn. 2.2.3. Dừng máy, thực hiện vệ sinh công nghiệp. * Bài tập thực hành của học sinh, sinh viên: 1. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư. 2. Chia nhóm: Mỗi nhóm từ 2 – 4 SV thực hành trên 1 mô hình, sau đó luân chuyển sang mô hình khác, cố gắng sắp xếp để có sự đa dạng đảm bảo tối thiểu: 01 mô hình tủ 47 lạnh, 01 mô hình là điều hòa không khí, 01 mô hình kho lạnh cho mỗi nhóm sinh viên. 3. Thực hiện qui trình tổng quát và cụ thể. * Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập: Mục tiêu Nội dung Điểm Kiến thức - Trình bày được nguyên tắc đo điện trở - Trình bày được cách sử dụng các dụng cụ đo điện trở : Ôm mét, VOM. 4 Kỹ năng - Biết cách sử dụng các dụng cụ đo điện trở - Thao tác đo chính xác đúng nguyên tắc, an toàn - Ghi đọc tính toán đúng các kết quả đo 4 Thái độ - Cẩn thận, lắng nghe, ghi chép, từ tốn, thực hiện tốt vệ sinh công nghiệp 2 Tổng 10 * Ghi nhớ: 1. Trình bày được các phương pháp đo điện trở và cách mở rộng thang đo . 2. Sử dụng được các dụng cụ đo điện trở như Ôm mét, VOM. 48 BÀI 3 : ĐO NHIỆT ĐỘ Mã bài: MĐ 24 - 03 Giới thiệu: Nhiệt độ là một trong những thông số quan trọng trong khoa học và kỹ thuật, đặc biệt là trong các hệ thống nhiệt lạnh. Để đảm bảo tốt việc khống chế, điều chỉnh thông số này, thì cần phải biết nhiệt độ tại các vùng làm việc của hệ thống để từ đó có phương hướng điều chỉnh khống chế cho phù hợp. Do đó việc đo và xác định thông số nhiệt độ là rất quan trọng và cần thiết trong quá trình vận hành sửa chữa và bảo trì hệ thống . Mục tiêu: - Phân tích được mục đích và phương pháp đo nhiệt độ - Phân tích được nguyên lý chung - các dụng cụ đo nhiệt độ - Lựa chọn, kết nối được các dụng cụ đo - Điều chỉnh được các dụng cụ đo - Đo kiểm được nhiệt độ - Ghi, chép kết quả đo - Đánh giá, so sánh các kết quả đo được - Cẩn thận, chính xác, an toàn. Nội dung chính: 1. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI CÁC DỤNG CỤ ĐO NHIỆT ĐỘ: * Mục tiêu: Sinh viên phân tích được khái niệm và phân loại được các dụng cụ đo nhiệt độ 1.1. Khái niệm về nhiệt độ và thang đo nhiệt độ: 1.1.1. Khái niệm: Từ lâu người ta đã biết rằng tính chất của vật chất có liên quan mật thiết tới mức độ nóng lạnh của vật chất đó. Nóng lạnh là thể hiện tình trạng giữ nhiệt của vật và mức độ nóng lạnh đó được gọi là nhiệt độ. Vậy nhiệt độ là đại lượng đặc trưng cho trạng thái nhiệt, theo thuyết động học phân tử thì động năng của vật. E = 3/2 K.T Trong đó: K- hằng số Bonltzman. E - Động năng trung bình chuyển động thẳng của các phân tử T - Nhiệt độ tuyệt đối của vật . Theo định luật 2 nhiệt động học: Nhiệt lượng nhận vào hay tỏa ra của môi chất trong chu trình Cácnô ứng với nhiệt độ của môi chất và có quan hệ: 49 Hình 3.1: Chu trình Cácnô Vậy khái niệm nhiệt độ không phụ thuộc vào bản chất mà chỉ phụ thuộc nhiệt lượng nhận vào hay tỏa ra của vật. Muốn đo nhiệt độ thì phải tìm cách xác định đơn vị nhiệt độ để xây dựng thành thang đo nhiệt độ (có khi gọi là thước đo nhiệt độ). Dụng cụ dùng đo nhiệt độ gọi là nhiệt kế, nhiệt kế dùng đo nhiệt độ cao còn gọi là hỏa kế. 1.1.2. Thang đo nhiệt độ và đơn vị: - Thang Kelvin (Thomson Kelvin – 1852): Thang nhiệt động học tuyệt đối, đơn vị nhiệt độ là K. Trong thang đo này người người ta gán cho nhiệt độ của điểm cân bằng ba trạng thái nước – nước đá – hơi một giá trị số bằng 273,15 K. - Thang Celsius (Andreas Celsius – 1742): Thang nhiệt độ bách phân, đơn vị nhiệt độ là oC. Trong thang đo này nhiệt độ của điểm cân bằng trạng thái nước – nước đá bằng 0oC, nhiệt độ điểm nước sôi là 100oC. Nhiệt độ Celsius xác định qua nhiệt độ Kelvin theo biểu thức: T(oC) = T(K) – 273,15 - Thang Fahrenheit (Fahrenheit – 1706): Đơn vị nhiệt độ là oF. Trong thang đo này, nhiệt độ của điểm nước đá tan là 32oF và điểm nước sôi là 212oF. Quan hệ nhiệt độ Fahrenheit và nhiệt Celsius:   32 9 5 )(  FTCT oo Bảng 3.1: Nhiệt độ một số hiện tượng quan trọng theo các thang đo Nhiệt độ Kelvin (K) Celsius (oC) Fahrenheit (oF) Điểm 0 tuyệt đối 0 - 273,15 - 459,67 Hỗn hợp nước – nước đá 273,15 0 32 Cân bằng nước – nước đá – hơi 273,16 0,01 32,018 Nước sôi 373,15 100 212 1.2. Phân loại các dụng cụ đo nhiệt độ: Có nhiều cách phân loại 50 Theo phương pháp đo ta có thể chia dụng cụ đo nhiệt độ làm 2 loại chính: - Dụng cụ đo nhiệt độ kiểu trực tiếp tiếp xúc. - Dung cụ đo kiểu gián tiếp tiếp xúc. Theo mức độ chính xác như: Loại chuẩn - Loại mẫu - Loại thực dụng. Hoặc theo cách cho số đo nhiệt độ ta có các loại: Chỉ thị - Tự ghi - Đo từ xa 1.2.1. Dụng cụ đo nhiệt độ kiểu trực tiếp tiếp xúc: Dụng cụ đo nhiệt độ kiểu trực tiếp tiếp xúc là dụng cụ đo nhiệt độ có phần tử cảm biến tiếp xúc trực tiếp với vật hoặc môi trường cần đo nhiệt độ . Loại này thường được dùng để đo ở dải nhiệt độ trung bình và thấp Theo đặc điểm và nguyên lý làm việc ta có thể chia dụng cụ đo nhiệt độ kiểu trực tiếp tiếp xúc thành các loại sau: + Nhiệt kế dãn nở: Đo nhiệt độ bằng quan hệ giữa sự dãn nở của chất rắn hay chất nước đối với nhiệt độ. Phạm vi đo thông thường từ -200 đến 500oC . Ví dụ như nhiệt kế thủy ngân, rượu.... + Nhiệt kế kiểu áp kế: Đo nhiệt độ nhờ biến đổi áp suất hoặc thể tích của chất khí, chất nước hay hơi bão hòa chứa trong một hệ thống kín có dung tích cố định khi nhiệt độ thay đổi. Khoảng đo thông thường từ 0 đến 300 oC. + Nhiệt kế điện trở: Đo nhiệt độ bằng tính chất biến đổi điện trở khi nhiệt độ thay đổi của vật dẫn hoặc bán dẫn. Khoảng đo thông thường từ -200 đến 1000°C . + Cặp nhiệt: Còn gọi là nhiệt ngẫu, pin nhiệt điện. Đo nhiệt độ nhờ quan hệ giữa nhiệt độ với suất nhiệt điện động sinh ra ở đầu mối hàn của 2 cực nhiệt điện làm bằng kim loại hoặc hợp kim. Khoảng đo thông thường từ 0 đến 1600oC 1.2.2. Dụng cụ đo nhiệt độ kiểu gián tiếp: Dụng cụ đo nhiệt độ kiểu gián tiếp là dụng cụ đo nhiệt độ có phần tử cảm biến không tiếp xúc trực tiếp với vật hoặc môi trường cần đo nhiệt độ Loại này thường được dùng để đo ở dải cao và rất cao. Khi khoảng đo có nhiệt độ cao (6000C đến 60000C) thì người ta dùng một dụng cụ đo gọi là hỏa quang kế. Đo nhiệt độ của vật thông qua tính chất bức xạ của vật Theo đặc điểm nguyên lý làm việc người ta chia ra 3 loại chính: - Hoả quang kế phát xạ - Hoả quang kế cường độ sáng - Hoả quang kế màu sắc 2. ĐO NHIỆT ĐỘ BẰNG NHIỆT KẾ GIÃN NỞ: * Mục tiêu: Sinh viên phân tích được cấu tạo, nguyên lý làm việc, cách đo, lựa chọn loại nhiệt kế giản nở, biết cách điều chỉnh, ghi chép, đánh giá các kết quả đo lường... 51 2.1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dụng cụ đo nhiệt độ bằng nhiệt kế giãn nở: 2.1.1. Nhiệt kế giãn nở chất rắn: Nguyên lý đo nhiệt độ là dựa trên độ dãn nở dài của chất rắn. Lt= Lto [ 1 + α ( t - to ) ] Lt, Lto là độ dài của vật ở nhiệt độ t và to α : gọi là hệ số dãn nở dài của chất rắn Các loại: + Nhiệt kế kiểu đũa: Cơ cấu là gồm - 1 ống kim loại có α1 nhỏ và 1 chiếc đũa có α2 lớn Hình 3.2 Nhiệt kế kiểu đũa + Kiểu bản hai kim loại: (thường dùng làm rơle trong hệ thống tự động đóng ngắt tiếp điểm). Hệ số dãn nở dài của một số vật liệu: Bảng 3.1. Hệ số dãn nở dài của một số vật liệu Vật liệu Hệ số dãn nở dài α (1/độ) Nhôm Al 0,238 . 104 ÷ 0,310 . 104 Đồng Cu 0,183 . 104 ÷ 0,236 . 104 Cr - Mn 0,123 . 104 Thép không rĩ 0,009 . 104 H kim Inva (64% Fe & 36% N) 0,00001 . 104 2.1.2. Nhiệt kế giãn nở chất lỏng: Nguyên lý: tương tự như các loại khác nhưng sử dụng chất lỏng làm môi chất (như Hg , rượu ) Cấu tạo: 52 Hình 3.3:Cấu tạo nhiệt kế giản nở chất lỏng Người ta dùng loại này làm nhiệt kế chuẩn có độ chia nhỏ và thang đo từ 0 - 50°; 50 - 100 o và có thể đo đến 600 oC. * Ưu điểm: đơn giản rẻ tiền sử dụng dễ dàng thuận tiện khá chính xác. * Khuyết điểm: độ chậm trễ tương đối lớn, khó đọc số, dễ vỡ không tự ghi số đo phải đo tại chỗ không thích hợp với tất cả đối tượng (phải nhúng trực tiếp vào môi chất). * Phân loại: Nhiệt kế chất nước có rất nhiều hình dạng khác nhau Theo hình dạng mặt thước chia độ thì có thể chia thành 2 loại chính: + Hình chiếc đũa + Loại thước chia độ trong Hình 3.4 Các loại nhiệt kế Theo ứng dụng thì có thể chia thành các loại sau: - Nhiệt kế kỹ thuật: khi sử dụng phần đuôi phải cắm ngập vào môi trường cần đo (có thể hình thẳng hay hình chữ L). Khoảng đo – 30 - 50°C; 0 - 50 ... 500 Độ chia: 0,5oC , 1oC. Loại có khoảng đo lớn độ chia có thể 5 oC - Nhiệt kế phòng thí nghiệm: có thể là 1 trong các loại trên nhưng có kích 53 thước nhỏ hơn. - Chú ý: Khi đo ta cần nhúng ngập đầu nhiệt kế vào môi chất đến mức đọc. * Loại có khoảng đo ngắn: độ chia 0,0001 - 0,02 oC dùng làm nhiệt lượng kế để tính nhiệt lượng. * Loại có khoảng đo nhỏ 50 oC đo đến 350 oC chia độ 0,1 oC. * Loại có khoảng đo lớn 750 oC đo đến 500 oC chia độ 2 oC. Nếu đường kính ống đựng môi chất lớn thì ta đặt nhiệt kế thẳng đứng. Hình 3.5: Hướng bố trí thiết bị đo nhiệt độ Trong tự động còn có loại nhiệt kế tiếp điểm điện được sử dụng khi đo nhiệt độ cao đến 6000C, các tiếp điểm làm bạch kim 2.2. Điều chỉnh các dụng cụ đo: Nguyên tắc điều chỉnh dụng cụ đo: - Chọn đúng chế độ đo của dụng cụ - Chọn thang đo phù hợp để tránh làm hỏng dụng cụ hoặc làm kết quả đo không chính xác 2.3. Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế dãn nở chất rắn: Bước 1: Chọn dụng cụ đo có thang đo, dải nhiệt độ đo phù hợp Bước 2: Tiến hành đo, cho dụng cụ đo tiếp xúc trực tiếp với vật hoặc môi trường cần đo Bước 3: Đọc và ghi kết quả 2.4. Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế dãn nở chất lỏng: Bước 1: Chọn dụng cụ đo có thang đo, dải nhiệt độ đo phù hợp Bước 2: Tiến hành đo, cho đầu cảm biến của dụng cụ đo tiếp xúc trực tiếp với vật hoặc môi trường cần đo Bước 3: Đọc và ghi kết quả 2.5. Ghi chép, đánh giá kết quả đo: 54 Kết quả đo được chỉ thị ngay trên các vạch đo của đồng hồ đo. * Các bước và cách thực hiện công việc: 1. THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT TƯ: (Tính cho một ca thực hành gồm 20HSSV) TT Loại trang thiết bị Số lượng 1 Mô hình máy điều hòa không khí 5 bộ 2 Mô hình tủ lạnh 5 bộ 3 Mô hình kho lạnh máy lạnh một pha 5 bộ 4 Mô hình máy sấy bơm nhiệt 5 bộ 5 Dây nguồn, bút điện, kìm điện, kéo, tuốc nơ vít, ... 10 bộ 6 Nhiệt kế giản nở chất rắn 10 bộ 7 Nhiệt kế giản nở chất lỏng 10 bộ 8 Xưởng thực hành 1 2. QUI TRÌNH THỰC HIỆN: 2.1. Qui trình tổng quát: STT Tên các bước công việc Thiết bị, dụng cụ, vật tư Tiêu chuẩn thực hiện công việc Lỗi thường gặp, cách khắc phục 1 Vận hành, chạy mô Hình 1, 2, 3,4 -Mô hình máy điều hòa không khí -Mô hình tủ lạnh -Mô hình kho lạnh -Mô hình máy sấy bơm nhiệt - Dây nguồn 220V – 50Hz, dây điện, băng cách điện, ... - Kiểm tra mô hình chưa hết các khoản mục. - Cách mắc nối đo sai nguyên tắc - Thao tác đo không đúng - Dụng cụ đo hỏng * Cần nghiêm túc thực hiện đúng qui trình, qui 2 Đo nhiệt độ tại các vị trí yêu cầu trên các mô hình -Mô hình máy điều hòa không khí -Mô hình tủ lạnh -Mô hình kho lạnh -Mô hình máy sấy bơm nhiệt -Nhiệt kế giản nở -Nắm nguyên tắc đo điện áp -Thao tác đo chính xác theo mô tả mục 2.2.1 55 chất rắn -Nhiệt kế giản nở chất lỏng -Dây nguồn 220V – 50Hz, dây điện, băng cách điện, định của GVHD 3 Ghi chép kết quả đo, biểu diễn kết quả đo Giấy, bút, máy tính casio -Ghi, chép, đọc, tính toán chính xác - Ghi sai kết quả - Đọc sai kết quả * Cần nghiêm túc thực hiện đúng qui trình, qui định của GVHD 4 Dùng máy thực hiện vệ sinh công nghiệp - Các mô hình - Các dụng cụ đo - Giẻ lau sạch - Vệ sinh sạch sẽ mô hình. - Không lau máy sạch. 2.2. Qui trình cụ thể: 2.2.1. Đo nhiệt độ tại các vị trí yêu cầu trên các mô hình sử dụng nhiệt kế kiểu giãn nở chất rắn và chất lỏng a. Kiểm tra tổng thể mô hình. c. Kiểm tra phần điện của mô hình. d. Kiểm tra phần lạnh của mô hình. e. Kiểm tra các dụng cụ đo: Nhiệt kế kiểu giãn nở chất rắn, Nhiệt kế kiểu giãn nở chất lỏng f. Cấp điện cho mô hình. g. Tiến hành đo nhiệt độ: Yêu cầu đo: - Nhiệt độ buồng lạnh của tủ lạnh kho lạnh. - Nhiệt độ buồng sấy . - Nhiệt độ gió thải ở dàn ngưng. - Nhiệt độ ngay trên dàn ngưng. 56 - Nhiệt độ ngay trên dàn bay hơi. - Nhiệt độ gió ngay trên máy nén. Chọn loại dụng cụ đo và thang đo phù hợp Yêu cầu: Trình bày được nguyên tắc đo và cách sử dụng nhiệt kế kiểu giản nở chất rắn, nhiệt kế kiểu giản nở chất i. Ghi chép các kết quả đo 2.2.2. Nộp tài liệu thu thập, ghi chép được cho giáo viên hướng dẫn. 2.2.3. Dừng máy, thực hiện vệ sinh công nghiệp. * Bài tập thực hành của học sinh, sinh viên: 1. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư. 2. Chia nhóm: Mỗi nhóm từ 2 – 4 SV thực hành trên 1 mô hình, sau đó luân chuyển sang mô hình khác, cố gắng sắp xếp để có sự đa dạng đảm bảo tối thiểu: 01 mô hình tủ lạnh, 01 mô hình là điều hòa không khí , 01 mô hình kho lạnh, 01 mô hình máy sấy bơm nhiệt cho mỗi nhóm sinh viên. 3. Thực hiện qui trình tổng quát và cụ thể. Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập: Mục tiêu Nội dung Điểm Kiến thức - Trình bày được nguyên tắc đo nhiệt độ - Trình bày được cách sử dụng các dụng cụ đo nhiệt độ kiểu giản nở 4 Kỹ năng - Biết cách sử dụng các dụng cụ đo - Thao tác đo chính xác đúng nguyên tắc, an toàn - Ghi đọc tính toán đúng các kết quả đo 4 Thái độ - Cẩn thận, lắng nghe, ghi chép, từ tốn, thực hiện tốt vệ sinh công nghiệp 2 Tổng 10 *Ghi nhớ: 1. Trình bày được nguyên tắc đo nhiệt độ dùng nhiệt kế kiểu giãn nở chất rắn? 2. Trình bày được nguyên tắc đo nhiệt độ dùng nhiệt kế kiểu giãn nở chất lỏng? 3. Trình bày được các phương pháp đo nhiệt độ dùng nhiệt kế kiểu giãn nở chất rắn và lỏng? 3. ĐO NHIỆT ĐỘ BẰNG ÁP KẾ: * Mục tiêu: 57 Sinh viên trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc, cách đo, lựa chọn loại nhiệt kế kiểu áp kế, biết cách điều chỉnh, ghi chép, đánh giá các kết quả đo lường 3.1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dụng cụ đo nhiệt độ kiểu áp kế: 3.1.1. Nguyên lý làm việc: Dựa vào sự phụ thuộc áp suất môi chất vào nhiệt độ khi thể tích không đổi 3.1.2. Cấu tạo: 1 - Bao nhiệt chứa chất lỏng hay khí (Bộ phận nhạy cảm) 2 - Ống mao dẫn 3 - Áp kế có thang đo như nhiệt độ Phía ngoài ống mao dẫn có ống kim loại mềm (dây xoắn bằng kim loại hoặc ống cao su để bảo vệ). Loại nhiệt kế này: Đo nhiệt độ từ -50oC ÷ 0oC và áp suất làm việc tới 60kg/m2 cho số chỉ thị hoặc tự ghi có thể chuyển tín hiệu xa đến 60 m, độ chính xác tương đối thấp CCX = 1,6 ; 4 ; 2,5 một số ít có CCX = 1. 3.1.3. Đặc điểm: Chịu được chấn động, cấu tạo đơn giản nhưng số chỉ bị chậm trễ tương đối lớn phải hiệu chỉnh luôn, sửa chữa khó khăn. 3.1.4. Phân loại: a. Áp kết loại chất lỏng : Dựa vào mới liên hệ giữa áp suất p và nhiệt độ t p - po =(t-to) α/ξ Trong đó: p, t: là áp suất và nhiệt độ chất lỏng ứng với lúc đo. po, to: Áp suất và nhiệt độ chất lỏng ứng với lúc không đo đạc α: hệ số giản nỡ thể tích ξ: Hệ số nén ép của chất lỏng 58 Khi sử dụng phải cắm ngập bao nhiệt trong môi chất cần đo b. Áp kế loại chất khí: Thường dùng các khí trơ: N2, He ... Quan hệ giữa áp suất và nhiệt độ xem như khí lý tưởng α = 0,0365 oC-1 c. Áp kế loại dùng hơi bão hòa: Một số hơi bão hòa thường dùng như: Axêtôn (C2H4Cl2), Cloruaêtilen, cloruamêtilen.., Loại này tương tự loại nhiệt áp kế chất khí tuy nhiên, số chỉ của nhiệt kế không chịu ảnh hưởng của môi trường xung quanh, thước chia độ không đều (phía nhiệt độ thấp vạch chia sát hơn còn phía nhiệt độ cao vạch chia thưa dần), bao nhiệt nhỏ: Nếu đo nhiệt độ thấp có sai số lớn người ta có thể nạp thêm một chất lỏng có điểm sôi cao hơn trong ống dẫn để truyền áp suất. d.Chú ý khi lắp đặt: - Tránh va đập mạnh - Không được làm cong, biến dạng ống mao dẫn, đường kính chỗ cong > 20 mm. - 6 tháng phải kiểm định một lần Đối với các nhiệt kế kiểu áp kế sử dụng môi chất là chất lỏng chú ý vị trí đồng hồ sơ cấp và thứ cấp nhằm tránh gây sai số do cột áp của chất lỏng gây ra. Loại này ta hạn chế độ dài của ống mao dẫn < 25 m đối với các môi chất khác thủy ngân, còn môi chất là Hg thì < 10 m. 3.2. Điều chỉnh các dụng cụ đo: Nguyên tắc điều chỉnh dụng cụ đo: - Chọn đúng chế độ đo của dụng cụ - Chọn thang đo phù hợp để tránh làm hỏng dụng cụ hoặc làm kết quả đo 3.3. Đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế chất lỏng: Hình 3.4: Nhiệt áp kế chất lỏng Để đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế chất lỏng ta thực hiện như sau: 59 Bước 1: Chọn dụng cụ đo có thang đo, dải nhiệt độ đo phù hợp Bước 2: Tiến hành đo, cho dụng cụ đo tiếp xúc trực tiếp với vật hoặc môi trường cần đo Bước 3: Đọc và ghi kết quả 3.4. Đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế chất khí : Hình 3.5: Nhiệt áp kế chất khí Để đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế chất lỏng ta thực hiện như sau: Bước 1: Chọn dụng cụ đo có thang đo, dải nhiệt độ đo phù hợp Bước 2: Tiến hành đo, cho đầu cảm biến của dụng cụ đo tiếp xúc trực tiếp với vật hoặc môi trường cần đo Bước 3: Đọc kết quả trên đồng hồ đo 3.5. Đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế hơi bão hoà: Về mặt cấu tạo và nguyên lý tương tự, nhiệt áp kế chất khí tuy nhiên thay vì chất nạp bên trong đồng hồ đo là các chất khí (N2,He...) thì người ta thay vào đó là hơi bão hòa. Ví dụ: Axêtôn (C2H4Cl2) Cloruaêtilen, Cloruamêtilen Để đo nhiệt độ bằng nhiệt áp kế chất lỏng ta thực hiện như sau: Bước 1: Chọn dụng cụ đo có thang đo, dải nhiệt độ đo phù hợp Bước 2: Tiến hành đo, cho dụng cụ đo tiếp xúc trực tiếp với vật hoặc môi trường cần đo Bước 3: Đọc và ghi kết quả 3.6. Ghi chép, đánh giá kết quả đo: Đối với trường hợp sử dụng nhiệt áp kế chất lỏng thì kết quả đo được hiển thị ngay trên vạch chỉ của đồng hồ. Còn đối với trường hợp sử dụng nhiệt áp kế chất khí và nhiệt áp kế chất bão hòa thì giá trị đo hiển thị bởi vạch chỉ của kim ngay trên đồng hồ đo. * Các bước và cách thực hiện công việc: 1. THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT TƯ: 60 (Tính cho một ca thực hành gồm 20HSSV) TT Loại trang thiết bị Số lượng 1 Mô hình máy điều hòa không khí 5 bộ 2 Mô hình tủ lạnh 5 bộ 3 Mô hình kho lạnh máy lạnh một pha 5 bộ 4 Mô hình máy sấy bơm nhiệt 5 bộ 5 Dây nguồn, bút điện, kìm điện, kéo, tuốc nơ vít, ... 10 bộ 6 Nhiệt kế áp chất lỏng 10 bộ 7 Nhiệt kế áp chất khí 10 bộ 8 Nhiệt kế áp hơi bảo hòa 10 bộ 9 Xưởng thực hành 1 2. QUI TRÌNH THỰC HIỆN: 2.1. Qui trình tổng quát: STT Tên các bước công việc Thiết bị, dụng cụ, vật tư Tiêu chuẩn thực hiện công việc Lỗi thường gặp, cách khắc phục 1 Vận hành, chạy mô Hình 1, 2, 3,4 -Mô hình máy điều hòa không khí -Mô hình tủ lạnh -Mô hình kho lạnh -Mô hình máy sấy bơm nhiệt -Dây nguồn 220V – 50Hz, dây điện, băng cách điện, ... - Kiểm tra mô hình chưa hết các khoản mục. - Cách mắc nối đo sai nguyên tắc - Thao tác đo không đúng - Dụng cụ đo hỏng * Cần nghiêm túc thực hiện đúng qui trình, qui định của 2 Đo nhiệt độ tại các vị trí yêu cầu trong mô hình -Mô hình máy điều hòa không khí -Mô hình tủ lạnh -Mô hình kho lạnh -Mô hình máy sấy -Nhiệt áp kế chất lỏng -Nhiệt áp kế chất -Nắm nguyên tắc đo điện áp -Thao tác đo chính xác theo mô tả mục 2.2.1 61 khí -Nhiệt áp kế hơi bảo hòa -Dây nguồn 220V – 50Hz, dây điện, băng cách điện, GVHD 3 Ghi chép kết quả đo, biểu diễn kết quả đo Giấy, bút ,máy tính casio -Ghi ,chép, đọc, tính toán chính xác -Ghi sai kết quả -Đọc sai kết quả * Cần nghiêm túc thực hiện đúng qui trình, qui định của GVHD 4 Dùng máy thực hiện vệ sinh công nghiệp -Các mô hình -Các dụng cụ đo - Giẻ lau sạch -Vệ sinh sạch sẽ mô Hình. - Không lau máy sạch. 2.2. Qui trình cụ thể: 2.2.1. Đo nhiệt độ tại vị trí yêu cầu trên mô hình sử dụng Nhiệt kế áp chất lỏng, nhiệt kế áp chất khí, nhiệt kế áp hơi bão hòa. a. Kiểm tra tổng thể mô hình. c. Kiểm tra phần điện của mô hình. d. Kiểm tra phần lạnh của mô hình. e. Kiểm tra các dụng cụ đo nhiệt độ: Nhiệt kế áp chất lỏng, nhiệt kế áp chất khí, nhiệt kế áp hơi bão hòa f. Cấp điện cho mô hình. g. Tiến hành đo nhiệt độ: Yêu cầu đo: - Nhiệt độ buồng lạnh của tủ lạnh kho lạnh. - Nhiệt độ buồng sấy . - Nhiệt độ gió thải ở dàn ngưng. - Nhiệt độ ngay trên dàn ngưng. 62 - Nhiệt độ ngay trên dàn bay hơi. - Nhiệt độ gió ngay trên máy nén. Chọn loại dụng cụ đo và thang đo phù hợp Yêu cầu: Nắm nguyên tắc đo và cách sử dụng nhiệt kế áp chất lỏng, nhiệt kế áp chất khí, nhiệt kế áp hơi bão hòa. i. Ghi chép các kết quả đo 2.2.2. Nộp tài liệu thu thập, ghi chép được cho giáo viên hướng dẫn. 2.2.3. Dừng máy, thực hiện vệ sinh công nghiệp. * Bài tập thực hành của học sinh, sinh viên: 1. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư. 2. Chia nhóm: Mỗi nhóm từ 2 – 4 SV thực hành trên 1 mô hình, sau đó luân chuyển sang mô hình khác, cố gắng sắp xếp để có sự đa dạng đảm bảo tối thiểu: 01 mô hình tủ lạnh, 01 mô hình là điều hòa không khí, 01 mô Hình kho lạnh, 01 mô hình máy sấy bơm nhiệt cho mỗi nhóm sinh viên. 3. Thực hiện qui trình tổng quát và cụ thể. * Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập: Mục tiêu Nội dung Điểm Kiến thức - Trình bày được nguyên lý đo nhiệt độ của dụng cụ đo nhiệt độ kiểu khí áp. - Trình bày được cách sử dụng các dụng cụ đo nhiệt độ: Nhiệt kế áp chất lỏng, nhiệt kế áp chất khí, nhiệt kế áp hơi bão hòa 4 Kỹ năng - Biết cách sử dụng các dụng cụ đo - Thao tác đo chính xác đúng nguyên tắc, an toàn - Ghi đọc tính toán đúng các kết quả đo 4 Thái độ - Cẩn thận, lắng nghe, ghi chép, từ tốn, thực hiện tốt vệ sinh công nghiệp 2 Tổng 10 *Ghi nhớ: 1. Trình bày được nguyên tắc đo nhiệt độ dùng nhiệt kế kiểu khí áp? 2. Trình bày được các phương pháp đo nhiệt độ sử dụng Nhiệt kế áp chất lỏng, nhiệt kế áp chất khí, nhiệt kế áp hơi bão hòa? 4. ĐO NHIỆT ĐỘ BẰNG CẶP NHIỆT: * Mục tiêu: 63 Sinh viên trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc, cách đo, lựa chọn loại cặp nhiệt, biết cách điều chỉnh, ghi chép, đánh giá các kết quả đo lường... 4.1. Hiệu ứng nhiệt điện và nguyên lý đo: Giả sử nếu có hai bản dây dẫn nối với nhau và 2 đầu nối có nhiệt độ khác nhau thì sẽ xuất hiện suất điện động (sđđ) nhỏ giữa hai đầu nối do đó sinh ra hiệu ứng nhiệt. Nguyên lý: Dựa vào sự xuất hiện sđđ trong mạch khi có độ chênh nhiệt độ giữa các đầu nối. Cấu tạo: Gồm nhiều dây dẫn khác loại có nhiệt độ khác nhau giữa các đầu nối. Giữa các điểm tiếp xúc xuất hiện sđđ ký sinh và trong toàn mạch có sđđ tổng. EAB(t,to) = eAB(t) + eBA(to) = eAB(t) + eAB(to) eAB(t), eBA(to) là sđđ ký sinh hay điện thế tại điểm có nhiệt độ t và to. Nếu t = to thì EAB(t,to) = 0 trong mạch không có sđđ. Trong thực tế để đo ta thêm dây dẫn thứ 3, lúc này có các trường hợp sđđ sinh ra toàn mạch ∑sđđ ký sinh tại các điểm nối, từ hình vẽ. EAB(t,to) = eAB(t) + eBC(to) + eCA(to) Mà eBC(to) + eCA(to) = - eAB(to) (= eBA(to))  EABC(t,to) = EAB(t,to). Vậy sđđ sinh ra không phụ thuộc vào dây thứ 3. Khi nối hai đầu của hai dây kia có nhiệt độ không đổi (to) - Trường hợp này tương tự ta cũng có: EABC(t,to) = eAB(t) + eBC(t1) + eCB(t1) + eBA(to) = EAB(t, to). Chú ý: - Khi nối cặp nhiệt với dây dẫn thứ 3 thì những điểm nối phải có nhiệt độ bằng nhau. - Vật liệu cặp nhiệt phải đồng nhất theo chiều dài. 4.2. Các phương pháp nối cặp nhiệt: 4.2.1. Cách mắc nối tiếp thuận: 64 Chú ý: thường mắc cùng một loạt cách mắc này đo chính xác hơn làm góc quay của kim chỉ lớn, sử dụng khi đo nhiệt độ nhỏ. 4.2.2. Cách mắc nối tiếp nghịch: Dùng để đo hiệu nhiệt độ giữa hai điểm và thường chọn cặp nhiệt có đặc tính thẳng nhiệt độ đầu tự do như nhau. 4.2.3.Cách mắc song song: Sử dụng để đo nhiệt độ trung bình của một số điểm. 4.2.3. Cách mắc để bù đầu lạnh cho cặp nhiệt chính: Thường sử dụng cách này để tiết kiệm dây bù. 4.3. Các phương pháp bù nhiệt độ đầu tự do cặp nhiệt: Nếu biết nhiệt độ đầu lạnh to của cặp nhiệt thì ta sẽ xác định được nhiệt độ cần đo t thông qua giá trị đọc được từ cặp nhiệt. Trong các đồng hồ dùng cặp nhiệt để cho đơn giản thì nhiệt độ ứng với lúc không đo: to = 0 oC. Tuy nhiên thực tế thì Giá trị đó thường khác 0 vì vậy mà trước khi đo cần bù nhiệt độ đầu tự do của thiết bị. * Các phương pháp bù nhiệt độ đầu tự do: - Nếu quan hệ là đường thẳng thì ta chỉ cần điều chỉnh kim đi một đoạn 65 t – t’ = to’ – to. - Thêm vào mạch cặp nhiệt 1 sđđ bằng sđđ EAB(to’, to) Sơ đồ bù : Người ta lấy điện áp từ cầu không cân bằng một chiều gọi là cầu bù. Ký hiệu KT – 08 ; KT – 54. Nguyên lý: Tạo ra điện áp Ucd ≈ EAB(to’, to), được điều chỉnh ...tra phần điện của kho lạnh, máy sấy xem có bị hư hỏng, đứt dây, hở dây hay không. b. Chuẩn bị các thiết bị, dụng cụ đo áp suất: - Dụng cụ đo áp suất + Kiểm tra dụng cụ bằng cách đo thử xem kim đồng hồ đo áp suất có nhảy hay không. + Lắp ráp hoàn thiện dụng cụ đo áp suất. + Điều chỉnh độ nhạy của thiết bị. c. Tiến hành đo lưu lượng, vị trí đo, vị trí đặt đầu dò của thiết bị đo - Sau khi khởi động kho lạnh, máy sấy chạy ổn định tiến hành đưa thiết bị và dụng cụ đo vào vị trí cần đo. - Sử dụng chân không kế hoặc đồng hồ đo áp suất để kiểm tra độ chân không của hệ thống lạnh trong quá trình hút chân không. Sau khi hút chân không nếu kim đồng hồ trở lại vị trí 0 thì hệ thống bị hở, nếu kim đứng yên không dịch chuyển thì hệ thống kín. - Tiến hành đo đo áp suất trong các thiết bị kho lạnh cũng như máy sấy tại nhiều vị trí khác nhau. - Quan sát bảng điện tử hoặc kim đồng hồ hiện thị: chỉ số của dụng cụ đo sẽ tăng nhanh  dừng hẳn. d. Tổng hợp và xử lý kết quả đo 89 - Tiến ghi lại kết quả đo được tại nhiều vị trí khác nhau trong kho lạnh cũng như trong máy sấy. - Lấy kết quả đo được để kiểm tra hệ thống đó có áp suất đạt yêu cầu hay không - Thông qua kết quả đo dựng mối quan hệ giữa áp suất và các thông số của máy. Ví dụ: Đo áp suất của máy nén để kiểm tra máy nén. - Lắp ráp máy nén theo hình sau: (Lắp áp kế cao áp vào đầu đẩy) Hình 2.8. Sơ đồ thử nghiệm áp suất đẩy của máy nén - Cho lốc chạy, triệt tiêu các chỗ xì, hở phía cao áp. - Quan sát áp kế: Kim dịch chuyển từ 0 ⇨ tăng nhanh ⇨ chậm dần ⇨ dừng hẳn. - Nếu kim chỉ: + pA ≥ 21at đến 32at ( 300 psi đến 450 psi ) ⇨Máy nén còn tốt, dùng được; + pA ≤ 17at ( 250 psi ) ⇨ Máy nén quá yếu; + pA càng lớn hơn 450 psi càng tốt. - Kim đứng yên: ⇨ Van đẩy kín. - Kim quay từ từ về 0 ⇨ van đẩy đóng muội. - Kim quay từ từ về B rồi quay nhanh về 0 ⇨ van đẩy bị cong vênh, hở hoặc rỗ. - Lắp ráp máy nén tương tự nhưng dùng chân không kế (hoặc áp kế hạ áp) và lắp vào đầu hút của lốc (đầu nạp phải hàn kín, đầu đẩy để tự do trong không khí): - Cho lốc chạy và quan sát đồng hồ áp kế: + PCK = 760mmHg ⇨ Máy hút chân không còn rất tốt. + PCK nhỏ ⇨ các van hút và đẩy hở. + Kim đứng yên ⇨ các van tốt. + Kim quay nhanh về 0 ⇨ các van đều hở. e. Đóng máy, thực hiện vệ sinh công nghiệp Sau khi lấy số liệu cần đo tiến hành ngắt máy và vệ sinh kho lạnh cũng như máy sấy, đặt các thiết bị đo vào trong hộp rồi cất vào vị trí theo quy định. 90 Bài tập thực hành của học sinh, sinh viên: 1. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư. 2. Chia nhóm: Mỗi nhóm từ 2 – 4 SV thực hành trên 1 bộ thiết bị đo với các kho lạnh và máy sấy. Sau đó luân chuyển các nhóm sinh viên với nhau để đo được với nhiều kho lạnh và máy sấy khác nhau. 3. Thực hiện qui trình tổng quát và cụ thể. Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập: Mục tiêu Nội dung Điểm Kiến thức - Phân tích được cấu tạo và sơ đồ nguyên lý của các thiết bị đo. - Trình bày được nguyên lý làm việc của thiết bị đo cụ thể. 4 Kỹ năng - Vận hành được các mô hình lạnh và máy sấy đúng qui trình đảm bảo an toàn điện lạnh. - Thực hành được thao tác đo các loại thiết bị áp suất khác nhau, đọc đúng kết quả giá trị đo. 4 Thái độ - Cẩn thận, lắng nghe, ghi chép, từ tốn, thực hiện tốt vệ sinh công nghiệp 2 Tổng 10 * Ghi nhớ: 1. Phân tích được nhiệm vụ của các bộ phận trong từng thiết bị đo lưu lượng cụ thể; Phạm vi ứng dụng của các thiết bị này. 2. Phân biệt được cách thức đo cụ thể của từng thiết bị đo lưu lượng khác nhau. 91 Bài 5: ĐO LƯU LƯỢNG Mã bài: MĐ 24 - 05 Giới thiệu: Bài này cung cấp cho học sinh sinh viên kiến thức về thiết bị đo lường đo lưu lượng, các khái niệm về lưu lượng và thang đo lưu lượng, các dụng cụ đo lưu lượng lắp đặt và điều chỉnh thiết bị đo. Mục tiêu: - Trình bày được mục đích và phương pháp đo lưu lượng; - Trình bày được khái niệm về lưu lượng và thang đo lưu lượng; - Đọc và chuyển đổi được các đơn vị lưu lượng khác nhau; - Lựa chọn, kết nối được dụng cụ đo; - Điều chỉnh được các dụng cụ đo; - Đo kiểm lưu lượng; - Ghi, chép kết quả đo; - Đánh giá, so sánh các kết quả đo được; - Cẩn thận, chính xác, an toàn; - Yêu nghề, ham học hỏi. Nội dung chính: Trong các quá trình nhiệt thường đòi hỏi phải luôn luôn theo dõi lưu lượng môi chất. Đối với thiết bị truyền nhiệt và thiết bị vận chuyển môi chất thì lưu lượng môi chất trực tiếp đặc trương cho năng lực làm việc của thiết bị. Vì vậy kiểm tra lưu lượng môi chất sẽ giúp ta có thể trực tiếp phán đoán được phụ tải của thiết bị và tình trạng làm việc của thiết bị về mặt an toàn và kinh tế. Trong đời sống hàng ngày cũng như trong công nghiệp, đo lưu lượng là công việc rất bức thiết. Người ta thường phải đo lưu lượng của các chất lỏng như nước, dầu, xăng, khí than. 1. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI CÁC DỤNG CỤ ĐO LƯU LƯỢNG: * Mục tiêu: Trình bày được khái niệm cơ bản về đo lưu lượng và phân loại các dụng cụ đo lưu lượng. 1.1. Khái niệm: Lượng vật chất (hoặc năng lượng) được vận chuyển đi trong một đơn vị thời gian: dt dG t G G     Lưu lượng tích phân đó là tổng hợp vật chất chuyển đi trong một khoảng thời gian:  2 1 . t ts dtGG Đơn vị: kg/s; m3/s (khí) 92 Ngoài ra: kg/h; tấn/h; l/phút; m3/h. Khi đơn vị là: m3/s  lưu lượng thể tích Q G = γ.Q (γ – là trọng lượng riêng của môi chất cần đo) 1.2. Phân loại các dụng cụ đo lưu lượng: 1.2.1. Đo lưu lượng theo lưu tốc: - Ống pi tô - Đồng hồ đo tốc độ (đồng hồ đo tốc độ của gió, đồng hồ nước) 1.2.2. Đo lưu lương theo phương pháp dung tích: - Lưu lượng kế kiểu bánh răng - Thùng đong và phễu lật 1.2.3. Đo lưu lượng theo phương pháp tiết lưu: - Thiết bị tiết lưu quy chuẩn - Thiết bị tiết lưu ngoại quy chuẩn - Lưu lượng kế kiểu hiệu áp kế - Bộ phân tích 1.2.4. Lưu lượng kế có giáng áp không đổi: - Rôtamét - Lưu lượng kế kiểu Piston 1.2.5. Một vài lưu lượng kế đặc biệt: - Lưu lượng kế kiểu nhiệt điện - Lưu lượng kế kiểu điện từ - Lưu lượng kế siêu âm - Lưu lượng kế dùng đồng hồ phóng xạ 2. ĐO LƯU LƯỢNG BẰNG CÔNG TƠ ĐO LƯỢNG CHẤT LỎNG: * Mục tiêu: Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động của dụng cụ đo lưu lượng bằng công tơ đo lượng chất lỏng như đồng hồ nước, đồng hồ đo tốc độ, ghi chép, đánh giá kết quả đo. Các loại công tơ dùng đo trực tiếp tốc độ dòng chảy thường được dùng khá phổ biến, nhất là khi tốc độ dòng chảy tương đối nhỏ, khi đó dùng ống đo áp suất động để đo tốc độ dòng chảy không đảm bảo được độ chính xác cần thiết. 2.1 Đồng hồ nước: 93 Bộ phận nhạy cảm là chong chóng và trục của nó gắn với bộ phận đếm số: Q = n.F/C Với : C – giá trị thực nghiệm F – tiết diện N – số vòng quay vg/s Các cánh là cánh phẳng dùng đo nước có t = 90oC, p = 15 kg/cm2 và Q < 6 m3/h. Các loại đồng hồ nước chong chóng xoắn thay cánh phẳng bằng trục vít đo lưu lượng Q = 400 ÷ 600 m3/h. n = K.tb/l ; l – bước răng trục vít * Chú ý: Nếu lưu lượng quá nhỏ thì nước lọt qua khe hở giữa cánh nước chong chóng và vỏ đồng hồ, ma sát tại điểm đỡ chong chóng sẽ làm quan hệ n và tb sẽ sai lệch  sai số. Muốn giảm bớt sai số do ma sát thì phải làm chong chóng và trục thật nhẹ (làm bằng vật liệu nhẹ, rỗng). Các loại này phải chú ý đến chất lượng chong chóng. Có thể làm từ kim loại rỗng hoặc nhựa sao cho trọng lượng riêng gần bằng trọng lượng của nước, khi lắp phải đúng tâm. Ta thường dùng loại này để đo lưu lượng kiểu tích phân cơ cấu đếm số kiểu cơ khí và thường chia độ theo thể tích. 2.2 Đồng hồ đo tốc độ: Cấu tạo: gồm 1 bộ phận nhạy cảm là một chong chóng rất nhẹ với các cánh hướng theo bán kính, làm bằng nhôm. n = C. n: số vòng quay xác định 12    N n (vg/ph) C: hệ số được xác định bằng thực nghiệm 94 Đồng hồ đo gió Loại cánh phẳng thì có trục của nó song song dòng chảy và cách nghiêng 45o. Loại cánh gáo thì có trục vuông góc dòng chảy. * Ứng dụng: Dùng đo tốc độ khí có áp suất dư không lớn, tốc độ dòng thu được là lưu tốc tại chỗ đặt đồng hồ. 3. ĐO LƯU LƯỢNG THEO ÁP SUẤT ĐỘNG CỦA DÒNG CHẢY: * Mục tiêu: Trình bày được về dụng cụ đo lưu lượng theo áp suất động của dòng chảy như ống pito. 3.1. Ống pitô: 3.1.1. Nguyên lý: Chất lỏng chảy trong ống khi bị chặn lại thì động năng  thế năng. Đo sự biến đổi này và dựa vào đó  vận tốc của chất lỏng. P1 – P2 = Pđ = h.γh Và theo phương pháp Becnuli   2 1 2 1 . p p dp gd     1: tốc độ dòng tại thời điểm đo 2: dòng chắn lại (= 0) )( 2 12 2 1 2 2 PP g      thường 2 = 0   )(2 12 2 PPg   Vậy muốn đo 2 ta cần đo giáng áp tại điểm đó. * Chú ý: 95 Khi đo bằng ống pito thì dòng chảy cần phải ổn định, do đó cách này không phù hợp với vận tốc thay đổi vì có tổn thất áp suất P1 và P2 đo ở những điểm khác nhau  cần thêm một số hiệu chỉnh 3.1.2. Cấu tạo: Hình 5.2 Cấu tạo của ống pito - Ống đo gồm hai ống ghép lại ống đo áp suất toàn phần P2 nằm chính giữa và có lỗ đặt trực giao với dòng chảy. - Ống ngoài bao lấy ống đo P2 có khoan lỗ để đo áp suất tĩnh P1. - Phần đầu của ống pito là nửa hình cầu, lỗ lấy áp suất động có vị trí (3 ÷ 4)d. - Nhánh I là nhánh không chịu ảnh hưởng của ống đỡ (L), nhánh II là nhánh chịu ảnh hưởng của ống đỡ. - Khi đo, ống có thể đặt lệch phương của dòng chảy đến (5 ÷ 6) mà không ảnh hưởng đến kết quả đo, số lượng lỗ khoan từ (7 ÷ 8) lỗ. - Trong thực tế ta dùng ống pito để đo có đường kính là d = 12 mm và trong phòng thí nghiệm dùng loại d = 5 ÷ 12 m, áp dụng sao cho tỷ số d/D < 0,05 là tốt nhất (D – là đường kính ống chứa môi chất) - Khi đặt ở vị trí khác nhau thì phải thêm hệ số hiệu chỉnh ζ. 4. ĐO LƯU LƯỢNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP TIẾT LƯU: * Mục tiêu: Trình bày được về đo lưu lượng bằng phương pháp tiết lưu, trình bày định nghĩa cấu tạo và nguyên lý hoạt động đo lưu lượng. 4.1. Định nghĩa: Thiết bị tiết lưu là thiết bị đặt trong đường ống làm dòng chảy có hiện tượng thu hẹp cục bộ do tác dụng của lực quán tính và lực ly tâm. 4.2. Cấu tạo: Khi qua thiết bị tiết lưu, chất lỏng sẽ bị mất mát áp suất (P dòng chảy bị thu hẹp nhiều thì P càng lớn thường P < 1000 mmHg (P được đo bằng hiệu áp kế). 96 Xét về mặt cơ học chất lỏng thì quan hệ giữa lưu lượng và độ chênh áp suất phụ thuộc rất nhiều yếu tố như: kích thước, hình dạng thiết bị, tiết lưu, tình trạng lưu chuyển của dòng chảy, vị trí chỗ đo áp suất, tình trạng ống dẫn chất lỏng. Quá trình tính toán tiết lưu có quy định phương pháp tính toán như sau: - Dòng chảy liên tục (không tạo xung). - Đường ống > 50 mm. Nếu dùng ống Venturi thì đường ống > 100mm, vành trong ống phải nhẵn. Nhờ những nghiên cứu lý luận và thực nghiệm lâu dài và người ta giả định một số thiết bị tiết lưu quy chuẩn. Hiện nay đây là phương pháp đo lưu lượng thông dụng nhất. - Thiết bị tiết lưu quy chuẩn là thiết bị mà quan hệ giữa lưu lượng và giáng áp hoàn toàn có thể dùng phương pháp tính toán để xác định. Hình 5.3 Các phương pháp đo bằng tiết lưu 4.3. Nguyên lý đo lưu lượng : Ta chỉ xét vòng chắn: Nhờ sự tổn thất của dòng khi qua thiết bị tiết lưu, dựa vào phương trình Becnuli tìm được tốc độ trung bình dòng tại tiết diện đo. Xét tiết diện I và II ta có sự thay đổi động năng và thế năng : 97     min2 1 2 1 . FF F F F dP gd   Dựa vào phương trình liên tục ta có: γ.F. = const * Các bước và cách thức thực hiện công việc: 1. THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT TƯ: (Tính cho một ca thực hành gồm 20 HSSV) TT Loại trang thiết bị Số lượng 1 Các thiết bị đo lưu lượng chất lỏng và chất khí 10 chiếc/loại 2 Bộ đồ nghề điện lạnh chuyên dụng 10 bộ 3 Ampe kìm 10 bộ 4 V.O.M 10 bộ 5 Mô hình kho lạnh, mô hình máy sấy 10 bộ 6 Xưởng thực hành 1 2. QUI TRÌNH THỰC HIỆN: 2.1. Qui trình tổng quát: STT Tên các bước công việc Thiết bị, dụng cụ, vật tư Tiêu chuẩn thực hiện công việc Lỗi thường gặp, cách khắc phục 1 Vận hành kho lạnh, máy sấy - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Ampe kìm, V.O.M; - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể. - Không thực hiện đúng qui trình, qui định 2 Chuẩn bị các dụng cụ, thiết bị đo lưu lượng - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Am pe kìm, V.O.M; - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể. - Không thực hiện đúng qui trình, qui định 3 Tiến hành đo lưu lượng, vị trí đo, vị trí - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, - Phải thực hiện đúng qui trình cụ - Tiến hành đo không đúng qui trình, qui định 98 đặt đầu dò của thiết bị đo Am pe kìm, V.O.M; - Tập, vở dùng để ghi lại kết quả thể 4 Tổng hợp và xử lý kết quả đo - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Am pe kìm, V.O.M; - Tập, vở dùng để ghi lại kết quả - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể - Đọc và ghi sai kết quả đo 5 Đóng máy, thực hiện vệ sinh công nghiệp - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Am pe kìm, V.O.M; - Tập, vở dùng để ghi lại. - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể - Không dừng máy theo đúng quy trình 2. 2. Qui trình cụ thể: a. Vận hành kho lạnh và máy sấy: Kiểm tra các thiết bị của kho lạnh và máy sấy: - Kiểm tra các phần tử thiết bị - Kiểm tra phần điện của kho lạnh, máy sấy xem có bị hư hỏng, đứt dây, hở dây hay không. b. Chuẩn bị các thiết bị, dụng cụ đo lưu lượng: Các thiết bị dùng để đo lưu lượng 99 - Dụng cụ đo lưu lượng: + Lắp ráp hoàn thiện dụng cụ đo lưu lượng đối với các dụng cụ đo lưu lượng chất lỏng. + Khởi động các dụng cụ đo để kiểm tra hoạt động của thiết bị còn hoạt động được hay không. + Đo thử thông số lưu lượng không khí ngay tại phòng để kiểm tra thiết bị. + Điều chỉnh độ nhạy của thiết bị. c. Tiến hành đo lưu lượng, vị trí đo, vị trí đặt đầu dò của thiết bị đo - Sau khi khởi động kho lạnh, máy sấy chạy ổn định tiến hành đưa thiết bị và dụng cụ đo vào vị trí cần đo. - Đối với dụng cụ đo chất lỏng thì chỉ cần cho dòng chất lỏng chảy qua và quan sát lưu lượng chất lỏng chảy qua. - Tiến hành đo lưu lượng trong kho lạnh cũng như máy sấy tại nhiều vị trí khác nhau đối với thiết bị đo lưu lượng khí - Quan sát bảng điện tử hiện thị: chỉ số của dụng cụ đo sẽ tăng nhanh  dừng hẳn. d. Tổng hợp và xử lý kết quả đo - Tiến ghi lại kết quả đo được tại nhiều vị trí khác nhau trong kho lạnh cũng như trong máy sấy. - Lấy trung bình kết quả đo được sau đó so sánh với giá trị cần đạt được trong kho lạnh cũng như máy sấy xem đã phù hợp hay chưa. - Thông qua kết quả đo dựng mối quan hệ giữa lưu lượng và các thông số của máy. e. Đóng máy, thực hiện vệ sinh công nghiệp Sau khi lấy số liệu cần đo tiến hành ngắt máy và vệ sinh kho lạnh cũng như máy sấy, đặt các thiết bị đo vào trong hộp rồi cất vào vị trí theo quy định. * Bài tập thực hành của học sinh, sinh viên: 1. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư. 2. Chia nhóm: Mỗi nhóm từ 2 – 4 SV thực hành trên 1 bộ thiết bị đo với các kho lạnh và máy sấy. Sau đó luân chuyển các nhóm sinh viên với nhau để đo được với nhiều kho lạnh và máy sấy khác nhau. 3. Thực hiện qui trình tổng quát và cụ thể. * Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập: Mục tiêu Nội dung Điểm Kiến thức - Trình bày được cấu tạo và sơ đồ nguyên lý của các thiết bị đo. - Trình bày được nguyên lý làm việc của thiết bị đo cụ 4 100 thể. Kỹ năng - Vận hành được các mô hình lạnh và máy sấy đúng qui trình đảm bảo an toàn điện lạnh. - Thực hành được thao tác đo các loại thiết bị đo ẩm khác nhau, đọc đúng kết quả giá trị đo. 4 Thái độ - Cẩn thận, lắng nghe, ghi chép, từ tốn, thực hiện tốt vệ sinh công nghiệp 2 Tổng 10 * Ghi nhớ: 1. Phân tích được nhiệm vụ của các bộ phận trong tứng thiết bị đo lưu lượng cụ thể; Phạm vi ứng dụng của các thiết bị này. 2. Phân biệt được cách thức đo cụ thể của từng thiết bị đo lưu lượng khác nhau. 101 Bài 6 : ĐO ĐỘ ẨM Mã bài: MĐ 24 - 06 Giới thiệu: Bài này giúp học sinh sinh viên kiến thức về thiết bị đo lường đo độ ẩm. khái niệm, tính chất của nước và không khí ẩm, các phương pháp đo độ ẩm, các dụng cụ đo độ ẩm và cách điều chỉnh dụng cụ đo. Mục tiêu: - Trình bày được mục đích và phương pháp đo độ ẩm - Trình bày được khái niệm, tính chất của nước và không khí ẩm - Phân biệt được cấu tạo, nguyên lý hoạt động, phân loại các dụng cụ đo độ ẩm - Lựa chọn, kết nối được dụng cụ đo - Điều chỉnh được các dụng cụ đo - Đo kiểm độ ẩm - Ghi, chép kết quả đo - Đánh giá, so sánh các kết quả đo được - Cẩn thận, chính xác, an toàn - Yêu nghề, ham học hỏi. Nội dung chính: 1. KHÁI NIỆM CHUNG: * Mục tiêu: Trình bày được về độ ẩm và các phương pháp đo độ ẩm. 1.1. Các khái niệm cơ bản: 1.1.1. Độ ẩm: Là đại lượng đặc trưng cho lượng hơi nước tồn tại trong không khí. Độ ẩm được biểu diễn dưới dạng độ ẩm tuyệt đối và độ ẩm tương đối. + Độ ẩm tuyệt đối là khối lượng hơi nước có trong 1 m3 không khí. + Độ ẩm tương đối  là tỷ số phần trăm lượng hơi nước có trong 1 m3 không khí so với lượng hơi nước cực đại có thể hòa tan trong 1 m3 không khí có cùng nhiệt độ. (%)100. maxG Gh Trong đó: Gh – khối lượng hơi nước hòa tan trong 1 m 3 không khí. Gmax – lượng hơi nước cực đại có thể hòa tan trong 1 m 3 không khí có cùng nhiệt độ. Từ phương trình trạng thái của chất khí: P.V = G.R.T 102 Ta có: TR V PG h hh  và TR V PG h maxmax  Trong đó: P – áp suất V – thể tích T – nhiệt độ chất khí R – hệ số vạn năng của chất khí G – khối lượng của khí Các ký hiệu có chỉ số h là để cho hơi nước. Như vậy ta sẽ có: (%)100.(%)100. . . max max P P TR V P TR V P h h h h  Khi  = 100% thì không khí bão hòa hơi nước, nghĩa là nước không thể bốc hơi tiếp vào trong không khí. Nếu nhiệt độ không khí tk < 100 oC thì khi tăng nhiệt độ lên, khả năng hòa tan hơi nước vào không khí tăng lên (Pmax tăng). Như vậy khi tk < 100 oC thì khi tăng nhiệt độ có thể chuyển trạng thái không khí bão hòa hơi nước sang không bão hòa. Ngược lại khi giảm nhiệt độ thì có thể chuyển trạng thái không bão hòa hơi nước sang trạng thái bão hòa hơi nước. 1.2. Các phương pháp đo độ ẩm: 1.2.1 Phương pháp điểm sương: Dựa vào tính chất chuyển trạng thái của không khí từ không bão hòa hơi nước sang bão hòa hơi nước khi giảm nhiệt độ. Trước hết đo nhiệt độ của không khí dựa vào giá trị nhiệt độ này xác định áp suất hơi nước bão hòa trong khí Pmax. Giảm nhiệt độ của không khí cho đến khi nó chuyển từ trạng thái không bão hòa sang trạng thái bão hòa hơi nước và đo nhiệt độ ở trạng thái này. Nhiệt độ này được gọi là nhiệt độ điểm sương. Để phát hiện thời khắc này thì đặt 1 cái gương để quan sát, khi mặt gương có phủ mờ bụi nước thì đấy chính là điểm sương. Dựa vào điểm sương để xác định phân áp suất hơi nước bão hòa Pđs. Đây cũng chính là áp suất hơi nước trong không khí. Độ ẩm tương đối được xác định theo công thức: (%)100. maxP Pđs Như vậy phương pháp điểm sương đo được độ ẩm tuyệt đối và tương đối. 1.2.2. Phương pháp bốc hơi ẩm: Tốc độ bốc hơi nước của vật ẩm phụ thuộc vào độ ẩm của không khí. Khi độ ẩm càng tăng thì tốc độ bốc hơi ẩm càng giảm về nếu độ ẩm đạt 100% thì quá trình bốc hơi ẩm hầu như không xảy ra. Để đo độ ẩm bằng phương pháp này người ta sử dụng 2 nhiệt kế: một nhiệt kế bình thường dùng để đo nhiệt độ không khí gọi là nhiệt kế khô có nhiệt độ tk và một nhiệt kế có bầu dịch được bọc một lớp bông luôn 103 luôn ẩm, bông ẩm bốc hơi lấy nhiệt của thân nhiệt kế nên nhiệt độ của nó giảm xuống có giá trị là ta gọi là nhiệt độ của nhiệt kế ẩm. Độ ẩm của không khí được xác định: k aka P ttPAP )(.   Trong đó: Pa – áp suất hơi nước bão hòa trong không khí có nhiệt độ ta Pk – áp suất hơi nước bão hòa trong không khí có nhiệt độ tk P – áp suất môi trường đo A – hằng số phụ thuộc vào cấu tạo của ẩm kế, tốc độ của không khí bao quanh nhiệt kế ẩm và áp suất môi trường đo. Phương pháp này đo được độ ẩm tương đối. 1.2.3. Phương pháp biến dạng: Các chất khi thay đổi độ ẩm đều thay đổi kích thước. Tuy nhiên muốn sử dụng tính chất này để làm cảm biến đo độ ẩm đòi hỏi phải bảo đảm độ nhạy cần thiết, mối liên hệ giữa kích thước và độ ẩm phải nhất quán, quán tính của cảm biến phải nhỏ nghĩa là vật chất làm cảm biến đo độ ẩm phải nhạy cảm với sự thay đổi độ ẩm của môi trường xung quanh. Tóc là vật liệu bảo đảm đầy đủ những yêu cầu cơ bản trên đây của một cảm biến đo độ ẩm và được sử dụng để chế tạo ra ẩm kế tóc. Ẩm kế tóc đo được độ ẩm tương đối của không khí. 1.2.4. Phương pháp dẫn điện: Các vật liệu cách điện khi thay đổi độ ẩm sẽ thay đổi khả năng cách điện của nó. Đo điện trở của vật liệu cách điện sẽ xác định được độ ẩm của nó, mà độ ẩm của vật liệu lại trực tiếp phụ thuộc vào độ ẩm của môi trường không khí bao quanh nó. Một vật liệu cách điện được sử dụng làm cảm biến đo độ ẩm phải tuân thủ những yêu cầu cơ bản đã được nêu ra trên đây về độ nhạy, về tính nhất quán và về tính nhạy cảm với sự thay đổi độ ẩm môi trường xung quanh. 2. CÁC DỤNG CỤ DÙNG ĐỂ ĐO ẨM: * Mục tiêu: Trình bày được về các dụng cụ dùng để đo độ ẩm như: ẩm kế dây tóc, ẩm kế ngưng tụ, ẩm kế điện ly, ẩm kế tụ điện polyme. 2.1. Ẩm kế dây tóc: Ẩm kế dây tóc là ẩm kế làm việc theo nguyên lý: Khi độ ẩm của môi trường thay đổi thì chiều dài của dây tóc cũng thay đổi. 104 Hình 6.1. Ẩm kế dây tóc 1- dây tóc (30 ÷ 50) mm với đường kính 0,05 mm ; 2 – dây kéo ; 3 – lò xo ; 4 – kim tím ; 5 – gương ; 6 – kim chỉ ; 7 – bộ điều chỉnh ; 8 – bảng điều khiển. 2.2. Ẩm kế ngưng tụ: Để đo độ ẩm của môi chất ở nhiệt độ cao người ta phải sử dụng ẩm kế làm việc trên nguyên tắc đo nhiệt độ điểm đọng sương. Hình 6.2 Cấu tạo của ẩm kế ngưng tụ Nguyên lý hoạt động: Ống trụ tròn (1) mà mặt ngoài của nó được gia công nhẵn bóng đóng vai trò như một mặt gương tiếp xúc với môi chất cần xác định độ ẩm. Phía trong hình trụ cho một chất lỏng làm lạnh liên tục chảy qua với nhiệt độ được điều chỉnh bởi bộ đốt nóng bằng điện (2). Để duy trì nhiệt độ của dịch thể làm lạnh người ta dùng rơ le điện từ (3) và tế bào quang điện (F). Tế bào quang điện (F) sẽ nhận được tia sáng của bóng đèn (4) qua sự phản xạ của gương. Khi nhiệt độ vách trụ hay nhiệt độ mặt gương bằng nhiệt độ đọng sương thì trên mặt gương sẽ xuất hiện sương mù. Chính sương mù đọng lại trên mặt gương đã làm giảm dòng ánh sáng phản xạ đến tế bào quang điện (F). Kết quả là rơ le điện 105 từ (3) tác động và ngắt dòng điện vào bộ đốt nóng (2). Căn cứ vào nhiệt độ đọng sương người ta xác định được độ ẩm của môi chất. 2.3. Ẩm kế điện ly: Loại này dùng để đo lượng hơi nước rất nhỏ trong không khí hoặc trong các chất khí. Phần tử nhạy của ẩm kế là một đoạn ống dài khoảng 10 cm. Trong ống cuốn hai điện cực bằng platin hoặc rodi, giữa chúng là lớp P2O5. Khi chất khí nghiên cứu chạy qua ống đo hơi nước bị lớp P2O5 hấp thụ và hình thành H2PO3. Đặt điện áp một chiều cỡ 70V giữa hai điện cực sẽ gây hiện tượng điện phân nước và giải phóng O2, H2 và tái sinh P2O5. Dòng điện điện phân I = k.Cv, tỉ lệ với nồng độ hơi nước Cv trong đó cQk .. 10.9 96500 3  , Qc là lưu lượng khí đi qua đầu đo (m 3/s). Hình 6.3 Ẩm kế điện ly 2.4. Ẩm kế tụ điện polyme: Ẩm kế tụ điện sử dụng điện môi là một màng mỏng polyme có khả năng hấp thụ phân tử nước. Hằng số điện môi ε của lớp polyme thay đổi theo độ ẩm, do đó điện dung của tụ điện polyme phụ thuộc vào ε, tức là phụ thuộc vào độ ẩm: L C Ao ε – hằng số điện môi của màng polyme εo – hằng số điện môi của chân không A – điện tích bản cực L – chiều dày của màng polyme Vì phân tử nước có cực tính cao, ngay cả khi hàm lượng ẩm rất nhỏ cũng dẫn tới sự thay đổi điện dung rất nhiều. Hằng số điện môi tương đối của nước là 80 trong khi đó vật liệu polyme có hằng số điện môi từ 2 đến 6 vì vậy ẩm kế tụ điện polyme được phủ trên điện cực thứ nhất bằng tantan, sau đó là lớp Cr dày 100 A o đến 1000 Ao được phủ tiếp lên polyme bằng phương pháp bay hơi trong chân không. 106 Hình 6.4 Ẩm kế polyme Các thông số chủ yếu của ẩm kế tụ điện polyme là: - Phạm vi đo từ 0 đến 100% - Dải nhiệt độ - 40 đến 100oC - Độ chính xác ± 2% đến ± 3% - Thời gian hồi đáp vài giây - Ít chịu ảnh hưởng của nhiệt độ, phần tử nhạy có thể nhúng vào nước mà không bị hư hỏng. * Các bước và cách thức thực hiện công việc: 1. THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT TƯ: (Tính cho một ca thực hành gồm 20 HSSV) TT Loại trang thiết bị Số lượng 1 Các thiết bị đo độ ẩm các loại 10 chiếc/loại 2 Bộ đồ nghề điện lạnh chuyên dụng 10 bộ 3 Ampe kìm 10 bộ 4 V.O.M 10 bộ 5 Mô hình kho lạnh, mô hình máy sấy 10 bộ 6 Xưởng thực hành 1 2. QUI TRÌNH THỰC HIỆN: 2.1. Qui trình tổng quát: STT Tên các bước công việc Thiết bị, dụng cụ, vật tư Tiêu chuẩn thực hiện công việc Lỗi thường gặp, cách khắc phục 107 1 Vận hành kho lạnh, máy sấy - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Am pe kìm, V.O.M; - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể. - Không thực hiện đúng qui trình, qui định 2 Chuẩn bị các dụng cụ, thiết bị đo độ ẩm - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Am pe kìm, V.O.M; - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể. - Không thực hiện đúng qui trình, qui định 3 Tiến hành đo độ ẩm, vị trí đo, vị trí đặt đầu dò của thiết bị đo - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Am pe kìm, V.O.M; - Tập, vở dùng để ghi lại kết quả - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể - Tiến hành đo không đúng qui trình, qui định 4 Tổng hợp và xử lý kết quả đo - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Am pe kìm, V.O.M; - Tập, vở dùng để ghi lại kết quả - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể - Đọc và ghi sai kết quả đo 5 Đóng máy, thực hiện vệ sinh công nghiệp - Mô hình kho lạnh - Máy sấy - Bộ dụng đo độ ẩm, dụng cụ điện, đồng hồ đo điện, Am pe kìm, V.O.M; - Tập, vở dùng để ghi lại kết quả - Phải thực hiện đúng qui trình cụ thể - Không dừng máy theo đúng quy trình 2. 2. Qui trình cụ thể: a. Vận hành kho lạnh và máy sấy: Kiểm tra các thiết bị của kho lạnh và máy sấy: - Kiểm tra các phần tử thiết bị 108 - Kiểm tra phần điện của kho lạnh, máy sấy xem có bị hư hỏng, đứt dây, hở dây hay không. b. Chuẩn bị các thiết bị, dụng cụ đo độ ẩm: Hình Các thiết bị dùng để đo độ ẩm Hình dụng cụ đo dựa trên mối quan hệ về độ ẩm 109 - Dụng cụ đo độ ẩm điện tử và dụng cụ đo độ ẩm có đầu cảm biến: + Lắp ráp hoàn thiện dụng cụ đo độ ẩm + Khởi động các dụng cụ đo để kiểm tra hoạt động của thiết bị còn hoạt động được hay không. + Đo thử thông số độ ẩm ngay tại phòng để kiểm tra thiết bị. + Điều chỉnh độ nhạy của thiết bị. c. Tiến hành đo độ ẩm, vị trí đo, vị trí đặt đầu dò của thiết bị đo - Sau khi khởi động kho lạnh, máy sấy chạy ổn định tiến hành đưa thiết bị và dụng cụ đo vào vị trí cần đo. - Tiến hành đo độ ẩm trong kho lạnh cũng như máy sấy tại nhiều vị trí khác nhau. - Tại những nơi mà không đưa được thiết bị và dụng cụ vào được thì sử dụng dụng cụ đo độ ẩm có đầu đo bằng cảm biến. - Quan sát bảng điện tử hiện thị: chỉ số của dụng cụ đo sẽ tăng nhanh  dừng hẳn. - Nếu thông số hiện trên bảng đồng hồ mà lớn hơn giá trị ban đầu của thiết bị  nơi đó có độ ẩm lớn hơn độ ẩm trong phòng. - Nếu thông số hiện trên bảng đồng hồ mà nhỏ hơn giá trị ban đầu của thiết bị  nơi đó có độ ẩm nhỏ hơn độ ẩm trong phòng. d. Tổng hợp và xử lý kết quả đo - Tiến ghi lại kết quả đo được tại nhiều vị trí khác nhau trong kho lạnh cũng như trong máy sấy. - Lấy trung bình kết quả đo được sau đó so sánh với giá trị cần đạt được trong kho lạnh cũng như máy sấy xem đã phù hợp hay chưa. - Thông qua kết quả đo dựng mối quan hệ giữa nhiệt độ và độ ẩm. e. Đóng máy, thực hiện vệ sinh công nghiệp Sau khi lấy số liệu cần đo tiến hành ngắt máy và vệ sinh kho lạnh cũng như máy sấy, đặt các thiết bị đo vào trong hộp rồi cất vào vị trí theo quy định. * Bài tập thực hành của học sinh, sinh viên: 1. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư. 2. Chia nhóm: Mỗi nhóm từ 4 – 5 SV thực hành trên 1 bộ thiết bị đo với các kho lạnh và máy sấy. Sau đó luân chuyển các nhóm sinh viên với nhau để đo được với nhiều kho lạnh và máy sấy khác nhau. 3. Thực hiện qui trình tổng quát và cụ thể. * Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập: 110 Mục tiêu Nội dung Điểm Kiến thức - Trình bày được cấu tạo và sơ đồ nguyên lý của các thiết bị đo. - Trình bày được nguyên lý làm việc của thiết bị đo cụ thể. 4 Kỹ năng - Vận hành được các mô hình lạnh và máy sấy đúng qui trình đảm bảo an toàn điện lạnh. - Thực hành được thao tác đo các loại thiết bị đo ẩm khác nhau, đọc đúng kết quả giá trị đo. 4 Thái độ - Cẩn thận, lắng nghe, ghi chép, từ tốn, thực hiện tốt vệ sinh công nghiệp 2 Tổng 10 * Ghi nhớ: 1. Phân tích được nhiệm vụ của các bộ phận trong tứng thiết bị đo độ ẩm cụ thể; Phạm vi ứng dụng của các thiết bị này. 2. Phân biệt được cách thức đo cụ thể của từng thiết bị đo độ ẩm khác nhau. 111 TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Nguyễn Văn Tài – Thực Hành Lạnh Cơ Bản – NXBGD - 2010 [2] Nguyễn Đức Lợi – Tủ lạnh, Tủ Đá, Tủ Kem – NXBKHKT - 2001 [3] Nguyễn Đức Lợi – Đo Lường Tự Động Hóa Hệ Thống Lạnh – NXBKHKT – 2001 [4] Hoàng Dương Hùng – Đo lường Nhiệt – NXBKHKT-2007

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfgiao_trinh_do_luong_dien_lanh.pdf