Khả năng, lợi ích và lộ trình cho việc ra đời một đồng tiền chung cho các nước ASEAN

Tài liệu Khả năng, lợi ích và lộ trình cho việc ra đời một đồng tiền chung cho các nước ASEAN: ... Ebook Khả năng, lợi ích và lộ trình cho việc ra đời một đồng tiền chung cho các nước ASEAN

doc80 trang | Chia sẻ: huyen82 | Lượt xem: 1182 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Khả năng, lợi ích và lộ trình cho việc ra đời một đồng tiền chung cho các nước ASEAN, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu ThÕ giíi ®· ®­îc chøng kiÕn mét sù kiÖn kinh tÕ kú diÖu trong thËp kû vïa qua, mét sù kiÖn ch­a tõng cã trong lÞch sö tiÒn tÖ thÕ giíi, mét sù kiÖn ®· ®­îc Tæng thèng Ph¸p Jacques Chirac gäi lµ "sù c¶i c¸ch lín nhÊt vµ quan träng nhÊt vÒ kinh tÕ vµ tµi chÝnh trong vßng 50 n¨m qua". §ã lµ sù ra ®êi cña Liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u EMU vµ ®ång tiÒn chung ch©u ¢u EURO. Kh¸c víi c¸c liªn minh tiÒn tÖ tr­íc ®©y h×nh thµnh trªn c¬ së mét mèi quan hÖ chÝnh trÞ nµo ®ã, Liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u liªn kÕt 12 quèc gia ®éc lËp cã chñ quyÒn víi mét môc tiªu chung lµ biÕn ch©u ¢u trë thµnh khu vùc thÞnh v­îng vµ æn ®Þnh nhÊt trªn thÕ giíi. Sù thµnh c«ng vµ bµi häc kinh nghiÖm cña c¸c n­íc ch©u ¢u ®· cho c¸c n­íc §«ng Nam ¸ niÒm tin vµo triÓn väng h×nh thµnh mét ®ång tiÒn chung cho khu vùc. Trªn thùc tÕ, kh¶ n¨ng h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ ë §«ng Nam ¸ ®· ®­îc mét sè nhµ kinh tÕ häc b¾t tay nghiªn cøu tõ n¨m 1994. Nh­ng ph¶i ®Õn sau cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ ch©u ¸ n¨m 1997, ®Ò tµi nµy míi trë thµnh mèi quan t©m thùc sù ®èi víi c¸c nhµ l·nh ®¹o còng nh­ c¸c nhµ kinh tÕ häc ë §«ng Nam ¸. ASEAN hy väng ®ång tiÒn chung sÏ thóc ®Èy nÒn kinh tÕ khu vùc t¨ng tr­ëng æn ®Þnh, bÒn v÷ng, gi¶m bít nguy c¬ khñng ho¶ng vµ gióp ASEAN kh¼ng ®Þnh ®­îc vÞ trÝ cña m×nh trªn c¸c diÔn ®µn kinh tÕ thÕ giíi. XuÊt ph¸t tõ thùc tr¹ng ph¸t triÓn kinh tÕ cña khu vùc ASEAN hiÖn nay, nh÷ng ®ßi hái cña qu¸ tr×nh héi nhËp vµ hîp t¸c ngµy mét s©u réng trªn toµn thÕ giíi, t«i xin chän ®Ò tµi "Kh¶ n¨ng , lîi Ých vµ lé tr×nh cña viÖc ra ®êi mét ®ång tiÒn chung cho c¸c n­íc ASEAN " lµm ®Ò tµi kho¸ luËn tèt nghiÖp cña m×nh. §©y còng lµ ®Ò tµi ®ang ®­îc c¸c n­íc trong khu vùc còng nh­ trªn thÕ giíi quan t©m vµ ®i s©u nghiªn cøu. Víi kho¸ luËn nµy, t«i xin tr×nh bµy vÒ c¬ së lý luËn ra ®êi mét ®ång tiÒn chung, qu¸ tr×nh h×nh thµnh liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u, tõ ®ã rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm cho ASEAN nãi riªng còng nh­ bÊt kú mét khu vùc nµo mong muèn h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ nãi chung vµ nh÷ng vÊn ®Ò cña ViÖt nam trong tiÕn tr×nh héi nhËp h­íng tíi h×nh thµnh mét ®ång tiÒn chung. Tõ nh÷ng ph©n tÝch ®ã, cïng víi ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc tÕ ë §«ng Nam ¸ hiÖn nay, cã thÓ ®i ®Õn kÕt luËn r»ng mét liªn minh tiÒn tÖ t­¬ng tù nh­ liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u sÏ ra ®êi ë ASEAN trong t­¬ng lai kh«ng xa. Bè côc cô thÓ cña kho¸ luËn gåm ba ch­¬ng nh­ sau: Ch­¬ng I: C¬ së lý luËn ra ®êi mét ®ång tiÒn chung . Ch­¬ng II: Kh¶ n¨ng , lîi Ých vµ lé tr×nh cho viÖc ra ®êi mét ®ång tiÒn chung ASEAN. Ch­¬ng III:Gi¶i ph¸p nh»m h×nh thµnh nh÷ng ®iÒu kiÖn c¬ b¶n cho mét ®ång TiÒn chung ASEAN vµ c¸c vÊn ®Ò cña ViÖt nam . Do tr×nh ®é cßn h¹n chÕ, khãa luËn kh«ng khái cã nh÷ng sai sãt vµ bÊt cËp. T«i rÊt mong nhËn ®­îc sù ®ãng gãp phª b×nh tõ phÝa thÇy c« vµ c¸c b¹n. Cuèi cïng, t«i xin nãi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh tíi PGS. TS. NguyÔn Phóc Khanh, ng­êi ®· tËn t×nh h­íng dÉn vµ cã nh÷ng ý kiÕn , ®ãng gãp quý b¸u gióp ®ì t«i thùc hiÖn khãa luËn nµy. Nam ®Þnh , ngµy 01 th¸ng 5 n¨m 2003 . Sinh viªn : Bïi Quèc Th¸i . TC K18-A1. CH¦¥NG I : C¥ Së Lý LUËn CHO VIÖc RA §êi Mét §ång TiÒn CHUNg ASEAN I.1 Liªn minh tiÒn tÖ vµ ®ång tiÒn chung - Mét h×nh thøc cao nhÊt cña liªn kÕt kinh tÕ Quèc tÕ. Nh©n lo¹i ®· b­íc sang nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû 21. C¸c quèc gia, d©n téc ®ang chuÈn bÞ hµnh trang cho mét kû nguyªn míi mµ mét trong c¸c ®Æc tr­ng c¬ b¶n lµ xu h­íng hîp t¸c, liªn kÕt gi÷a c¸c Quèc gia ®Ó gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, x· héi vµ m«i tr­êng mang tÝnh chÊt toµn cÇu. Ngµy nay trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña m×nh, c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ®ang tõng b­íc t¹o lËp nªn c¸c mèi quan hÖ song ph­¬ng vµ ®a ph­¬ng nh»m tõng b­íc tham gia vµo c¸c liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ víi nhiÒu møc ®é kh¸c nhau, ®em l¹i lîi Ých thiÕt thùc cho mçi bªn. ChÝnh c¸c liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ lµ biÓu hiÖn cña xu h­íng toµn cÇu ho¸ khu vùc ho¸ ®ang diÔn ra hÕt søc s«i ®éng trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Kh¸i niÖm: Liªn kÕt kinh tÕ qu«c tÕ hay cßn gäi lµ nhÊt thÓ ho¸ kinh tÕ quèc tÕ lµ mét h×nh thøc trong ®ã diÔn ra qu¸ tr×nh x· héi ho¸ cã tÝnh chÊt quèc tÕ ®èi víi qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt gi÷a c¸c chñ thÓ Kinh tÕ quèc tÕ. Liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ chÝnh lµ sù thµnh lËp mét tæ hîp Kinh tÕ quèc tÕ cña c¸c n­íc thµnh viªn nh»m t¨ng c­êng phèi hîp vµ ®iÒu chØnh lîi Ých gi÷a c¸c bªn tham gia, gi¶m bít sù kh¸c biÖt vÒ ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn gi÷a c¸c bªn vµ thóc ®Èy Quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ ph¸t triÓn c¶ bÒ réng vµ chiÒu s©u. Qu¸ tr×nh Liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ ®­a tíi viÖc h×nh thµnh mét thùc thÓ kinh tÕ míi ë cÊp ®é cao h¬n víi c¸c mèi Quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ phøc t¹p vµ ®a d¹ng. C¸c bªn tham gia c¸c liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ cã thÓ lµ c¸c Quèc gia hoÆc c¸c tæ chøc doanh nghiÖp thuéc c¸c n­íc kh¸c nhau. Nh­ vËy liªn kÕt Kinh tÕ quèc tÕ lµ mét qóa tr×nh kh¸ch quan bëi nã lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh vËn ®éng mang tÝnh quy luËt, xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ do t¸c ®éng cña c¸ch m¹ng Khoa häc kü thuËt. MÆt kh¸c, liªn kÕt Kinh tÕ quèc tÕ còng lµ mét qu¸ tr×nh chñ quan bëi nã lµ kÕt qu¶ cña nh÷ng ho¹t ®éng cña c¸c quèc gia trong viÖc phèi hîp nÒn kinh tÕ cña c¸c quèc gia ®ã, lµm cho c¸c nÒn kinh tÕ thÝch øng víi nhau, dÇn dÇn h×nh thµnh mét chØnh thÓ kinh tÕ cã c¬ cÊu tèi ­u, cã n¨ng suÊt lao ®éng cao. Liªn kÕt Kinh tÕ quèc tÕ hay nhÊt thÓ ho¸ Kinh tÕ quèc tÕ lµ mét kh¸i niÖm ®­îc tranh luËn t­¬ng ®èi nhiÒu, ý kiÕn chia rÏ t­¬ng ®èi lín trªn c¸c diÔn ®µn kinh tÕ thÕ giíi, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Nh×n tõ mÆt hµm nghÜa th× tõ liªn kÕt Kinh tÕ quèc tÕ (Integration) lµ b¾t nguån tõ ch÷ Latinh Intergratio, ý cña nã lµ chØ viÖc liªn hiÖp hoÆc hoµ nhËp c¸c bé phËn kh¸c nhau l¹i thµnh mét chØnh thÓ. VÒ nghÜa réng th× nhÊt thÓ ho¸ kinh tÕ thÕ giíi cã hai tÇng bËc lín lµ vi m« vµ vÜ m«. VÒ mÆt vi m« th× buæi ®Çu sím nhÊt chØ lµ gi÷a c¸c doanh nghiÖp víi nhau th«ng qua c¸c h×nh thøc ®éc quyÒn nh­ C¸cten, Tê rít, ... ®Ó kÕt hîp l¹i thµnh mét thÓ liªn hiÖp kinh tÕ míi. VÒ mÆt vÜ m« lµ chØ sù liªn hiÖp kinh tÕ gi÷a c¸c n­íc vµ khu vùc kh¸c nhau trong cïng mét Ch©u lôc hoÆc gi÷a c¸c Ch©u lôc th«ng qua ký kÕt c¸c ®iÒu ­íc hay HiÖp ®Þnh, lËp ra c¸c chuÈn t¸c ho¹t ®éng chung ®Ó thùc hiÖn c¸c môc ®Ých kinh tÕ vµ chÝnh trÞ, thËm chÝ th«ng qua viÖc nh­îng bít chñ quyÒn côc bé cña quèc gia, x©y dùng c¸c tæ chøc “siªu quèc gia” ®Ó thùc hiÖn sù liªn hiÖp kinh tÕ. 1.1 Liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ lµ kÕt qu¶ tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh Quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn gÇn mét tr¨m n¨m qua, kinh tÕ thÕ giíi cã nh÷ng quy luËt ®Æc thï vµ dÇn dÇn xuÊt hiÖn mét xu thÕ cã tÝnh chÊt toµn thÓ. §ã chÝnh lµ xu thÕ quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ. Quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ chÝnh lµ sù dùa vµo nhau ®Ó cïng tån t¹i, sù x©m nhËp vµo nhau ngµy cµng s©u cña kinh tÕ c¸c n­íc trªn thÕ giíi. Trong thÕ kû XX, qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi kh«ng ngõng ®­îc t¨ng lªn vµ ph¹m vi ngµy cµng më réng, néi dung ngµy cµng s©u s¾c. Qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ dÉn ®Õn viÖc h×nh thµnh c¸c liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan do nh÷ng nguyªn nh©n chñ yÕu sau: Thø nhÊt: Quèc tÕ ho¸ vÒ c¸c mÆt vèn, kü thuËt, thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm lµm gia t¨ng sù phô thuéc lÉn nhau gi÷a c¸c quèc gia. N¨ng lùc ®¬n ®éc trong viÖc ®iÒu chØnh vµ khèng chÕ kinh tÕ cña c¸c n­íc ngµy cµng suy gi¶m. ViÖc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ vµ ®Æt ra chÝnh s¸ch kinh tÕ cña c¸c n­íc ngµy cµng phô thuéc chÆt chÏ vµo sù hîp t¸c, liªn kÕt gi÷a c¸c quèc gia. Thø hai: Quèc tÕ ho¸ vÒ mÆt s¶n xuÊt ®· lµm cho c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ gi÷a c¸c n­íc ®an xen vµo nhau, kh«ng thÓ ph¸t triÓn mét c¸ch ®¬n ®éc vµ t¸ch rêi nhau. §Ó ®iÒu hoµ mét c¸ch tæng thÓ qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ s¶n xuÊt vµ t¹o ra tiÕng nãi chung trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ vµ ®Þnh h­íng s¶n xuÊt, c¸c n­íc h×nh thµnh nªn c¸c liªn kÕt kinh tÕ d­íi c¸c cÊp ®é kh¸c nhau. Thø ba: Xu thÕ tËp ®oµn ho¸ khu vùc t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy sù hîp t¸c gi÷a c¸c n­íc ngµy cµng s©u s¾c. TËp ®oµn ho¸ khu vùc cho phÐp gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ, th­¬ng m¹i cã liªn quan ®Õn lîi Ých cña c¸c n­íc ë quy m« quèc tÕ. ChÝnh qu¸ tr×nh ®ã ®· gãp phÇn thóc ®Èy liªn kÕt chÆt chÏ h¬n gi÷a c¸c quèc gia. Thø t­: Quèc tÕ ho¸ mét c¸ch cao ®é lùc l­îng s¶n xuÊt dÉn ®Õn ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ diÔn ra ngµy cµng s©u s¾c, c¸c n­íc tiÕn hµnh chuyªn m«n hãa nh»m ®¹t tíi quy m« tèi ­u cho tõng ngµnh s¶n xuÊt. C¸c quèc gia sÏ tËp trung vµo mét sè ngµnh vµ s¶n phÈm nhÊt ®Þnh mµ hä cã lîi thÕ råi trao ®æi víi c¸c n­íc kh¸c. Ngµy nay, c¸c n­íc kh«ng chØ trao ®æi s¶n phÈm ®· hoµn thiÖn víi nhau mµ thËm chÝ cßn trao ®æi tõng bé phËn s¶n phÈm. Bëi vËy míi cã t×nh tr¹ng mét lo¹i hµng ho¸ cã thÓ ®­îc s¶n xuÊt ë nhiÒu n­íc kh¸c nhau, mçi n¬i mét bé phËn theo kh¶ n¨ng chuyªn m«n ho¸ cña tõng n­íc. Ch¼ng h¹n ®Ó s¶n xuÊt ra chiÕc m¸y bay Boeing cã tíi 650 c«ng ty trªn thÕ giíi tham gia vµ ®­îc ®Æt ë h¬n 30 n­íc. ¤t« Ford còng vËy cã tíi 165 c«ng ty ë h¬n 20 n­íc tham gia s¶n xuÊt ...TÝnh thèng nhÊt cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi lµm cho toµn bé qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh­ mét d©y chuyÒn “d©y chuyÒn quèc tÕ” c¶ vÒ ph¹m vi vµ quy m«. ChÝnh v× vËy c¸c liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ ra ®êi nh»m ®¸p øng nhu cÇu liªn kÕt víi nhau ®Ó cïng ph¸t triÓn cña tÊt c¶ c¸c quèc gia trªn thÕ giíi. 1.2 C¸c h×nh thøc cña Liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ Cã 2 h×nh thøc : - Liªn kÕt lín (Macro Intergration) -Liªn kÕt nhá (Micro Intergration) Duíi ®©y chØ ®Ò cËp ®Õn h×nh thøc liªn kÕt lín : Liªn kÕt lín lµ h×nh thøc cña liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ mµ chñ thÓ tham gia lµ c¸c Nhµ n­íc, c¸c quèc gia trong ®ã c¸c chÝnh phñ ký víi nhau c¸c HiÖp ®Þnh ®Ó t¹o nªn khu«n khæ chung cho sù phèi hîp vµ ®iÒu chØnh quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ gi÷a c¸c Nhµ n­íc. Dùa vµo néi dung liªn kÕt vµ møc ®é héi nhËp, liªn kÕt lín cã nh÷ng h×nh thøc chñ yÕu sau: Khu vùc mËu dÞch tù do (Free trade Area - FTA) Khu vùc mËu dÞch tù do lµ liªn minh quèc tÕ gi÷a hai hay nhiÒu n­íc nh»m môc ®Ých tù do ho¸ viÖc bu«n b¸n vÒ mét hoÆc mét sè nhãm mÆt hµng nµo ®ã. Khu vùc mËu dÞch tù do sÏ h×nh thµnh mét thÞ tr­êng thèng nhÊt nh­ng mçi thµnh viªn vÉn thi hµnh chÝnh s¸ch ngo¹i th­¬ng ®éc lËp ®èi víi c¸c n­íc ngoµi liªn minh. Trªn thÕ giíi hiÖn nay h×nh thµnh rÊt nhiÒu khu vùc mËu dÞch tù do nh­: Khu vùc mËu dÞch tù do Ch©u ¢u - EFTA, khu vùc tù do B¾c Mü - NAFTA, khu vùc mËu dÞch tù do - AFTA cña c¸c n­íc ASEAN v.v.. Môc ®Ých cña khu vùc mËu dÞch tù do lµ nh»m: - KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn th­¬ng m¹i trong néi bé khèi, thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ. - Thu hót vèn ®Çu t­ tõ c¸c n­íc bªn ngoµi khèi còng nh­ trong néi bé khèi. Liªn minh thuÕ quan (Custom Union) §©y lµ mét liªn minh quèc tÕ víi néi dung b·i miÔn thuÕ quan vµ nh÷ng h¹n chÕ vÒ mËu dÞch kh¸c gi÷a c¸c n­íc thµnh viªn. Tuy nhiªn, liªn minh thuÕ quan cã ®iÓm kh¸c víi khu vùc mËu dÞch tù do lµ c¸c n­íc thµnh viªn cßn cã mét biÓu thuÕ quan chung ¸p dông víi c¸c n­íc ngoµi khèi. ThÞ tr­êng chung (Common Market) ThÞ tr­êng chung lµ mét liªn minh quèc tÕ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p t­¬ng tù nh­ liªn minh thuÕ quan trong viÖc trao ®æi th­¬ng m¹i nh­ng nã ®i xa thªm mét b­íc lµ cho phÐp di chuyÓn ë c¶ t­ b¶n vµ lao ®éng tù do gi÷a c¸c n­íc thµnh viªn víi nhau vµ tõ ®ã t¹o ®iÒu kiÖn cho sù h×nh thµnh thÞ tr­êng thèng nhÊt theo nghÜa réng. Céng ®ång kinh tÕ Ch©u ¢u (EEC) tõ n¨m 1992 theo lo¹i h×nh nµy. Liªn minh kinh tÕ (Economic Union) Liªn minh kinh tÕ lµ h×nh thøc liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ trong ®ã c¸c n­íc thµnh viªn thùc hiÖn thèng nhÊt vµ hµi ho¸ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ - tµi chÝnh - tiÒn tÖ gi÷a c¸c n­íc thµnh viªn. Gi÷a c¸c n­íc cho phÐp tù do di chuyÓn hµng ho¸, dÞch vô, søc lao ®éng vµ t­ b¶n. Khèi ®ång minh Benelux lµ mét liªn minh kinh tÕ gi÷a ba n­íc BØ, Hµ Lan, Luxembua kÓ tõ n¨m 1960, liªn minh Ch©u ¢u - EU tõ n¨m 1994 còng ®­îc coi lµ mét liªn minh kinh tÕ . Liªn minh tiÒn tÖ (Monetary Union) §©y lµ h×nh thøc ph¸t triÓn cao cña liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ trong ®ã c¸c n­íc thµnh viªn ph¶i phèi hîp chÝnh s¸ch tiÒn tÖ víi nhau vµ cïng thùc hiÖn mét chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thèng nhÊt trong toµn khèi. Trong liªn minh tiÒn tÖ, ng­êi ta thùc hiÖn thèng nhÊt c¸c giao dÞch tiÒn tÖ gi÷a c¸c thµnh viªn, thèng nhÊt vÒ ®ång tiÒn dù tr÷ vµ ph¸t hµnh ®ång tiÒn tËp thÓ cho c¸c n­íc trong liªn minh. VD: §ång tiÒn chung Ch©u ¢u - Euro gi÷a 12 n­íc thµnh viªn. Ngoµi ra d­íi khÝa c¹nh ®Þa lý, liªn kÕt lín cã thÓ cã c¸c h×nh thøc sau: - Liªn kÕt khu vùc: lµ h×nh thøc liªn kÕt gi÷a c¸c quèc gia trong cïng mét khu vùc ®Þa lý, ch¼ng h¹n: ASEAN - liªn kÕt 10 n­íc khu vùc §«ng Nam ¸, EU - 15 n­íc EU, NAFTA - 3 n­íc B¾c Mü, MERCOSUR - 6 n­íc Nam Mü I.2 Lý thuyÕt "Khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u"- c¬ së lý luËn h×nh thµnh liªn minh tiÒn tÖ. Lý thuyÕt "Khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u" ra ®êi vµo ®Çu nh÷ng n¨m 1960 vµ cho ®Õn nay ®· tr¶i qua mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn l©u dµi. Nghiªn cøu ®Çu tiªn mang tÝnh tiªn phong vÒ lÜnh vùc nµy do c¸c nhµ kinh tÕ Mü R.Mundell (1961) vµ R.Mc Kinnon (1963) (cïng Ingram 1962) ®­a ra, trong ®ã nªu lªn nh÷ng ®Æc tÝnh c¬ b¶n nhÊt ®Ó x¸c ®Þnh mét "Khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u". Nh÷ng nghiªn cøu sau nµy cña c¸c nhµ kinh tÕ kh¸c nh­ Grubel (1970), Corden (1972), Ishiyama (1975) vµ Tower vµ Willet (1976) ®· chuyÓn sang tËp trung ®¸nh gi¸ chi phÝ vµ lîi Ých cña viÖc tham gia mét khu vùc tiÒn tÖ. Nh×n chung, lý thuyÕt nµy gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò nh­ lùa chän mét c¬ chÕ tû gi¸ cho mét n­íc nh­ thÕ nµo, vai trß cña ®iÒu chØnh tû gi¸ khi x¶y ra sù mÊt c©n b»ng c¸n c©n thanh to¸n lµ g× vµ ®Æc biÖt quan träng, lý thuyÕt nµy ®· ®Æt nÒn mãng cho lý thuyÕt héi nhËp vÒ tiÒn tÖ, lµ c¬ së cho sù h×nh thµnh Liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u còng nh­ sù ra ®êi cña c¸c liªn minh tiÒn tÖ kh¸c trªn thÕ giíi trong t­¬ng lai. 2.1 Kh¸i niÖm: Tr­íc hÕt, ®Ó hiÓu ®­îc kh¸i niÖm "Khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u", chóng ta cÇn t×m hiÓu kh¸i niÖm khu vùc tiÒn tÖ. Mét khu vùc tiÒn tÖ lµ mét khu vùc trong ®ã tû gi¸ hèi ®o¸i lµ cè ®Þnh hoÆc tån t¹i mét ®ång tiÒn chung. Nh­ vËy, mçi n­íc cã mét ®ång tiÒn riªng cña m×nh ®Òu lµ mét khu vùc tiÒn tÖ. VÊn ®Ò mµ R.Mundell vµ R.Mc Kinnon ®Æt ra lµ liÖu n­íc ®ã cã ph¶i lµ mét khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u hay kh«ng, hay nãi c¸ch kh¸c, liÖu n­íc nµy cã nh÷ng ®Æc ®iÓm cho phÐp nã sö dông mét c¸ch tèi ­u ®ång tiÒn cña m×nh hay kh«ng. NÕu c©u tr¶ lêi lµ kh«ng th× thø nhÊt, tõng vïng cña n­íc ®ã cã ph¸t triÓn tèt h¬n nÕu sö dông ®ång tiÒn riªng cña vïng hay kh«ng. Vµ thø hai, liÖu n­íc ®ã cã lîi h¬n khi tham gia vµo mét khu vùc tiÒn tÖ lín h¬n thay v× sö dông ®ång tiÒn riªng cña n­íc m×nh hay kh«ng. §Ó tr¶ lêi hai c©u hái nµy, Mundell vµ Kinnon ®· ph¸t triÓn thµnh lý thuyÕt trong ®ã nªu lªn kh¸i niÖm vµ c¸c tiªu chuÈn cña mét khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u. Mét khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u lµ mét khu vùc "tèi ­u" vÒ mÆt ®Þa lý trong ®ã ph­¬ng tiÖn thanh to¸n lµ mét ®ång tiÒn chung hoÆc lµ mét sè ®ång tiÒn mµ gi¸ trÞ trao ®æi cña chóng ®­îc neo cè ®Þnh víi nhau víi kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi v« h¹n cho c¶ c¸c giao dÞch v·ng lai vµ c¸c giao dÞch vÒ vèn, nh­ng tû gi¸ hèi ®o¸i cña chóng l¹i biÕn ®éng mét c¸ch hµi hoµ víi c¸c n­íc kh¸c trªn thÕ giíi. The New Palgrave Dictionary of Money and Finance, tËp III, trang 78 "Tèi ­u" ®­îc x¸c ®Þnh vÒ mÆt môc tiªu kinh tÕ vÜ m« lµ duy tr× c©n b»ng c¶ bªn trong vµ bªn ngoµi. C©n b»ng bªn trong ®¹t ®­îc t¹i ®iÓm tho¶ hiÖp tèi ­u gi÷a l¹m ph¸t vµ thÊt nghiÖp vµ c©n b»ng bªn ngoµi lµ sù duy tr× tr¹ng th¸i c¸n c©n thanh to¸n c©n b»ng. 2.2 C¸c ®Æc ®iÓm cña mét khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u a.Sù linh ho¹t vÒ gi¸ c¶ vµ tiÒn l­¬ng: Gi¶ sö mét khu vùc gåm nhiÒu vïng hoÆc nhiÒu n­íc. NÕu gi¸ c¶ vµ tiÒn l­¬ng thùc tÕ ®ñ linh ho¹t trªn c¶ khu vùc nµy ®Ó ®èi phã víi nh÷ng thay ®æi cña cÇu vµ cung, th× c¸c vïng trong khu vùc ®ã nªn ®­îc g¾n víi nhau b»ng chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh. Sù linh ho¹t tuyÖt ®èi cña gi¸ c¶ vµ tiÒn l­¬ng sÏ lµm cho thÞ tr­êng lu«n c©n b»ng vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ®iÒu chØnh thùc tÕ diÔn ra ngay lËp tøc khi cã nh÷ng rèi lo¹n ¶nh h­ëng ®Õn t×nh h×nh thanh to¸n trong khu vùc mµ kh«ng g©y ra t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp. ViÖc liªn kÕt c¸c vïng trong khu vùc b»ng chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh lµ cã lîi cho toµn bé khu vùc v× ®iÒu nµy thóc ®Èy tÝnh h÷u dông cña tiÒn tÖ nhê gi¶m bít chi phÝ giao dÞch, lo¹i bá rñi ro tû gi¸, tiÕt kiÖm chi phÝ phßng ngõa rñi ro tiÒn tÖ, h¹ thÊp gi¸ c¶ do gi¸ c¶ trong toµn bé khu vùc trë nªn dÔ so s¸nh h¬n. Sù c©n b»ng ®­îc duy tr× b»ng viÖc th¶ næi tËp thÓ c¸c ®ång tiÒn cña khu vùc so víi c¸c ®ång tiÒn ngoµi khu vùc còng nh­ b»ng sù linh ho¹t cña gi¸ c¶. Khi gi¸ c¶ vµ tiÒn l­¬ng kh«ng linh ho¹t th× sù ®iÒu chØnh vÒ vÞ trÝ c©n b»ng cã thÓ g©y ra thÊt nghiÖp ë mét vïng vµ/hoÆc l¹m ph¸t ë mét vïng kh¸c. b. Sù héi nhËp thÞ tr­êng tµi chÝnh Nghiªn cøu cña Ingram (1962) ®· nãi lªn r»ng mét khu vùc tiÒn tÖ thµnh c«ng ph¶i héi nhËp chÆt chÏ trong lÜnh vùc tµi chÝnh, nghÜa lµ dì bá mäi rµo c¶n ®èi víi viÖc lu©n chuyÓn vèn. Khi x¶y ra mét sù rèi lo¹n lµm th©m hôt c¸n c©n thanh to¸n th× c¸c dßng vèn sÏ lµ mét vïng ®Öm, lµm cho yªu cÇu ®iÒu chØnh thùc tÕ gi¶m ®i hay thËm chÝ lµ viÖc ®iÒu chØnh sÏ kh«ng cÇn thiÕt n÷a. Nhê c¸c dßng vèn, qu¸ tr×nh ®iÒu chØnh thùc tÕ cã thÓ ®­îc tiÕn hµnh trong mét thêi gian dµi h¬n. Chi phÝ cña viÖc ®iÒu chØnh còng sÏ thÊp h¬n nÕu cã ®­îc sù linh ho¹t cña gi¸ c¶-tiÒn l­¬ng vµ sù tù do di chuyÓn c¸c yÕu tè bªn trong. Do ®ã, sù héi nhËp thÞ tr­êng tµi chÝnh lµm gi¶m nhu cÇu thay ®æi ®iÒu kiÖn th­¬ng m¹i gi÷a c¸c vïng khi cã sù biÕn ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i, Ýt nhÊt lµ trong ng¾n h¹n. c. Sù héi nhËp thÞ tr­êng c¸c yÕu tè Theo Mundell (1961), mét khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u ®­îc x¸c ®Þnh bëi sù tù do di chuyÓn c¸c yÕu tè bªn trong (c¶ gi÷a c¸c khu vùc vµ gi÷a c¸c ngµnh) vµ sù tù do di chuyÓn c¸c yÕu tè bªn ngoµi. VÝ dô, nÕu gi¸ hµng xuÊt khÈu ë mét vïng gi¶m, th× ®Ó duy tr× kh¶ n¨ng c¹nh tranh víi c¸c vïng kh¸c trong khu vùc, cÇn ®iÒu chØnh tû gi¸, chi phÝ s¶n xuÊt hoÆc gi¸ c¶. Trong ®iÒu kiÖn tû gi¸ cè ®Þnh vµ gi¸ c¶ kh«ng linh ho¹t th× chØ cã thÓ gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, trong ®ã gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt b»ng c¸ch gi¶m chi phÝ tiÒn l­¬ng lµ dÔ thùc hiÖn nhÊt, víi ®iÒu kiÖn søc lao ®éng ®­îc tù do di chuyÓn. Trªn thùc tÕ, khi gi¸ hµng xuÊt khÈu gi¶m dÉn ®Õn thu nhËp cña doanh nghiÖp gi¶m, chñ doanh nghiÖp ph¶i c¾t gi¶m tiÒn l­¬ng hay c¾t gi¶m sè lao ®éng vµ lao ®éng buéc ph¶i rêi bá vïng bÞ suy tho¸i ®Ó t×m kiÕm viÖc lµm míi hoÆc tiÒn l­¬ng cao h¬n ë c¸c vïng kh¸c. Nh­ vËy, sù tù do di chuyÓn c¸c yÕu tè cña s¶n xuÊt (®Æc biÖt lµ lao ®éng) sÏ lµm gi¶m nhÑ ¸p lùc thay ®æi gi¸ c¶ thùc tÕ cña c¸c yÕu tè ®Ó ®èi phã víi c¸c có sèc vÒ cung vµ cÇu. Do ®ã nhu cÇu ®iÒu chØnh tû gi¸ hèi ®o¸i nh»m ®iÒu chØnh gi¸ c¶ thùc tÕ cña c¸c yÕu tè còng ®­îc gi¶m nhÑ. Theo nghÜa nµy, sù tù do di chuyÓn c¸c yÕu tè phÇn nµo ®ãng vai trß lµ mét sù thay thÕ cho tÝnh linh ho¹t cña gi¸ c¶-tiÒn l­¬ng. Do th­êng thÊp trong ng¾n h¹n nªn sù tù do di chuyÓn c¸c yÕu tè gióp gi¶i quyÕt sù mÊt c©n b»ng c¸n c©n thanh to¸n th­êng xuyªn trong dµi h¹n tèt h¬n lµ gi¶i quyÕt sù mÊt c©n ®èi c¸n c©n thanh to¸n t¹m thêi. Nh­ vËy, sù héi nhËp thÞ tr­êng c¸c yÕu tè sÏ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c n­íc kh«ng ph¶i ®iÒu chØnh tû gi¸ hèi ®o¸i nh»m duy tr× t×nh h×nh c¸n c©n thanh to¸n æn ®Þnh gi÷a c¸c vïng trong khu vùc. d. Sù héi nhËp thÞ tr­êng hµng ho¸ Mét khu vùc tiÒn tÖ thµnh c«ng ph¶i cã "®é më" bªn trong cao, cã nghÜa lµ ph¶i bu«n b¸n réng r·i trong néi bé khu vùc. "§é më cña mét nÒn kinh tÕ ®­îc ®o b»ng tû lÖ gi÷a trung b×nh céng cña xuÊt khÈu vµ nhËp khÈu chia cho tæng s¶n l­îng cña nÒn kinh tÕ ®ã". Tho¶ thuËn tiÒn tÖ tèi ­u cña mét nÒn kinh tÕ t­¬ng ®èi ®ãng cöa víi bªn ngoµi vµ më cöa víi bªn trong sÏ lµ neo ®ång tiÒn cña m×nh vµo mét c¬ chÕ tû gi¸ cña khu vùc ®Ó æn ®Þnh gi¸ c¶ bªn trong vµ ¸p dông mét chÕ ®é tû gi¸ linh ho¹t víi bªn ngoµi ®Ó c©n b»ng bªn ngoµi. Trong tr­êng hîp nµy, viÖc ¸p dông chÝnh s¸ch tû gi¸ th¶ næi hay tham gia vµo mét khu vùc tiÒn tÖ qu¸ lín ®Òu kh«ng cã lîi. e. Sù phèi hîp chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« vµ héi nhËp vÒ mÆt chÝnh trÞ Nh­ vËy, sù ho¹t ®éng hiÖu qu¶ cña mét khu vùc tiÒn tÖ phô thuéc vµo sù tin t­ëng tuyÖt ®èi vµo tÝnh æn ®Þnh cña tû gi¸ hèi ®o¸i vµ kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi v« h¹n cña c¸c ®ång tiÒn c¸c n­íc thµnh viªn trong néi bé khu vùc ®ã. §iÒu nµy ®ßi hái c¸c ng©n hµng trung ­¬ng c¸c n­íc thµnh viªn ph¶i phèi hîp chÆt chÏ víi nhau vµ thËm chÝ cßn ph¶i thiÕt lËp mét ng©n hµng trung ­¬ng siªu quèc gia ®Ó ®¶m b¶o sù phèi hîp ®ã. Cïng víi sù phèi hîp c¸c chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, c¸c n­íc thµnh viªn còng cÇn ph¶i phèi hîp chÝnh s¸ch tµi kho¸ vµ chÝnh s¸ch thuÕ. Nguyªn nh©n lµ do mét có sèc x¶y ra cho toµn khu vùc hoµn toµn cã thÓ t¸c ®éng víi møc ®é kh¸c nhau ®Õn c¸c n­íc kh¸c nhau. Khi ®ã, viÖc di chuyÓn nguån lùc tµi chÝnh tõ vïng Ýt bÞ ¶nh h­ëng sang vïng bÞ ¶nh h­ëng nÆng nÒ sÏ cã t¸c dông lµm gi¶m nhÑ g¸nh nÆng ®iÒu chØnh thùc tÕ hoÆc thËm chÝ cßn gi¶i quyÕt ®­îc có sèc ®ã. HÖ thèng thuÕ cña khu vùc tiÒn tÖ còng ph¶i cã sù ®ång bé ®Ó tr¸nh c¸c t¸c ®éng tiªu cùc cña c¸c ho¹t ®éng acbit tiÕn hµnh ®Ó lîi dông sù chªnh lÖch vÒ møc thuÕ. Kinh nghiÖm cña EMS cho thÊy r»ng sù cam kÕt vÒ mÆt chÝnh trÞ cã thÓ lµ mét ®éng lùc tèt cho sù phèi hîp trong lÜnh vùc tiÒn tÖ còng nh­ trong c¸c chÝnh s¸ch tµi kho¸ vµ chÝnh s¸ch thuÕ. I.3 Liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u - Mét vÝ dô ®iÓn h×nh cho liªn minh tiÒn tÖ vµ ®ång tiÒn chung. 3.1 B¸o c¸o Werner vµ kÕ ho¹ch Delors C¸c ®Ò xuÊt nh»m héi nhËp ch©u ¢u trong lÜnh vùc tiÒn tÖ ®· ®­îc ®­a ra tõ cuèi nh÷ng n¨m 1950. Sau ®ã, th¸ng 10/1962, Uû ban Ch©u ¢u ®· ®Ö tr×nh lªn Héi ®ång bé tr­ëng mét lo¹t c¸c ®Ò nghÞ vÒ viÖc thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vµ tiÒn tÖ trong néi bé céng ®ång, chuÈn bÞ cho viÖc thµnh lËp mét liªn minh kinh tÕ vµ tiÒn tÖ sau nµy. N¨m 1964, Héi dång c¸c thèng ®èc c¸c Ng©n hµng trung ­¬ng c¸c n­íc thµnh viªn ®­îc thµnh lËp, cïng víi uû ban ng©n s¸ch vµ uû ban chÝnh s¸ch kinh tÕ. Th¸ng 2/1968, Uû ban ch©u ¢u ®Ò xuÊt ý kiÕn r»ng c¸c n­íc thµnh viªn nªn tù cam kÕt chØ ®iÒu chØnh tû gi¸ hèi ®o¸i khi cã sù ®ång ý cña c¸c bªn vµ xem xÐt lo¹i bá biªn ®é dao ®éng xung quanh c¸c tû gi¸ song ph­¬ng ®· Ên ®Þnh. N¨m sau, vµo ngµy 12/2/1969, mét b¶n b¸o c¸o víi tªn gäi "B¸o c¸o Barre" ®· yªu cÇu c¸c n­íc phèi hîp chÝnh s¸ch kinh tÕ ®Ó ®¶m b¶o ®¹t ®­îc c¸c môc tiªu trung h¹n ®· tho¶ thuËn. Héi ®ång ch©u ¢u ®ång t×nh víi nhiÒu ®iÓm nªu trong "B¸o c¸o Barre" vµ tiÕp ®ã, ®· yªu cÇu c¸c n­íc thµnh viªn ph¶i tham vÊn tÊt c¶ c¸c bªn liªn quan kh¸c mçi khi thay ®æi chÝnh s¸ch kinh tÕ cña m×nh, nhÊt lµ c¸c chÝnh s¸ch cã ¶nh h­ëng lín ®Õn c¸c n­íc thµnh viªn kh¸c. T¹i Héi nghÞ th­îng ®Ønh t¹i Hague ngµy 1/12/1969, s¸u n­íc thµnh viªn EEC ®· chÊp thuËn vÒ mÆt nguyªn t¾c c¸c giai ®o¹n ®Ó h×nh thµnh mét liªn minh kinh tÕ vµ tiÒn tÖ. Theo lÞch tr×nh th× ®iÓm xuÊt ph¸t sÏ lµ th¸ng 1 n¨m 1971 vµ kÕt thóc vµo cuèi n¨m 1980. Sau cuéc häp, mét Uû ban cÊp cao ®­îc thµnh lËp ®Ó nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p ®Ó h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u vµo n¨m 1980 vµ «ng Pierre Werner ®­îc cö lµm chñ tÞch. Theo c¸c nhµ ph©n tÝch, ®©y lµ sù tr¶ lêi m¹nh mÏ ®Çu tiªn cña ch©u ¢u tr­íc nh÷ng biÕn ®éng trong hÖ thèng tiÒn tÖ quèc tÕ Bretton Woods trong ®ã ®ång ®«la lµ ®ång tiÒn chñ ®¹o. Theo tinh thÇn cña b¶n b¸o c¸o Barre, c¸c ng©n hµng trung ­¬ng ®· thiÕt lËp mét quü hç trî c¸n c©n thanh to¸n trong ®ã c¸c thµnh viªn cã thÓ vay tèi ®a lµ 1 tû USD trong thêi h¹n ba th¸ng nh­ng thêi h¹n cã thÓ kÐo dµi thµnh 6 th¸ng. B¶n b¸o c¸o Werner ®­a ra th¸ng 10 n¨m 1970 ®Ò xuÊt mét tiÕn tr×nh 3 giai ®o¹n ®i ®Õn mét liªn minh tiÒn tÖ hoµn chØnh trong thêi gian mét thËp kû. Liªn minh tiÒn tÖ nµy khi hoµn tÊt sÏ cã nh÷ng ®Æc ®iÓm sau: -T¹o lËp ®­îc mét ®ång tiÒn chung cña Céng ®ång (hoÆc nÕu kh«ng lµ mét hÖ thèng tû gi¸ hèi ®o¸i cè ®Þnh kh«ng thÓ ®iÒu chØnh, biªn ®é dao ®éng b»ng 0 vµ kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi v« h¹n gi÷a c¸c ®ång tiÒn cña Céng ®ång); -Tù do ho¸ hoµn toµn c¸c dßng di chuyÓn vèn; -H×nh thµnh mét hÖ thèng ng©n hµng trung ­¬ng, tæ chøc theo kiÓu cña HÖ thèng Dù tr÷ Liªn bang; -Thµnh lËp mét "trung t©m quyÕt ®Þnh chÝnh s¸ch kinh tÕ" chÞu tr¸ch nhiÖm tËp trung cho Céng ®ång tr­íc Quèc héi ch©u ¢u. KÕt qu¶ chÝnh cña b¶n b¸o c¸o Werner lµ sù ra ®êi cña c¬ chÕ "Con r¾n tiÒn tÖ" vµo n¨m 1972, vµ nh­ chóng ta ®· thÊy ë phÇn trªn, c¬ chÕ nµy gÆp ph¶i mét sè vÊn ®Ò vµ ®· ph¶i chÊm døt sù ho¹t ®éng vµo n¨m 1978. Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n c¬ b¶n khiÕn cho liªn minh tiÒn tÖ kh«ng trë thµnh hiÖn thùc vµo n¨m 1980 nh­ dù kiÕn lµ do ®iÒu kiÖn kh¸ch quan kh«ng thuËn lîi vµ do c¸c n­íc ch©u ¢u ®· qu¸ l¹c quan tin t­ëng vµo sù thµnh c«ng cña nã. N¨m 1971, HÖ thèng Bretton Woods sôp ®æ, ®ång ®«la ®­îc th¶ næi, tiÕp theo ®ã vµo c¸c n¨m 1973-1974, cuéc khñng ho¶ng dÇu löa lÇn thø nhÊt næ ra ®· g©y ra mét giai ®o¹n rèi lo¹n trong lÜnh vùc tiÒn tÖ. C¸c n­íc giê ®©y ®­îc gi¶i phãng khái chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh nªn ®­îc tù do ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kh¸c nhau ®Ó ®èi phã víi viÖc gi¸ dÇu má t¨ng. VÝ dô trong khi Anh vµ Italia ¸p dông chÝnh s¸ch më réng tiÒn tÖ ®Ó phßng ngõa suy tho¸i kinh tÕ th× c¸c n­íc kh¸c nh­ §øc l¹i sö dông chÝnh s¸ch thiÓu ph¸t ®Ó tr¸nh nguy c¬ l¹m ph¸t. C¸c chÝnh s¸ch kh¸c nhau ®ã lµm cho tû lÖ l¹m ph¸t gi÷a c¸c n­íc lµ rÊt kh¸c nhau, do ®ã mäi hy väng vÒ kh¶ n¨ng duy tr× mét chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh l©u dµi ®Òu bÞ tiªu tan ngay sau ®ã. Trong kho¶ng thêi gian tõ 1971-1975 chØ sè gi¸ tiªu dïng cña Ph¸p t¨ng 51%, §øc t¨ng 34,7% vµ Anh t¨ng tíi 82,5%. KÕ ho¹ch x©y dùng mét liªn minh tiÒn tÖ do nhãm cña Werner ®­a ra tá ra lµ mét dù ¸n ®i tr­íc thêi ®¹i vµ do ®ã ®· bÞ g¸c l¹i. Møc ®é nç lùc héi nhËp tiÒn tÖ ch©u ¢u dao ®éng cïng víi chu kú biÕn ®éng cña ®ång ®«la: lªn cao nhÊt khi ®ång ®«la suy yÕu, nh­ vµo c¸c giai ®o¹n ®Çu vµ cuèi c¸c thËp kû 1960, 1970. Sau B¸o c¸o Werner, nç lùc tiÕp theo nh»m æn ®Þnh t×nh h×nh tiÒn tÖ ch©u ¢u lµ h×nh thµnh HÖ thèng tiÒn tÖ ch©u ¢u theo s¸ng kiÕn riªng cña Thñ t­íng §øc Helmut Schidt, vµ Tæng thèng Ph¸p thêi bÊy giê - Valery Giscard d'Estaing, víi sù hç trî cña mét ng­êi thø ba, «ng Roy Jenkins, chñ tÞch Héi ®ång ch©u ¢u lóc bÊy giê. Nh÷ng ngµy ®Çu cña EMS ho¹t ®éng víi nh÷ng thµnh c«ng vµ thÊt b¹i kh«ng râ rµng, vµ ngay tõ ®Çu EMS ®· kh«ng ®­îc coi lµ ph­¬ng tiÖn ®Ó ®i ®Õn EMU. Vµo gi÷a nh÷ng n¨m 1980, T©y ¢u ë vµo giai ®o¹n t¨ng tr­ëng kinh tÕ dµi nhÊt cña m×nh kÓ tõ n¨m 1945. Céng ®ång ch©u ¢u, nh­ tªn gäi cña nã lóc bÊy giê, ®· b­íc ra khái thêi kú ®×nh trÖ vÒ chÝnh trÞ. Thñ t­íng Helmut Kohl ë §øc, Tæng thèng Francois Mitterand ë Ph¸p vµ Thñ t­íng Margaret Thatcher ë Anh, tÊt c¶ ®Òu ®ang rÊt æn ®Þnh vÒ quyÒn lùc vµ s½n sµng b¾t tay vµo thùc hiÖn mét s¸ng kiÕn lín ë ch©u ¢u. Trªn thùc tÕ, EMS ®· phôc håi ®­îc phÇn nµo sù æn ®Þnh tû gi¸ ë ch©u ¢u. Møc ®é dao ®éng trong kho¶ng thêi gian tõ n¨m 1986 ®Õn n¨m 1989 chØ b»ng 1/4 møc dao déng cña thêi gian 1975-1979. Th¸ng 6/1988, t¹i cuéc häp Héi ®ång ch©u ¢u t¹i Hannover, lóc nµy do «ng Jacque Delors lµm chñ tÞch, c¸c nguyªn thñ quèc gia EEC ®· x¸c ®Þnh môc tiªu l©u dµi cña Liªn minh Kinh tÕ - TiÒn tÖ ch©u ¢u. Héi nghÞ còng quyÕt ®Þnh thµnh lËp mét uû ban gåm c¸c chuyªn gia vµ tÊt c¶ thèng ®èc c¸c ng©n hµng trung ­¬ng d­íi sù chñ tr× cña Jacques Delors ®Ó nghiªn cøu vÊn ®Ò ch©u ¢u vµ ®­a ra nh÷ng ®Ò xuÊt chiÕn l­îc ®Ó ®¹t ®­îc EMU. KÕt qu¶ cña c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu lµ b¶n b¸o c¸o víi tªn gäi KÕ ho¹ch Delors, ®­îc c«ng bè vµo n¨m 1989. Còng gièng nh­ b¸o c¸o cña Werner, kÕ ho¹ch Delors ®Ò xuÊt mét ch­¬ng tr×nh ba giai ®o¹n nh»m ®i ®Õn EMU. Tuy nhiªn, mÆc dï kÕ tôc mét sè môc ®Ých vµ quan ®iÓm cña b¸o c¸o Werner, kÕ ho¹ch Delors còng cã nhiÒu ®iÓm kh¸c biÖt. C¸c ý kiÕn liªn quan ®Õn vÊn ®Ò thèng nhÊt tiÒn tÖ ®­îc ph¸t triÓn xa h¬n n÷a. Tuy nhiªn, trong khi b¸o c¸o Werner nªu ra nh÷ng giíi h¹n vÒ thêi gian th× kÕ ho¹ch Delors l¹i kh«ng ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò khu«n khæ thêi gian ®Ó ®¹t ®­îc EMU. Lý do lµ c¸c n­íc thµnh viªn cho r»ng sù h×nh thµnh ®ång tiÒn chung sÏ ®­îc thùc hiÖn víi c¸c tèc ®é tiÕn triÓn kh¸c nhau gi÷a c¸c n­íc. Trong khi Ph¸p, T©y Ban Nha vµ Italy muèn ch­¬ng tr×nh tiÕn triÓn nhanh h¬n n÷a th× §øc, Anh vµ Luychx¨mbua l¹i ®Ò nghÞ xem xÐt kü l¹i c¸c chÝnh s¸ch. Quan ®iÓm cña Anh cho r»ng thèng nhÊt tiÒn tÖ cã thÓ ®­îc thùc hiÖn kh«ng cÇn ph¶i thµnh lËp ngay ng©n hµng trung ­¬ng ch©u ¢u vµ ®ång tiÒn chung ch©u ¢u. Trong khi ®ã, lý thuyÕt vµ mét phÇn thùc tÕ, còng nh­ ý kiÕn cña c¸c n­íc EC kh¸c l¹i kh¼ng ®Þnh r»ng EMU ®ßi hái mét chÝnh s¸ch tiÒn tÖ chung, mét ®ång tiÒn chung chø kh«ng chØ lµ mét hÖ thèng tû gi¸ hèi ®o¸i l©u dµi, vµ mét ng©n hµng trung ­¬ng cña EU ®Ó ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ vµ l·i suÊt h¬n lµ chØ cã sù hîp t¸c chÆt chÏ gi÷a c¸c ng©n hµng trung ­¬ng c¸c n­íc víi nhau. KÕ ho¹ch Delors cßn nhÊn m¹nh vÒ sù cÇn thiÕt ph¶i héi nhËp kh«ng chØ trong chÝnh s¸ch tiÒn tÖ mµ cßn trong chÝnh s¸ch tµi kho¸. Tù do ho¸ hoµn toµn thÞ tr­êng vèn vµ liªn kÕt thÞ tr­êng tµi chÝnh còng ®­îc xem lµ cÇn thiÕt. Trong kÕ ho¹ch x©y dùng mét thÞ tr­êng chung cña m×nh, Delors cßn ®i xa thªm mét b­íc so víi Werner lµ v¹ch ra nh÷ng lîi Ých vµ chi phÝ cña viÖc h×nh thµnh EMU. ¤ng chØ râ r»ng thÞ tr­êng ch©u ¢u sÏ kh«ng mang l¹i nhiÒu lîi Ých cho c¸c n­íc thµnh viªn nÕu tiÕp tôc tån t¹i nh÷ng yÕu tè bÊt ®Þnh do tû gi¸ biÕn ®éng vµ chi phÝ chuyÓn ®æi gi÷a c¸c ®ång tiÒn tiÕp tôc cao nh­ lóc bÊy giê. Do kh«ng ®Ò ra lÞch tr×nh thêi gian cô thÓ nªn ph¶i tíi cuéc häp cña Héi ®ång ch©u ¢u t¹i Madrid th¸ng 6/1989, EC míi Ên ®Þnh ®­îc thêi ®iÓm b¾t ®Çu giai ®o¹n 1 cña kÕ ho¹ch Delors lµ ngµy 1/7/1990. TiÕp ®ã, th¸ng 12/1991 HiÖp ­íc Masstricht ®­îc ký kÕt trªn tinh thÇn kÕ ho¹ch Delors, cô thÓ ho¸ h¬n n÷a viÖc thiÕt lËp ®ång tiÒn chung ch©u ¢u. Sau khi ®­îc Quèc héi tÊt c¶ c¸c n­íc thµnh viªn EC th«ng qua, hiÖp ­íc trë nªn cã hiÖu lùc b¾t buéc thi hµnh vµo 11/1993. 3.2 Thùc tiÔn qu¸ tr×nh h×nh thµnh ®ång tiÒn chung ch©u ¢u Euro 3.2.1 Giai ®o¹n 1 (1990-1993) vµ hiÖp ­íc Masstricht Giai ®o¹n 1 cña EMU b¾t ®Çu tõ 1/7/1990 vµ kÕt thóc ngµy 31/12/1993. Giai ®o¹n nµy ph¶i hoµn tÊt toµn bé c¸c c«ng viÖc chuÈn bÞ tr­íc khi HiÖp ­íc Masstricht cã hiÖu lùc. Cô thÓ, c¸c rµo c¶n cßn l¹i ®èi víi sù di chuyÓn vèn tù do gi÷a c¸c n­íc trong Céng ®ång ch©u ¢u vµ gi÷a Céng ®ång vµ c¸c n­íc thø ba ph¶i ®· ®­îc dì bá. C¸c n­íc b¾t ®Çu chó träng vµo tiÕn tr×nh héi nhËp kinh tÕ, b­íc ®Çu ¸p dông c¸c ch­¬ng tr×nh héi nhËp nhiÒu n¨m víi nh÷ng môc tiªu cô thÓ cho c¸c biÕn sè vÒ l¹m ph¸t vµ ng©n s¸ch. C¸c ch­¬ng tr×nh nµy chÞu sù ®¸nh gi¸ cña Héi ®ång c¸c Bé tr­ëng Kinh tÕ vµ Tµi chÝnh (ECOFIN) cã môc tiªu lµ nh»m ®¶m b¶o duy tr× l¹m ph¸t thÊp, tµi chÝnh nhµ n­íc v÷ng m¹nh vµ æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a c¸c n­íc thµnh viªn - theo ®óng yªu cÇu cña HiÖp ­íc Masstricht, nh»m chuÈn bÞ cho viÖc ph¸t hµnh ®ång Euro lµm ®ång tiÒn chung cña Céng ®ång. HiÖp ­íc Masstricht lµ sù söa ®æi bæ sung cña HiÖp ­íc Rome (1957) vÒ c¶i c¸ch trong lÜnh vùc chÝnh trÞ vµ kinh tÕ. Nã t¹o c¸c ®iÒu kiÖn ph¸p lý cÇn thiÕt ®Ó h×nh thµnh c¸c._. tæ chøc nh»m thóc ®Èy qu¸ tr×nh h×nh thµnh EMU, vÝ dô cho phÐp h×nh hµnh NHTW ch©u ¢u (ECB). HiÖp ­íc còng quy ®Þnh nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ ®Ó mét quèc gia ®­îc coi lµ ®ñ t­ c¸ch gia nhËp EMU. §Ó gia nhËp EMU, c¸c n­íc ph¶i: -§¹t ®­îc møc ®é æn ®Þnh cao vÒ gi¸ c¶, thÓ hiÖn ë tû lÖ l¹m ph¸t (trong 12 th¸ng tr­íc ®ã) kh«ng qu¸ 1,5% so víi tû lÖ l¹m ph¸t cña 3 n­íc thµnh viªn cã tû lÖ l¹m ph¸t thÊp nhÊt. -Duy tr× t×nh h×nh tµi chÝnh cña chÝnh phñ æn ®Þnh, thÓ hiÖn ë ng©n s¸ch chÝnh phñ kh«ng cã th©m hôt qu¸ lín, th©m hôt kh«ng qu¸ 3% GDP trong ®iÒu kiÖn b×nh th­êng, vµ tû lÖ nî chÝnh phñ trªn GDP kh«ng v­ît qu¸ 60%. HiÖp ­íc cho phÐp mét sù linh ho¹t nhÊt ®Þnh khi ®¸nh gi¸ tiªu chÝ nµy, ë chç nã cã tÝnh ®Õn nh÷ng tiÕn bé tr­íc ®©y trong viÖc gi¶m th©m hôt ng©n s¸ch vµ/hoÆc c¸c yÕu tè bÊt ngê, ®Æc biÖt g©y ra sù th©m hôt ®ã. -Tu©n thñ biªn ®é dao ®éng b×nh th­êng mµ c¬ chÕ tû gi¸ hèi ®o¸i cña EMS cho phÐp trong Ýt nhÊt hai n¨m, cô thÓ lµ trong giai ®o¹n ®ã, mét n­íc thµnh viªn kh«ng ®­îc chñ ý ph¸ gi¸ ®ång tiÒn cña m×nh so víi tû gi¸ trung t©m víi mét ®ång tiÒn cña mét n­íc kh¸c. -Duy tr× tû lÖ l·i suÊt dµi h¹n sao cho trung b×nh cña thêi kú m­êi hai th¸ng tr­íc ®ã kh«ng qu¸ 2% so víi møc trung b×nh cña ba n­íc thµnh viªn cã gi¸ c¶ æn ®Þnh nhÊt khu vùc. 3.2.2 Giai ®o¹n 2 (1994-1999) Giai ®o¹n 2 cña EMU b¾t ®Çu ngµy 1/1/1994 vµ kÐo dµi ®Õn ngµy 31/12/1998. Giai ®o¹n nµy nh»m tiÕp tôc chuÈn bÞ cho c¸c n­íc thµnh viªn ¸p dông ®ång tiÒn chung. Sù thay ®æi chÝnh vÒ mÆt thÓ chÕ cña giai ®o¹n nµy lµ viÖc thµnh lËp ViÖn TiÒn tÖ ch©u ¢u (EMI). ViÖn nµy lµ tiÒn th©n cña Ng©n hµng Trung ­¬ng ch©u ¢u (ECB) sau nµy vµ nhiÖm vô chÝnh cña nã lµ cô thÓ ho¸ c¸c khu«n khæ ph¸p lý, thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc tæ chøc vµ hËu cÇn cÇn thiÕt kh¸c ®Ó ECB thùc hiÖn nhiÖm vô cña m×nh kÓ tõ ®Çu giai ®o¹n 3. ViÖn nµy còng chÞu tr¸ch nhiÖm cñng cè sù phèi hîp c¸c chÝnh s¸ch tiÒn tÖ tr­íc khi h×nh thµnh EMU vµ cã thÓ t­ vÊn cho c¸c ng©n hµng c¸c quèc gia thµnh viªn vÒ mÆt nµy. Ngµy 2/5/1998, Héi ®ång häp víi sù tham gia cña c¸c nguyªn thñ quèc gia, bá phiÕu quyÕt ®Þnh viÖc thµnh viªn nµo sÏ ¸p dông ®ång Euro b¾t ®Çu tõ giai ®o¹n 3. QuyÕt ®Þnh nµy dùa trªn sù ®Ò ®¹t cña ECOFIN trªn c¬ së nh÷ng ®¸nh gi¸ ®éc lËp cña Uû ban ch©u ¢u vµ ViÖn tiÒn tÖ ch©u ¢u vÒ t×nh h×nh c¸c n­íc thµnh viªn ERM ®¸p øng c¸c tiªu chuÈn héi nhËp cña HiÖp ­íc Masstricht vµ c¸c nghÞ ®Þnh th­ kÌm theo. Sau khi cã quyÕt ®Þnh cña Héi ®ång ch©u ¢u, ECB chÝnh thøc ®­îc thµnh lËp vµ b¾t ®Çu chuÈn bÞ cho viÖc ho¹ch ®Þnh vµ thi hµnh mét chÝnh s¸ch tiÒn tÖ chung kÓ tõ ngµy 1/1/1999. 3.2.3 Giai ®o¹n 3: §ång Euro ®i vµo l­u th«ng Giai ®o¹n 3 cña EMU b¾t ®Çu ngµy 1/1/1999. Tõ ®Çu giai ®o¹n nµy, ®ång Euro trë thµnh ®ång tiÒn theo ®óng nghÜa cña nã vµ tû lÖ chuyÓn ®æi c¸c ®ång tiÒn quèc gia cña c¸c n­íc thµnh viªn ¸p dông ®ång Euro ®­îc Ên ®Þnh kh«ng thay ®æi. C¸c ®ång tiÒn quèc gia ban ®Çu sÏ l­u hµnh song song víi ®ång Euro. §ång Euro sÏ thay thÕ ®ång ECU víi tû lÖ 1:1. ViÖc ®ång ECU thay thÕ c¸c ®ång b¶n tÖ sÏ ®­îc tiÕn hµnh dÇn dÇn trong giai ®o¹n nµy vµ chØ chÝnh thøc thay thÕ hoµn toµn c¸c ®ång tiÒn quèc gia tham gia liªn minh vµo n¨m 2002. KÓ tõ giai ®o¹n nµy, NHTW ch©u ¢u còng b¾t ®Çu thi hµnh mét chÝnh s¸ch tiÒn tÖ chung cho c¸c n­íc thµnh viªn. Nh»m ®¶m b¶o kû luËt tµi chÝnh ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho chÝnh s¸ch tiÒn tÖ chung, HiÖp ­íc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn còng ®· b¾t ®Çu cã hiÖu lùc. Mét c¬ chÕ tû gi¸ míi - gäi lµ c¬ chÕ tû gi¸ 2, ERM2 - g¾n ®ång tiÒn c¸c n­íc ch­a ®ñ ®iÒu kiÖn gia nhËp víi ®ång Euro còng sÏ ®i vµo ho¹t ®éng tõ ®Çu giai ®o¹n nµy. C¬ chÕ míi nh»m thóc ®Èy sù héi nhËp cña c¸c n­íc ch­a ®ñ ®iÒu kiÖn víi c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ vÜ m« cña khu vùc ®ång Euro, ®ång thêi gióp ®¶m b¶o sù æn ®Þnh cña tû gi¸ trong Liªn minh Ch©u ¢u nãi chung. Vµo ngµy 1/1/2002, tiÒn giÊy vµ tiÒn xu Euro chÝnh tøc ®­îc ®­a vµo l­u th«ng vµ tiÒn giÊy vµ tiÒn xu néi tÖ b¾t ®Çu rót lui khái l­u th«ng. Ngµy 28/1/2002, Hµ Lan lµ n­íc ®Çu tiªn hoµn thµnh viÖc thay thÕ toµn bé ®ång tiÒn quèc gia cò b»ng ®ång tiÒn chung. Ailen vµ Ph¸p còng kÕt thóc giai ®o¹n tån t¹i song song cña hai ®ång tiÒn vµo ngµy 9/2 vµ 17/2/2002. Víi 9 n­íc cßn l¹i, thêi kú nµy ®ång lo¹t chÝnh thøc kÕt thóc vµo ngµy 28/2. I.4 §iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ - Bµi häc rót ra tõ thùc tiÔn cña liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u. 4.1 H×nh thµnh mét thÞ tr­êng thèng nhÊt vÒ hµng ho¸, vèn vµ søc lao ®éng Nh×n l¹i lÞch sö ph¸t triÓn cña Liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u, chóng ta thÊy r»ng Liªn minh ch©u ¢u ®· tuÇn tù tr¶i qua c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn tõ thÊp ®Õn cao tr­íc khi ®¹t tíi tr×nh ®é cña mét liªn minh kinh tÕ vµ tiÒn tÖ. §ã lµ: khu vùc th­¬ng m¹i tù do, liªn minh thuÕ quan, thÞ tr­êng chung, giai ®o¹n hµi hoµ vµ phèi hîp chÝnh s¸ch kinh tÕ vµ cuèi cïng lµ mét liªn minh kinh tÕ hoµn chØnh víi mét sè chÝnh s¸ch kinh tÕ ®­îc ho¹ch ®Þnh ë cÊp ®é khu vùc. Hoµn thµnh ba giai ®o¹n ®Çu chÝnh lµ ®· h×nh thµnh ®­îc mét thÞ tr­êng thèng nhÊt vÒ hµng ho¸, vèn vµ søc lao ®éng. Víi ch©u ¢u, cã thÓ nãi r»ng hai giai ®o¹n ®Çu ®· ®­îc hoµn tÊt t­¬ng ®èi nhanh chãng vµ dÔ dµng. TÝnh ®Õn ngµy 1/7/1968, tøc lµ chØ 10 n¨m r­ìi sau khi thµnh lËp Céng ®ång ch©u ¢u, tÊt c¶ c¸c hµng rµo thuÕ quan vµ vÒ sè l­îng ®èi víi hµng ho¸ vµ dÞch vô xuÊt vµ nhËp khÈu ®· ®­îc dì bá vµ Céng ®ång ®· x©y dùng ®­îc mét biÓu thuÕ chung víi c¸c n­íc bªn ngoµi. Tuy nhiªn, Liªn minh thuÕ quan vÉn ch­a ph¶i lµ ®iÒu kiÖn ®ñ ®Ó ®¶m b¶o sù di chuyÓn tù do cña hµng ho¸ vµ dÞch vô gi÷a c¸c n­íc trong Céng ®ång. Trªn thùc tÕ, mÆc dï c¸c hµng rµo thuÕ quan ®· ®­îc dì bá nh­ng vÉn cßn v« sè c¸c rµo c¶n th­¬ng m¹i kh¸c tån t¹i d­íi h×nh thøc c¸c tiªu chuÈn vÒ y tÕ, vÖ sinh, an toµn, kü thuËt kh¸c. C¸c hµng rµo phi thuÕ quan nµy thËm chÝ cßn lµ mét trë lùc lín h¬n ®èi víi th­¬ng m¹i. V× nÕu nh­ chØ cã c¸c hµng rµo thuÕ quan, c¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu cã thÓ s½n sµng nép thuÕ, nh­ng khi tån t¹i mét hµng rµo kü thuËt, c¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu kh«ng cã c¸ch g× kh¸c h¬n lµ thÝch nghi quy tr×nh s¶n xuÊt cña m×nh cho phï hîp víi tiªu chuÈn cña tõng quèc gia hoÆc chÊp nhËn hµng ho¸ cña m×nh kh«ng thÓ th©m nhËp thÞ tr­êng n­íc ®ã. Tuy nhiªn, viÖc th¸o dì c¸c rµo c¶n phi thuÕ quan l¹i lµ mét c«ng viÖc khã kh¨n vµ phøc t¹p, do mçi n­íc ®Òu cã nhu cÇu sö dông c¸c biÖn ph¸p nµy nh»m b¶o hé c¸c ngµnh s¶n xuÊt trong n­íc, b¶o vÖ ng­êi lao ®éng trong n­íc hay cã thÓ lµ b¶o vÖ søc khoÎ ng­êi tiªu dïng vµ m«i tr­êng sinh th¸i. Do ®ã, dì bá c¸c hµng rµo nµy ®ßi hái ph¶i phèi hîp nhiÒu chÝnh s¸ch vµ luËt lÖ chø kh«ng chØ ®¬n gi¶n lµ c¾t gi¶m thuÕ nh­ tr­êng hîp c¸c hµng rµo thuÕ quan. C¸c n­íc thµnh viªn Céng ®ång ch©u ¢u ®· ph¶i mÊt h¬n mét thËp kû kÓ tõ khi thiÕt lËp thµnh c«ng liªn minh thuÕ quan, vÊt v¶ xo¸ bá c¸c hµng rµo c¶n kü thuËt ®èi víi th­¬ng m¹i mµ kh«ng thu ®­îc mÊy thµnh c«ng. Ph¶i ®Õn gi÷a nh÷ng n¨m 1980, Céng ®ång ch©u ¢u míi ®¹t ®­îc nh÷ng tiÕn bé quan träng trong lÜnh vùc nµy, dùa trªn nh÷ng khu«n khæ ph¸p lý vµ thÓ chÕ v÷ng ch¾c nh­ ký kÕt c¸c HiÖp ®Þnh ®a ph­¬ng, thµnh lËp Uû ban ch©u ¢u, thµnh lËp c¬ quan hµnh ph¸p ë cÊp ®é khu vùc nh­ Toµ ¸n tèi cao ch©u ¢u, c¬ quan lËp ph¸p nh­ Héi ®ång Bé tr­ëng. Giai ®o¹n "thÞ tr­êng chung" ®­îc coi lµ chÝnh thøc hoµn thµnh ngµy 31/12/1992, ngµy hoµn tÊt ch­¬ng tr×nh thÞ tr­êng chung do Uû ban ch©u ¢u ®­a ra. Tuy nhiªn, kÓ c¶ cho tíi ngµy h«m nay, vÉn cßn nhiÒu lÜnh vùc nh­ dÞch vô tµi chÝnh, n¨ng l­îng, viÔn th«ng... cÇn ®­îc tiÕp tôc c¶i c¸ch ®Ó thÞ tr­êng cña Liªn minh ch©u ¢u thùc sù lµ mét thÞ tr­êng chung. Nghiªn cøu sù biÕn ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i ë ch©u ¢u giai ®o¹n tõ 1960 ®Õn cuèi n¨m 1992, thêi ®iÓm ®­îc coi lµ hoµn thµnh giai ®o¹n thÞ tr­êng chung, chóng ta sÏ thÊy r»ng nh÷ng giai ®o¹n mµ qu¸ tr×nh héi nhËp cña ch©u ¢u tiÕn triÓn thuËn lîi th­êng ®i kÌm víi sù æn ®Þnh cña tû gi¸ hèi ®o¸i. §ã lµ thêi kú tû gi¸ æn ®Þnh theo HÖ thèng Bretton Woods (thËp kû 60) vµ HÖ thèng tiÒn tÖ ch©u ¢u (tõ 1979 trë ®i). Giai ®o¹n nh÷ng n¨m 1970 lµ thêi gian tû gi¸ biÕn ®éng m¹nh do HÖ thèng Bretton Woods khñng ho¶ng, ®ång thêi còng lµ thêi kú mµ c¸c nç lùc nh»m thóc ®Èy sù ra ®êi cña thÞ tr­êng chung gÆp nhiÒu khã kh¨n. Trªn ph­¬ng diÖn lý thuyÕt, c¸c nghiªn cøu míi ®©y ®· chøng minh r»ng sù biÕn ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i vµ sù héi nhËp vÒ th­¬ng m¹i cã mét mèi quan hÖ qua l¹i. Tû gi¸ æn ®Þnh lµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn chÝnh s¸ch kinh tÕ më. §ång thêi, mét n­íc theo ®uæi chÝnh s¸ch kinh tÕ më cöa nhÊt thiÕt còng mong muèn duy tr× tû gi¸ hèi ®o¸i æn ®Þnh. §iÒu nµy còng ®óng víi mét khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u. Mét nhãm n­íc dï ch­a ph¶i lµ mét khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u nh­ng nÕu ¸p dông mét ®ång tiÒn chung th× sau ®ã còng dÇn dÇn tho¶ m·n c¸c tiªu chÝ cña mét khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u nh­ héi nhËp th­¬ng m¹i, tµi chÝnh chÆt chÏ h¬n, chu kú kinh tÕ khíp nhau h¬n. Tãm l¹i, kinh nghiÖm cña ch©u ¢u vÒ h×nh thµnh thÞ tr­êng chung cho thÊy mét bµi häc quan träng. §ã lµ nÕu muèn ¸p dông mét ®ång tiÒn chung, c¸c n­íc ASEAN ph¶i ®Æt ra nh÷ng môc tiªu vµ ch­¬ng tr×nh cô thÓ tiÕn tíi thiÕt lËp mét thÞ tr­êng chung chø kh«ng chØ thÓ dõng l¹i ë th¸o dì c¸c hµng rµo thuÕ quan. Vµ muèn vËy, c¸c n­íc ASEAN còng cÇn ph¶i chó ý h¬n n÷a ®Õn viÖc æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i. Sao nh·ng bÊt cø néi dung nµo trong hai néi dung trªn (thiÕt lËp thÞ tr­êng chung vµ æn ®Þnh tû gi¸) ®Òu c¶n trë viÖc thùc hiÖn néi dung cßn l¹i, vµ tãm l¹i lµ c¶n trë viÖc thùc hiÖn môc tiªu vÒ mét ®ång tiÒn chung. 4.2 §iÒu chØnh kinh tÕ cña c¸c n­íc thµnh viªn ®Ó héi nhËp theo c¸c tiªu chÝ thèng nhÊt HiÖp ­íc Masstricht n¨m 1991 ®· ®Ò ra thêi gian biÓu chi tiÕt vµ nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c n­íc tham gia vµo giai ®o¹n cuèi cña qu¸ tr×nh héi nhËp tiÒn tÖ ch©u ¢u. Trªn thùc tÕ, viÖc c¸c n­íc ERM ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« nh»m thùc hiÖn c¸c tiªu chÝ cña HiÖp ­íc Masstricht ®· lµm t¨ng sù æn ®Þnh cña m«i tr­êng tiÒn tÖ vµ tû gi¸ hèi ®o¸i ë ch©u ¢u tõ sau n¨m 1993. §Ó ®ñ ®iÒu kiÖn tham gia khu vùc ®ång tiÒn chung, c¸c n­íc thµnh viªn ph¶i ®¹t ®­îc tû lÖ l¹m ph¸t vµ l·i suÊt (trªn thùc tÕ lµ th­íc ®o møc l¹m ph¸t dù kiÕn) lÇn l­ît kh«ng v­ît qu¸ 2% vµ 1,5% so víi møc trung b×nh cña ba n­íc thµnh viªn cã tû lÖ l¹m ph¸t thÊp nhÊt. Hai tiªu chÝ nµy chñ yÕu nh»m môc ®Ých h¹n chÕ sù biÕn ®éng cña tû gi¸ thùc tÕ khi tû gi¸ danh nghÜa ®· ®­îc Ên ®Þnh. Thªm vµo ®ã, c¸c n­íc nµy cßn ph¶i duy tr× ®­îc tû gi¸ æn ®Þnh trong biªn ®é cho phÐp cña ERM mµ kh«ng ®¬n ph­¬ng ®iÒu chØnh tû gi¸ trung t©m trong Ýt nhÊt hai n¨m tr­íc khi gia nhËp khu vùc ®ång tiÒn chung. §iÒu nµy sÏ buéc c¸c n­íc thµnh viªn t­¬ng lai khi ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ph¶i c©n nh¾c ®Õn lîi Ých cña c¶ khèi chø kh«ng chØ lµ lîi Ých cña n­íc m×nh. Ngoµi ra, cã hai tiªu chÝ vÒ møc th©m hôt ng©n s¸ch kh«ng qu¸ 3% GDP vµ tû lÖ nî/GDP kh«ng qu¸ 60% hay chÝ Ýt còng ®ang gi¶m xuèng møc nµy víi mét tèc ®é tho¶ ®¸ng. Môc ®Ých cña hai tiªu chÝ nµy lµ ®Ó tr¸nh sù mÊt c©n ®èi cña mét n­íc thµnh viªn ¶nh h­ëng tiªu cùc ®Õn mét n­íc thµnh viªn kh¸c th«ng qua ¸p lùc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ láng qu¸ møc hay thËm chÝ lµ cho vay ®Ó cøu nguy cho chÝnh phñ n­íc ®ã. C¸c n­íc Liªn minh ch©u ¢u ®Æc biÖt coi träng sù æn ®Þnh vÒ mÆt tµi kho¸. HiÖp ­íc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn cña Liªn minh thËm chÝ cßn ®Ò ra ®iÒu kho¶n ph¹t ®èi víi n­íc nµo ®Ó cho møc th©m hôt tµi chÝnh qu¸ 3%. HiÖp ­íc Masstricht mét phÇn nh»m môc ®Ých t¹o ra mét c¬ chÕ lo¹i bá nh÷ng n­íc thµnh viªn mµ khi ®· tham gia liªn minh tiÒn tÖ cã thÓ kh«ng muèn ¸p dông mét chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« thËn träng, vµ khi ®ã sÏ lµm ¶nh h­ëng tiªu cùc ®Õn c¸c n­íc thµnh viªn kh¸c trong liªn minh. Môc ®Ých cuèi cïng lµ ®Ó h¹n chÕ sù biÕn ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ gi÷a c¸c n­íc thµnh viªn EMU vµ tr¸nh kh¶ n¨ng mét sè n­íc thi hµnh chÝnh s¸ch tµi kho¸ láng, dÉn ®Õn ¸p lùc l¹m ph¸t trong toµn bé liªn minh. Réng h¬n n÷a, c¸c tiªu chÝ nµy cßn nh»m t¹o ra mét m«i tr­êng æn ®Þnh gi¸ c¶ vµ dÇn dÇn chuyÓn c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« tõ phôc vô lîi Ých cña tõng n­íc sang phôc vô lîi Ých cña c¶ liªn minh. Nh­ vËy, ®iÒu chØnh kinh tÕ ®Ó héi nhËp lµ mét tiÒn ®Ò quan träng ®Ó tr¸nh sù bÊt æn ®Þnh vÒ kinh tÕ vÜ m« do nh÷ng thay ®æi trong kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ g©y ra, vµ do ®ã, lµ mét yªu cÇu quan träng trong giai ®o¹n chuÈn bÞ cho sù ra ®êi cña mét ®ång tiÒn chung. Nh­ng liÖu ASEAN cã thÓ ¸p dông chÝnh s¸ch nh­ EU ®· lµm hay kh«ng? VÒ vÊn ®Ò nµy, cÇn ghi nhí r»ng: Thø nhÊt, mét mÆt t×nh h×nh ch©u ¢u nh÷ng n¨m 1990 vµ t×nh h×nh ASEAN ngµy nay cã nhiÒu ®iÓm kh¸c nhau. ë ch©u ¢u, qu¸ tr×nh ®iÒu chØnh kinh tÕ ®Ó héi nhËp theo HiÖp ­íc Masstricht thµnh c«ng lµ do sù ra ®êi cña ®ång tiÒn chung lµ mét ®iÒu hoµn toµn ch¾c ch¾n vµ c¸c n­íc thµnh viªn cã mét môc tiªu râ rµng lµ tham gia vµo khu vùc ®ång tiÒn chung ®ã. MÆt kh¸c, sù héi nhËp nµy trªn thùc tÕ ®· diÔn ra vµ ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng kÓ tõ l©u tr­íc khi lÞch tr×nh cô thÓ ®i ®Õn EMU ®­îc c«ng bè. Nãi chung, kinh nghiÖm cña c¸c n­íc ch©u ¢u cho thÊy r»ng chÝnh s¸ch tµi kho¸ vµ tiÒn tÖ nh»m môc ®Ých æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m« lµ mét tiÒn ®Ò ®Ó æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i. Vµ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ chung vµ/hoÆc c¸c tho¶ thuËn tû gi¸ hèi ®o¸i chØ cã thÓ thµnh c«ng nÕu c¸c chÝnh s¸ch nµy ®­îc tiÕn hµnh kÕt hîp víi mét chÝnh s¸ch nh»m ®iÒu chØnh kinh tÕ vÜ m« ®Ó héi nhËp. 4.3 ThiÕt lËp mét c¬ chÕ liªn kÕt tû gi¸ Nh×n l¹i qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña c¬ chÕ liªn kÕt tû gi¸ ë ch©u ¢u, chóng ta cã thÓ thÊy c¬ chÕ nµy ®· tr¶i qua ba giai ®o¹n lín nh­ sau: Giai ®o¹n mét b¾t ®Çu tõ khi thµnh lËp Céng ®ång vµo n¨m 1957 cho ®Õn khi thiÕt lËp HÖ thèng tiÒn tÖ ch©u ¢u n¨m 1979. Sù phèi hîp trªn lÜnh vùc tû gi¸ hèi ®o¸i ë giai ®o¹n nµy nh×n chung cßn láng lÎo, kÓ c¶ trong khu«n khæ HÖ thèng Bretton Woods còng nh­ c¬ chÕ "Con r¾n tiÒn tÖ" cña c¸c n­íc ch©u ¢u. Trªn thùc tÕ, c¸c n­íc ®Òu ®· nhËn thÊy nhu cÇu phèi hîp trong lÜnh vùc tû gi¸ hèi ®o¸i còng nh­ chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ vµ ®· thµnh lËp mét sè uû ban nh»m môc ®Ých thóc ®Èy c¸c ho¹t ®éng nµy nh­ Héi ®ång c¸c Bé tr­ëng Tµi chÝnh, Uû ban ch©u ¢u, Héi ®ång c¸c thèng ®èc NHTW cña Céng ®ång... Tuy nhiªn, sau khi hÖ thèng Bretton Woods sôp ®æ vµ cuéc khñng ho¶ng dÇu löa lÇn thø nhÊt næ ra n¨m 1973, c¸c n­íc ®· kh«ng thÓ thèng nhÊt ®­îc vÒ mét biÖn ph¸p ®èi phã chung. Mçi n­íc tù ®­a ra chÝnh s¸ch tµi kho¸ vµ tiÒn tÖ riªng cña m×nh ®Ó ®èi phã vµ tû gi¸ hèi ®o¸i cµng trë nªn bÊt æn ®Þnh. Cuèi cïng, c¸c n­íc ¸p dông chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« láng ®· buéc ph¶i rót lui khái c¬ chÕ "Con r¾n tiÒn tÖ" vµ th¶ næi ®ång tiÒn cña m×nh. Giai ®o¹n hai ®­îc ®¸nh dÊu b»ng sù ra ®êi cña HÖ thèng tiÒn tÖ ch©u ¢u vµ kÐo dµi ®Õn khi x¶y ra cuéc khñng ho¶ng c¬ chÕ tû gi¸ ERM vµo n¨m 1992-1993. Giai ®o¹n nµy, c¸c n­íc ch©u ¢u ®· ®¹t ®­îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ trong lÜnh vùc liªn kÕt tû gi¸ hèi ®o¸i, vµ dÇn dÇn ®· ®¹t ®­îc mét møc ®é phèi hîp ®¸ng kÓ trong lÜnh vùc chÝnh s¸ch tµi chÝnh, tiÒn tÖ. Giai ®o¹n ®Çu cña HÖ thèng tiÒn tÖ ch©u ¢u còng gÆp ph¶i nh÷ng vÊn ®Ò hÖt nh­ giai ®o¹n "Con r¾n tiÒn tÖ", c¸c n­íc thµnh viªn liªn tôc ph¶i ®iÒu chØnh tû gi¸ hèi ®o¸i. Tuy nhiªn, dÇn dÇn, víi mét ng©n hµng trung ­¬ng ®éc lËp vµ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ theo ®uæi môc tiªu æn ®Þnh gi¸ c¶, ®ång Mark §øc ®· trë thµnh n­íc neo gi¸ danh nghÜa cho ®ång tiÒn c¸c n­íc trong hÖ thèng. Mét sè n­íc, cô thÓ nh­ Ph¸p, ®· sö dông tû gi¸ hèi ®o¸i so víi ®ång D-Mark lµm ph­¬ng tiÖn chÝnh ®Ó æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«. C¸c lÇn ®iÒu chØnh tû gi¸ trë nªn th­a h¬n vµ kÓ tõ n¨m 1987 cho ®Õn cuéc khñng ho¶ng cña ERM vµo n¨m 1992 th× kh«ng cã lÇn ®iÒu chØnh tû gi¸ trung t©m nµo. Thêi kú cuèi cña giai ®o¹n nµy ®· chøng kiÕn mét cuéc khñng ho¶ng tû gi¸, Italia vµ Anh rêi bá c¬ chÕ tû gi¸ cßn biªn ®é dao ®éng cña c¸c n­íc cßn l¹i ®­îc më réng tíi ±15%. Giai ®o¹n cuèi cïng b¾t ®Çu tõ n¨m 1993 vµ kÐo dµi cho tíi nay. §©y lµ giai ®o¹n phèi hîp chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« thµnh c«ng víi c¸c môc tiªu chung vÒ c¸c chÝnh s¸ch tµi kho¸, tiÒn tÖ, vµ tû gi¸ hèi ®o¸i theo HiÖp ­íc Masstrict. ViÖc biªn ®é dao ®éng ®­îc më réng tíi ±15% vµo th¸ng 8/1993 ®· cho phÐp c¸c n­íc cã ®­îc mét sù linh ho¹t nµo ®ã trong vÊn ®Ò tû gi¸ hèi ®o¸i, gi¶m bít sù c¨ng th¼ng cña thÞ tr­êng ngo¹i hèi vµ nguy c¬ c¸c cuéc tÊn c«ng ®Çu c¬. Giai ®o¹n nµy ®em l¹i mét bµi häc bæ Ých cho bÊt cø nhãm n­íc nµo xem xÐt viÖc thµnh lËp mét liªn minh tiÒn tÖ trong t­¬ng lai. Trong ®iÒu kiÖn ngµy nay, c¸c dßng vèn cµng ngµy cµng ®­îc tù do di chuyÓn, g©y khã kh¨n cho viÖc æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i. ChÝnh v× vËy, ®Ó h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ, ASEAN sÏ ph¶i c©n nh¾c phèi hîp vµ liªn kÕt chÝnh s¸ch tû gi¸ ngay tõ b©y giê, ®ång thêi víi viÖc h×nh thµnh thÞ tr­êng chung vµ æn ®Þnh m«i tr­êng kinh tÕ vÜ m«. Nh­ kinh nghiÖm cña ch©u ¢u ®· cho thÊy, viÖc phèi hîp vµ liªn kÕt tû gi¸ sÏ t¹o thuËn lîi cho viÖc æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«, ®«ng thêi gióp tr¸nh ®­îc nh÷ng vÊn ®Ò trong viÖc æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i khi c¸c c¸c rµo c¶n ®èi víi viÖc di chuyÓn vèn ®· ®­îc dì bá. 4.4 T¹o lËp mét ®ång tiÒn khu vùc vµ h×nh thµnh mét ng©n hµng trung ­¬ng ®éc lËp víi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thèng nhÊt Mét liªn minh tiÒn tÖ kh«ng thÓ tån t¹i nÕu thiÕu mét ®ång tiÒn chung. ë Liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u, ®ång tiÒn chung víi tªn gäi ®ång Euro ®· ®­îc ph¸t triÓn tõ ®¬n vÞ kÕ to¸n cña ch©u ¢u lªn thµnh ®¬n vÞ tiÒn tÖ ch©u ¢u, ®ång ECU. So víi ®¬n vÞ kÕ to¸n ch©u ¢u, ®ång ECU tån t¹i víi mét h×nh th¸i cô thÓ h¬n, kh«ng chØ ®­îc sö dông ®Ó tÝnh to¸n mµ cßn ®­îc sö dông lµm gi¸ trÞ trung t©m cña c¬ chÕ tiÒn tÖ ch©u ¢u, lµm c¬ së ®Ó nhËn biÕt sù biÕn ®éng khái biªn ®é cho phÐp cña mét ®ång tiÒn thµnh viªn, lµm ph­¬ng tiÖn thanh to¸n trong c¸c giao dÞch gi÷a c¸c NHTW trong Céng ®ång. Sau ®ã, khi ®· chuÈn bÞ ®Çy ®ñ c¸c tiÒn ®Ò kh¸c, ngµy 1/1/1999, mét ®ång tiÒn chung, ®ång Euro, ®· chÝnh thøc ra ®êi vµ tån t¹i víi ®Çy ®ñ c¸c chøc n¨ng cña mét ®ång tiÒn. §ång Euro thay thÕ ®ång ECU víi tû lÖ 1:1 vµ c¸c n­íc ch©u ¢u thËm chÝ ®· chê thªm ba n¨m n÷a tr­íc khi ph¸t hµnh ®ång Euro ®Ó sö dông réng r·i trong d©n chóng. Nãi ®Õn EMU kh«ng thÓ kh«ng nãi ®Õn Ng©n hµng trung ­¬ng ch©u ¢u (ECB) vµ hÖ thèng c¸c NHTW c¸c n­íc thµnh viªn. Trªn thùc tÕ, NHTW ch©u ¢u ®· ®­îc ph¸t triÓn tõ Quü hîp t¸c tiÒn tÖ ch©u ¢u (EMCF) vµ sau nµy lµ ViÖn tiÒn tÖ ch©u ¢u (EMI). Khi EMI ra ®êi, c¸c môc tiªu ho¹t ®éng cña EMCF ®­îc chuyÓn giao cho EMI (1/1994) vµ sau ®ã l¹i ®­îc chuyÓn giao cho HÖ thèng Ng©n hµng trung ­¬ng ch©u ¢u (ESCB) ®¶m nhiÖm (1998). Môc tiªu quan träng nhÊt cña ECB lµ duy tr× sù æn ®Þnh gi¸ c¶ cña toµn khu vùc ®ång Euro, v× EU cho r»ng sù æn ®Þnh gi¸ c¶ sÏ lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®Ó t¹o ra mét m«i tr­êng æn ®Þnh ®Ó khuyÕn khÝch c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, t¹o c«ng ¨n viÖc lµm, vµ nãi mét c¸ch tæng qu¸t lµ t¨ng phóc lîi x· héi, do ®ã, sÏ gãp phÇn ®¹t ®­îc c¸c môc tiªu chung cña Céng ®ång. TÊt nhiªn, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña m×nh, rÊt cã thÓ cã nh÷ng giai ®o¹n mét hoÆc mét vµi n­íc thµnh viªn muèn hy sinh môc tiªu æn ®Þnh gi¸ c¶ ®Ó gi¶i quyÕt c¸c ­u tiªn kh¸c, nh­ vÊn ®Ò thÊt nghiÖp ch¼ng h¹n. ChÝnh v× vËy mµ sù tån t¹i cña mét ng©n hµng trung ­¬ng ®éc lËp víi mét chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thèng nhÊt lµ mét ®iÒu kiÖn v« cïng quan träng cho sù tån t¹i cña mét liªn minh tiÒn tÖ. Ng©n hµng trung ­¬ng cña liªn minh vµ hÖ thèng c¸c ng©n hµng trung ­¬ng quèc gia ph¶i ®¶m b¶o sù ®éc lËp trong qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh vµ thùc thi c¸c nhiÖm vô vÒ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña m×nh. ChØ khi cã ®­îc sù ®éc lËp ®ã th× môc tiªu æn ®Þnh gi¸ c¶ míi cã thÓ ®­îc thùc hiÖn mét c¸ch hiÖu qu¶. Trªn thùc tÕ, hÖ thèng ng©n hµng trung ­¬ng ch©u ¢u ®· vµ ®ang tån t¹i ®éc lËp, kh«ng chÞu søc Ðp cña mét thÕ lùc chÝnh trÞ nµo nh»m phôc vô cho c¸c môc tiªu vµ lîi Ých ng¾n h¹n cña hä. Hµng n¨m ECB c«ng bè môc tiªu æn ®Þnh gi¸ c¶ cña m×nh vµ cam kÕt thùc hiÖn chóng, d­íi sù gi¸m s¸t vµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch dÔ dµng cña tÊt c¶ c¸c n­íc thµnh viªn. Tãm l¹i, mét liªn minh tiÒn tÖ nhÊt thiÕt sÏ ®ßi hái sù ra ®êi mét ng©n hµng trung ­¬ng vµ mét ®ång tiÒn chung. Vµ ®Ó ra ®êi mét ng©n hµng vµ mét ®ång tiÒn nh­ vËy, ®ßi hái ph¶i cã mét qu¸ tr×nh chuÈn bÞ nh­ tån t¹i mét thÓ chÕ khu vùc d­íi d¹ng quü tiÒn tÖ khu vùc, mét ®¬n vÞ kÕ to¸n hay thanh to¸n chung cña khu vùc. Cã nh­ vËy, ng©n hµng trung ­¬ng vµ ®ång tiÒn chung míi cã thÓ ra ®êi mét c¸ch xu«n xÎ vµ hiÖu qu¶ Ch­¬ng II: Kh¶ n¨ng, lîi Ých vµ lé tr×nh tiÕn tíi ®ång tiÒn chung ASEAN II.1 Kh¶ n¨ng h×nh thµnh mét ®ång tiÒn chung ASEAN Qu¸ tr×nh thµnh lËp mét liªn minh tiÒn tÖ ë ASEAN ch¾c ch¾n còng ph¶i tr¶i qua mét giai ®o¹n mµ EMU ®· tr¶i qua, nghÜa lµ ®¸p øng c¸c tiªu chÝ cô thÓ ®Ó héi nhËp, mét h×nh thøc tho¶ thuËn tû gi¸ nµo ®ã (cã thÓ lµ thiÕt lËp c¸c tû gi¸ trung t©m víi biªn ®é dao ®éng thÝch hîp), thiÕt lËp c¸c quy ®Þnh vÒ tµi kho¸, vÒ c¹nh tranh ë cÊp ®é khu vùc, vµ tù do ho¸ thÞ tr­êng vèn vµ thÞ tr­êng lao ®éng. TÊt nhiªn, ASEAN vµ T©y ¢u cã nhiÒu ®iÓm kh¸c biÖt. Thø nhÊt, ë ASEAN kh«ng cã n­íc nµo cã thÓ gi÷ vai trß trung t©m nh­ §øc ë T©y ¢u, mét nÒn kinh tÕ kh«ng chØ lín vÒ quy m« mµ cßn cã mét qu¸ tr×nh dµi kinh tÕ vÜ m« æn ®Þnh. Thø hai, vµ kh«ng kÐm phÇn quan träng, c¸c n­íc T©y ¢u kh«ng chªnh lÖch vÒ mÆt tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ nh­ c¸c n­íc ASEAN. Tuy nhiªn, xem xÐt kh¶ n¨ng ra ®êi cña mét liªn minh tiÒn tÖ ë ASEAN còng ph¶i dùa trªn viÖc xem xÐt vµ ®¸nh gi¸ c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ ®· ph©n tÝch ë trªn. 1.1 Kh¶ n¨ng h×nh thµnh mét thÞ tr­êng tù do di chuyÓn c¸c yÕu tè Nh­ ®· ph©n tÝch ë trªn, viÖc t¹o ra mét m«i tr­êng tû gi¸ thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn cña th­¬ng m¹i gi÷a c¸c n­íc trong khu vùc, c¹nh tranh lµnh m¹nh chÝnh lµ mét ®éng c¬ quan träng khuyÕn khÝch ASEAN t¨ng c­êng hîp t¸c trong lÜnh vùc tiÒn tÖ vµ tû gi¸. ViÖc t¨ng c­êng héi nhËp trong lÜnh vùc th­¬ng m¹i, c¶ ë cÊp ®é quèc tÕ vµ khu vùc ®Òu lµ c¸ch ®Ó ASEAN hîp t¸c tiÒn tÖ vµ tû gi¸ thµnh c«ng. VÒ mÆt nµy, c¸c n­íc ASEAN hiÖn ®· cam kÕt thiÕt lËp mét Khu vùc Th­¬ng m¹i tù do ASEAN vµo n¨m 2008, vµ ®èi víi mét sè n­íc ph¸t triÓn h¬n lµ n¨m 2003. TÊt nhiªn, mét khu vùc th­¬ng m¹i tù do míi chØ lµ giai ®o¹n ®Çu trªn con ®­êng tiÕn tíi thµnh lËp mét liªn minh tiÒn tÖ 1.1.1 Sù tù do l­u th«ng hµng ho¸ Cho ®Õn nay c¸c n­íc ASEAN ®· ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ trong viÖc t¹o lËp mét thÞ tr­êng hµng ho¸ tù do l­u th«ng. Nh÷ng nç lùc trong viÖc c¾t gi¶m thuÕ quan theo CEPT trong nh÷ng n¨m qua ®· gãp phÇn lµm cho møc thuÕ trung b×nh cña c¸c s¶n phÈm CEPT trong khu vùc ®· gi¶m tõ 12,76% n¨m 1993 xuèng 2.63% (dù tÝnh)vµo n¨m 2003. Víi thµnh tÝch ®ã, c¸c chuyªn viªn kinh tÕ ASEAN ®· b¾t ®Çu th¶o luËn vÒ mét kÕ ho¹ch gi¶m thuÕ xuèng møc 0-5% ®èi víi 8000 mÆt hµng vµo n¨m 2002 vµ thªm 1000 vµo n¨m 2003 trong tæng sè 9103 mÆt hµng ph¶i gi¶m thuÕ xuèng møc nµy. VÒ c¸c hµng rµo phi thuÕ quan, ASEAN ®· ®­a ra ®Þnh nghÜa cô thÓ vÒ c¸c rµo c¶n th­¬ng m¹i phi quan thuÕ ( NTBs) thÝch øng víi viÖc thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ AFTA, ®ång thêi c¸c n­íc ASEAN còng ®· x¸c ®Þnh ®­îc nh÷ng NTBs chñ yÕu t¸c ®éng lªn th­¬ng m¹i néi bé khu vùc, bao gåm thuÕ phô thu h¶i quan, c¸c biÖn ph¸p kü thuËt, nh÷ng yªu cÇu vÒ ®Æc ®iÓm s¶n phÈm vµ c¸c biÖn ph¸p ®éc quyÒn nhãm Ph­¬ng thøc ®Ó lo¹i bá c¸c rµo c¶n kü thuËt mµ c¸c n­íc ASEAN ®­a ra lµ hµi hoµ c¸c tiªu chuÈn s¶n phÈm vµ c«ng nhËn lÉn nhau gi÷a c¸c n­íc thµnh viªn vÒ chÕ ®é h¶i quan. Hîp t¸c h¶i quan còng ®­îc tiÕn hµnh rÊt tÝch cùc trong ph¹m vi ASEAN, th«ng qua héi nghÞ c¸c Tæng côc tr­ëng h¶i quan ASEAN. C¸c vÊn ®Ò quan träng nh­: §iÒu hoµ danh môc thuÕ, c¸c hÖ thèng x¸c ®Þnh trÞ gi¸ h¶i quan, ®¬n gi¶n ho¸ vµ ®iÒu hoµ c¸c thñ tôc h¶i quan, triÓn khai hÖ thèng hµnh lang xanh ®èi víi hµng ho¸ thuéc CEPT vµ vÊn ®Ò ký kÕt HiÖp ®Þnh H¶i quan, ®· lÇn l­ît ®­îc ®­a ra th¶o luËn t¹i c¸c Héi nghÞ. Nh­ vËy, kh¶ n¨ng h×nh thµnh mét khu vùc th­¬ng m¹i hµng ho¸ tù do lµ hoµn toµn hiÖn thùc vµ sÏ ®­îc hoµn tÊt trong t­¬ng lai kh«ng xa. NÕu so s¸nh víi tiªu chÝ cña khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u vÒ héi nhËp thÞ tr­êng hµng ho¸ th× c¸c sè liÖu vÒ th­¬ng m¹i néi bé khèi cña ASEAN còng t­¬ng ®èi thuËn lîi. B¶ng 1. cho thÊy r»ng nÕu tÝnh theo tû träng th­¬ng m¹i trong tæng th­¬ng m¹i th× tû träng trªn 50% cña EU còng nh­ khu vùc ®ång Euro ®Òu cao h¬n nhiÒu møc cña ASEAN vµ Mercosur. Mét nguyªn nh©n lµ do tÇm quan träng cña thÞ tr­êng khu vùc ®èi víi ASEAN vµ EU lµ kh¸c nhau. Tuy nhiªn, nÕu xÐt tíi tû träng th­¬ng m¹i trong GDP, chóng ta thÊy r»ng tû lÖ nµy cña EU vµ ASEAN còng t­¬ng ®èi ®Òu nhau, vµ c¶ hai ®Òu cao h¬n nhiÒu so víi tû lÖ cña Mercosur. Theo lý thuyÕt khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u, tû lÖ th­¬ng m¹i néi bé khu vùc cµng cao th× lîi Ých mµ mét ®ång tiÒn chung mang l¹i cµng lín nhê gi¶m ®­îc chi phÝ giao dÞch vµ nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cña sù biÕn ®éng tû gi¸ ®èi víi th­¬ng m¹i. Còng cÇn nhí r»ng mÆc dï tû träng th­¬ng m¹i néi bé trong tæng l­u l­îng th­¬ng m¹i cña ASEAN kh«ng cao nh­ EU nh­ng æn ®Þnh tû gi¸ khu vùc vÉn cã mét ý nghÜa quan träng ®èi víi ASEAN ®Ó tr¸nh nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cña sù biÕn ®éng tû gi¸ ®èi víi kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng xuÊt khÈu tõ c¸c n­íc ASEAN sang cïng mét thÞ tr­êng thø ba. §iÒu nµy còng cã nghÜa lµ sù phèi hîp tiÒn tÖ vµ tû gi¸ cña ASEAN cã thÓ cã nh÷ng ®iÓm kh¸c víi EU. Ch¼ng h¹n, c¸c n­íc ASEAN cã thÓ sÏ muèn cã mét h×nh thøc neo gi¸ víi bªn ngoµi hoÆc mét ræ tiÒn tÖ cã chøa ®ång tiÒn cña c¸c n­íc b¹n hµng chÝnh. B¶ng 1. Th­¬ng m¹i néi bé khu vùc cña ASEAN vµ c¸c khèi kinh tÕ kh¸c 1995 2000 XuÊt khÈu NhËp khÈu XuÊt khÈu NhËp khÈu % trong tæng th­¬ng m¹i khu vùc ASEAN 5 23.2 17.8 22.4 22.6 ASEAN 25.3 19.1 23.9 24.3 EU 62.4 61.0 62.1 57.9 Khu vùc Euro 52.1 51.3 50.8 48.1 Mercosur 22.6 20.3 23.5 23.9 % trong tæng GDP khu vùc ASEAN 5 11.7 9.9 17.0 14.6 ASEAN 12.6 10.5 17.6 15.3 EU 14.6 13.6 18.0 16.8 Khu vùc Euro 12.2 11.2 15.6 14.6 Mercosur 1.9 1.8 2.3 2.5 (Nguån: IMF, World Economic Outlook, Direction of Trade Statistics,World Bank World Development Indicators, 2001) ASEAN 5: Indonesia, Malaysia, Philipin, Singapore, vµ Th¸i Lan Mercosur: Achentina, Brazil, Paraguay, Uruguay, Bolivia vµ Chile Nh­ vËy, kh¶ n¨ng h×nh thµnh mét thÞ tr­êng thèng nhÊt vÒ hµng ho¸, b­íc ®Çu tiªn trªn con ®­êng tiÕn tíi mét liªn minh tiÒn tÖ ASEAN lµ hoµn toµn ch¾c ch¾n. Vµ nh­ c¶ lý thuyÕt vÒ khu vùc tiÒn tÖ tèi ­u vµ thùc tiÔn cña EMU ®· cho thÊy, mét khi hµng ho¸ ®· ®­îc tù do l­u th«ng gi÷a c¸c n­íc ASEAN, yªu cÇu æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a c¸c n­íc thµnh viªn sÏ cµng ®­îc cñng cè thªm, thóc ®Èy c¸c n­íc nµy thiÕt lËp mét c¬ chÕ æn ®Þnh tû gi¸. 1.1.2 Sù tù do di chuyÓn c¸c dßng vèn vµ lao ®éng Nãi ®Õn kh¶ n¨ng ASEAN trë thµnh mét khu vùc tù do di chuyÓn c¸c dßng vèn, ch¾c ch¾n ph¶i nh¾c ®Õn HiÖp ®Þnh khung vÒ khu vùc ®Çu t­ ASEAN (AIA) víi hai môc tiªu chÝnh nh­ sau: Thø nhÊt, x©y dùng mét Khu vùc ®Çu t­ ASEAN cã m«i tr­êng ®Çu t­ th«ng tho¸ng vµ râ rµng h¬n nh»m thu hót ®Çu t­ tõ c¶ nguån trong vµ ngoµi ASEAN; cïng thóc ®Èy ASEAN thµnh mét khu vùc ®Çu t­ hÊp dÉn; cñng cè vµ t¨ng c­êng tÝnh c¹nh tranh trªn c¸c lÜnh vùc kinh tÕ cña ASEAN; gi¶m dÇn hoÆc lo¹i bá nh÷ng quy ®Þnh vµ ®iÒu kiÖn ®Çu t­ cã thÓ c¶n trë c¸c dßng ®Çu t­ vµ sù ho¹t ®éng cña c¸c dù ¸n ®Çu t­ trong ASEAN; Thø hai, ®¶m b¶o r»ng viÖc thùc hiÖn nh÷ng môc tiªu trªn sÏ gãp phÇn h­íng tíi tù do l­u chuyÓn ®Çu t­ vµo n¨m 2020. §Ó hoµn thµnh c¸c môc tiªu trªn, c¸c n­íc ASEAN sÏ thùc hiÖn: Mét ch­¬ng tr×nh hîp t¸c ®Çu t­ ASEAN nh»m khuyÕn khÝch ®Çu t­ m¹nh mÏ h¬n tõ c¸c n­íc ASEAN vµ c¸c n­íc ngoµi ASEAN; ChÕ ®é ®èi xö quèc gia ®­îc dµnh cho c¸c nhµ ®Çu t­ ASEAN vµo n¨m 2010 vµ cho tÊt c¶ c¸c nhµ ®Çu t­ vµo n¨m 2020; TÊt c¶ c¸c ngµnh nghÒ ®­îc më cöa cho c¸c nhµ ®Çu t­ ASEAN vµo n¨m 2010 vµ cho tÊt c¶ c¸c nhµ ®Çu t­ vµo n¨m 2020; Khu vùc kinh doanh ®ãng vai trß to lín h¬n trong c¸c nç lùc hîp t¸c vÒ ®Çu t­ vµ c¸c ho¹t ®éng cã liªn quan trong ASEAN; Di chuyÓn tù do h¬n vÒ vèn, lao ®éng lµnh nghÒ, chuyªn gia vµ c«ng nghÖ gi÷a c¸c quèc gia thµnh viªn. Hoµn thµnh kÕ ho¹ch AIA nãi trªn, c¸c n­íc ASEAN sÏ hoµn thµnh tiÕp b­íc thø hai trªn con ®­êng tiÕn tíi mét liªn minh tiÒn tÖ ASEAN mµ Céng ®ång ch©u ¢u còng ph¶i tíi n¨m 1992 míi hoµn thµnh. C¸c nghiªn cøu cña c¸c nhµ kinh tÕ trªn thÕ giíi ®· thËm chÝ cßn kÕt luËn r»ng so víi c¸c n­íc EU vµo thêi ®iÓm ký kÕt HiÖp ­íc Masstricht, ASEAN cã møc ®é tù do di chuyÓn lao ®éng vµ vèn t­¬ng ®èi cao. Ch¼ng h¹n, c«ng nh©n tõ c¸c n­íc In®«nªxia, Malaixia, Philippin vµ Th¸i Lan chiÕm kho¶ng 10% lao ®éng cã viÖc lµm t¹i Singapore, vµ chiÕm kho¶ng 2% lùc l­îng lao ®éng cña c¸c n­íc xuÊt khÈu lao ®éng. §©y lµ nh÷ng dÊu hiÖu cho thÊy r»ng khu vùc hoµn toµn cã nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Çu tiªn ®Ó t¹o lËp mét ®ång tiÒn chung. 1.2 Kh¶ n¨ng æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m« cña khèi ¤n ®Þnh kinh tÕ vÜ m« lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn quan träng ®Ó h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ tiÒn tÖ. M«i tr­êng kinh tÕ vÜ m« cña c¸c n­íc thµnh viªn t­¬ng lai cµng æn ®Þnh th× c¸c n­íc nµy cµng Ýt cÇn ph¶i sö dông ®Õn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña riªng n­íc m×nh ®Ó ®èi phã víi c¸c có sèc, vµ nh­ vËy sÏ s½n sµng tham gia vµo mét khu vùc ®ång tiÒn chung h¬n. Kinh nghiÖm cña EMU thËm chÝ cßn cho thÊy r»ng æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m« vµ æn ®Þnh tû gi¸ lµ hai môc tiªu hç trî cho nhau, nghÜa lµ thùc hiÖn tèt mét môc tiªu sÏ hç trî viÖc thùc hiÖn môc tiªu kia. B¶ng 2. T×nh h×nh ng©n s¸ch chÝnh phñ mét sè n­íc ch©u ¸ % GDP 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 Trung Quèc -1,5 -1,8 -3,0 -4,0 -3,6 -3,2 -3,2 Hµn Quèc 1,0 -0,9 -3,8 -2,7 2,5 2,0 1,2 ASEAN Indonesia -0,6 -2,1 -1,5 -2,3 -3,7 -2,5 Malaysia -2,6 -1,8 -4,1 -4,2 -5,9 -3,5 Philippines -0,6 -2,1 -1,5 -3,4 -4,1 Singapore 9,3 9,2 3,6 4,5 7,9 6,3 3,1 Thailand 2,8 -3,2 -8,4 -12,3 -4,1 (Nguån: WB vµ IMF (WEO 12/2001)) Trªn thùc tÕ, tuy cßn mét sè thµnh viªn kÐm ph¸t triÓn vµ kinh tÕ vÜ m« kh«ng æn ®Þnh, nhiÒu n­íc trong ASEAN thêi gian qua ®· ®¹t ®­îc tû lÖ l¹m ph¸t t­¬ng ®èi thÊp vµ møc th©m hôt ng©n s¸ch vµ nî chÝnh phñ trong GDP nhá. MÆc dï nh÷ng n¨m gÇn ®©y, khñng ho¶ng vµ suy tho¸i kinh tÕ khu vùc ®· lµm m«i tr­êng kinh tÕ vÜ m« khu vùc kÐm æn ®Þnh h¬n tr­íc nh­ng tû lÖ th©m hôt ng©n s¸ch cña c¸c n­íc ASEAN vÉn gi÷ ë møc thÊp so víi møc cña c¸c nÒn kinh tÕ ®ang chuyÓn ®æi kh¸c. Tuy c¸c chØ sè kinh tÕ vÜ m« kh«ng ®ång ®Òu nh­ cña khu vùc ®ång tiÒn chung Ch©u ¢u, nh­ng m«i tr­êng kinh tÕ vÜ m« cña ASEAN vÉn ®­îc coi lµ t­¬ng ®èi æn ®Þnh vµ thuËn lîi cho viÖc h×nh thµnh mét liªn._. th­¬ng m¹i cßn cÇn khai th¸c triÖt ®Ó thÕ m¹nh cña chÝnh s¸ch kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®Ó t¨ng c­êng tÝnh n¨ng ®éng vµ kh¶ n¨ng thÝch øng nhanh. Mét trong nh÷ng hÖ qu¶ tÊt yÕu cña héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu vµ bè trÝ l¹i nguån lùc. D­íi søc Ðp c¹nh tranh mét ngµnh s¶n xuÊt kh«ng hiÖu qu¶ cã thÓ sÏ ph¶i mÊt ®i ®Ó nh­êng chç cho mét ngµnh kh¸c cã hiÖu qu¶ h¬n. Qu¸ tr×nh nµy sÏ diÔn ra mét c¸ch su«n sÎ h¬n, víi chi phÝ thÊp h¬n nÕu nÒn kinh tÕ cã ®­îc tÝnh n¨ng ®éng vµ kh¶ n¨ng thÝch øng cÇn thiÕt. §èi víi n­íc ta, hai ®Æc tÝnh nµy sÏ ®­îc t¨ng c­êng nÕu khai th¸c ®­îc hÕt thÕ m¹nh cña chÝnh s¸ch kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn. ChÝnh s¸ch th­¬ng m¹i mét mÆt cÇn thóc ®Èy viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ cña c¸c doanh nghiÖp quèc doanh, mÆt kh¸c cÇn khuyÕn khÝch sù ph¸t triÓn cña c¸c thµnh phÇn kh¸c trong lÜnh vùc xuÊt nhËp khÈu, trong ®ã ®Æc biÖt chó träng tíi c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh ®Ó tËn dông triÖt ®Ó tiÒm n¨ng vµ kh¶ n¨ng thÝch øng nhanh cña hä. Thø ba, chÝnh s¸ch th­¬ng m¹i còng cÇn h­íng tíi mét sù thay ®æi c¨n b¶n vÒ ®èi t­îng vµ ph­¬ng thøc qu¶n lý nhËp khÈu. HiÖn nay ®Ó ®iÒu tiÕt hµng ho¸ xuÊt nhËp khÈu, chóng ta cßn dïng nhiÒu biÖn ph¸p phi thuÕ quan. C¸c c«ng cô nµy ®Òu lµ ®èi t­îng ph¶i b·i bá trong tiÕn tr×nh héi nhËp. TiÕn tr×nh lo¹i bá c¸c hµng rµo phi thuÕ cÇn ®­îc tiÕn hµnh kÕt hîp chÆt chÏ víi viÖc c¾t gi¶m thuÕ quan. ChÝnh phñ vµ c¸c Bé ngµnh cÇn xem xÐt lo¹i bá nh÷ng biÖn ph¸p kh«ng cÇn thiÕt, ®¬n gi¶n ho¸ c¸c biÖn ph¸p cßn l¹i, t¹o ®iÒu kiÖn cho ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. Tr­íc hÕt, chóng ta nªn b¾t ®Çu b»ng c¸c biÖn ph¸p qu¶n lý hµnh chÝnh, tiÕp ®Õn lµ c¸c biÖn ph¸p phi thuÕ quan phæ th«ng nh­ giÊy phÐp, h¹n ng¹ch. §èi víi nh÷ng mÆt hµng vÉn cÇn duy tr× giÊy phÐp, Bé Th­¬ng m¹i t¨ng c­êng phèi hîp víi c¸c Bé, ngµnh chøc n¨ng c¶i tiÕn c¸c thñ tôc cÊp giÊy phÐp, b·i bá c¬ chÕ "xin - cho", t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam xuÊt nhËp khÈu. ViÖt Nam cÇn tù do ho¸ hoµn toµn quyÒn kinh doanh xuÊt nhËp khÈu ®Ó tÊt c¶ c¸c mÆt hµng kh«ng ph¶i chÞu h¹n chÕ ®Þnh l­îng (trõ c¸c mÆt hµng v× lý do søc khoÎ, an ninh, m«i tr­êng) vµ ®­îc nhËp khÈu tù do víi møc thuÕ suÊt thÝch hîp. §èi víi nh÷ng mÆt hµng cÇn ®­îc b¶o hé ®Ó duy tr× sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt trong n­íc còng cÇn lo¹i bá dÇn c¸c quy ®Þnh vÒ giÊy phÐp nhËp khÈu vµ h¹n ng¹ch, chuyÓn sang b¶o hé b»ng thuÕ quan cao trong thêi gian ®Çu sau ®ã, c¾t gi¶m dÇn thuÕ quan ®Ó tr¸nh t­ t­ëng tr«ng chê vµo b¶o hé cña c¸c doanh nghiÖp vµ thùc hiÖn c¸c cam kÕt theo CEPT. §ång thêi trong khu«n khæ AFTA, ViÖt Nam cïng víi c¸c n­íc ASEAN sÏ ký c¸c HiÖp ®Þnh thõa nhËn c¸c tiªu chuÈn kü thuËt, vÖ sinh, an toµn, chÊt l­îng cña nhau, xo¸ bá nh÷ng rµo c¶n kü thuËt trong th­¬ng m¹i néi bé khèi. §ång thêi, ViÖt Nam cÇn bæ sung, hoµn thiÖn chÝnh s¸ch th­¬ng m¹i b»ng c¸c c«ng cô qu¶n lý xuÊt nhËp khÈu tiªn tiÕn nh­ h¹n ng¹ch thuÕ quan, thuÕ tuyÖt ®èi, thuÕ chèng ph¸ gi¸, thuÕ chèng trî cÊp, phÝ m«i tr­êng vµ c¸c biÖn ph¸p chèng chuyÓn gi¸ ®èi víi mét sè lo¹i hµng ho¸ nhËp khÈu ®Ó b¶o hé s¶n xuÊt trong n­íc, b¶o ®¶m th­¬ng m¹i c«ng b»ng vµ b¶o vÖ m«i tr­êng. §©y lµ c«ng cô ®­îc c¸c n­íc dïng phæ biÕn vµ kh«ng bÞ lo¹i bá trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn CEPT/AFTA. Nh­ vËy, chÝnh s¸ch th­¬ng m¹i cña ViÖt Nam cÇn ph¶i lo¹i bá c¸c quy ®Þnh kh«ng phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ ®ång thêi bæ sung nh÷ng c«ng cô qu¶n lý tiªn tiÕn ®­îc c¸c n­íc thõa nhËn vµ ¸p dông. 2.2 Söa ®æi vµ hoµn thiÖn hÖ thèng thuÕ Mét trong nh÷ng yªu cÇu cña qu¸ tr×nh thùc hiÖn CEPT/AFTA h­íng tíi h×nh thµnh ®ång tiÒn chung lµ ph¶i ®iÒu chØnh hÖ thèng thuÕ, mµ quan träng nhÊt lµ thuÕ xuÊt khÈu, nhËp khÈu. §ång thêi, hÖ thèng thuÕ cña ViÖt Nam hiÖn nay vÉn cßn nhiÒu ®iÓm ch­a hîp lý cÇn ph¶i söa ®æi vµ hoµn thiÖn. ViÖc ®iÒu chØnh hÖ thèng thuÕ ph¶i ®¸p øng mét sè nguyªn t¾c: - §iÒu chØnh hÖ thèng thuÕ cña ViÖt Nam ph¶i thóc ®Èy quan hÖ th­¬ng m¹i gi÷a ViÖt Nam vµ c¸c n­íc trong khu vùc ASEAN, t¨ng c­êng søc c¹nh tranh so víi c¸c n­íc trong khu vùc ®Ó thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi. - Ph¸t huy néi lùc cña nÒn kinh tÕ vµ ®ãng gãp nguån thu cho ng©n s¸ch Nhµ n­íc. ViÖc c¾t gi¶m thuÕ nhËp khÈu theo cam kÕt ph¶i ®i cïng víi viÖc ®iÒu chØnh c¸c lo¹i thuÕ néi ®Þa hîp lý h¬n, chèng thÊt thu thuÕ ®Ó kh«ng ¶nh h­ëng ®Õn nguån thu ng©n s¸ch Nhµ n­íc. - ThuÕ xuÊt khÈu, nhËp khÈu ph¶i lµ c«ng cô ®iÒu tiÕt xuÊt nhËp khÈu ®Ó tiÕn tíi bá h¹n chÕ xuÊt nhËp khÈu theo h¹n ng¹ch vµ ®Þnh h­íng. Nh÷ng ®iÒu chØnh vÒ chÝnh s¸ch thuÕ ®­îc x¸c ®Þnh theo hai môc tiªu chÝnh: cè g¾ng h¹n chÕ phÇn gi¶m thu ng©n s¸ch khi thùc hiÖn c¸c cam kÕt vÒ gi¶m thuÕ nhËp khÈu, ®ång thêi sö dông hÖ thèng thuÕ nh­ mét c«ng cô kinh tÕ vÜ m« ®Ó khuyÕn khÝch s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu, gãp phÇn n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng hãa ViÖt Nam. Hai môc tiªu nµy cÇn ®­îc thùc hiÖn th«ng qua toµn bé hÖ thèng thuÕ v× t¸c ®éng ®Õn c¸c nhµ s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu kh«ng chØ cã thuÕ xuÊt khÈu, nhËp khÈu mµ c¶ c¸c lo¹i thuÕ kh¸c. Tr­íc hÕt, hÖ thèng thuÕ cÇn ph¶i ®­îc ®iÒu chØnh mét c¸ch toµn diÖn, kh¾c phôc nh÷ng bÊt cËp cña tÊt c¶ c¸c s¾c thuÕ nh»m h¹n chÕ thÊt thu thuÕ cho ng©n s¸ch Nhµ n­íc, ®ång thêi t¹o sù c«ng b»ng cho c¸c doanh nghiÖp, thóc ®Èy s¶n xuÊt trong n­íc ph¸t triÓn. Trong thêi gian qua, chÝnh s¸ch thuÕ, víi vai trß lµ c«ng cô qu¶n lý vÜ m« trong nÒn kinh tÕ ®· thÓ hiÖn rÊt râ sù ­u ®·i, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c doanh nghiÖp gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hµng xuÊt khÈu, t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng ho¸ ViÖt Nam trªn thÞ tr­êng quèc tÕ, khuyÕn khÝch ®Çu t­ vèn vµo s¶n xuÊt chÕ biÕn hµng xuÊt khÈu, b­íc ®Çu thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu xuÊt khÈu theo h­íng: gi¶m xuÊt khÈu hµng nguyªn liÖu th«, t¨ng xuÊt khÈu hµng ho¸ ®· qua chÕ biÕn cã gi¸ trÞ gia t¨ng cao, tËn dông nguyªn liÖu vµ lao ®éng trong n­íc. Tuy nhiªn, nh÷ng thµnh tùu nãi trªn vÉn cßn thÊp so víi tiÒm n¨ng vµ kh¶ n¨ng ph¸t triÓn cña n­íc ta. §Ó tiÕp tôc khuyÕn khÝch ®Çu t­ s¶n xuÊt trong n­íc, khuyÕn khÝch xuÊt khÈu, ®ãn tr­íc qu¸ tr×nh héi nhËp vµ h¹n chÕ tèi ®a c¸c bÊt lîi cho s¶n xuÊt trong n­íc khi trë thµnh thµnh viªn AFTA còng nh­ WTO, trong thêi gian tíi chÝnh s¸ch thuÕ nªn ®iÒu chØnh theo h­íng sau: - TiÕp tôc më réng nh÷ng ­u ®·i vÒ thuÕ gi¸n thu (cô thÓ lµ ¸p dông thuÕ suÊt 0% thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng, kh«ng thu thuÕ xuÊt khÈu vµ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt víi hÇu hÕt hµng xuÊt khÈu, kh«ng thu thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng, xö lý hoµn thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng, thuÕ nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ®èi víi nguyªn liÖu vµ m¸y mãc, thiÕt bÞ nhËp khÈu dïng ®Ó gia c«ng, s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu,...) t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp gi¶m gi¸ thµnh cña hµng ho¸ xuÊt khÈu, t¨ng søc c¹nh tranh vÒ gi¸ cña hµng ho¸ ViÖt Nam so víi c¸c n­íc kh¸c trong khu vùc. Theo ®ã, sÏ thu hÑp mÆt hµng chÞu thuÕ xuÊt khÈu, tiÕn tíi chØ thu thuÕ xuÊt khÈu ®èi víi dÇu th«, ®¸ quý, kim lo¹i vµ phÕ liÖu kim lo¹i, da tr©u bß sèng, mét sè s¶n phÈm gç s¬ chÕ. §èi nh÷ng mÆt hµng cßn tiÕp tôc thu thuÕ xuÊt khÈu sÏ tiÕp tôc ®­îc nghiªn cøu xö lý theo h­íng gi¶m bít møc thuÕ suÊt thuÕ xuÊt khÈu. TiÕp tôc ¸p dông thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng 0% vµ hoµn thuÕ nhËp khÈu nguyªn liÖu ®Çu vµo cña nh÷ng hµng ho¸ vµ dÞch vô xuÊt khÈu vµo c¸c Khu chÕ xuÊt, thóc ®Èy viÖc xuÊt khÈu s¶n phÈm néi ®Þa vµo Khu chÕ xuÊt. - Duy tr× vµ t¨ng møc ­u ®·i vÒ thuÕ trùc thu ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t­ s¶n xuÊt, chÕ biÕn hµng xuÊt khÈu, ®Æc biÖt lµ ®èi víi nh÷ng ngµnh ViÖt Nam cã lîi thÕ vÒ nguån nguyªn liÖu vµ lao ®éng. VÝ dô, nh÷ng doanh nghiÖp cã tû träng s¶n phÈm xuÊt khÈu cao vµ sö dông nhiÒu nguyªn liÖu trong n­íc sÏ ®­îc ¸p dông thuÕ suÊt ­u ®·i hoÆc miÔn gi¶m thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, thuÕ sö dông ®Êt. Thùc hiÖn b¶o hé cã chän läc, cã hiÖu qu¶ ®Ó thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu ®Çu t­ theo h­íng hiÖu qu¶ nh»m tËn dông lîi thÕ so s¸nh, n©ng cao søc c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt trong n­íc ®Ó tiÕn tíi më réng xuÊt khÈu s¶n phÈm ra thÞ tr­êng n­íc ngoµi. Tr­íc m¾t, c¸c c¬ quan chøc n¨ng sÏ nghiªn cøu ®Ó t¨ng thuÕ suÊt thuÕ nhËp khÈu nh÷ng mÆt hµng cÇn khuyÕn khÝch ®Çu t­ trong t­¬ng lai, gi¶m thuÕ suÊt thuÕ nhËp khÈu mét sè mÆt hµng ®· ®­îc b¶o hé trong thêi gian dµi nh­ng ch­a ph¸t triÓn nh»m thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp n©ng cao søc c¹nh tranh hµng hãa cña ViÖt Nam víi c¸c n­íc trong khu vùc, hiÖn t¹i lµ chiÕm lÜnh thÞ tr­êng xuÊt khÈu ®· cã, tiÕn tíi më réng thÞ tr­êng xuÊt khÈu míi vµ t¨ng dÇn tû träng xuÊt khÈu nh÷ng thÞ tr­êng quen thuéc. ViÖc ®iÒu chØnh thuÕ suÊt nµy ph¶i tÝnh ®Õn c¸c cam kÕt c¾t gi¶m thuÕ quan CEPT cña ViÖt Nam, nh­ng nãi chung khi x©y dùng c¸c Danh môc hµng ho¸ cña ViÖt Nam, c¸c c¬ quan chøc n¨ng ®· tÝnh tíi vÊn ®Ò b¶o hé cho c¸c ngµnh s¶n xuÊt trong n­íc. BiÓu thuÕ nhËp khÈu cÇn ®­îc ®¬n gi¶n ho¸ c¸c møc thuÕ tøc lµ gi¶m dÇn sè l­îng c¸c møc thuÕ suÊt kh¸c nhau. ViÖc nµy sÏ t¹o ®iÒu kiÖn qu¶n lý tèt h¬n, tr¸nh thÊt thu thuÕ. §ång thêi, gi¶m møc chªnh lÖch gi÷a biÓu thuÕ ­u ®·i vµ ®Æc biÖt ­u ®·i ®Ó h¹n chÕ sù lÖch l¹c vÒ nguån nhËp khÈu tõ nh÷ng n­íc ®­îc h­ëng ­u ®·i thuÇn tuý vÒ thuÕ nhËp khÈu mµ Ýt dùa trªn chÊt l­îng vµ tÝnh n¨ng sö dông cña hµng hãa. H¬n n÷a, cÇn cã chÝnh s¸ch miÔn gi¶m thuÕ hîp lý. HiÖn nay, vÉn cßn mét sè mÆt hµng ®­îc xÐt miÒn gi¶m thuÕ theo môc ®Ých sö dông vµ nh÷ng môc tiªu cÇn ­u tiªn hç trî. C¸c quy ®Þnh vÒ xÐt miÔn gi¶m thuÕ qu¸ phøc t¹p. §iÒu nµy dÔ g©y ra t×nh tr¹ng gian lËn, khai sai môc ®Ých sö dông ®Ó ®­îc h­ëng ­u ®·i, g©y thÊt thu cho ng©n s¸ch. V× vËy, cÇn quy ®Þnh c¸c tr­êng hîp miÔn gi¶m mét c¸ch râ rµng vµ khoa häc h¬n. Nªn ch¨ng, víi nh÷ng môc tiªu cÇn ­u tiªn, hç trî, Nhµ n­íc nªn trî cÊp qua ng©n s¸ch, kh«ng nªn sö dông c«ng cô thuÕ ®Ó trî gi¸. 2.3 §iÒu chØnh chÝnh s¸ch ®Çu t­ n­íc ngoµi Mét trong nh÷ng c¬ héi cña ViÖt Nam khi tham gia thùc hiÖn AFTA lµ t¨ng c­êng thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi kh«ng chØ tõ c¸c n­íc ASEAN mµ cßn nhiÒu quèc gia kh¸c. Tuy nhiªn, c¬ héi nµy kh«ng chØ dµnh riªng cho ViÖt Nam mµ cho tÊt c¶ c¸c quèc gia ASEAN v× mçi quèc gia ®Òu cã nh÷ng lîi thÕ riªng v× vËy, ®Ó tËn dông ®­îc c¬ héi nµy, ViÖt Nam ph¶i tÝch cùc ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch ®Çu t­ n­íc ngoµi, t¹o m«i tr­êng ®Çu t­ th«ng tho¸ng. Môc tiªu cña ViÖt Nam tõ nay ®Õn n¨m 2005 thu hót kho¶ng 11 tû USD vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi (vèn thùc hiÖn), chÝnh s¸ch ®Çu t­ cña ViÖt Nam trong thêi gian tíi ph¶i ®iÒu chØnh theo h­íng: - Më réng, ®a d¹ng ho¸ c¸c lÜnh vùc thu hót ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi, më thªm kªnh thu hót vèn (bao gåm c¶ viÖc më dÇn thÞ tr­êng chøng kho¸n) phï hîp víi nh÷ng cam kÕt trong qu¸ tr×nh héi nhËp. Trong ®ã, khuyÕn khÝch m¹nh ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ®Çu t­ vµo c¸c ngµnh c«ng nghiÖp s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu, chÕ biÕn, c«ng nghiÖp phôc vô ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n, c¸c dù ¸n øng dông c«ng nghÖ th«ng tin, c«ng nghÖ sinh häc, dÇu khÝ, ®iÖn tö, vËt liÖu míi, viÔn th«ng, ph¸t triÓn h¹ tÇng... - ThiÕt lËp mét mÆt b»ng ph¸p lý chung ®Ó t¹o dùng m«i tr­êng kinh doanh æn ®Þnh, b×nh ®¼ng gi÷a c¸c lo¹i h×nh ®Çu t­, tiÕp tôc thùc hiÖn lé tr×nh gi¶m chi phÝ ®Çu t­, tiÕn tíi ¸p dông mét gi¸ thèng nhÊt cho c¶ h×nh thøc ®Çu t­ trong n­íc vµ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi, c¶i c¸ch hÖ thèng thuÕ theo h­íng ®¬n gi¶n ho¸... Bªn c¹nh ®ã, cÇn lo¹i bá dÇn vµ cam kÕt kh«ng ®Æt ra bÊt kú h¹n chÕ nµo kh¸c ®èi víi viÖc thµnh lËp vµ ho¹t ®éng cña c¸c dù ¸n ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi (vÒ h×nh thøc ®Çu t­, ph­¬ng thøc gãp vèn, thÞ tr­êng tiªu thô, chÝnh s¸ch ngo¹i hèi, tû lÖ néi ®Þa ho¸, tû lÖ xuÊt khÈu, c«ng nghÖ, lao ®éng...). Nguyªn t¾c §èi xö quèc gia vµ quy chÕ Tèi huÖ quèc trong ®Çu t­ ph¶i ®­îc thùc hiÖn ®Çy ®ñ. - §¬n gi¶n ho¸ thñ tôc ®Çu t­, më réng diÖn c¸c dù ¸n ®Çu t­ ®­îc ®¨ng ký cÊp phÐp, b·i bá c¸c giÊy phÐp kh«ng cÇn thiÕt g©y c¶n trë, ¸ch t¾c ®èi víi ho¹t ®éng ®Çu t­ vµ c«ng khai ho¸ c¸c chÝnh s¸ch, quy ®Þnh ®èi víi ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi, ®¶m b¶o nhÊt qu¸n vÒ chÝnh s¸ch ®Çu t­ tõ Trung ­¬ng ®Õn c¸c ®Þa ph­¬ng. - Thñ tôc sau khi cÊp phÐp, ®Æc biÖt trong vÊn ®Ò gi¶i phãng mÆt b»ng, thu ®æi ngo¹i tÖ ph¶i ®­îc ®¬n gi¶n ho¸ râ rÖt. - Cung cÊp th«ng tin kinh doanh còng nh­ nhanh chãng hoµn thiÖn c«ng t¸c hµnh chÝnh, ®¶m b¶o c¸c yÕu tè trong s¹ch, tr¸ch nhiÖm, gi¶i thÝch râ rµng vµ kh¶ n¨ng cã thÓ dù ®o¸n tr­íc. ViÖt Nam ph¶i ph¸t triÓn hÖ thèng khuyÕn khÝch ®Çu t­, cung cÊp th«ng tin ra c¸c n­íc vÒ c¬ héi vµ m«i tr­êng ®Çu t­ ë ViÖt Nam. Cho ®Õn nay, c¸c nhµ ®Çu t­ vÉn ch­a cã ®ñ th«ng tin th«ng qua Internet hoÆc c¸c websites. - VÒ vÊn ®Ò chuyÓn giao c«ng nghÖ, ChÝnh phñ xem xÐt b·i bá c¸c quy ®Þnh h¹n chÕ viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam, ch¼ng h¹n nh­ quy ®Þnh trong kho¶n 2, §iÒu 81 cña NghÞ ®Þnh 24/2000/N§-CP h­íng dÉn thi hµnh LuËt söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam n¨m 2000 liªn quan ®Õn giíi h¹n gãp vèn b»ng c«ng nghÖ. Theo ®ã, ChÝnh phñ nªn b·i bá quy ®Þnh khèng chÕ gi¸ trÞ c«ng nghÖ chuyÓn giao dïng ®Ó gãp vèn kh«ng ®­îc v­ît qu¸ 20% vèn ph¸p ®Þnh. ViÖc b·i bá giíi h¹n vÒ tû lÖ gãp vèn b»ng gi¸ trÞ c«ng nghÖ sÏ t¨ng c­êng thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam, ®ång thêi thóc ®Èy viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ hiÖn ®¹i tõ n­íc ngoµi vµo trong n­íc. 2.4 §iÒu chØnh chÝnh s¸ch tµi chÝnh - tiÒn tÖ ChÝnh s¸ch tµi chÝnh - tiÒn tÖ, ®Æc biÖt lµ chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i cã vÞ trÝ quan träng hµng ®Çu trong c¸c chÝnh s¸ch th­¬ng m¹i. Trong qu¸ tr×nh héi nhËp AFTA h­íng tíi h×nh thµnh ®ång tiÒn chung, nÒn kinh tÕ n­íc ta ®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n nghiªm träng: trong hÇu hÕt mäi lÜnh vùc kinh tÕ, chi phÝ s¶n xuÊt ®Òu rÊt cao, lµm cho gi¸ hµng ViÖt Nam cao h¬n, kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng ho¸ ViÖt Nam thÊp so víi c¸c n­íc trong khu vùc. Theo ý kiÕn cña nhiÒu chuyªn gia kinh tÕ, ®Ó tho¸t khái t×nh tr¹ng hiÖn nay, tù do ho¸ kinh tÕ nhanh vµ quyÕt liÖt h¬n kÕt hîp víi ph¸ gi¸ võa ph¶i tû gi¸ danh nghÜa lµ gi¶i ph¸p phï hîp nhÊt. Tuy nhiªn, viÖc ph¸ gi¸ tiÒn tÖ lµ mét trong nh÷ng quyÕt ®Þnh hÕt søc khã kh¨n vµ nh¹y c¶m v× nã liªn quan ®Õn rÊt nhiÒu khÝa c¹nh cña ho¹t ®éng kinh tÕ, x· héi vµ ®êi sèng cña d©n chóng. Do ®ã, cÇn ph¶i nghiªn cøu thËn träng tr­íc khi quyÕt ®Þnh cã ph¸ gi¸ néi tÖ hay kh«ng. Trong n¨m 2001, tû gi¸ danh nghÜa cña ®ång tiÒn ViÖt Nam ®· ®­îc cho xuèng gi¸ tõ tõ kho¶ng 4%. Trong hiÖn tr¹ng nÒn kinh tÕ ViÖt Nam hiÖn nay cã thÓ thùc hiÖn ph¸ gi¸ thªm 15 -20% v× ph¸ gi¸ trong bèi c¶nh hiÖn nay sÏ cho phÐp gi¶i quyÕt mét lo¹t c¸c vÊn ®Ò nan gi¶i trong nÒn kinh tÕ vµ x· héi: n©ng cao søc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ, chuyÓn nÒn kinh tÕ sang ph¸t triÓn h­íng ngo¹i, c¶i thiÖn t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña khu vùc doanh nghiÖp, cñng cè hÖ thèng ng©n hµng, t¨ng thu nhËp cho n«ng d©n, t¹o ra thªm nhiÒu viÖc lµm, gi¶m tû lÖ ®« thÞ ho¸ vµ c¸c tÖ n¹n trong x· héi. Ngoµi ra, ph¸ gi¸ tiÒn tÖ trong bèi c¶nh thÆng d­ ngo¹i tÖ hiÖn nay ®i kÌm víi chÝnh s¸ch tµi chÝnh - tiÒn tÖ chÆt sÏ kh«ng kÐo theo t©m lý ®Çu c¬ ngo¹i tÖ, kh«ng lµm tû lÖ l¹m ph¸t t¨ng ngoµi tÇm chÊp nhËn ®­îc. Tuy vËy, ph¸ gi¸ néi tÖ sÏ cã nh÷ng ¶nh h­ëng tiªu cùc ®Õn c¸c kho¶n nî ChÝnh phñ b»ng ngo¹i tÖ, ®Õn thu nhËp cè ®Þnh cña ng­êi lao ®éng vµ sù æn ®Þnh x· héi. §©y lµ nh÷ng yÕu tè ViÖt Nam cÇn xem xÐt khi quyÕt ®Þnh ph¸ gi¸ trong giai ®o¹n hiÖn nay. Nh×n mét c¸ch tæng thÓ, chóng ta sÏ ®­îc lîi nhiÒu h¬n khi ph¸ gi¸ thªm ®ång tiÒn ViÖt Nam kÕt hîp víi toµn bé c¸c chÝnh s¸ch kÓ trªn. Trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam tham gia AFTA , h­íng tíi h×nh thµnh ®ång tiÒn chung, vÊn ®Ò chóng ta quan t©m nhÊt lµ ph¸ gi¸ tiÒn tÖ lµm n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ. Lý thuyÕt vµ kinh nghiÖm quèc tÕ ®Òu kh¼ng ®Þnh ph¸ gi¸ tiÒn tÖ chñ ®éng, ®ñ tÇm trong bèi c¶nh ch­a ph¸t sinh nh÷ng mÊt c©n b»ng kinh tÕ trÇm träng sÏ cã t¸c dông rÊt lín tíi t¨ng c­êng søc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ, t¨ng xuÊt khÈu vµ h¹n chÕ nhËp khÈu v× ph¸ gi¸ tiÒn tÖ lµm cho chi phÝ s¶n xuÊt trong n­íc thÊp h¬n gi¸ c¶ quèc tÕ. Tr­íc hÕt, ph¸ gi¸ tiÒn tÖ lµ nh©n tè thóc ®Èy t¨ng tr­ëng xuÊt khÈu. Kinh nghiÖm ë ViÖt Nam tõ khi ®æi míi còng cho thÊy ¶nh h­ëng tÝch cùc cña c¸c cuéc ph¸ gi¸ (n¨m 1987-1988, n¨m 1991 vµ tõ n¨m 1997 ®Õn nay) tíi t¨ng tr­ëng xuÊt khÈu. Tuy nhiªn, cÇn ph¶i nhÊn m¹nh r»ng mÆc dï ph¸ gi¸ tiÒn tÖ lµ gi¶i ph¸p quan träng trong giai ®o¹n hiÖn nay, nh­ng tiÕp tôc x©y dùng vµ thùc hiÖn nh÷ng gi¶i ph¸p kh¸c ®Ó ®éng viªn xuÊt khÈu vÉn lµ nhiÖm vô cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch v× nh­ ®· nãi ë trªn, ph¸ gi¸ tiÒn tÖ ph¶i ®i kÌm víi tù do ho¸ toµn diÖn th× míi ph¸t huy hÕt hiÖu qu¶ cña nã. Ph¸ gi¸ tiÒn tÖ lµm t¨ng søc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ, cho phÐp gi¶m hµng rµo b¶o hé mËu dÞch vµ ®Çu t­, tiÕn tíi chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ quèc tÕ. Søc c¹nh tranh cña mét nÒn kinh tÕ th­êng ®­îc ®o b»ng tû lÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt trong n­íc vµ gi¸ c¶ quèc tÕ. Khi ®ång tiÒn bÞ ®¸nh gi¸ cao vµ kÐo dµi, chi phÝ s¶n xuÊt trong n­íc sÏ cao h¬n gi¸ c¶ quèc tÕ, tøc lµ nÒn kinh tÕ mÊt søc c¹nh tranh. Trong nhiÒu n¨m, viÖc ®¸nh gi¸ cao néi tÖ ë ViÖt Nam ®ßi hái ph¶i t¨ng thªm b¶o hé s¶n xuÊt néi ®Þa, trong khi ®ã, b¶o hé s¶n xuÊt néi ®Þa l¹i bãp mÐo vµ k×m h·m c¸c ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu ®ång thêi sÏ khuyÕn khÝch ®¸nh gi¸ cao néi tÖ ë møc cao h¬n. §©y lµ vßng xo¸y rÊt nguy hiÓm cÇn ph¶i tho¸t ra. V× vËy, ®Ó t¨ng søc c¹nh tranh vµ ®¶o ng­îc xu h­íng b¶o hé mËu dÞch vµ ®Çu t­ hiÖn nay, ph¸ gi¸ tiÒn tÖ lµ con ®­êng c¬ b¶n nhÊt. Ph¸ gi¸ tiÒn tÖ lµm t¨ng nhanh søc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ, gi¶m ®­îc c¸c søc Ðp ph¶i ­u ®·i vµ b¶o hé s¶n xuÊt néi ®Þa, tõ ®ã cho phÐp gi¶m dÇn c¸c hµng rµo b¶o hé vµ ®Çu t­, tiÕn tíi tho¶ m·n tõng b­íc nh÷ng ®iÒu kiÖn héi nhËp AFTA, h­íng tíi h×nh thµnh ®ång tiÒn chung cña khu vùc. 2.5 Hoµn thiÖn c¬ chÕ thÞ tr­êng vµ æn ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ vÜ m« ViÖc tham gia CEPT/AFTA cña ViÖt Nam ®· t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn viÖc h×nh thµnh vµ hoµn thiÖn c¬ chÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam. Tuy vËy, ®Õn nay c¬ chÕ thÞ tr­êng cña ViÖt Nam vÉn cßn s¬ khai, nÒn kinh tÕ ch­a ®­îc vËn hµnh hoµn toµn theo c¬ chÕ thÞ tr­êng. L·i suÊt vµ tû gi¸ hèi ®o¸i ch­a hoµn toµn ®­îc h×nh thµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, vÉn cã sù kiÓm so¸t cña Nhµ n­íc. C¸c thñ tôc hµnh chÝnh vÉn cßn qu¸ r­êm rµ, c¬ chÕ “xin-cho” ®· ®­îc kh¾c phôc nh­ng vÉn cßn tån t¹i, tÖ tham nhòng, cöa quyÒn,... Nh×n chung, ViÖt Nam vÉn cßn nhiÒu kh¸c biÖt vµ bÊt cËp so víi c¸c n­íc kh¸c vÒ c¬ chÕ, chÝnh s¸ch, hÖ thèng luËt ph¸p còng nh­ thùc tiÔn ho¹t ®éng kinh tÕ. Do vËy, yªu cÇu ®Æt ra ®èi víi ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn CEPT/AFTA lµ tiÕp tôc ®Èy m¹nh viÖc ®æi míi c¬ chÕ vµ hoµn thiÖn c¬ chÕ thÞ tr­êng mét c¸ch ®ång bé, hoµn chØnh, phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ, phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt Nam. Chóng ta cÇn ph¶i xem xÐt l¹i mét c¸ch toµn diÖn thÓ chÕ kinh tÕ hiÖn hµnh ®Ó söa ®æi nh÷ng ®iÒu kh«ng phï hîp, bæ sung nh÷ng luËt lÖ, chÝnh s¸ch míi ®Ó ®¶m b¶o sù nhÊt qu¸n, hoµn chØnh cña chÝnh s¸ch kinh tÕ. Ngoµi ra, cÇn t¹o lËp ®ång bé c¸c yÕu tè thÞ tr­êng nh­ thÞ tr­êng vèn, thÞ tr­êng lao ®éng, thÞ tr­êng c«ng nghÖ, lo¹i bá c¬ chÕ “xin-cho” vµ nh÷ng ph­¬ng thøc ®iÒu hµnh kinh tÕ cña thêi kú bao cÊp ®Ó l¹i. Trong mét c¬ chÕ thÞ tr­êng nh­ trªn, æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m« lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ. ChÝnh s¸ch tµi chÝnh-tiÒn tÖ ®­îc thùc hÞªn nh»m ®¶m b¶o qu¶n lý tèt th©m hôt ng©n s¸ch, duy tr× møc l¹m ph¸t thÊp, qu¶n lý ®­îc nî n­íc ngoµi vµ duy tr× tû gi¸ hèi ®o¸i c¹nh tranh. C¸c yÕu tè nh­: tèc ®é t¨ng tr­ëng, tèc ®é gia t¨ng xuÊt khÈu, møc l¹m ph¸t, c¸n c©n th­¬ng m¹i,... cÇn gi÷ æn ®Þnh ë mét con sè hîp lý nhÊt, tuú tõng chØ tiªu. NÕu ®¶m b¶o ®­îc møc th©m hôt ng©n s¸ch Nhµ n­íc ë møc 5% GDP vµ ë møc l¹m ph¸t hµng n¨m ë mét con sè cã thÓ coi nh­ ®¶m b¶o gi÷ v÷ng æn ®Þnh vÒ kinh tÕ. Cïng víi sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ vµ x· héi, æn ®Þnh kinh tÕ sÏ lµ mét trong nh÷ng lîi thÕ cña ViÖt Nam trong viÖc n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ, thu hót nguån vèn ®Çu t­ trùc tiÕp vµo ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn AFTA. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, mÆc dï c¬ cÊu kinh tÕ cña ViÖt Nam ®· cã sù chuyÓn dÞch tÝch cùc mét phÇn do t¸c ®éng cña qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ khu vùc, tuy vËy, trong c¬ cÊu kinh tÕ nµy n«ng nghiÖp vÉn chiÕm mét tû lÖ cao so víi c¸c n­íc trong khu vùc. Víi mét c¬ cÊu kinh tÕ nh­ vËy, ViÖt Nam sÏ gÆp nhiÒu bÊt lîi trong quan hÖ th­¬ng m¹i víi c¸c n­íc trong khu vùc. V× vËy, chóng ta cÇn ph¶i tËn dông nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc cña viÖc tham gia AFTA ®Ó ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch kinh tÕ h¬n n÷a. Chóng ta ®ang h­íng tíi mét nÒn kinh tÕ víi c¬ cÊu hiÖn ®¹i trong ®ã c¸c ngµnh c«ng nghiÖp vµ dÞch vô chiÕm tû lÖ cao víi môc tiªu n¨m 2020 vÒ c¬ b¶n ®­a ViÖt Nam trë thµnh mét n­íc c«ng nghiÖp 2.6 §Èy m¹nh vµ n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xóc tiÕn thu¬ng m¹i Xóc tiÕn th­¬ng m¹i lµ ho¹t ®éng nh»m t×m kiÕm, thóc ®Èy c¬ héi bu«n b¸n hµng hãa vµ dÞch vô th­¬ng m¹i, bao gåm c¸c ho¹t ®éng chñ yÕu nh­: th«ng tin th­¬ng m¹i, héi chî, triÔn l·m, qu¶ng c¸o, tr­ng bµy giíi thiÖu hµng ho¸, t­ vÊn vµ m«i giíi th­¬ng m¹i, ®µo t¹o, båi d­ìng nghiÖp vô ®Ó n©ng cao n¨ng lùc kinh doanh,...§­¬ng nhiªn ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i g¾n liÒn víi ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp, ®ång thêi lµ tr¸ch nhiÖm cña chÝnh doanh nghiÖp. Song kh«ng chØ ë n­íc ta mµ nhiÒu doanh nghiÖp cña c¸c n­íc kh¸c còng kh«ng cã kh¶ n¨ng ®Èy m¹nh c¸c ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i nh»m t×m kiÕm thÞ tr­êng vµ b¹n hµng do thiÕu kinh nghiÖm nghiÖp vô, thiÕu vèn. Do ®ã, Nhµ n­íc kh«ng nh÷ng cÇn chia sÎ, g¸nh v¸c mµ cßn qu¶n lý vµ ®Þnh h­íng cho ho¹t ®éng quan träng nµy. §Ó ®Èy m¹nh vµ n©ng cao hiÖu qu¶ c¸c ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i trong thêi gian tíi, Nhµ n­íc vµ c¸c tæ chøc xóc tiÕn th­¬ng m¹i cÇn chó ý mét sè ®iÓm sau: Thø nhÊt, qu¸n triÖt ®Çy ®ñ ý nghÜa vµ tÇm quan träng cña c«ng t¸c xóc tiÕn th­¬ng m¹i ë tÊt c¶ c¸c cÊp ®é kÓ c¶ Trung ­¬ng vµ chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng, c¸c tæ chøc xóc tiÕn th­¬ng m¹i vµ c¸c doanh nghiÖp trong t×nh h×nh hiÖn nay lµ v« cïng cÇn thiÕt. Trong bèi c¶nh ViÖt Nam tham gia AFTA víi môc tiªu tù do hãa vÒ th­¬ng m¹i vµ ®Çu t­, kh«ng chØ riªng ViÖt Nam mµ tÊt c¶ c¸c n­íc ASEAN, ®Òu rÊt quan t©m ®Õn lÜnh vùc xóc tiÕn th­¬ng m¹i nh»m môc ®Ých hç trî cho doanh nghiÖp ®ãn nhËn ®­îc nh÷ng c¬ héi kinh doanh, giµnh phÇn th¾ng trong cuéc c¹nh tranh th­¬ng m¹i trong khu vùc. Thø hai, Nhµ n­íc sím thèng nhÊt, hoµn chØnh thÓ chÕ vµ n¨ng lùc hµnh ®éng cña hÖ thèng xóc tiÕn th­¬ng m¹i trªn c¬ së chiÕn l­îc xuÊt khÈu cña c¶ n­íc, cña tõng ngµnh, tõng ®Þa ph­¬ng ë nh÷ng cung ®é ng¾n, trung, dµi h¹n. Thø ba, x©y dùng c¬ së h¹ tÇng cho ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i. HiÖn nay ë trong n­íc, kÓ c¶ Hµ Néi vµ thµnh phè Hå ChÝ Minh rÊt thiÕu ®Þa ®iÓm cã trang thiÕt bÞ, ph­¬ng tiÖn vµ tiÖn nghi ®Ó cã thÓ tæ chøc nh÷ng cuéc triÓn l·m th­¬ng m¹i tÇm cì khu vùc vµ quèc tÕ. Thø t­, ®µo t¹o ®éi ngò xóc tiÕn th­¬ng m¹i cho c¸c doanh nghiÖp tõ ngo¹i ng÷, kiÕn thøc luËt ph¸p th­¬ng m¹i quèc tÕ, nghÖ thuËt ®µm ph¸n,... 2.7 Ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi t¹o viÖc lµm ®Ó gi¶i quyÕt thÊt nghiÖp Ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi t¹o më viÖc lµm lµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n nhÊt, quan träng nhÊt, quyÕt ®Þnh viÖc t¨ng, gi¶m chç lµm viÖc. Do vËy, ph¶i thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng nh»m gi¶i quyÕt hîp lý mèi quan hÖ gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ t¹o më viÖc lµm nh»m ®¹t môc tiªu æn ®Þnh viÖc lµm cho ng­êi ®· cã viÖc lµm vµ t¹o 5 - 5,5 triÖu chç lµm viÖc míi trong 5 n¨m. Nhµ n­íc cÇn tËp trung mét sè ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ träng ®iÓm t¹o viÖc lµm, thu hót nhiÒu lao ®éng bao gåm: Thø nhÊt, c¸c ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n - TËp trung th©m canh h¬n 8 triÖu ha ®Êt n«ng nghiÖp, chuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång vËt nu«i, ®Æc biÖt lµ nh÷ng vïng träng ®iÓm s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng ho¸, chó träng ®Çu t­ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i. - §Çu t­, khai th¸c tiÒm n¨ng cña c¸c tØnh ®ång b»ng ®Ó ph¸t triÓn nu«i trång thuû s¶n, khai th¸c tiÒm n¨ng biÓn, më réng nghÒ ®¸nh b¾t ngoµi kh¬i, t¹o viÖc lµm vµ t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu. - §Çu t­ x©y dùng c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n nh­ thuû lîi, kiªn cè ho¸ kªnh m­¬ng, giao th«ng n«ng th«n, c¸c c«ng tr×nh phóc lîi nh»m t¨ng thêi gian sö dông lao ®éng. Thø hai, c¸c ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vµ dÞch vô Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vµ dÞch vô ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, c¬ cÊu lao ®éng, n©ng cao chÊt l­îng lao ®éng vµ n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ. Theo ®Þnh h­íng kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi n¨m 2001-2005, trong lÜnh vùc viÖc lµm cÇn chó träng c¸c ch­¬ng tr×nh: - Ch­¬ng tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn c¸c khu c«ng nghÖ cao, chñ yÕu ë c¸c vïng kinh tÕ ®éng lùc, c¸c ®« thÞ lín, thu hót lao ®éng cã tr×nh ®é cao ®Ó t¨ng søc c¹nh tranh. - Ch­¬ng tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn c¸c trung t©m v¨n ho¸, thÓ thao, c¸c khu du lÞch. - C¸c c«ng tr×nh kinh tÕ-x· héi träng ®iÓm cña Nhµ n­íc: ®­êng Hå ChÝ Minh, thuû ®iÖn S¬n La, ho¸ dÇu Dung QuÊt, s©n bay, bÕn c¶ng,... thu hót nhiÒu lao ®éng. Thø ba, c¸c ch­¬ng tr×nh më réng, ph¸t triÓn lµng nghÒ, x· nghÒ, phè nghÒ, c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá t¹o viÖc lµm míi vµ viÖc lµm thªm cho ng­êi lao ®éng, tõng b­íc rót dÇn lao ®éng n«ng th«n ra khái khu vùc n«ng nghiÖp. 2.8 §Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu lao ®éng gi¶i quyÕt viÖc lµm Trong t×nh h×nh n­íc ta hiÖn nay, xuÊt khÈu lao ®éng lµ mét gi¶i ph¸p mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ - x· héi. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, mçi n¨m ViÖt Nam xuÊt khÈu ®­îc h¬n 30.000 lao ®éng, gãp phÇn gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp. §èi víi ng­êi lao ®éng, viÖc ®i xuÊt khÈu lao ®éng gióp hä cã nguån thu nhËp cao, tÝch luü vèn ®Ó c¶i thiÖn ®êi sèng vµ ®iÒu kiÖn lµm viÖc. §èi víi Nhµ n­íc, xuÊt khÈu lao ®éng trong thêi gian qua ®· gi¶m ®­îc kho¶n ®Çu t­ trong n­íc cho viÖc ®µo t¹o nghÒ vµ t¹o viÖc lµm, ®ång thêi nguån ngo¹i tÖ quèc gia còng ®­îc bæ sung h¬n 1 tû USD mçi n¨m do ng­êi lao ®éng chuyÓn vÒ n­íc. Tuy vËy, ho¹t ®éng xuÊt khÈu n­íc ta ®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n. VÒ mÆt kh¸ch quan, sù c¹nh tranh gi÷a c¸c quèc gia t¹i c¸c thÞ tr­êng tiÕp nhËn lao ®éng ngµy cµng gay g¾t. VÒ mÆt chñ quan, ho¹t ®éng nµy cña ViÖt Nam cßn nhiÒu h¹n chÕ vÒ chÊt l­îng lao ®éng, c¬ chÕ, chÝnh s¸ch, sù kiÓm tra, gi¸m s¸t cña c¸c c¬ quan chøc n¨ng ®èi víi c¸c doanh nghiÖp lµm c«ng t¸c xuÊt khÈu lao ®éng,...V× vËy, ®Ó ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu trong thêi gian tíi, mét sè gi¶i ph¸p ®­a ra lµ: -Hoµn thiÖn hÖ thèng v¨n b¶n vÒ xuÊt khÈu lao ®éng, ban hµnh söa ®æi, bæ sung nh÷ng c¬ chÕ chÝnh s¸ch cho phï hîp víi sù vËn ®éng cña thÞ tr­êng, ®ã lµ chÝnh s¸ch ®Çu t­ ph¸t triÓn thÞ tr­êng cÇn cã c¸c quy ®Þnh vÒ t¸i ®Çu t­ cho c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng tõ nguån thuÕ doanh nghiÖp ph¶i nép tõ ho¹t ®éng xuÊt khÈu lao ®éng trong 5 n¨m. Hç trî cho doanh nghiÖp tõ Quü ®Çu t­ ph¸t triÓn thÞ tr­êng cña Bé, ngµnh, ®Þa ph­¬ng. Thªm vµo ®ã, Nhµ n­íc cÇn tiÕp tôc bæ sung, hoµn thiÖn c¬ chÕ, chÝnh s¸ch nhÊt lµ c¬ chÕ vÒ tµi chÝnh ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng ho¹t ®éng vµ t¹o sù chñ ®éng cho doanh nghiÖp xuÊt khÈu, vÝ dô cho phÐp c¸c doanh nghiÖp ¸p dông phÝ m«i giíi theo th«ng lÖ quèc tÕ tuú t×nh h×nh thÞ tr­êng. -ViÖc s¾p xÕp vµ tæ chøc l¹i c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng dùa trªn c¬ së ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp (c¸c tiªu chÝ vÒ chÊt l­îng tuyÓn chän, ®µo t¹o, gi¸o dôc ®Þnh h­íng cho lao ®éng vµ c¸c bé qu¶n lý lao ®éng ë n­íc ngoµi, chÊp hµnh chÕ ®é tµi chÝnh, chÕ ®é ®¨ng ký hîp ®ång, chÕ ®é b¸o c¸o, quy m« lao ®éng ®i tõng thÞ tr­êng,..). TiÕn hµnh thanh tra kiÓm tra, kiÓm tra ®Þnh kú ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng. C¸c Bé, ngµnh, ®Þa ph­¬ng chñ qu¶n cÇn lùa chän s¾p xÕp l¹i doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng ®¶m b¶o sè l­îng phï hîp nh­ng chÊt l­îng cao. -T¨ng c­êng tr¸ch nhiÖm cña c¸c Bé, ngµnh, ®Þa ph­¬ng trong x©y dùng, qu¶n lý, chØ ®¹o ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng. §Çu t­ vÒ c¬ së vËt chÊt vµ c¸n bé, ®¸p øng nhiÖm vô më cöa thÞ tr­êng vµ qu¶n lý ho¹t ®éng xuÊt khÈu lao ®éng. Qu¶n lý, kiÓm tra, kiÓm so¸t ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng. ChØ ®¹o, xö lý c¸c v­íng m¾c, vi ph¹m cña doanh nghiÖp, phßng ngõa, ng¨n chÆn vµ xö lý c¸c hiÖn t­îng tiªu cùc. KÕt luËn Khu vùc ho¸ vµ toµn cÇu ho¸ lµ hai xu h­íng næi bËt trong quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ cña vµi thËp kû qua. MÆc dï hai xu h­íng nµy cã t¸c ®éng kh«ng gièng nhau ®Õn tõng khu vùc vµ mçi quèc gia nh­ng kh«ng mét khu vùc , quèc gia nµo trªn thÕ giíi cã thÓ ®øng ngoµi hai xu h­íng nµy. Qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ sÏ t¹o ra nh÷ng c¬ héi vµ thuËn lîi lín mµ nÕu c¸c quèc gia biÕt tranh thñ, khai th¸c sÏ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. Do vËy, c¸c quèc gia ®Òu nç lùc hoµ nhËp vµo xu thÕ chung víi môc ®Ých tËn dông tèi ®a sù hîp t¸c quèc tÕ ®Ó t¨ng c­êng søc m¹nh d©n téc. Xu thÕ khu vùc ho¸ vµ toµn cÇu ho¸ ngµy cµng m¹nh mÏ còng ®· vµ ®ang khuyÕn khÝch sù ra ®êi cña c¸c liªn minh tiÒn tÖ. Sau sù ra ®êi cña Liªn minh tiÒn tÖ ch©u ¢u, lý thuyÕt vµ thùc tiÔn ®Òu cho thÊy r»ng ë ASEAN cã thÓ h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ. Nh­ng cho dï ASEAN ®· cã nh÷ng tiÒn ®Ò cÇn thiÕt ®Ó h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ vµ nhËn thøc ®­îc râ nh÷ng lîi Ých mµ viÖc tham gia vµo mét liªn minh tiÒn tÖ nh­ vËy ®em l¹i th× con ®­êng ®Ó tiÕn tíi mét liªn minh tiÒn tÖ thµnh c«ng râ rµng vÉn rÊt ch«ng gai. Ch©u ¢u ®· ph¶i mÊt gÇn nöa thÕ kû ®Ó v­ît qua nh÷ng khã kh¨n vµ h×nh thµnh mét liªn minh nh­ thÕ. ASEAN còng sÏ ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng th¸ch thøc kh«ng kÐm phÇn to lín. Nh­ng còng cÇn nhí r»ng nÕu nh­ c¸c n­íc ch©u ¢u ®· ph¶i mÊt hµng thÕ kû ®Ó c«ng nghiÖp ho¸ thµnh c«ng th× nhiÒu n­íc ASEAN chØ ph¶i mÊt vµi thËp kû ®Ó hoµn thµnh c«ng viÖc ®ã. T­¬ng tù nh­ vËy, chóng ta cã thÓ hy väng r»ng con ®­êng tiÕn tíi mét liªn minh tiÒn tÖ ASEAN sÏ kh«ng qu¸ dµi nh­ víi EMU. BÊt chÊp nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ khu vùc, AFTA sÏ vÉn ®­îc hoµn thµnh theo ®óng lÞch tr×nh ®· ®Ò ra, thËm chÝ cßn sím h¬n so víi mèc n¨m 2008 ban ®Çu. Cïng víi AFTA, S¸ng kiÕn Chiang Mai lµ nh÷ng b­íc tiÕn ®Çu tiªn tíi mét liªn minh tiÒn tÖ trong t­¬ng lai, mÆc dï ë giai ®o¹n nµy, c¸c n­íc ASEAN vÉn ®­îc phÐp theo ®uæi c¸c môc tiªu vµ ¸p dông c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ ®éc lËp víi nhau, ®Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc tµi chÝnh, tiÒn tÖ. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh mét liªn minh tiÒn tÖ nhÊt thiÕt sÏ l©u dµi vµ bao gåm nhiÒu giai ®o¹n. C¸c n­íc ASEAN míi chØ ®i nh÷ng b­íc ®Çu tiªn nh­ng víi kinh nghiÖm cña EU vµ kh¶ n¨ng "rót ng¾n thêi gian" cña khu vùc nµy, ®ång tiÒn chung ASEAN ch¾c ch¾n sÏ kh«ng ph¶i lµ mét ®Ých ®Õn qu¸ xa. ._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docLuan van.doc
  • docBia KHOA LUAN TOT NGHIEP.doc
  • xlsbieu3.xls
  • docmuc luc.doc
  • docTai lieu tham khao.doc
Tài liệu liên quan