Thực trạng và giải pháp để tăng cường vai trò của kinh tế nhà nước

Më ®Çu Trong qu¸ tr×nh ®æi míi còng nh­ qu¸ tr×nh ®i lªn x©y dùng x· héi ë ViÖt Nam, §¶ng ta ®· chñ tr­¬ng lùa chän vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn trong ®ã kinh tÕ nhµ n­íc ®Ó gãp phÇn ph¸t huy søc m¹nh cña toµn d©n téc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ x· héi, ®Èy m¹nh c«ng t¸c c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸, nh»m x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ Quèc.§ã còng lµ chÝnh s¸ch nhÊt qu¸n l©u dµi trong thêi k× qu¸ ®é ®i lªn CNXH. §Ó chÝnh s¸ch ®ã ®­îc thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ vµ nhanh chãng th× ph¶i tiÕp tôc ®æi míi, ph¸t triÓn, n©ng cao hiÖu qu¶ cña doanh nghiÖp nhµ n­íc gãp phÇn ®¶m b¶o cho kinh tÕ nhµ n­íc gi÷ v÷ng vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ quèc d©n lµ vÊn ®Ò thiÕt yÕu vµ quan träng trong chÝnh s¸ch ph¸t triÓn thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc ë n­íc ta hiÖn nay. ThÕ nªn trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cña n­íc ta vµ ®¶m b¶o vai trß chñ ®¹o cña kinh tÕ nhµ n­íc lµ mét trong nh÷ng néi dung c¬ b¶n gi÷ v÷ng ®Þnh h­íng XHCN. VËy, nÒn kinh tÕ nhµ n­íc lµ g×? ThÕ nµo lµ vai trß chñ ®¹o cña nÒn kinh tÕ nhµ n­íc? Lµm thÕ nµo ®Ó kinh tÕ nhµ n­íc gi÷ vai trß chñ ®¹o? §ã lµ nh÷ng c©u hái ®­îc ®Æt ra vµ kh«ng chØ cho nhµ l·nh ®¹o vµ qu¶n lý kinh tÕ mµ nhµ qu¶n trÞ ,kinh doanh vµ bÊt cø ai quan t©m ®Õn nªn kinh tÕ n­íc ta.T«i xin ch©n thµnh c¸m ¬n th¹c sü §ç ThÞ Kim Hoa gióp t«i hoµn thµnh bµi tiÓu luËn nµy! T«i ch©n thµnh c¸m ¬n! PhÇn I Nh÷ng lý luËn vµ thùc tiÔn liªn quan ®Õn vai trß cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc I. Kinh tÕ nhµ n­íc vµ c¬ së lý luËn cho tÝnh chñ ®¹o cña kinh tÕ nhµ n­íc. 1. Kh¸i niÖm kinh tÕ nhµ n­íc lµ g×? Kinh tÕ nhµ n­íc lµ thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é së h÷u c«ng céng (c«ng h÷u) vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt (së h÷u toµn d©n vµ së h÷u nhµ n­íc) viÖc tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh tiÕn hµnh theo nguyªn t¾c h¹ch to¸n kinh tÕ vµ thùc hiÖn ph©n phèi theo lao ®éng. Kinh tÕ nhµ n­íc bao gåm: c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc, c¸c quü dù tr÷ quèc gia, c¸c quü b¶o hiÓm nhµ n­íc vµ c¸c tµi s¶n thuéc së h÷u nhµ n­íc co thÓ ®­a vµo vßng chu chuyÓn kinh tÕ. C¸c lo¹i h×nh kinh tÕ nhµ n­íc phæ biÕn ë ViÖt Nam: a) HÖ thèng Doanh nghiÖp Nhµ n­íc: c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc bao gåm doanh nghiÖp 100% vèn nhµ n­íc, doanh nghiÖp cæ phÇn trong ®ã vèn cña nhµ n­íc chiÕm tû träng khèng chÕ. Doanh nghiÖp nhµ n­íc ®­îc ph©n thµnh doanh nghiÖp kinh doanh vµ doanh nghiÖp c«ng Ých. Doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ bé phËn chÝnh yÕu cña kinh tÕ nhµ n­íc, nã lµ lùc l­îng vËt chÊt c¬ b¶n ®Ó ®¶m b¶o thùc hiÖn môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ. b) C¸c tæ chøc kinh tÕ cña Nhµ n­íc: bao gåm Ng©n s¸ch nhµ n­íc, ng©n hµng nhµ n­íc, kho b¹c nhµ n­íc, c¸c quü dù tr÷ quèc gia, c¸c tæ chøc sù nghiÖp cã thu. c) C¸c tµi s¶n thuéc së h÷u toµn d©n: nh­ ®Êt ®ai, tµi nguyªn mµ Nhµ n­íc nhËn ®­îc lîi Ých kinh tÕ do quyÒn së h÷u mang l¹i. Nh­ vËy: NÒn kinh tÕ nhµ n­íc réng h¬n khu vùc doanh nghiÖp nhµ n­íc, doanh nghiÖp nhµ n­íc chØ lµ mét bé phËn cña kinh tÕ nhµ n­íc. II. C¬ së lý luËn cho tÝnh chñ ®¹o cña kinh tÕ nhµ n­íc. 1. C¬ së lý luËn cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin + Chñ nghÜa M¸c - Lªnin xem xÐt nÒn kinh tÕ d­íi gãc ®é vÜ m«. + Chñ nghÜa M¸c Lªnin cho r»ng trong mét nÒn kinh tÕ th× cÇn ph¶i cã sù can thiÖp cña Nhµ n­íc. + Theo M¸c nÕu kh«ng cã sù can thiÖp cña Nhµ n­íc th× nÒn kinh tÕ kh«ng ho¹t ®éng b×nh th­êng ®­îc, nã sÏ trë nªn rèi ren mÊt c©n ®èi mét c¸ch nghiªm träng. + D­íi chñ nghÜa M¸c, Nhµ n­íc kh«ng nh÷ng chØ cã vai trß qu¶n lý kinh tÕ mµ cßn cã vai trß ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ ë tÇm vÜ m« ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn æn ®Þnh vÒ nÒn kinh tÕ, chèng l¹m ph¸t vµ khuynh h­íng t¹o ra sù c©n ®èi gi÷a c¸c ngµnh nghÒ vµ duy tr× sù c©n b»ng ®ã Nhµ n­íc kÕt nèi gi÷a hai ngµnh nghÒ, c©n ®èi gi÷a cung vµ cÇu, ®iÒu tiÕt sù l­u th«ng hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ. + Nhµ n­íc ®¶m b¶o tÝnh hiÖu qu¶ cho sù ph¸t triÓn. +Víi c«ng cô lµ hÖ thèng luËt ph¸p, Nhµ n­íc sö dông nh»m ®iÒu chØnh nÒn kinh tÕ. Nh­ vËy, quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin lµ ®óng ®¾n nhÊt.Trong bÊt kú mét quèc gia nµo ®Òu nhÊt thiÕt ph¶i cã sù tham gia ®iÒu tiÕt cña Nhµ n­íc. 2. C¬ së lý luËn vÒ vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc cßn ®­îc thÓ hiÖn râ qua c¸c v¨n kiÖn §¹i héi §¶ng nh­ sau: +) B¸o c¸o chÝnh trÞ trong §¹i héi §¶ng VII(1991) nªu râ “ khÈn tr­¬ng s¾p xÕp l¹i vµ ®æi míi qu¶n lý kinh doanh, b¶o ®¶m kinh tÕ ph¸t triÓn hiÖu qu¶, n¾m v÷ng nhiÒu kÜnh vùc vµ ngµnh then chèt ®Ó ph¸t huy vai trß chñ ®¹o cña nÒn kinh tÕ nhµ n­íc. +) Héi nghÞ ®¹i biÓu toµn quèc gi÷a nhiÖm kú kho¸ VII(1994) kh¸i qu¸t vÒ vÒ kinh tÕ quèc doanh. +) V¨n kiÖn héi nghÞ ®¹i biÓu toµn quèc chñ tr­¬ng ph©n biÖt së h÷u nhµ n­íc víi h×nh thøc doanh nghiÖp nhµ n­íc nh­ sau: tµi s¶n vµ vèn thuéc së h÷u nhµ n­íc ®­îc sö dông d­íi nhiÒu h×nh thøc, ®¶m b¶o hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi cao, võa t¨ng c­êng kh¶ n¨ng thóc ®Èy vµ kiÓm so¸t trùc tiÕp cña nhµ n­íc ®èi víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh trong doanh nghiÖp nhµ n­íc. +) Tõ §¹i héi VIII(1996) trë ®i kh¸i niÖm kinh tÕ nhµ n­íc ®· sö dông phæ biÕn vµ hoµn toµn thay thÕ cho kh¸i niÖm kinh tÕ quèc doanh. +) V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng VIII(1996) nªu cô thÓ: tiÕp tôc ®æi míi vµ ph¸t triÓn cã hiÖu qu¶ cña kinh tÕ nhµ n­íc ®Ó lµm tèt vai trß chñ ®¹o lµm ®ßn bÈy ®Ó t¨ng c­êng kinh tÕ vµ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò x· héi, më ®­êng, h­íng dÉn, hç trî c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c cïng ph¸t triÓn, lµm lùc l­îng vËt chÊt ®Ó nhµ n­íc thùc hiÖn chøc n¨ng ®iÒu tiÕt vµ qu¶n lý vÜ m«: t¹o nÒn t¶ng ph¸t triÓn chÕ ®é x· héi míi. +) V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng IX(2001): kinh tÕ nhµ n­íc ph¸t huy vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ lµ lùc l­îng vËt chÊt quan träng vµ lµ c«ng cô ®Ó nhµ n­íc ®Þnh h­íng vµ ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ. Doanh nghiÖp nhµ n­íc gi÷ vÞ trÝ then chèt, ®i ®Çu trong øng dông tiÕn bé khoa häc vµ c«ng nghÖ, nªu g­¬ng vÒ n¨ng suÊt, chÊt l­îng, hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi vµ chÊp hµnh ®óng ph¸p luËt. +) V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng X(2006)mét lÇn n÷a §¶ng ta l¹i kh¼ng ®Þnh “ Kinh tÕ nhµ n­íc vµ vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta hiÖn nay ®· cã sô ph¸t triÓn ®¸ng kÓ. • Hai ®iÓm næi bËt: - Mét lµ: do sù ph©n biÖt gi÷a së h÷u nhµ n­íc vµ h×nh thøc doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ còng do sù ph©n biÖt gi÷a quyÒn chñ së h÷­ víi quyÒn kinh doanh trong doanh nghiÖp mµ nhµ n­íc ta ®· chuyÓn tõ kh¸i niÖm kinh tÕ quèc doanh sang kinh tÕ nhµ n­íc. - Hai lµ: ®Ó tr¸nh sù lén xén trong nhËn thøc gi÷a vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc víi vai trß qu¶n lý, ®iÒu tiÕt cña nhµ n­íc ph¸p quyÒn XHCN trong nÒn kinh tÕ nhµ n­íc. §¶ng ta ®· kh¼ng ®Þnh râ rµng thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc trong l·nh ®¹o c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c lµ lùc l­îng vËt chÊt quan träng ®Ó nhµ n­íc ®Þnh h­íng vµ ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ t¹o m«i tr­êng vµ ®iÒu kiÖn thóc ®Èy c¸c thµnh phÇn kinh tÕ cïng ph¸t triÓn. (Theo nguån:Thêi b¸o kinh tÕ, Vai trß chñ ®¹o cña kinh tÕ nhµ n­íc, ngµy 23/01/20008, III. Vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng x· héi chñ nghÜa Mçi mét chÕ ®é x· héi ®Òu dùa trªn mét c¬ së kinh tÕ nhÊt ®Þnh, nÒn kinh tÕ n­íc ta ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa v× thÕ kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i gi÷ vai trß chñ ®¹o ®Ó t¹o c¬ së kinh tÕ cho chÕ ®é x· héi míi x· héi chñ nghÜa. Kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i n¾m nh÷ng ngµnh, nh÷ng vÞ trÝ träng yÕu cña nÒn kinh tÕ. Doanh nghiÖp nhµ n­íc ph¶i ®i ®Çu vÒ n©ng cao n¨ng suÊt, chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ nhê ®ã thóc ®Èy sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ nhanh bÒn v÷ng. Trong thêi k× qu¸ ®é cña n­íc ta, doanh nghiÖp nhµ n­íc ®· gãp phÇn to lín trong sù nghiÖp ®æi míi, ®­a ®Êt n­íc ta tho¸t ra khái khñng ho¶ng kinh tÕ x· héi, ®øng v÷ng tr­íc nh÷ng chÊn ®éng cña khñng ho¶ng kinh tÕ quèc tÕ vµ khu vùc, t¹o ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò cho thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Trong xu thÕ toµn cÇu ho¸, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ ®èi t¸c chñ yÕu trong hîp t¸c ®Çu t­ víi n­íc ngoµi. Doanh nghiÖp nhµ n­íc víi nguån vèn lín cña ng©n s¸ch, n¾m gi÷ nh÷ng ngµnh, nh÷ng vÞ trÝ träng yÕu trong nÒn kinh tÕ… míi cã thÓ lµm ®èi t¸c tiÕp nhËn ®Çu t­ tõ bªn ngoµi ®em l¹i lîi Ých vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ v¨n ho¸ x· héi tr¸nh nh÷ng thua thiÖt kh«ng ®¸ng cã cho ®Êt n­íc. Nh­ vËy doanh nghiÖp nhµ n­íc còng nh­ thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc cã vai trß to lín, ®i ®Çu trong nÒn kinh tÕ, sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ ®ßn bÈy ®Ó thóc ®Èy sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ cña ®Êt n­íc nhanh vµ bÒn v÷ng. 2. B»ng nhiÒu h×nh thøc kinh tÕ, nhµ n­íc hç trî c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn: - Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng th× kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i gi÷ mét vÞ trÝ then chèt hay chñ ®¹o.§iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn nh­ mét nguyªn t¾c hay lµ sù kh¸c biÖt cã b¶n chÊt gi÷a kinh tÕ thÞ tr­êng XHCN vµ kinh tÕ thÞ tr­êng TBCN. - Víi môc tiªu x©y dùng ®Êt n­íc theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ th× Nhµ n­íc ta ®· chñ tr­¬ng x©y dùng chÝnh s¸ch vµ hç trî c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c cïng ph¸t triÓn: thµnh phÇn kinh tÕ cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi, thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ tiÓu chñ… - T¹o m«i tr­êng chÝnh trÞ æn ®Þnh, thuËn lîi thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi, x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng, ph¸t triÓn c«ng nghÖ, t¹o c«ng an viÖc lµm cho ng­êi lao ®éng. 3. Kinh tÕ nhµ n­íc lµ lùc l­îng vËt chÊt ®Ó nhµ n­íc ®Þnh h­íng vµ ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ theo môc tiªu kinh tÕ x· héi ®· ®Æt ra. - Mét sè ngµnh s¶n xuÊt quan träng víi chi phÝ lín, møc ®é rñi ro cao, hoÆc nh÷ng vïng khã kh¨n nh­ vïng s©u vïng xa… mµ kh«ng mét thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh d¸m ®Çu t­ vµo th× kinh tÕ nhµ n­íc víi quy m« lín, cã sù trî gióp trùc tiÕp cña ChÝnh phñ, ng©n s¸ch nhµ n­íc ®Çu t­ vµo ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng, c¸c c«ng tr×nh phóc lîi, thùc hiÖn c¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch x· héi, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó khu vùc n«ng th«n, miÒn nói cïng ph¸t triÓn, tr¸nh sù mÊt c©n ®èi víi khu vùc thµnh thÞ. 4. Kinh tÕ nhµ n­íc cïng víi kinh tÕ tËp thÓ dÇn dÇn trë thµnh nÒn t¶ng cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. - Kinh tÕ nhµ n­íc vµ kinh tÕ tËp thÓ lµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn së h÷u nhµ n­íc vµ së h÷u tËp thÓ vµ ®Òu thùc hiÖn ph©n phèi theo lao ®éng. - §Ó so s¸nh ®­îc sù kh¸c nhau gi÷a ph©n phèi cña nÒn kinh tÕ nhµ n­íc XHCN vµ nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng TBCN ®ã chÝnh lµ x¸c lËp c«ng h÷u vµ thùc hiÖn ph©n phèi theo lao ®éng. - N­íc ta x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa v× vËy mçi b­íc t¨ng tr­ëng kinh tÕ ph¶i g¾n liÒn víi c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n víi tiÕn bé vµ c«ng b»ng x· héi v× thÕ ph©n phèi th«ng qua c¸c quü phóc lîi vµ tËp thÓ cã ý nghÜa quan träng ®Ó thùc hiÖn môc tiªu ®ã. (Theo nguån: Gi¸o tr×nh Kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c – Lªnin.) PhÇn II Thùc tr¹ng kinh tÕ nhµ n­íc ë n­íc ta hiÖn nay I.TiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña kinh tÕ nhµ n­íc trong lÞch sö. 1. Tr­íc khi ®æi míi: Tõ n¨m 1958 miÒn B¾c c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa vÒ kinh tÕ, h×nh thµnh m« h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ tËp trung vµ c«ng h÷u hãa t­ liÖu s¶n xuÊt, kÕ ho¹ch ho¸ nÒn kinh tÕ quèc d©n. +) N«ng nghiÖp thùc hiÖn chÕ ®é ph©n phèi s¶n phÈm b»ng tiÒn l­¬ng ®Þnh møc vµ bao cÊp qua tem phiÕu. +) N­íc ta thùc hiÖn c¸c kÕ ho¹ch 5 n¨m nh»m phôc håi nÒn kinh tÕ sau chiÕn tranh: * Giai ®o¹n (1961 – 1965): kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn I ®©y lµ thêi kú x©y dùng. Nhµ n­íc quan t©m ph¸t triÓn gi¸o dôc, y tÕ, x©y dùng nhiÒu c«ng tr×nh c«ng céng. Thµnh tùu ®¹t ®­îc n«ng nghiÖp ®­îc phôc håi nhanh chãng vµ nhiÒu c¬ së c«ng nghiÖp nÆng ®Çu tiªn ®­îc x©y dùng… -Trong qu¸ trinh x©y dùng béc lé mét sè nh­îc ®iÓm cña m« h×nh kinh tÕ. * Giai ®o¹n (1976 – 1980): thùc hiÖn kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn II nh­ng kh«ng ®¹t ®­îc thµnh c«ng mµ cßn dÉn s¶n xuÊt ®×nh trÖ, t¨ng tr­ëng chØ cßn 0,4%. ThiÕu l­¬ng thùc trÇm träng ph¶i nhËp khÈu l­¬ng thùc mµ ng©n s¸ch nhµ n­íc c¹n kiÖt. * Giai ®o¹n (1981 – 1985): thùc hiÖn kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn III do ®Æt ra chØ tiªu qu¸ lín ®· lµm cho nÒn kinh tÕ thiÕu c©n ®èi dÉn tíi khñng ho¶ng trÇm träng. - S¶n xuÊt ®×nh trÖ thÓ hiÖn ë tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi. - N¹n l¹m ph¸t diÔn ra nhanh chãng. - §êi sèng cña nh©n d©n v« cïng khæ cùc. (Theo nguån: 2. Sau khi ®æi míi: §Ó ®­a ®Êt n­íc tho¸t khái dÇn ra khái cuéc khung ho¶ng ®· kÐo dµi hµng chôc n¨m. Th¸ng 12/1986, §¹i héi VI §¶ng quyÕt ®Þnh thùc hiÖn ®­êng lèi míi toµn diÖn, më ra thêi kú míi cña sù ph¸t triÓn cña ViÖt Nam. KÕt qu¶ næi bËt cña kinh tÕ ViÖt Nam trong gÇn 20 n¨m qua lµ tèc ®é t¨ng tr­ëng GDP kh¸ cao qua thêi kú g¾n liÒn víi chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. * Giai ®o¹n (1986 – 1990): giai ®o¹n ®Çu cña thêi kú ®æi míi. Nhµ n­íc ta thùc hiÖn kÕ ho¹ch 5 n¨m (1986 – 1990) tæng s¶n phÈm x· héi t¨ng b×nh qu©n mçi n¨m lµ 4,8%, thu nhËp quèc d©n t¨ng 3,9%. N«ng nghiÖp cã b­íc ph¸t triÓn míi nªn ngµy cµng hiÖu qu¶: ChuyÓn sang h­íng ®a d¹ng hãa c¸c lo¹i c©y trång vµ vËt nu«i. L­¬ng thùc b×nh qu©n theo ®Çu ng­êi t¨ng vµ ®¹t 325kg/mét ng­êi XuÊt khÈu l­¬ng thùc ®¹t 14,2 triÑu tÊn g¹o. Mét sè ngµnh then chèt trong x· héi ®­îc gi÷ v÷ng vµ t¨ng tr­ëng kh¸. Ho¹t ®éng th­¬ng m¹i, dÞch vô ®­îc kh«i phôc vµ ph¸t triÓn m¹nh. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp t¨ng tr­ëng liªn tôc víi tèc ®é cao. * Giai ®o¹n (1991 – 1996): ®æi m¬i ®¹t nhiÒu kÕt qu¶ quan träng. Thêi kú (1991 – 1995) nÒn kinh tÕ b¾t ®Çu t¨ng tèc víi tèc ®é t¨ng GDP lµ 8,2%/n¨m. C¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ ®· thay ®æi. NÒn kinh tÕ ®¹t tèc ®é t¨ng tr­ëng cao. §æi míi c¬ cÊu kinh tÕ. L¹m ph¸t gi¶m ®¸ng kÓ. T¨ng c­êng mèi quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i víi nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi víi ph­¬ng ch©m: Lµm b¹n víi tÊt c¶ c¸c quèc gia trªn thÕ giíi trªn tinh thÇn ®oµn kÕt, h÷u nghÞ, hîp t¸c gióp ®ì nhau cïng ph¸t triÓn. * Giai ®o¹n (1996 ®Õn nay): tiÕp tôc t¨ng c­êng ®æi míi vµ hoµn thiÖn c¬ chÕ chÝnh s¸ch míi vÒ kinh tÕ. C«ng nghiÖp lµ ngµnh kinh tÕ cã tèc ®é t¨ng tr­ëng gi¸ trÞ cao nhÊt, ®¹t 10%/n¨m. DÞch vô ®¹t xÊp xØ tèc ®é t¨ng GDP. Ngµnh ng©n hµng tµi chÝnh, thÞ tr­êng chøng kho¸n ngµy cµng ph¸t triÓn. Thêi kú (1996 – 2000) t¨ng 7% dï cã khã kh¨n do khñng ho¶ng nÒn kinh tÕ vÒ tiÒn tÖ ë c¸c n­íc Ch©u ¸. Tèc ®é t¨ng tr­ëng c¸c n¨m: 2001 lµ 6,79%, n¨m 2002 lµ 6,89%, n¨m 2003 lµ 7,08%, n¨m 2004 lµ 7,69%, s¸u th¸ng ®Çu n¨m 2005 t¨ng 7,7%. C¬ cÊu Tæng s¶n phÈm trong n­íc (GDP) giai ®o¹n 1986 – 2004 1986 1990 1995 2000 2001 2004 Chung nÒn kinh tÕ 100 100 100 100 100 100 N«ng l©m, thuû s¶n 38,06 3874 27,18 25,53 22,54 21,76 C«ng nghiÖp, x©y dùng 28,88 22,67 28,76 36,73 39,47 40,09 DÞch vô 33,06 38,59 44,06 38,74 37,99 38,65 + ChiÕn l­îc kinh tÕ – x· héi n¨m (2001 - 2010) ®Ò ra môc tiªu tæng qu¸t: §­a n­íc ta ra khái t×nh tr¹ng kem ph¸t triÓn, n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt v¨n ho¸ tinh thÇn cña nh©n d©n t¹o nÒn t¶ng n¨m 2020 n­íc ta c¬ b¶n trë thµnh mét n­íc c«ng nghiÖp míi theo h­íng hiÖn ®¹i. (Theo tæng côc thèng kª: II.Thµnh tùu ®¹t ®­îc cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc trong thêi kú ®æi míi. Nh×n chung trong qu¸ tr×nh ®æi míi, Nhµ n­íc vµ §¶ng Céng S¶n ®· ®­a ra ®­êng lèi chÝnh s¸ch cô thÓ, ®óng ®¾n cïng víi sù chØ ®¹o cña ChÝnh phñ cïng c¸c cÊp c¸c ngµnh.Sù phÊn ®Êu, nç lùc hÕt m×nh ®Ó v­ît qua khã kh¨n, thö th¸ch v­¬n lªn cña doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ giai cÊp c«ng nh©n trong c¬ chÕ míi. Doanh nghiÖp nhµ n­íc ®· ®¹t ®­îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng mõng ®Ó chøng minh cho vai trß quan träng cña kinh tÕ nhµ n­íc.V× thÕ, kinh tÕ nhµ n­íc ®· thùc hiªn ®­îc vai tro chñ ®¹o, chi phèi c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau trong ®êi s«ng còng nh­ cña nÒn kinh tÕ.§ã ®­îc coi lµ lùc l­îng nßng cèt trong t¨ng tr­ëng cña nÒn kinh tÕ, xuÊt nhËp khÈu, b¶o ®¶m c¸c s¶n phÈm cña nÒn kinh tÕ ®ãng gãp vµo ng©n s¸ch nhµ n­íc ®Ó c©n ®èi vµ æn ®Þnh cña nÒn kinh tÕ n­íc ta. • Mét sè thµnh tùu chñ yÕu: +) HÖ thèng kinh tÕ nhµ n­íc c¸c thÓ chÕ thèng nhÊt lµm t¨ng tr­ëng kinh tÕ tèc ®é cao. +) Thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc ®i ®Çu vµ n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, t¨ng c­êng sù phat ¶tiÓn cña thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. +) Kinh tÕ Nhµ n­íc ph¸t triÓn æn ®Þnh lµ mét nh©n tè c¬ b¶n ®Ó gióp Nhµ n­íc gi¶i quyÕt mét sè vÊn ®Ò kinh tÕ vÜ m«: thÊt nghiÖp, b¶o hiÓm ng­êi lao ®éng, trî cÊp mÊt viÖc, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, c©n b¨ng kinh tÕ, phat triÓn v¨n ho¸ gi¸o dôc. +) Kinh tÕ nhµ n­íc lµ lùc l­îng vËt chÊt tèi thiÓu cÇn thiÕt ®Ó Nhµ n­íc thùc hiÖn chøc n¨ng ®iÒu tiÕt vµ qu¶n lý vÜ m« æn ®Þnh x· héi. +) Kinh tÕ nhµ n­íc gãp phÇn t¹o nªn con ng­êi míi XHCN víi nh÷ng phÈm chÊt tr×nh ®é cÇn cã ®Ó x©y dùng mét x· héi míi. III. H¹n chÕ cña doanh nghiÖp nhµ n­íc trong thêi kú ®æi míi. • Bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®­îc, doanh nghiÖp nhµ n­íc cßn cã nh÷ng mÆt h¹n chñ yÕu sau ®©y: +) C¬ cÊu DNNN: - Khu vùc DNNN cßn nhiÒu bÊt hîp lý vÒ ngµnh, vïng quy m«.PhÇn lín c¸c DNNN cã quy m« nhá, tr×nh ®é kü thuËt c«ng nghÖ cßn l¹c hËu, søc c¹nh tranh cßn bÞ h¹n chÕ. +) HiÖu qu¶ ho¹t ®éng: - C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc ch­a chøng minh ®­îc tÝnh hiÖu qu¶ cña minh víi khu vùc t­ nh©n, cµng thua kÐm so víi khu vùc n­íc ngoµi. H¬n n÷a, DNNN ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶ ch­a t­¬ng xøng víi sù quan t©m cña c¸c nguån lùc vµ sù trî gióp cña Nhµ n­íc dÉn tíi viÖc ®ãng gãp GDP vµo tæng thu nhËp quèc d©n cßn thÊp. +) Chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch: - Tuy ®· cã quan ®iÓm chÝnh thèng vÒ DNNN, qu¸ tr×nh thÓ chÕ ho¸ chñ tr­¬ng ®æi míithµnh c¸c chÝnh s¸ch hay biÖn ph¸p cô thÓ diÔn ra chËm, g©y c¶n trë qu¸ tr×nh ®æi míi cña DNNN. - HËu qu¶ cña c¬ chÕ xin cho, ­u ®·i trong ®Çu t­, khoanh nî,d·n nî vÉn cßn râ nÐt. - Ch­a cã c¬ chÕ thùc hiÖn quyÒn së h÷u phï hîp do ®ã dÉn tíi thÊt tho¸t,l·ng phÝ nghiªm träng. - Trong ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp cßn nhiÒu tiªu cùc kh¸ râ. - C¸c biÖn ph¸p cæ phÇn ho¸ vµ ®a d¹ng ho¸ lo¹i h×nh së h÷u( giao, b¸n,cho thuª…)thùc hiÖn chËm khoong thèng nhÊt, thiÕu gi¶i ph¸p kÜ thuËt khi thùc hiÖn. +) C¸c h¹n chÕ kh¸c: ChËm ®æi míi c«ng nghÖ. Tr×nh ®é kü thuËt, khoa häc - c«ng nghÖ cßn l¹c hËu, mét sè sö dông c«ng nghÖ cò tiªu hao nhiÒu n¨ng l­îng cao ®· vµ ®ang lµ lùc c¶n ®èi víi qu¸ tr×nh n©ng cao n¨ng suÊt, chÊt l­îng dÉn ®Õn n¨ng lùc c¹nh tranh kÐm vµ thua thiÖt trong héi nhËp vÒ kinh tÕ víi khu vùc vµ quèc tÕ. Lao ®éng d­ thõa cßn qu¸ nhiÒu dÉn ®Õn thÊt nghiÖp lµm cho ®êi sèng cña ng­êi lao ®éng thªm khã kh¨n, vÊt v¶ vµ tÖ n¹n x· héi gia t¨ng. Ch­a thùc sù tù chñ, ch­a tù chÞu tr¸ch nhiÖm ®Çy ®ñ, thùc hiÖn h¹ch to¸n kinh doanh hiÖu qu¶ ch­a cao, ch­a xö lý tèt mèi quan hÖ vÒ lîi Ých cña doanh nghiÖp, ch­a t¹o ®­îc ®éng lùc m¹nh mÏ vµ x¸c ®Þnh ®­îc tr¸ch nhiÖm râ rµng ®Ó doanh nghiÖp nhµ n­íc ho¹t ®éng, cã hiÖu qu¶ ngµy cµng cao. Vai trß, quyÒn h¹n, nhiÖn vô vµ lîi Ých cña ng­êi lam ®¹i diÖn chñ ®¹o së h÷u víi nhµ n­íc t¹i c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc cæ phÇn ho¸ ch­a ®­îc quy ®Þnh ®Çy ®ñ nªn cån lóng tóng. C¸c m« h×nh tæ chøc qu¶n lý míi triÓn khai cßn chËm ë mét sè tæng c«ng ty nhµ n­íc chuyÓn sang ho¹t ®éng theo m« h×nh c«ng ty mÑ – c«ng ty con vÉn duy tr× biÕn ph¸p qu¶n lý hµnh chÝnh ®èi víi c«ng ty con nh­ giao chØ tiªu kÕ ho¹ch thu chi phÝ qu¶n lý. IV. Nguyªn nh©n 1. Nh÷ng nguyªn nh©n mµ ®¹t ®­îc nh÷ng thµnh tùu trong thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc: a. Thùc hiªn nh÷ng chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n­íc th«ng qua c¸c kú §¹i héi th­êng niªn ®· ®­a ra nh÷ng gi¶i ph¸p cã ý nghÜa to lín ®èi víi nÒn kinh tÕ cña n­íc ta tõ sau khñng ho¶ng kinh tÕ tr­íc n¨m 1986. - Sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®­îc th«ng qua nh÷ng chÝnh s¸ch kinh tÕ phï hîp víi hoµn c¶nh ®Êt n­íc ta trong tõng thêi k× th«ng qua c¸c kÕ ho¹ch 5 n¨m. ChÝnh nh÷ng bÞªn ph¸p ®ã ®· ®­a nªn kinh tÕ cña n­íc ta ®i lªn vµ ph¸t triÓn nh­ ngµy nay th× cã ®ãng gãp rÊt lín cña thµnh phÇn kinh tÕ Nhµ n­íc, ®Æc biÖt lµ hÖ thèng doanh nghiÖp Nhµ n­íc. b.Cïng víi sù l·nh ®¹o cña §¶ng vµ Nhµ n­íc lµ sù ñng hé nhiÖt t×nh cña ®«ng ®¶o quÇn chóng nh©n d©n vµo c«ng t¸c thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p vµ kÕ ho¹ch cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ®· ®Ò ra. §ã lµ nguån ®éng viªn hÕt søc quan träng trong viÖc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta trong thêi kú hiªn nay. 2. Nh÷ng nguyªn nh©n dÉn tíi h¹n chÕ cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc. - Trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ, c¬ chÕ míi ®ang h×nh thµnh, c¬ chÕ cò ch­a ®­îc xo¸ bá triÖt ®Ó vµ nhiÒu vÊn ®Ò do lÞch sö ®Ó l¹i kh«ng thÓ gi¶i quyÕt ngay ®­îc. - Sù thiÕu kiªn quyÕt trong viÖc thùc hiÖn ®­êng lèi ®æi míi cña §¶ng trong ®æi míi vµ ph¸t triÓn thµnh phÇn kinh tÕ Nhµ n­íc. TiÕn tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp, h¹ cÊp së h÷u th«ng qua giao, b¸n, kho¸n, cho thuª doanh nghiÖp Nhµ n­íc cßn chËm. H¬n n÷a, vÉn cßn tån t¹i hµng ngh×n doanh nghiÖp cã vèn së h÷u rÊt nhá vµ doanh nghiÖp ho¹t ®éng cßn kÐm hiÖu qu¶. - C¬ chÕ, chÝnh s¸ch cßn nhiÒu bÊt cËp, ch­a ®ång bé, cßn nhiÒu ®iÓm ch­a phï hîp víi kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh h­íng XHCN, ch­a t¹o ®­îc ®éng lùc m¹nh mÏ thóc ®Èy c¸n bé, ng­êi lao ®éng trong DNNN n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, kh¶ n¨ng lµm viÖc tÝch cùc vµ hiÖu qu¶ c«ng viÖc ®­îc n©ng lªn. - NhËn thøc ch­a thèng nhÊt vµ ch­a ®Çy ®ñ vÒ chñ tr­¬ng s¾p xÕp, ®æi míi vµ ph¸t triÓn kinh tÕ Nhµ n­íc. NhiÒu vÊn ®Ò cßn ch­a râ, ch­a ®­îc tæng kÕt thùc tiÔn ®Ó cã gi¶i ph¸p kÞp thêi vµ nhÊt qu¸n nh­: quyÒn qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi doanh nghiÖp Nhµ n­íc hay c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c, quyÒn chñ së h÷u nhµ n­íc, quyÒn cña ®¹i diÖn chñ së h÷u trùc tiÕp t¹i doanh nghiÖp, quyÒn sö dông vèn vµ chñ ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. - §éi ngò c¸n bé chñ chèt trong doanh nghiÖp Nhµ n­íc nãi chung cßn ch­a ®¸p øng víi yªu cÇu, mét bé phËn kh«ng nhá kÐm n¨ng lùc, phÈm chÊt vµ tinh thÇn thiÕu tr¸ch nhiÖm, thªm vµo ®ã c«ng t¸c ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý kinh tÕ cßn nhiÒu ®iÒu bÊt cËp ë n­íc ta hiÖn nay. PhÇn III Gi¶i ph¸p ®Ó t¨ng c­êng vai trß cña Kinh tÕ Nhµ n­íc I. c¸c gi¶i ph¸p chung ®Ó t¨ng c­êng vai trß cña nÒn kinh tÕ Nhµ n­íc. 1.NhËn thøc ®óng ®¾n vÒ kinh tÕ nhµ n­íc vµ ®Þnh h­íng XHCN. - KhuyÕn khÝch khu vùc kinh tÕ Nhµ n­íc quan träng: kinh tÕ nhµ n­íc, kinh tÕ tËp thÓ, kinh tÕ c¸ thÓ tiÓu chñ, kinh tÕ t­ nh©n, kinh tÕ t­ b¶n nhµ n­íc, kinh tÕ cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi. §ång thêi kÕt hîp víi c¸c lo¹i h×nh së h÷u. 2. §Èy m¹nh ph¸t triÓn kinh tÕ t­ b¶n. - M«i tr­êng kinh doanh ®­îc më réng vµ th«ng tho¸ng h¬n nhiÒu ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho kinh tÕ nhµ n­íc ph¸t triÓn. => V× thÕ c¸c khu vùc kinh tÕ ®a ngµnh søc c¹nh tranh cao, b×nh ®¼ng h¬n gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. 3. C¶i c¸ch hÖ thèng tµi chÝnh vµ ng©n hµng - H×nh thµnh vµ ph¸t triÓn hÖ thèng tµi chÝnh vµ ng©n hµng ngµy cµng hoµn chØnh ®Ó t¹o m«i tr­êng kinh doanh cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. - Ph©n biÖt râ hÖ thèng ng©n hµng tiÒn mÆt vµ ng©n hµng th­¬ng m¹i. 4. N©ng cao phÈm chÊt, n¨ng lùc qu¶n lý cña toµn bé chñ chèt trong nÒn kinh tÕ nhµ n­íc. + Båi d­ìng vµ ®µo t¹o kü n¨ng kinh doanh vµ qu¶n lý cho ®éi ngò c¸n bé. + Thùc hiÖn nh÷ng chÝnh s¸ch míi vÒ ®èi ngo¹i, thùc hiÖn sù hîp t¸c, lµm ¨n víi tÊt c¶ c¸c n­íc trªn thÕ giíi víi môc tiªu hîp t¸c cïng, t«n träng, kh«ng can thiÖp vµo c«ng viÖc néi bé cña nhau. + ChÝnh s¸ch héi nhËp vµo ®êi sèng kinh tÕ quèc tÕ ..cµng ®ßi hái c¸c c¸n bé l·nh ®¹o ph¶i cã sù hiÓu biÕt vµ quen thuéc víi nh÷ng quy t¾c vµ th«ng lÖ quèc tÕ.=>§©y lµ nÒn t¶ng kiÕn thøc quan träng trong rÌn luyÖn kÜ n¨ng kinh doanh vµ qu¶n lý cña l·nh ®¹o. 5. X©y dùng c¬ chÕ hîp t¸c gi÷a doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ kinh tÕ t­ nh©n. T¨ng c­êng kh¶ n¨ng hîp t¸c vµ thóc ®Èy nhau cïng ph¸t triÓn cña c¸c hÖ thèng c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong n­íc còng nh­ n­íc ngoµi ®Ó x©y dùng mét nÒn kinh tÕ æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng. + H×nh thµnh mét sè tËp ®oµn kinh tÕ m¹nh trªn c¬ së c¸c tæng c«ng ty nhµ n­íc: cã sù tham gia cña nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ. + Kinh doanh ®a ngµnh trong ®ã cã ngµnh chñ ®¹o. + Chuyªn m«n ho¸ cao vµ gi÷ vai trß chi phèi lín trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. + Cã quy m« lín vÒ vèn. + Ho¹t ®éng c¶ trong vµ ngoµi n­íc. + Cã tr×nh ®é c«ng nghÖ cao vµ qu¶n lý hiÖn ®¹i. +TiÕn hµnh thÝ ®iÓm mét sè tËp ®oµn kinh tÕ cã ®iÒu kiÖn, cã thÕ m¹nh, cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn ®Ó c¹nh tranh vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cã hiÖu qu¶ nh­: dÇu khÝ, viÔn th«ng, ®iÖn lùc, x©y dùng ...=> ChÝnh lµ gi¶i ph¸p cã tÝnh chÊt b­íc ngoÆt ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña khu vùc kinh tÕ Nhµ n­íc. 6. Nhanh chãng hoµn thiÖn khu«n khæ ph¸p lý cho x· héi võa lµ dùa trªn nÒn kinh tÕ nhµ n­íc vµ ®¶m b¶o vai trß cña Nhµ n­íc. + Ban hµnh hÖ thèng ph¸p luËt ®Æc biÖt lµ luËt kinh tÕ nh»m t¹o ra hµnh lang ph¸p lý an toµn cho s¶n xuÊt kinh doanh, duy tr× ®­îc kû c­¬ng trËt tù vÒ kinh tÕ vµ x· héi. + H­íng dÉn c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh theo quy ®Þnh cña luËt ph¸p. => Ph¸p luËt lµ c«ng cô c­ìng chÕ hµnh vi cña doanh nghiÖp nÕu nh­ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cu¶ hä lµm tæn h¹i ®Õn lîi Ých chung cña toµn x· héi. 7. X©y dùng hÖ thèng b¶o hiÓm vµ ®¶m b¶o vai trß cña Nhµ n­íc. T¨ng c­êng hÖ th«ng chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· h«Þ trong c¸c doanh nghiÖp ®Ó tao niÒm tin cho ng­êi lao ®éng yªn tam lam viÖc, cã kh¶ n¨ng cèng hiÕn hÕt søc cña minh vµo c«ng viÖc lµm t¨ng hiÖu qu¶ lªn cao. + §ã chÝnh lµ mét biÖn ph¸p trong nh÷ng biÖn ph¸p h÷u Ých cho ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp còng nh­ thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. II. Ph­¬ng h­íng cÇn thiÕt ®Æt ra. 1. §Þnh h­íng s¾p xÕp ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ ho¹t ®éng kinh doanh. + Doanh nghiÖp ho¹t ®éng kh¼ng ®Þnh Nhµ n­íc gi÷ 100% v«n ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng kinh doanh trong lÜnh vùc ®éc quyÒn: ho¸ häc, th«ng tin m¹ng quèc gia… + Nhµ n­íc gi÷ cæ phÇn chi phèi hay 100% vèn ®èi víi Doanh nghiÖp nhµ n­íc: bu«n b¸n x¨ng dÇu, s¶n xuÊt ®iÖn, khai th¸c kho¸ng s¶n… + Doanh nghiÖp nhµ n­íc gi÷ 100% chuyÓn dÇn sang c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n. 2. Söa ®æi bæ sung c¬ chÕ chÝnh s¸ch. + Doanh nghiÖp tù quyÕt ®Þnh h­íng ph¸t triÓn cho m×nh. + Xo¸ bá bao cÊp ®èi víi Doanh nghiÖp. + Thùc hiÖn chÝnh s¸ch ­u tiªn víi c¸c doanh nghiÖp ®a ngµnh. + Quy ®Þnh kiÓm so¸t gi¸ c¶, ®iÒu tiÕt lîi nhuËn. + Gi¶i quyÕt lao ®éng d­ thõa. + Söa ®æi bæ sung luËt theo h­íng tÝch cùc. + Xo¸ nî cho c¸c doanh nghiÖp ma kh«ng cã kh¼ n¨ng thanh to¸n. 3. §æi míi n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña Tæng c«ng ty h×nh thµnh mét sè tËp ®oµn kinh tÕ lín cã thÕ m¹nh. + Tæng c«ng ty ph¶i cã ®ñ ®iÒu kiÖn ho¹t ®éng vµ cã thÓ huy ®éng vèn, x¸c ®Þnh ngµnh ho¹t ®éng chñ lùc, cã tr×nh ®é khoa häc c«ng nghÖ cao, s¶n phÈm cã chÊt l­îng tèt. + Mét sè tËp ®oµn ®­îc h×nh thµnh tõ c¬ së tæng c«ng ty cã sù tham gia cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµ kinh doanh ®a ngµnh. 4. §Èy m¹nh cæ phÇn ho¸. a. Môc tiªu: + T¹o ra lo¹i h×nh doanh nghiÖp cã nhiÒu chñ së h÷u + Cã sù tham gia cña nhiÒu ®èi t­îng lao ®éng. + Cã kh¼ n¨ng huy ®éng vèn cao. b. §èi t­îng: Doanh nghiÖp nhµ n­íc cã mµ nhµ n­íc kh«ng cÇn gi÷ 100% vèn, kh«ng phô thuéc vµo thùc tr¹ng kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. c. H×nh thøc: gi÷ nguyªn gi¸ trÞ cña Doanh nghiÖp nhµ n­íc. e. Söa ®æi ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh gi¸ trÞ doanh nghiÖp theo h­íng g¾n víi thÞ tr­êng. f. Thùc hiÖn giao kho¸n kinh doanh, b¸n cho thuª, s¸t nhËp, gi¶i thÓ, ph¸ s¶n cña c¸c doanh nghiÖp. §èi víi nh÷ng doanh nghiÖp nhµ n­íc cã vèn nhá th× cÇn giao b¸n hoÆc cho thuª ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. III. §æi míi n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý cña Nhµ n­íc vµ c¸c c¬ quan chñ së h÷u ®èi víi Doanh nghiÖp nhµ n­íc. 1. X¸c ®Þnh râ chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi Doanh nghiÖp nhµ n­íc. + X¸c ®Þnh khung ph¸p lý, chÝnh s¸ch, c¬ chÕ trong ho¹t ®éng kinh doanh cña Doanh nghiÖp nhµ n­íc. + ChÊm døt t×nh tr¹ng can thiÖp cña Nhµ n­íc vµo vÊn ®Ò kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp. 2. Ph©n ®Þnh râ rµng quyÒn cña c¬ quan Nhµ n­íc. + Thèng nhÊt quyÒn së h÷u cña c¸c doanh nghiÖp. + Chñ së h÷u cã quyÒn thµnh lËp, s¸t nhËp chia t¸ch, chuyÓn ®æi së h÷u, gi¶i thÓ doanh nghiÖp, ban hµnh ®iÒu lÖ mÉu tæ chøc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp, bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm khen th­ëng, kû luËt c¸c chøc danh qu¶n lý chñ chèt, + QuyÕt ®Þnh môc tiªu, nhiÖm vô chiÕn l­îc ph¸t triÓn vµ kÕ ho¹ch trung, dµi h¹n cña doanh nghiÖp 3. §µo t¹o tiªu chuÈn c¸n bé qu¶n lý cña Doanh nghiÖp nhµ n­íc. + Quy ®Þnh tiªu chuÈn c¸n bé qu¶n ly chñ chèt, båi d­ìng ®éi ngò gi¸m ®èc doanh nghiÖp. + ChÝnh phñ quy ®Þnh chÕ ®é ®·i ngé vµ chÕ ®é tr¸ch nhiÖm ®èi víi nh÷ng c¸n bé qu¶n lý chñ chèt cña doanh nghiÖp nhµ n­íc, chØ ®¹o x©y dùng hÖ thèng ®µo t¹o, båi d­ìng ®éi ngò gi¸m ®èc doanh nghiÖp. KÕt luËn Tæng kÕt 20 n¨m ®æi míi vµ x¸c ®Þnh ph­¬ng h­íng, chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi trong thêi kú míi, §¹i héi lÇn thø X cña §¶ng ®· kh¼ng ®Þnh: “Kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa cã nhiÒu h×nh thøc së h÷u, nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, trong ®ã kinh tÕ nhµ n­íc gi÷ vai trß chñ ®¹o; kinh tÕ nhµ n­íc cïng víi kinh tÕ tËp thÓ ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c”, “kinh tÕ nhµ n­íc ph¸t huy vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ, lµ lùc l­îng vËt chÊt quan träng vµ lµ c«ng cô ®Ó Nhµ n­íc ®Þnh h­íng vµ ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ. Doanh nghiÖp nhµ n­íc gi÷ vÞ trÝ then chèt; ®i ®Çu øng dông tiÕn bé khoa häc vµ c«ng nghÖ; nªu g­¬ng vÒ n¨ng suÊt, chÊt l­îng, hiÖu qu¶ kinh tÕ -x· héi vµ chÊp hµnh ph¸p luËt”. Héi nghÞ Trung ­¬ng lÇn nµy ®· bµn vµ ®­a ra gi¶i ph¸p ®Ó b¶o ®¶m doanh nghiÖp nhµ n­íc cã vÞ trÝ then chèt gãp phÇn chñ yÕu ®Ó kinh tÕ nhµ n­íc lµm tèt vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa nh»m n©ng cao hiÖu qu¶, ®ñ søc c¹nh tranh trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Hy väng víi quyÕt t©m cña toµn §¶ng toµn d©n, ViÖt Nam sÏ x©y dùng thµnh c«ng chñ nghÜa x· héi trong mét t­¬ng lai kh«ng xa ! Môc lôc Më ®Çu………………………………………………………………………1 PhÇn I: Nh÷ng lý luËn vµ thùc tiÔn liªn quan ®Õn vai trß cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc……………………………………………………………2 I. Kinh tÕ nhµ n­íc vµ c¬ së lý luËn cho tÝnh chñ ®¹o cña kinh tÕ nhµ n­íc…………………………………………………………………………2 1. Kh¸i niÖm kinh tÕ nhµ n­íc lµ g×?............................................................2 2.C¸c lo¹i h×nh kinh tÕ nhµ n­íc phæ biÕn ë ViÖt Nam…………………...2 II. C¬ së lý luËn cho tÝnh chñ ®¹o cña kinh tÕ nhµ n­íc…………………2 1. C¬ së lý luËn cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin………………………………3 2. C¬ së lý luËn vÒ vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc cßn ®­îc thÓ hiÖn râ qua c¸c v¨n kiÖn §¹i héi §¶ng nh­ sau………………..3 III. Vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng x· héi chñ nghÜa………………………………………………..4 1.Doanh nghiÖp nhµ n­íc ph¶i ®i ®Çu vÒ n©ng cao n¨ng suÊt, chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ nhê ®ã thóc ®Èy sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ nhanh bÒn v÷ng……………4 2. B»ng nhiÒu h×nh thøc kinh tÕ, nhµ n­íc hç trî c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn……………………………………………………………………………..4 3. Kinh tÕ nhµ n­íc lµ lùc l­îng vËt chÊt ®Ó nhµ n­íc ®Þnh h­íng vµ ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ theo môc tiªu kinh tÕ x· héi ®· ®Æt ra………………………...5 4. Kinh tÕ nhµ n­íc cïng víi kinh tÕ tËp thÓ dÇn dÇn trë thµnh nÒn t¶ng cña nÒn kinh tÕ quèc d©n……………………………………………………………….5 PhÇn II: Thùc tr¹ng kinh tÕ nhµ n­íc ë n­íc ta hiÖn nay………………5 I.TiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña kinh tÕ nhµ n­íc trong lÞch sö………………5 1. Tr­íc khi ®æi míi……………………………………………._.