Vai trò, thực trạng của kinh tế tư bản tư nhân & Một số phương hướng giải pháp

Tài liệu Vai trò, thực trạng của kinh tế tư bản tư nhân & Một số phương hướng giải pháp: ... Ebook Vai trò, thực trạng của kinh tế tư bản tư nhân & Một số phương hướng giải pháp

doc43 trang | Chia sẻ: huyen82 | Lượt xem: 1447 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Vai trò, thực trạng của kinh tế tư bản tư nhân & Một số phương hướng giải pháp, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu Trong qu¸ tr×nh chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN vÊn ®Ò ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®­îc ®Æt ra nh­ mét yªu cÇu tÊt yÕu ®èi víi nÒnkinh tÕ ViÖt Nam. Kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n lµ mét bé phËn trong c¬ cÊu Êy ®· cã mét thêi kú bÞ coi lµ ®èi lËp víi kinh tÕ XHCN, v× vËy ph¶i n»m trong diÖn c¶i t¹o xo¸ bá. Song thùc tiÔn ®· cho thÊy quan niÖm nh­ vËy lµ cùc ®oan vµ sù xuÊt hiÖn trë l¹i cña kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®· gãp phÇn kh«ng nhá vµo sù thay ®æi bé mÆt cña nÒn kinh tÕ theo h­íng tÝch cùc. Cïng víi chñ tr­¬ng chuyÓn nÒn kinh tÕ ViÖt Nam sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng , §¶ng vµ nhµ n­íc ViÖt Nam ®· ban hµnh nhiÒu chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch ®Ó khuyÕn khÝch sù ph¸t triÓn cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, trong ®ã cã kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n. Tuy nhiªn, kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n, thµnh phÇn kinh tÕ non trÎ cña n­íc ta ®ang ph¶i ®èi diÖn víi nhiÒu khã kh¨n, th¸ch thøc. NhiÒu vÊn ®Ò bÊt cËp trong x· h«i, trong chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch vµ tæ chøc qu¶n lý ®ang lµ trë ng¹i cho sù ph¸t triÓn cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy. NÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®ang ®øng tr­íc nh÷ng thêi c¬ vµ th¸ch thøc míi. C¬ héi ph¸t triÓn rót ng¾n, thùc hiÖn thµnh c«ng CNH, H§H phÊn ®Êu ®­a ViÖt Nam vÒ c¬ b¶n trë thµnh mét n­íc c«ng nghiÖp vµo n¨m 2020 lµ hiÖn thùc. Tuy nhiªn, ®Ó thùc hiÖn ®­îc môc tiªu nµy ®ßi hái ph¶i cã vèn ®Çu t­ lín víi sù gi¶i phãng tèi ®a lùc l­îng s¶n xuÊt x· héi. Trong bèi c¶nh c¸c nguån lùc kinh tÕ cña ViÖt Nam cßn ®ang h¹n chÕ, x©y dùng mét nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, cßn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n nh­ mét ®éng lùc ph¸t triÓn c¬ b¶n lµ mét h­íng ®i hoµn toµn ®óng ®¾n. Trong nh÷ng n¨m võa qua mÆc dï ®· cã b­íc ph¸t triÓn tèt, kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ViÖt Nam vÉn ch­a thùc sù cã ®­îc mét vai trß t­¬ng xøng víi tiÒm n¨ng cña nã. Bµi viÕt nµy sÏ tËp trung lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n sau ®©y : Vai trß, thùc tr¹ng cña kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n, ®¸nh gi¸ kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n vµ mét sè ph­¬ng h­íng gi¶i ph¸p. Tuy nhiªn, do thêi gian vµ kh«ng gian cã h¹n cho nªn viÖc thu thËp sè liÖu vµ tµi liÖu vÉn ch­a ®ù¬c cËp nhËt v× thÕ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt mong b¹n ®äc th«ng c¶m, hoan nghªnh tÊt c¶ nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp cho ®Ò ¸n. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì cña gi¸o viªn h­íng dÉn cïng c¸c b¹n ®· gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh lµm ®Ò ¸n. T¸c gi¶. Ch­¬ng I kh¸i qu¸t chung vÒ kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa I. c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa Thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ ,tiÓu chñ. Kinh tÕ c¸ thÓ lµ thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn t­ h÷u nhá vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ kh¶ n¨ng lao ®éng cña b¶n th©n ng­êi lao ®éng. Kinh tÕ tiÓu chñ còng chÝnh lµ h×nh thøc kinh tÕ dùa trªn t­ h÷u nhá vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt nh­ng cã thuª m­ín lao ®éng, tuy nhiªn thu nhËp vÉn chñ yÕu dùa vµo søc lao ®éng vµ vèn cña b¶n th©n vµ gia ®×nh. Kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ ®ang cã vÞ trÝ rÊt quan träng trong nhiÒu ngµnh nghÒ ë n«ng th«n vµ thµnh thÞ, cã ®iÒu kiÖn phat huy nhanh tiÒm n¨ng vÒ vèn søc lao ®éng, tay nghÒ cña tõng gia ®×nh, tõng ng­êi lao ®éng. Do ®ã, viÖc më réng s¶n xuÊt, kinh doanh cña kinh tÕ c¸ thÓ vµ tiÓu chñ cÇn ®­îc khuyÕn khÝch. HiÖn nay, ë n­íc ta, thµnh phÇn kinh tÕ nµy phÇn lín ho¹t ®éng d­íi h×nh thøc hé gia ®×nh, ®ang lµ mét bé phËn ®«ng ®¶o, cã tiÒm n¨ng to lín, cã vÞ trÝ quan träng, l©u dµi. §èi víi n­íc ta, cÇn ph¸t triÓn m¹nh mÏ thµnh phÇn kinh tÕ nµy ®Ó võa gãp phÇn t¹o ra nhiÒu cña c¶i vËt chÊt cho x· héi, võa gi¶i quyÕt nhiÒu viÖc lµm cho ng­êi lao ®éng - mét vÊn ®Ò bøc b¸ch hiÖn nay cña ®êi sèng kinh tÕ x· héi. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, thµnh phÇn kinh tÕ nµy ph¸t triÓn nhanh chãng trong n«ng l©m ng­ nghiÖp vµ th­¬ng m¹i, dÞch vô. Nã ®· gãp phÇn quan träng vµo c¸c thµnh tùu kinh tÕ x· héi. Tuy nhiªn, còng cÇn thÊy r»ng, kinh tÕ c¸ thÓ tiÓu chñ dï cè g¨ngs ®Õn bao nhiªu còng kh«ng lo¹i bá ®­îc nh÷ng h¹n chÕ vèn cã nh­: tÝnh tù ph¸t , manh món, h¹n chÕ vÒ kü thuËt. Do ®ã §¶ng ta chØ râ: cÇn gióp ®ì kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ, gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò khã kh¨n vÒ vèn, vÒ khoa häc kü thuËt vµ c«ng nghÖ, vÒ thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm. V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX viÕt: “ Nhµ n­íc t¹o ®iÒu kiÖn vµ gióp ®ì ®Ó ph¸t triÓn, khuyÕn khÝch c¸c h×nh thøc tæ chøc hîp t¸c tù nguyÖn, lµm vÖ tinh cho c¸c doanh nghiÖp hoÆc ph¸t triÓn lín h¬n“. Ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh th«ng tin víi qui m« phï hîp trªn tõng ®Þa bµn. 2. Thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n . Kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n lµ thµnh phÇn kinh tÕ mµ s¶n xuÊt kinh doanh dùa trªn c¬ së chiÕm h÷u t­ nh©n t­ b¶n chñ nghÜa vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ bãc lét søc lao ®éng lµm thuª. Trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta hiÖn nay, thµnh phÇn nµy cã vai trß ®¸ng kÓ xÐt vÒ ph­¬ng diÖn ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt ,x· héi ho¸ s¶n xuÊt còng nh­ vÒ ph­¬ng diÖn gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò x· héi. §©y còng lµ thµnh phÇn kinh tÕ rÊt n¨ng ®éng nh¹y bÐn víi kinh tÕ thÞ tr­êng, do ®ã sÏ cã nh÷ng ®ãng gãp kh«ng nhá vµo qu¸ tr×nh t¨ng tr­ëng kinh tÕ cña ®Êt n­íc. HiÖn nay, kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n b­íc ®Çu cã sù ph¸t triÓn, nh­ng phÇn lín tËp trung vµo lÜnh vùc th­¬ng m¹i, dÞch vô vµ kinh doanh bÊt ®éng s¶n; ®Çu t­ vµo s¶n xuÊt con Ýt vµ chñ yÕu quy m« võa vµ nhá . ChÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta lµ khuyÕn khÝch t­ b¶n t­ nh©n bá vèn ®Çu t­ ph¸t triÓn s¶n xuÊt, ®¸p øng c¸c nhu cÇu cña d©n c­. Nhµ nøoc b¶o hé quyÒn së h÷u vµ lîi Ých hîp ph¸p cña hä; xo¸ bá ®Þnh kiÕn vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi vÒ tÝn dông, vÒ khoa häc c«ng nghÖ , vÒ ®µo t¹o c¸n bé - cho thµnh phÇn kinh tÕ nµy. Tuy nhiªn, ®©y lµ thµnh phÇn kinh tÕ cã tÝnh tù ph¸t rÊt cao. V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX cã ®o¹n viÕt:” KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n réng r·i trong c¸c ngµnh nghÒ s¶n xuÊt , kinh doanh mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm . T¹o m«i tr­ßng kinh doanh thuËn lîi vÒ chÝnh s¸ch ph¸p lý ®Ó kinh tÕ ­ b¶n t­ nh©n ph¸t triÓn trªn nh÷ng ®Þnh h­íng ­u tªn cña Nhµ n­íc , kÓ c¶ ®Çu t­ ra n­íc ngoµi ; khuyÕn khÝch chuyÓn thµnh doanh nghiÖp cæ phÇn , b¸n cæ phiÕu cho ng­êi lao ®éng , liªn doanh , liªn kÕt víi nhau, víi kinh tÕ tËp thÓ vµ kinh tÕ nhµ n­íc , x©y dùng quan hÖ tèt víi chñ doanh nghiÖp vµ ng­êi lao ®éng . II . C¸c lo¹i h×nh tæ chøc kinh doanh c¬ b¶n . 1. Doanh nghiÖp t­ nh©n . Doanh nghiÖp t­ nh©n lµ doanh nghiÖp do mét c¸ nh©n lµm chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm b»ng toµn bé tµi s¶n cña m×nh vÒ mäi ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Doanh nghiÖp t­ nh©n lµ mét ®¬n vÞ kinh doanh do mét c¸ nh©n bá vèn ra thµnh lËp lµm chñ. C¸ nh©n nµy võa lµ chñ së h÷u, võa lµ ng­êi sö dông tµi s¶n, ®ång thêi còng lµ ng­êi qu¶n lý ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Th«ng th­êng chñ doanh nghiÖp lµ gi¸m ®èc, trùc tiÕp tiÕn hµnh ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. Nh­ng còng cã tr­êng hîp v× nh÷ng lÝ do cÇn thiÕt, chñ doanh nghiÖp kh«ng trùc tiÕp ®iÒu hµnh ho¹t ®éng kinh doanh mµ thuª ng­êi kh¸c lµm gi¸m ®èc. Nh­ng dï trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ®iÒu hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp, chñ doanh nghiÖp t­ nh©n qu¶n lý vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm kh«ng cã sù ph©n chia rñi ro víi ai Chñ doanh nghiÖp t­ nh©n chÞu tr¸ch nhiªm v« h¹n vÒ c¸c kho¶n nî trong kinh doanh cña doanh nghiÖp. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, nÕu lµm ¨n ph¸t ®¹t thu ®­îc nhiÒu lîi nhuËn, chñ doanh nghiÖp ®­îc h­ëng toµn bé sè lîi ®ã. Ng­îc l¹i, nÕu gÆp rñi ro hay kinh doanh bÞ thua lç, hä ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm b»ng chÝnh tµi s¶n cña doanh nghiÖp. 2. C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n. C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n lµ doanh nghiÖp cã kh«ng qu¸ 50 thµnh viªn gãp vèn thµnh lËp c«ng ty chØ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî cña c«ng ty b»ng tµi s¶n cña m×nh. C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n cã thÓ chØ cã mét thµnh viªn. C«ng ty chØ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî vµ c¸c nghÜa vôtµi s¶n kh¸c cña c«ng ty b»ng tµi s¶n cña m×nh (tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n). Thµnh viªn c«ng ty chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî vµ c¸c nghiac vô tµi s¶n kh¸c cña c«ng ty trong ph¹m vi sè vèn ®· cam kÕt gãp vµo c«ng ty. §èi víi c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n mét thµnh viªn th× chñ së h÷u c«ng ty chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî vµ c¸c nghÜa vô tµi s¶n kh¸c cña c«ng ty trong ph¹m vi sè vèn ®· cam kÕt gãp vµo c«ng ty. Nh­ vËy, trong c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n cã sù ph©n t¸ch tµi s¶n: tµi s¶n cña c«ng ty vµ tµi s¶n cña thµnh viªn. Nguyªn t¾c ph©n t¸ch ®­îc ¸p dông trong mäi quan hÖ tµi s¶n, nî nÇn vµ tr¸ch nhiÖm cña c«ng ty. C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n kh«ng ®­îc quyÒn ph¸t hµnh cæ phiÕu ra c«ng chóng ®Ó c«ng khai huy ®éng vèn. ViÖc chuyÓn nh­îng vèn gãp cña thµnh viªn c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n tr­íc hÕt ph¶i ­u tiªn cho c¸c thµnh viªn kh¸c cña c«ng ty. ChØ ®­îc chuyÓn nh­îng cho ng­êi kh«ng ph¶i lµ thµnh viªn c«ng ty nÕu c¸c thµnh viªn cßn l¹i cña c«ng ty kh«ng mua hoÆc kh«ng mua hÕt. §èi víi c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n mét thµnh viªn th× chñ së h÷u c«ng ty ã quyÒn chuyÓn nh­îng toµn bé hoÆc mét phÇn vèn ®iÒu lÖ cña c«ng ty cho tæ chøc, c¸ nh©n kh¸c. C«ng ty cæ phÇn . C«ng ty cæ phÇn lµ lo¹i h×nh ®Æc tr­ng cña c«ng ty ®èi vèn, vèn cña c«ng ty ®­îc chia thµnh nhiÒu phÇn b»ng nhau gäi lµ cæ phÇn, ng­ßi së h÷u cæ phÇn gäi lµ cæ ®«ng, chØ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî cña c«ng ty cho ®Õn hÕt gi¸ trÞ cæ phÇn mµ hä së h÷u. Trong suèt qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña c«ng ty cæ phÇn Ýt nhÊt ph¶i cã 3 thµnh viªn tham gia c«ng ty cæ phÇn. Lµ lo¹i c«ng ty ®Æc tr­ng cho c«ng ty ®èi vèn cho nªn cã sù liªn kÕt cña nhiÒu thµnh viªn vµ v× vËy viÖc quy ®Þnh sè thµnh viªn t«is thiÓu ph¶i cã ®· trë thµnh th«ng lÖ qu«cs tÕ trong mÊy tr¨m n¨m tån t¹i cña c«ng ty cæ phÇn. ë hÇu hÕt c¸c n­íc ®Òu cã quy ®Þnh sè thµnh viªn tèithiÓu cña c«ng ty cæ phÇn. PhÇn vèn gãp (cæ phÇn ) cña c¸c thµnh viªn ®­îc thÓ hiÖn d­íi h×nh thøc cæ phiÕu. C¸c cæ phiÕu do c«ng ty ph¸t hµnh lµ mét lo¹i hµng ho¸. Ng­êi cã cæ phiÕu cã thÓ tù do chuyÓn nh­îng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. C«ng ty cæ phÇn chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî cña c«ng ty b»ng tµi s¶n cña c«ng ty. C¸c cæ ®«ng chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ nî vµ c¸c nghÜa vô tµi s¶n kh¸c cña c«ng ty trong ph¹m vi sè vèn ®· gãp vµo c«ng ty. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng c«ng ty cæ phÇn cã quyÒn ph¸t hµnh chøng kho¸n (nh­ cæ phiÕu, tr¸i phiÕu) ra c«ng chóng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ chøng kho¸n ®Ó huy ®éng vèn. §iÒu nµy thÓ hiÖn kh¶ n¨ng huy ®éng vèn lín cña c«ng ty cæ phÇn. 4. C«ng ty hîp danh. C«ng ty hîp danh ®­îc ph¸p luËt ghi nhËn lµ mét h×nh thøc cña c«ng ty ®èi nh©n, trong ®ã cã Ýt nhÊt 2 thµnh viªn (®Òu lµ c¸ nh©n vµ lµ th­¬ng nh©n) cung tiÕn hµnh ho¹t ®éng th­¬ng m¹i (theo nghÜa réng) d­íi mét h·ng chung (hay héi danh) vµ cïng liªn ®íi chÞu tr¸ch nhiÖm v« h¹n vÒ mäi kho¶n nî cña c«ng ty. Ngoµi c¸c thµnh viªn hîp danh, cã thÓ cã thµnh viªn gãp vèn. Thµnh viªn hîp danh ph¶i lµ c¸ nh©n, cã tr×nh ®é chuyªn m«n vµ uy tÝn nghÒ nghiÖp vµ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm b»ng toµn bé tµi s¶n cña m×nh vÒ c¸c nghÜa vô cña c«ng ty. Thµnh viªn gãp vèn chØ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî cña c«ng ty trong ph¹m vi sè vèn ®· gãp vµo c«ng ty. Do tÝnh an toµn ph¸p lý ®èi víi c«ng chóng cao, mÆt kh¸c c¸c thµnh viªn th­êng cã quan hÖ mËt thiÕt vÒ nh©n th©n, nªn viÖc qu¶n lý c«ng ty hîp danh chÞu rÊt Ýt sù rµng buéc cña ph¸p luËt. VÒ c¬ b¶n, c¸c thµnh viªn cã quyÒn tù tho¶ thuËn vÒ viÖc qu¶n lý, ®iÒu hµnh c«ng ty. Tuy nhiªn cÇn l­u ý lµ quyÒn qu¶n lý c«ng ty hîp danh chØ thuéc vÒ c¸c thµnh viªn hîp danh, thµnh viªn gãp vèn kh«ng cã quyÒn qu¶n lý c«ng ty Trong c«ng ty hîp danh , Héi ®ång thµnh viªn lµ c¬ quan quyÕt ®Þnh cao nhÊt cña c«ng ty bao gåm tÊt c¶ c¸c thµnh viªn hîp danh. Héi ®ång thµnh viªn cã quyÒn quyÕt ®Þnh mäi ho¹t ®éng cña c«ng ty. Khi häp Héi ®ång thµnh viªn, c¸c thµnh viªn hîp danh cã quyÒn ngang nhau trong biÓu quyÕt (mçi thµnh viªn chØ cã mét phiÕu biÓu quyÕt) mµ kh«ng phô thuéc vµo gi¸ trÞ phÇn vèn gãp cña hä trong c«ng ty. §©y lµ ®iÓm kh¸c biÖt c¬ b¶n gi÷a quyÒn cña c¸c thµnh viªn trong u¶n lý cña c«ng ty hîp danh víi quyÒn cña c¸c thµnh viªn trong qu¶n lý c«ng ty ®èi vèn (c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n vµ c«ng ty cæ phÇn). Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña c«ng ty, c¸c thµnh viªn hîp danh ph©n c«ng nhau ®¶m nhiÖm c¸c trøc tr¸ch qu¶n lý vµ kiÓm soat c«ng ty, vµ cö mét ng­êi (trong sè thµnh viªn hîp danh ) lam Gi¸m ®èc c«ng ty. Gi¸m ®èc thùc hiÖn nhiªm vô ®iÒu hµnh c«ng viÖc trong c«ng ty, ph©n c«ng, ®iÒu hoµ, phèi hîp c«ng viÖc cña c¸c thµnh viªn hîp danh vµ thùc hiªn c¸c c«ng viÖc kh¸c theo uû quyÒn cña c¸c thµnh viªn hîp danh. Ch­¬ng II vai trß cña kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng xhcn i. gãp phÇn quan träng ®Ó t¨ng tr­ëng kinh tÕ . Trªn gi¸c ®é tæng cung Kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n cung cÊp cho x· héi s¶n phÈm vËt chÊt vµ dÞch vô ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu vÒ ®êi sèng , nhu cÇu cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cña x· héi . Víi ­u thÕ næi tréi cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n : suÊt ®Çu t­ thÊp , dÔ chuyÓn ®æi ph­¬ng h­íng s¶n xuÊt cho phï hîp víi nhu cÇu cña thÞ tr­êng , quy m« nhá phï hîp víi n¨ng lùc qu¶n lý cña c¸c hé gia ®×nh , nªn ®· thu hót ®­îc ®«ng ®¶o c¸c tÇng líp d©n c­ . Tèc ®é t¨ng tr­ëng cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n kh¸ æn ®Þnh . Khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n cã tèc ®é ph¸t triÓn vµ tèc ®é t¨ng cña c¸c n¨m tõ 1995 ®Õn 2000 th­êng cao h¬n tèc ®é t¨ng chung cña nÒn kinh tÕ (trõ n¨m 1999).Tèc ®é t¨ng tr­ëng b×nh qu©n hµng n¨m thêi kú 1995 – 2000 cña c¶ n­íc 6,9% ; cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n lµ 7,2% . N¨m 2000 , tèc ®é t¨ng tr­ëng cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n t¨ng nhanh h¬n nhÞp ®é t¨ng GDPcña toµn bé nÒn kinh tÕ tíi 1,5%(nÕu tÝnh theo gi¸ hiÖn hµnh ) vµ n¨m 2003 tèc ®é t¨ng tr­ëng GDP trong khu vùc kinh tÕ ­ nh©n t¨ng so víi n¨m 2002 lµ 7,24%. Tû träng khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n trong toµn nÒn kinh tÕ kh«ng nh÷ng kh«ng ®­îc c¶i thiÖn mµ cßn suy gi¶m nhÑ , chñ yÕu do trong nh÷ng n¨m cuèi thËp kû 90 , nhiÒu doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ®i vµo ho¹t ®éng vµ lµm thay ®æi c¬ cÊu toµn bé nÒn kinh tÕ . Sè l­îng doanh nghiÖp trong khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n t¨ng nhanh, vµ chiÕm sè l­îng lín trong tæng sè doanh nghiÖp cña c¶ n­íc thÓ hiªn qua b¶ng sau: Sè doanh nghiÖp cã t¹i thêi ®iÓm 1/1 N¨m 2001 N¨m 2002 N¨m 2003 - Tæng sè doanh nghiÖp + Doanh nghiÖp nhµ n­íc + Doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh, trong ®ã: Hîp t¸c x· Doanh nghiÖp t­ nh©n + C«ng ty t­ nh©n + C«ng ty cæ phÇn + Doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi 39.762 5.531 32.702 3.187 18.226 10.489 800 1.529 51.057 5.067 43.993 3.614 22.554 16.189 1.636 1.997 62.892 5.033 55.555 4.112 24.818 23.587 3.038 2.304 Trong khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n , tèc ®é t¨ng tr­ëng b×nh qu©n hµng n¨m cña c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n kh¶ dÜ h¬n c¶: chung khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n 7,2% (trong ®ã doanh nghiÖp t­ nh©n 8,5% ; Cty TNHH ; Cty cæ phÇn 6,1% ; hé c¸ thÓ 7,2%). 2. Trªn gi¸c ®é tæng cÇu . Theo tÝnh to¸n cña c¸c nhµ thèng kª , ®Ó t¨ng tr­ëng 1% GDP cña ViÖt Nam cÇn t¨ng tr­ëng tiªu dïng 2,1 ®Õn 2,2% (kÓ c¶ tiªu dïng cho s¶n xuÊt vµ tiªu dïng cho ®êi sèng ). Khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ph¸t triÓn sÏ lµm tæng cÇu t¨ng nhanh , thùc hiÖn ®­îc chñ tr­¬ng kÝch cÇu cña Nhµ n­íc do më réng s¶n xuÊt lµm cho nhu cÇu c¸c yÕu tè ®Çu vµo gia t¨ng , ®ång thêi thu nhËp cña ng­êi lao ®éng t¨ng do s¶n xuÊt ph¸t triÓn vµ sè lao ®éng ®­îc huy ®éng vµo lµm t¨ng thªm . §©y chñ yÕu lµ tÇng líp cã thu nhËp thÊp nªn tû lÖ tiªu dïng cËn biªn (MPC) lín , tû lÖ tiªt kiªm cËn biªn (MPS)nhá h¬n so víi tÇng líp cã thu nhËp cao . Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n t¨ng rÊt nhanh vÒ mÆt sè l­îng , nhiÒu doanh nghiÖp ®­îc h×nh thµnh v× thÕ viÖc s¶n xuÊt hµng ho¸ víi nhiÒu mÆt hµng trë nªn rÊt ®a d¹ng vµ phong phó . ViÖc tiªu dïng cña ng­êi d©n còng nh­ cña c¸c doanh nghiÖp t¨ng nhanh râ rÖt , doanh nghiÖp th× cÇn sö dông nhiÒu nguyªn vËt liÖu cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt , ng­êi tiªu dïng do nhu cÇu ®êi sèng ngµy cµng cao , kÌm theo mÆt hµng trë nªn phong phó ®a d¹ng cho nªn møc tiªu dïng cña toµn x· héi t¨ng rÊt nhanh v× thÕ xÐt trªn gi¸c ®é tæng cÇu th× khu vùc kinh tÐ t­ nh©n ®· ®ãng vai trß rÊt quan träng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. ii. T¹o viÖc lµm vµ xo¸ ®ãi g¶m nghÌo. T¹o viÖc lµm. Tõ n¨m 1996 ®Õn nay , sè lao ®éng lµm viÖc trong khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n chØ gi¶m trong n¨m 1997 , cßn l¹i ®Òu t¨ng . Thêi ®iÓm 31-12-2000 sè l­îng lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n lµ 4.643.844 ng­êi , chiÕm 12%tæng sè lao ®éng x· héi ,b»ng 1,3 lÇn tæng sè viÖc lµm trong khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc .Lao ®éng cña hé kinh doanh c¸ thÓ lµ 3.802.057 ng­êi , cña c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n lµ 841.787 ng­êi . Sù gia t¨ng cña c¸c doanh nghiÖp tû lÖ thuËn víi sù gia t¨ng vÒ sè l­îng lao ®éng phï hîp víi tr×nh ®é kü thuËt cña lao ®éng , viÖc sö dông lao ®éng t¹i chç cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®· gi¶m bít kh©u gi¶i quyÕt n¬i ¨n ë , c¸c ®iÒu kiÖn c¬ së h¹ tÇng kh¸c nh­ ph­¬ng tiÖn giao th«ng , tr­êng häc tr¹m x¸…. , t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp d· gi¶m dÇn . Trong 5 n¨m 1996-2000 lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n t¨ng thªm 778.681 ng­êi (t¨ng 20,4%). Trong ®ã sè lao ®éng trong c¸c doang nghiÖp t­ nh©n t¨ng thªm 487.459 ng­êi (t¨ng 237,57%); sè lao ®éng ë hé kinh doanh c¸ thÓ t¨ng thªm 292.222 ng­êi (t¨ng 8,29%). Sè lao ®éng qua thùc tÕ kh¶o s¸t ë hé kinh doanh c¸ thÓ lín h¬n nhiÒu so víi sè ®¨ng ký v× nhiÒu hé gia ®×nh chñ yÕu sö dông sè lao ®éng trong dßng hä , lao ®éng mang tÝnh thêi vô vµ lao ®éng n«ng nhµn kh«ng thÓ hiÖn trong b¸o c¸o thèng kª. T×nh h×nh thu hót lao ®éng trong nh÷ng n¨m qua thÓ hiÖn rÊt râ rÖt qua b¶ng : T×nh h×nh thu hót lao ®éng trongkhu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n trong nh÷ng n¨m qua. (tÝnh ®Õn thêi ®iÓm 31-12 hµng n¨m) 1996 1997 1998 1999 2000 Lao ®éng (ng­êi) 3.865.163 3.666.942 3.816.942 4.097.455 4.643.844 Tèc ®é ph¸t triÓn liªn hoµn(%) 100 94,87 104,09 107,35 113,33 Tèc ®é t¨ng liªn hoµn(%) -5,13 4,09 7,35 13,33 % trong tæng lao ®éng x· héi 11,2 10,3 10,3 10,9 12,0 C«ng nghÖ kü thuËt s¶n xuÊt ngµy cµng ®­îc c¶i thiªn vµ n©ng cao , d©y truyÒn s¶n xu©t ngµy cµng hiÖn ®¹i , ®ßi hái ë c«ng nh©n mét tr×nh ®é tay nghÒ phï hîp víi ®iÒu kiÖn lµm viÖc, chÝnh v× thÕ qu¸ tr×nh ®µo t¹o tay nghÒ ®­îc ®­a lªn vÞ trÝ hµng ®Çu .HiÖn nay ,tr×nh ®é tay nghÒ cña c«ng nh©n ®­îc n©ng cao râ rÖt , bªn c¹nh ®ã viÖc x©y dùng chiÕn l­îc vµ ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn ®µo t¹o nghÒ ®­îc h×nh thµnh ,nh­ viÖc x©y dùng chiÕn l­îc vµ ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn ®µo t¹o nghÒ ®Õn n¨m 2005vµ 2010.Trong ®ã cÇn chó träng ®µo t¹o c«ng nh©n kü thuËt lµnh nghÒ vµ c«ng nh©n tr×nh ®é cao cho khu vùc KTTN. MÆt kh¸c ®iÒu kiÖn ®Ó ®µo t¹o tay nghÒ cho ng­êi lao ®éng thuËn lîi h¬n so víi c¸ckhu vùc kinh tÕ kh¸c, hÇu hÕt ®­îc ®µo t¹o t¹i chç, th«ng qua kÌm cÆp cña ng­êi nhµ ®· cã tay nghÒ. Chi phÝ cho ®µo t¹o kh«ng ®¸ng kÓ, ®ång thêi qua truyÒn nghÒ nh­ vËy sÏ duy tr× ®­îc nh÷ng lµng nghÒ truyÒn thèng, gãp phÇn cïng x· héi d¹y nghÒ mµ chi phÝ chung cña x· héi (kÓ c¶ chi phÝ cña t­ nh©n vµ nhµ n­íc ) kh«ng ®¸ng kÓ . ViÖc t¹o ra hiÒu chç lµm viÖc míi ®· gãp phÇn thu hót nhiÒu lao ®éng trong x· héi, nhÊt lµ sè ng­êi trÎ tuæi hµng n¨m ®Õn tuæi lao ®éng ch­a cã viÖc lµm, gi¶i quyÕt sè d«i d­ tõ c¬ quan, doanh nghiÖp nhµ n­íc do tinh gi¶m biªn chÕ vµ gi¶i thÓ. Xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo. Khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®· gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo viÖc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n ë khu vùc thµnh thÞ vµ n«ng th«n . Theo thùc tÕ kh¶o s¸t, thu nhËp cña ng­êi lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n th­êng cã møc t­¬ng hoÆc cao h¬n thu nhËp cña lao ®éng trång lóa ë n«ng th«n cïng ®Þa bµn. Ph¸t triÓn khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n gãp phÇn rÊt quan träng ®Ó t¹o ra viÖc lµm t¹i chç cho gia ®×nh vµ ®Þa ph­¬ng , ®em l¹i thu nhËp cho ng­êi lao ®éng. Theo kÕt qu¶ ®iÒu tra doanh nghiÖp n¨m 2000 cña Tæng côc Thèng Kª , møc thu nhËp trung b×nh 1th¸ng/ 1 lao ®éng (1000 ®)cña c¸c doanh nghiÖp nãi chung lµ: 1041,1; DNNN lµ 1048,2; DNt­ nh©n lµ 651,1; Cty cæ phÇn lµ 993,0; TËp thÓ lµ 529,3; CtyTNHHlµ 801,8; DN cã vèn dÇu t­ n­íc ngoµi lµ 1754,5.Møc thu nhËp cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n tuy thÊp h¬n c¸c DNNN nh­ng cao h¬n khu vùc kinh tÕ tËp thÓ . Thu nhËp trung b×nh cña 1 lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n cao gÊp 2®Õn 3 lÇn so víi møc l­¬ng c¬ b¶n cña Nhµ n­íc quy ®Þnh . II. ®ãng gãp vµ huy ®éng c¸c nguån vèn trong x· héi nép ng©n s¸h nhµ n­íc . 1. Huy ®éng c¸c nguån vèn trong x· héi sö dông vµo s¶n xuÊt kinh doanh . Trong 10 n¨m gÇn ®©y, vèn ®Çu t­ cña khu vùc t­ nh©n t¨ng nhanh, chiÕm tû lÖ cao trong tæng vèn ®Çu t­ toµn x· héi. N¨m 1999 tæng vèn ®Çu t­ khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®¹t 31.542 tû ®ång chiÕm 24,05%; n¨m 2000 ®¹t 35.894 tû ®ång, t¨ng 13,8% so víi n¨m 1999, chiÕm 24,31% tæng vèn ®Çu t­ toµn x· héi. N¨m 2000 vèn ®Çu t­ cña hé kinh doanh c¸ thÓ ®¹t 29.267 tû ®ång, chiÕm 19,82% tæng vèn ®Çu t­ toµn x· héi; vèn ®Çu t­ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp t­ nh©n ®¹t 6.627 tû ®ång, chiÕm 4,49% tæng vèn ®Çu t­ toµn x· héi. Tæng vèn sö dông thùc tÕ cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n t¨ng nhanh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n n¨m 1999 lµ 79.493 tû ®ång, n¨m 2000lµ 110.071 tû ®ång, t¨ng 38,5%. C¸c ®Þa ph­¬ng t¨ng m¹nh vèn sö dông thùc tÕ cña doanh nghiÖp lµ Hµ Néi tõ 10.164 tû ®ång (n¨m1999) t¨ng lªn 16.573 tû ®ång (n¨m2000), t¨ng 63,05%; t­¬ng øng ë thµnh phè Hå ChÝ Minh tõ 36.954 tû ®ång t¨ng lªn 52.353 tû ®ång, t¨ng 41,67%… Trong hai n¨m 2001-2002, sau khi cã luËt doanh nghiÖp ra ®êi, sè doanh nghiÖp t­ nh©n ra ®êi 35.440,víi sè vèn ®¨ng ký ®¹t 40.455 tû ®ång, nhiÒu h¬n sè doanh nghiÖp t­ nh©n ®­îc thµnh lËp trong 5 n¨m tr­íc céng l¹i . N¨m 2003 , khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n cã b­íc ph¸t triÓn m¹nh mÏ. Khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n chiÕm 26,7% tæng vèn ®Çu t­ ph¸t triÓn, hÇu hÕt gi¸ trÞ n«ng nghiÖp, chiÕm 25,5% gi¸ trÞ c«ng nghiÖp, phÇn lín gi¸ trÞ dÞch vô, 48% kim ng¹ch xuÊt khÈu. 2. §ãng gãp phÇn lín vµo ng©n s¸ch nhµ n­íc. Víi sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®· ®ãng gãp rÊt lín vµo sù ph¸t triÓn cña ®¸t n­íc, víi sè vèn huy ®éng lín trong toµn x· héi, khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®· ®ãng gãp ngµy cµng t¨ng vµo ng©n s¸ch nhµ n­íc N¨m 2000 nép ®­îc 5.900 tû ®ång, ­íc tÝnh chiÕm 7,3%tæng thu ng©n s¸ch t¨ng 12,5% so v¬2Ý n¨m 1999. §Õn n¨m 2001, khu vùc doanh nghiÖp t­ nh©n Nép ng©n s¸ch nhµ n­íc ®¹t trªn 11.075 tû ®ång, chiÕm 14,8%tæng thu ng©n s¸ch. Qua sè liÖu cho chóng ta thÊy khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n cã vai trß rÊt lín trong nguån thu ng©n s¸ch cña nhµ n­íc .Trong n¨m 2001 chiÕm 14,8% trong tæng ng©n s¸ch nhµ n­íc víi tèc ®é ph¸t triÓn nhanh chong th× chØ trong mét vµi n¨m gÇn ®©y khu vùc kinh tÕ nµy sÏ thÓ hiÖn mét vÞ thÕ quan träng trong c¬ cÊu nÒn kinh tÕ vµ lµ chç dùa v÷ng ch¾c trong qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®Êt n­íc trë thµnh mét n­íc c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸. IV. thóc ®Èy qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ x· héi, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ. Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®· ®Æt ra nh÷ng yªu cÇu míi thóc ®Èy hoµn thiÖn thÓ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. §· xuÊt hiÖn nhiÒu doanh nh©n kinh doanh thµnh ®¹t, ®­a doanh nghiÖp cña m×nh ph¸t triÓn, c¶i thiÖn ®­îc ®êi sèng ng­êi lao ®éng, ®ãng gãp ngµy cµng nhiÒu cho x· héi, ®­îc x· héi t«n vinh. Tr×nh ®é s¶n xuÊt kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ngµy cµng tiÕn bé h¬n, sè l­îng hµng ho¸ tham gia xuÊt khÈu ngµy cµng t¨ng. NhiÒu s¶n phÈm cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®­îc xuÊt khÈu uû th¸c qua doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi. Khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n cßn tham gia nhiÒu c«ng ®o¹n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu. XuÊt khÈu trùc tiÕp cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®Õn nay ®· t¨ng kh¸, 9 th¸ng ®Çu n¨m 2001 ®¹t 2.189.330.000 USD, trong ®ã c¸c c«ng ty cæ phÇn ®¹t 1.606.489.900 USD, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n ®¹t 211.900.000 USD (sè liÖu cña Tæng côc h¶i quan). C¸c doanh nghiÖp t­ nh©n ®· tham gia tÝch cùc vµo xuÊt nhËp khÈu trùc tiÕp, ®Õn n¨m 2000 sè doanh nghiÖp t­ nh©n tham gia xuÊt khÈu trùc tiÕp t¨ng lªn 16.200 doanh nghiÖp. NhiÒu doanh nghiÖp t­ nh©n ®· xuÊt khÈu ®­îc nh÷ng s¶n phÈm tõ hµng thñ c«ng mü nghÖ, thùc phÈm chÕ biÕn (nh­ c¸ kh« ®i NhËt B¶n, c¸ kho té ®i Mü…), ®Õn c¶ r¬m s¹ch lµ nh÷ng mÆt hµng mµ c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc ch­a quan t©m ®Õn. V× thÕ khu vùc ngoµi quèc doanh trong n­íc tõ chç chØ chiÕm 11% gi¸ trÞ xu©ts khÈu vµo n¨m 1997 nh­ng ®Õn quýI-2002 ®· t¨ng lªn kho¶ng 31% (kh«ng tÝnh gi¸ trÞ xuÊt khÈu dÇu th«). Gýa trÞ xuÊt khÈu tõ møc kho¶ng 5% ®· t¨ng lªn 24% trong c¸c thêi ®iÓm t­¬ng øng (thêi b¸o Kinh tÕ ViÖt Nam sè 66 ngµy 3-6-2002). C¸c doanh nghiÖp , c«ng ty ®¨ng ký s¶n xuÊt kinh doanh theo ph¸p luËt vµ ®­îc tù do s¶n xuÊt kinh doanh tù do chän mÆt hµng s¶n xuÊt hay kinh doanh. ThÞ tr­êng ViÖt Nam víi sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®· t¹o ra m«i tr­êng hîp t¸c trªn c¬ së 2 bªn cïng cã lîi vµ c¹nh tranh d­íi sù qu¶n lý cña nhµ n­íc t¹o ®iÒu kiÖn phat triÓn nhanh chãng kinh tÕ ViÖt Nam , hoµn thiÖn thÓ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng XHCN. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ . Sù ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n gãp phÇn thu hót ®­îc nhiÒu lao ®éng ë n«ng th«n vµo c¸c ngµnh phi n«ng nghiÖp, nhÊt lµ c«ng nghiÖp ®· gióp chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ tõng ®Þa ph­¬ng, gãp phÇn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ®©t n­íc. Khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n t¨ng vÒ sè l­îng vµ kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña m×nh trong nÒn kinh tÕ . NÕu nh­ tr­íc ®©y , kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n kh«ng ®­îc thõa nhËn, bÞ coi lµ ®èi t­îng cña c¸ch m¹ng XHCN, ph¶i ®ù¬c c¶i t¹o xo¸ bá, víi t­ t­ëng nh­ thÕ trong giai ®o¹n ®ã kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n vÉn chua ®­îc ph¸t triÓn mµ hÇu nh­ cßn bÞ vïi dËp , kinh tÕ ®Êt n­íc víi sù hiÖn diÖn toµn bé bëi kinh tÕ tËp thÓ víi c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung quan liªu bao cÊp. Tõ ®­êng lèi ®æi míi (§¹i héi 6 cña §¶ng th¸ng 12.1986) kh¼ng ®Þnh x©y dùng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta víi c¬ cÊu nhiÒu h×nh thøc së h÷u, nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ tån t¹i l©u dµi th× kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®ù¬c ph¸t triÓn rÊt m¹nh mÏ, t¹o cho c¬ cÊu kinh tÕ cã xu h­íng chuyÓn dÞch c©n b»ng gi÷a kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n víi kinh tÕ tËp thÓ . C¬ cÊu kinh tÕ cã xu h­íng chuyÓn dÞch c©n b»ng kh«ng chØ thÓ hiÖn vÒ sè l­îng gi÷a kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n vµ kinh tÕ tËp thÓ , mµ cßn thÓ hiÖn rÊt râ trong sù ph¸t triÓn cña c¸c vïng l·nh thæ, vµ gi÷a c¸c ngµnh. C¸c doanh nghiÖp ®¨ng ký ho¹t ®éng chñ yÕu trong lÜnh vùc kinh doanh th­¬ng m¹i chiÕm 42% tæng sè doanh nghiÖp, c«ng nghiÖp vµ x©y dùng 31%, dÞch vô kh¸c 22%, n«ng nghiÖp chØ chiÕm 5%. Tr×nh ®é s¶n xuÊt cña khu vùc kinh tª t­ nh©n ngµy cµng tiÕn bé , víi m¸y mãc trang thiÕt bÞ ngµy cµng hiÖn ®¹i v× thÕ s¶n phÈm s¶n xuÊt ra ngµy cµng nhiÒu, mÉu m· phong phó vµ chÊt l­îng dÇn ®­îc c¶i thiÖn.Tham gia tÝch cùc vµo xuÊt khÈu trùc tiÕp. Ch­¬ng III Thùc tr¹ng ph¸t triÓn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n hiÖn nay I. kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n t¨ng vÒ mÆt sè l­îng. Thêi kú tr­íc n¨m 1986. §Êt n­íc thèng nhÊt, c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ vµ c¶i t¹o quan hÖ s¶n xuÊt ®­îc thùc hiÖn trªn ph¹m vi c¶ n­íc. KÕ ho¹ch 5 n¨m 1976-1980 ngoµi nhiÖm vô kh¾c phôc hËu qu¶ chiÕn tranh, tiÕn hµnh c¶i t¹o kinh tÕ miÒn Nam theo m« h×nh kinh tÕ miÒn B¾c. TiÕp tôc c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa ®èi víi nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt nhá ë miÒn B¾c, ®ång thêi triÓn khai m¹nh mÏ ë miÒn Nam. Nh­ng kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n vÉn tån t¹i, trong c«ng nghiÖp vÉn cã trªn d­íi 60 v¹n ng­êi s¶n xuÊt c¸ thÓ n¨m 1980:50,3v¹n; n¨m 1981: 55,1 v¹n; n¨m 1983:66,6 v¹n; n¨m 1984:64 v¹n; n¨m 1985:59,3 v¹n. Sè l­îng lao ®éng ho¹t ®éng trong kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n vÉn chiÕm trªn 20%tæng sè lao ®éng ngµnh c«ng nghiÖp; n¨m1980: 22,3%;n¨m1984: 26%; n¨m 1985:23%;n¨m 1986: 23,2%. Gi¸ trÞ s¶n l­îng c«ng nghiÖp do khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n t¹o ra hµng n¨m chiÕm trªn d­íi 15% gi¸ trÞ s¶n l­îng toµn ngµnh c«ng nghiÖp. Nh÷ng ng­êi kinh doanh th­¬ng nghiÖp nh÷ng n¨m 1980còng ë møc 60 v¹n. N¨m 1980:63,7 v¹n; n¨m 1985: 63,7 v¹n; n¨m 1986: 56,8 v¹n. Nh÷ng sè liÖu trªn cho thÊy søc sèng cña kinh tÕ c¸ thÓ rÊt bÒn bØ, sù hiÖn diÖn cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy trong suèt thêi gian dµ nh­ mét tÊt yÕu kh¸ch quan, cÇn ph¶i biÕt sö dông mÆt tÝch cùc cña nã lµm cho d©n giµu, n­íc m¹nh. Thêi kú sau n¨m 1986. Tõ ®­êng lèi ®æi míi (®¹i héi VI cña §¶ng 12-1986) kh¼ng ®Þnh x©y dùng, ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta víi c¬ cÊu nhiÒu h×nh thøc së h÷u, nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ tån t¹i l©u dµi. NghÞ quyÕt trung ­¬ng kho¸ VI ghi râ:”ChÝnh sachs kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn cã ý nghÜa chiÕn l­îc l©u dµi, cã tinh quy luËt tõ s¶n xuÊt nhá lªn s¶n xuÊt línXHXN vµ thÓ hiÖn tinh thÇn d©n chñ vÒ kinh tÕ”, “T­ nh©n ®­îc kinh doanh kh«ng h¹n chÕ vÒ quy m« ®Þa bµn ho¹t ®éng trong nh÷ng ngµnh nghÒ mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm”. Nhê cã chÝnh s¸ch ®æi míi kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ®­îc thõa nhËn vµ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn, ®ãng gãp tÝch cùc vµo ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n­íc. Trong c«ng nghiÖp t­ nh©n ®· ®Çu t­ thªm vèn ®Ó më réng c¸c c¬ së hiÖn cã, hoÆc x©y dùng thªm c¸c c¬ së míi. N¨m 1988 khu vùc nµy ®Çu t­ thªm 80 tû ®ång, thµnh lËp thªm 17.000 c¬ së, trong ®ã c¸ 46 xÝ nghiÖp t­ nh©n; 1.100 c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ h¬n 15.000 hé c¸ thÓ. N¨m 1989 sè vèn ®Çu t­ t¨ng thªm 102 tû ®ång, sè xÝ nghiÖp t­ nh©n t¨ng gÊp 4 lÇn so víi n¨m 1988(tõ 318 xÝ nghiÖp t¨ng lªn 1.284 xÝ nghiÖp); hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c¸ thÓ tõ 31,85 v¹n lªn 33,33 v¹n, t¨ng 4,6%. Trong hai n¨m 1990-1991 sè vèn t¨ng thªm mçi n¨m kho¶ng 100 tû ®ång. N¨m 1989 thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n thu hót thªm 39,5 ngh×n lao déng . N¨m 1990 ®· ban hµnh LuËt c«ng ty vµ luËt doanh nghiÖp, ®· t¹o ®éng lùc cho khu vùc kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n tiÕp tôc ph¸t triÓn. N¨m 1991 so víi n¨m 1990 t¨ng thªm 4.000 c¬ së vµ lao ®éng t¨ng thªm 10 ngh×n ng­êi. Tû träng gi¸ trÞ s¶n l­îng c«ng nghiÖp khu vùc t­ nh©n, c¸ thÓ chiÕm trong gi¸ trÞ tæng s¶n l­îng toµn ngµnh c«ng nghiÖp t¨ng kh¸ nhanh n¨m 1986 lµ:15,6% th× ®Õn n¨m 1990 lµ:26,5%. Trong giao th«ng vËn t¶i, n¨m 1990 cã 97.194 hé t­ nh©n c¸ thÓ lµm dÞch vô vËn t¶i. Tæng sè lao ®éng vËn t¶i 138,5 ngh×n ng­êi. N¨m 1990 thùc hiÖn vËn chuyÓn 16,6 triÖu tÊn hµng ho¸ chiÕm 36,3%khèi l­îng vËn chuyÓn hµng ho¸ cña tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµ 165,3 triÖu l­ît hµnh kh¸ch, chiÕm 28,6% khèi l­îng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch toµn ngµnh. Trong th­¬ng nghiÖp, lao ®éng cña thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ph¸t triÓn nhanh chãng: n¨m 1986: 64 v¹n ng­êi; th× ®Õn n¨m 1990 ®· t¨ng lªn 81,1 v¹n ng­êi. Ngoµi ra cßn cã lùc l­îng th­¬ng nghiÖp kh«ng chuyªn tham gia ho¹t ®éng, n¨m 1990 cã kho¶ng 16 v¹n ng­êi. Tû träng doanh sè b¸n hµng ho¸ vµ dÞch vô cña t­ nh©n trong tæng møc b¸n lÎ hµng ho¸ dÞch vô tiªu dïng x· héi ngµy cµng lín : n¨m 1986:45,._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc10126.doc
Tài liệu liên quan