Tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp tại huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội

LỜI MỞ ĐẦU Trong cuộc sống của con người từ xa xưa cho tới nay, không ai có thể phủ nhận vai trò to lớn của đất đai. Đất đai là điều kiện tiên quyết không thể thiếu của bất kỳ nên kinh tế nào, ngay cả những nước phát triển đời sống kinh tế chủ yếu là sản xuất công nghiệp - dịch vụ, cho đến những nước đang phát triển nền kinh tế chủ yếu sản xuất nông nghiệp. Nước ta sau hơn 20 năm đổi mới đã có những thành tựu vượt bậc nhưng hiện vẫn đang là một nước nông nghiệp. Vì vậy đất nông nghiệp đối với

doc86 trang | Chia sẻ: huyen82 | Ngày: 03/10/2013 | Lượt xem: 1387 | Lượt tải: 2download
Tóm tắt tài liệu Tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp tại huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
nước ta càng có ý nghĩa hơn. Huyện Thanh Trì thuộc thành phố Hà Nội là một huyện ngoại thành thành phố Hà Nội. Nằm giữa ngã ba đường là cầu nối quan trọng giữa thủ đô Hà Nội và các tỉnh thành lân cận như: Hà Tây, Hà Nam, Nam Định…Do đó huyện có vại trò to lớn đối với sự phát triển của thủ đô, Tuy là một huyện thuộc thành phố Hà Nội nhưng huyện Thanh Trì vẫn là một huyện sản xuất nông nghiệp, cơ cấu kinh tế đang trên bước đường chuyển mình chưa hình thành cơ cấu triệt để cho nền sản xuất. Vì vậy, sản xuất nông nghiệp và đảm bảo các yếu tố đầu vào cho sản xuất nông nghiệp là vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế huyện, mà cụ thể là quản lý và sử dụng đất nông nghiệp trên toàn huyện. Đứng trước xu thế công nghiệp hoá - hiện đại hoá, đô thị hoá diễn ra ngày càng nhanh, ngày càng mạnh. Đất nông nghiệp đang đứng trước nguy cơ thu hẹp dần diện tích, do đó để có được hiệu suất sử dụng đất nông nghiệp ngày càng cao và hợp lý, đòi hỏi công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp ngày càng phải hoàn thiện, chặt chẽ hơn nữa. Đối với huyện Thanh Trì, số lượng lao động làm trong ngành nông nghiệp chiếm đa số( 68,9%), diện tích đất nông nghiệp chiếm trên 53,6 % (thống kê năm 2005) qua đây để thấy được vai trò của đất nông nghiệp với toàn huyện và có nhận định đúng đắn hơn về công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp của huyện Thanh Trì.Qua thời gian thực tập tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Trì, nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp em đã lựa chọn đề tài “Tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp tại huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội’’ làm chuyền đề tốt nghiệp. Đây là một nội dung trong 12 nội dung của công tác quản lý nhà nước về đất đai. Việc lựa chọn đề tài này nhằm mục đích củng cố thêm kiến thức đã được học, bổ sung, mở rộng các lý thuyết đã được học, hệ thống hóa được các lý luận và áp dụng lý luận vào thực tiễn. Dựa vào quá trình thực tập để tìm hiểu sâu về tình hình sử dụng đất nông nghiệp và công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp của huyện Thanh Trì. Từ đó, đưa ra được các kiến nghị, với các cấp, các ngành, địa phương nhằm nâng cao chất lượng của công tác quản lý về đất nông nghiệp trên địa bàn. Chuyên đề thực tập tốt nghiệp là sản phẩm của sự nghiên cứu thực tiễn của địa phương và nghiên cứu tổng hợp về lý thuyết. Trong chuyên đề đã sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu như: phương pháp tổng hợp, phương pháp điều tra, phương pháp phân tích… Kết cấu của chuyên đề ngòai lới nói đầu và kết luận, chuyền đề gồm 3 chương: Chương I: Cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về đất nông nghiệp Chương II: Thực trạng quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Thanh Trì – Hà Nội Chương III: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Thanh Trì – Hà Nội Do trình độ và thời gian hạn hẹp, nên chuyên đề không thể tránh khỏi. những sai sót, em rất mong nhận được những lời nhận xét và góp ý cho chuyên đề hoàn thiện hơn. Trong thời gian qua, em đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ tận tình của các cán bộ của phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Trì – Hà Nội, các cô giáo, thầy giáo, đặc biệt là cô giáo Vũ Thị Thảo đã hướng dẫn em hoàn thành chuyên đề này. Em xin chân thành cảm ơn! Chương I: Cơ sở khoa học của công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp 1 Những vấn đề chung về đất nông nghiệp 1.1 Khái niệm đất nông nghiệp Trước khi đi sâu tìm hiểu về đất nông nghiệp chúng ta tìm hiểu qua về sự hình thành của đất đai trên bề mặt trái đất nói chung. Đất đai được hình thành thông qua quá trình lịch sử lâu dài nhờ vào sự phong hoá đá mẹ dưới sự tác động của không khí, gió, nước, sinh vật..Sản phẩm của quá trình phong hoá đá đó là các chất vô cơ Như: N,C,S,Mg…Theo thời gian sản phẩm của quá trình phong hoá đó tích tụ thêm các chất hữu cơ từ xác của động vật, thực vật bị chết, phân, chất thải của động, thực vật (đây chính là một phần nguồn dinh dưỡng quan trọng sẽ cung cấp cho thực vật sau này)… và hình thành nên đất. Đất đai được hình thành trên bề mặt trái đất do đó đất đai là một khoảng không gian có giới hạn theo chiều thẳng đứng (gồm khí hậu, lớp đất phủ bề mặt,…); và theo chiều ngang (là sự kết hợp của thổ nhưỡng, địa hình, thuỷ văn, thảm thực vật…). Quỹ đất đai của mỗi vùng, địa phương luôn bị giới hạn bởi địa giới hành chính của vùng, địa phương đó. Quỹ đất đai của một đất nước bị giới hạn bởi biên giới, địa giới lãnh thổ quốc gia, Và tổng quỹ đất của tòan thế giới bị giới hạn bởi bề mặt trái đất, Chính vì thế không ai có thể nói rằng đất đai là nguồn tài nguyên vô tận, không có giới hạn mà ngược lại đai có giới hạn. Con người từ thủa sơ khai, khi con người còn là con người nguyên thuỷ cuộc sống mông muội dựa hoàn toàn vào đất đai. Đất đai là nơi con người khai thác, các loài động vật, thực vật bằng cách săn bắn, hái lượm, trú ngụ… Đất nông nghiệp cung cấp cho con người nguyên thuỷ tất cả những sản phẩm cần thiết của đời sống, đời sống con người những năm nguyên thủy là đời sống cộng đồng hoạt động sản xất nông nghiệp còn rất thô sơ, và đất đai là tư liệu lao động quý giá nhất mà họ có lúc bấy giờ. Dần dần, khi cuộc sống con người ngày càng phát triển, nhu cầu của con người ngày càng tăng lên. Con người nguyên thuỷ bắt đầu có những nhận thức mới, những nhu cầu và sự thay đổi mới trong xã hội. Lúc này, chỉ dựa hoàn toàn vào thiên nhiên không có sự canh tác thôi không thể đáp ứng đựơc nhu cầu ngày một cao được nữa. Từ đó con ngươì đã biết dựa vào đất nông nghiệp để chăn nuôi,cày cấy, trồng trọt và từ đây cuộc sống con người bước sang một thời kỳ mới, thời kỳ mà con người biết tự canh tác tạo ra của cải vật chất cho bản thân, hạn chế ảnh hưởng của thiên nhiên đến đời sống. Sản phẩm mà con người tạo ra ngày càng đa dạng, đầy đủ hơn, Biết khai thác sức mạnh của đât nông nghiệp đời sống con người ngày càng tăng lên nhanh chóng, kéo theo nó là sự phát triển của xã hội, nền kinh tế và nhận thức. Cho đến ngày nay, khi con người đã thoát khỏi đời sống mông muội nhưng cuộc sống con người không thể tách rời khỏi đất nông nghiệp. Dọc theo quá trình phát triển ta có thể thấy mục đích đầu tiên của con người đối với đất đai là sản xuất nông nghiệp; và bây giờ có rất nhiều ngành sản xuất mới ra đời, sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ, sản xuất công nghiệp nặng…Con người vẫn không rời bỏ được nền sản xuất nông nghiệp đã tồn tại từ rất lâu đời cho đến nay. Như vậy, một nguồn đất trong tổng quỹ đất của loài người là phục vụ cho mục đích trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng…Vậy quỹ đất đó được gọi là gì? Đất nông nghiệp được định nghĩa ra sao? Theo luật đất đai năm 2003: “Đất nông nghiệp là đất được sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp như: Trồng trọt, chăn nuôi, làm muối, nuôi trồng thuỷ sản…,hoặc sử dụng để nghiên cứu thí nghiệm về nông nghiệp”. Đất đai khi được sử dụng vào mục đích nông nghiệp thì được gọi là ruộng đất. Con người tác động vào đất nông nghiệp tạo ra của cải, vật chất cho đời sống. Đất nông nghiệp - ruộng đất là đối tượng lao động đồng thời là tư liệu lao động của con người. Lúc đầu, con người canh tác chỉ để đáp ứng nhu cầu của bản thân, gia đình nền kinh tế “tự cung tự cấp”. Xã hội phát triển quá trình chuyên môn hoá xảy ra, nông phẩm không đơn chỉ để phục vụ cho bản thân người sản xuất nữa. Nông phẩm là một mặt hàng quan trọng trên thị trường, mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho người sử dụng đất và cho toàn xã hội. Vì vậy, đất đai sử dụng vào sản xuất nông nghiệp – ruộng đất chiếm vị thế đáng kể đối với sự phát triển của nền sản xuất xã hội loài người. 1.2 Đặc điểm đất nông nghiệp Đất nông nghiệp là một bộ phận của tổng quỹ đất, Nó có đặc điểm chung của đất đai đồng thời có những đặc điểm riêng của nó. 1.2.1. Đặc tính hai mặt: Đất nông nghiệp không thể sản sinh và có khả năng tái tạo Như chúng ta đã biết về quá trình hình thành đất đai là quá trình của tự nhiên, đó là một quá trình dài, diễn ra liên tục dưới sự tác động của nhiều yếu tố khác nhau, không thể ngày một ngày hai mà có khi là cả hàng ngàn hàng vạn năm mới hình thành nên được đất đai trên bề mặt trái đất. Đất đai không thể di chuyển vị trí, nó có luôn luôn cố định (nó được hình thành ở đâu thì luôn ở đó, bản thân nó không thể di chuyển) đồng thời đất đai được hình thành với một số lượng hạn chế trên toàn cầu và phạm vi từng quốc gia. Tính cố định không thể di chuyển từ vị trí này sang vị trí khác của đất đai đồng thời cũng quy định tính giới hạn về quy mô theo không gian (theo cả chiều rộng và chiều sâu) gắn liền với môi trường mà đất đai phải chịu chi phối (nguồn gốc hình thành,đá mẹ, các hệ sinh thái, khí hậu, chế độ mưa nắng…). Con người không thể tạo ra đất đai (đất nông nghiệp), quá trình hình thành nên đất đai là một quá trình tự nhiên qua thời một khoảng thời gian dài, năng lực của con người không đủ để tạo ra đất đai. Chính vì vậy mà ta có thể nói đất đai (đất nông nghiệp) không thể tái sinh. Tuy nhiên, con người - chủ thể hoạt động của nền kinh tế xã hội, Con người tác động vào đất đai (đất nông nghiệp) theo hai hướng khác nhau: có thể đó là tác động theo chiều hướng tích cực, có thể đó là tác động theo chiều hướng tiêu cực. Quá trình tác động theo chiều hướng tích cực sẽ góp phần rất lớn vào cải tạo và nâng cao chất lượng đất (đất nông nghiệp) khắc phục được hiện tượng hoang hoá, khôi phục độ phì nhiêu của đất nông nghiệp, tạo ra một diện tích đất nông nghiệp mới cho sản xuất,Như vậy nếu biết cách gìn giữ và sử dụng thì đất đai vẫn có thể tái tạo lại, thực tế cũng đã chứng minh điều đó, Qua đây, có thể kết luận đẩt đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng có tính hai mặt: không thể tái sinh nhưng có khả năng tái tạo, Tính hai mặt này rất quan trọng trong quá trình sử dụng đất, Một mặt, con người sử dụng đất nông nghiệp phải hết sức tiết kiệm, xem xét kỹ lưỡng, cẩn thận khi phân bố, sử dụng, chuyển mục đích sử dụng các loại đất, Một mặt, phải luôn chú ý ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để tăng khả năng phục hồi sức sản xuất và tái tạo đất nông nghiệp, phục hồi đất hoang hoá đưa vào sử dụng…,Trong quá trình sử dụng con người phải luôn biết cách khai thác đât đai (đất nông nghiệp), không vắt kiệt khả năng sản xuất của đất đai (đất nông nghiệp) 1.2.2. Tính sở hữu và sử dụng Có một thời xã hội loài người không có sự phân hóa, cuộc sống bầy đàn, mọi sản vật tìm được đều là của chung của toàn cộng đồng, ngay cả đất đai. Đất đai là sở hữu chung của cả bầy đàn, cộng đồng. Cùng với sự phát triển của xã hội chế độ sở hữu và chiếm hữu đất đai cũng phát triển theo. Chế độ chiếm hữu ruộng đất đã biến quyền sở hữu đất đai từ sở hữu chung của tập thể, bầy đàn thành sở hữu tư nhân. Cùng với quá trình thương mại hoá nền nông nghiệp thì việc chia nhỏ quyền sở hữu đất đai (đất nông nghiệp) và quyền sở hữu tư nhân về đất đai cũng là một tất yếu dĩ nhiên dẫn đến quá trình bần cùng hoá nông dân những người luôn cần đến đất đai như là một tư liệu lao động, đối tượng lao động trực tiếp. Người nắm trong tay đất đai là người có nhiều quyền lợi kinh tế lớn nhất trong nền sản xuất xã hội, song song với nó người sở hữu đất đai còn nắm quyền các lực về mặt chính trị. Kẻ không có đất đai chỉ là kẻ làm thuê, làm công bị tách ra khỏi tư liệu sản xuất, mất đi tư liệu sản xuất. Và như vậy, trong xã hội xuất hiện sự tách biệt giữa người sở hữu đất đai (đất nông nghiệp) và người sử dụng đất đất đai (đất nông nghiệp), người sở hữu đất nông nghiệp giờ đây không phải là người lao động trực tiếp mà trao quyền sử dụng, lao động trực tiếp đó cho các đôi tượng khác qua các hình thức cho thuê đất, giao đất, thuê, mướn (những đối tượng này cần có tư liệu sản xuất là đất đai nhưng lại bị tách khỏi quyền sở hữu đất)… Người sở hữu đất nông nghiệp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, là người chủ sở hữu duy nhất đất nông nghiệp được nhà nước công nhận về mặt pháp lý, nhà nước luôn bảo vệ các quyền lợi hợp pháp cho người sở hữu đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Người sở hữu đất nông nghiệp có quyền sử dụng, khai thác, mua bán, ứng dụng khoa học vào sản xuất phù hợp với chính sách và quy định của pháp luật nhà đặt ra… Ở nước ta ngay sau ngày đất nước được giải phóng năm 1945 đất nước bước đầu tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc; và cho tới nay pháp luật nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã quy định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà Nước làm đại diện chủ sở hữu”, Nhà nứơc thể hiện vai trò của mình thông qua việc Quyết định mục đích sử dụng đất Quy định hạn mức giao đất và thời hạn sử dụng đất Quyết định giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất Định giá đất (Trích luật đất đai năm 2003) Nhà nước thực hiện quyền điều tiết các nguồn lợi có từ đất nông nghiệp thu được bằng các chính sách tài chính về đất nông nghiệp như: chính sách thuế sử dụng đất nông nghiệp, chính sách quy định về tiền thuê đất nông nghiệp, thuế thu nhập khi chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp… Là người đại diện chủ sở hữu đất nông nghiệp trên phạm vị cả nứơc nhưng nhà nước không phải là ngừời trực tiếp sử dụng đất nông nghiệp. Nhà nước trao quyền sử dụng đất nông nghiệp cho những người có nhu cầu sử dụng đất nông nghiệp thông qua hình thức: giao đất, cho thuê đất…Người sử dụng trực tiếp đất nông nghiệp, được nhà nước ban một số quyền đối với đất nông nghiệp như: sử dụng, chiếm hữu, định đoạt nhưng các quyền mà nhà nước ban cho các các nhân, tổ chức sử dụng đất nông nghiệp chỉ là các quyền hạn chế, không phải là quyền tuyệt đối hoàn toàn, người được nhà nước giao đất, cho thuê đất không có quyền định đoạt, chiếm hữu, sử dụng tối cao, những quyền này là của nhà nước. Chế độ sở hữu toàn dân về đất đai đã tạo ra nhiều thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và quản lý nhà nước về đất nông nghiệp nói riêng, Nhà nước có thể thu hồi, điều chỉnh, giao đất, quyết định mục đích sử dụng của đất đai sao cho phù hợp với yêu cầu của sự phát triển. Khi cần thu hồi, lấy lại đất nông nghiệp nhà nước có thể bồi thường cho cá nhân, tổ chức sử dụng đất tiền bồi thường thiệt hại, nếu người sử dụng đất không chấp nhận với mức đền bù, hay vì lý do khác thì nhà nước có quyền cưỡng chế đối với trường hợp đó. 1.2.3. Đất nông nghiệp có tính đa dạng và phong phú Trên bề mặt trái đất đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng được hình thành nhờ vào quá trình phong hoá đá mẹ, đá mẹ là nguồn gốc sinh ra đất đai. Đất nông nghiệp được tạo ra mang những tính chất khác nhau phụ thuộc nhiều vào lớp đá mẹ tạo ra lớp đất nông nghiệp đó. Chính vì vậy mà chúng ta có những loại đất nông nghiệp khác nhau như: đất phù sa, đất đỏ bazan, đất sét thịt, đất cát…Thiên nhiên tạo ra rất nhiều loại đất nông nghiệp khác nhau có tính chất và đặc điểm khác nhau đặc trưng riêng của mỗi loại. Thậm chí trong một loại đất nông nghiệp đó không phải ở đâu loại đất đó cũng giống nhau, có nơi đất đó tốt hơn, có nơi lại xấu hơn, thành phần cơ giới, độ phì nhiêu của chúng là khác nhau. Ví dụ như: đất nông nghiệp do phù sa Sông Hồng thường mang tính chất cơ giới nhẹ, nhiều kiềm. Phù sa Sông Cửu Long thường mang tính chất cơ giới nặng hơn phù sa Sông Hồng, Dựa trên tính chất đặc biệt của mỗi loại đất và sự phù hợp của khí hậu, điều kiện tự nhiên của địa phương nơi đất nông nghiệp phân bố mà con người lựa chọn loại hình canh tác, cây con giống, chế độ luân canh, tưới tiêu sao cho phù hợp mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nữa. Tính đa dạng và phong phú của đất nông nghiệp vì thế cũng mang lại nhiều lợi ích cho con người. Mỗi một địa phương một loại đất, một tính chất khác nhau lại có luồng sản phẩm khác nhau, phù hợp và như thế con người sẽ có nhiều sản phẩm nông nghiệp đa dạng và phong phú hơn. Một số vùng có thể hình thành nên nền sản xuất chuyên canh cây, con đặc sản mà không vùng nào có thể có đựoc mang lại giá trị kinh tế cao. 1.3 Phân loại đất nông nghiệp Phân loại đất nông nghiệp là một việc làm quan trọng cho công tác sản xuất, quản lý đất nông nghiệp. Dựa vào sự phân loại đó con người có thể xác định được mục tiêu sản xuất, cây con giống phù hợp, chế độ chăm sóc hợp lý,…Có rất nhiều tiêu chí khác nhau để phân chia đất nông nghiệp. Có thể phân chia đất nông nghiệp dựa vào: mục đích sử dụng, tính chất đất, độ Ph, thành phần cơ giới… Theo luật Đất đai năm 1993 thì: Đất đai được chia thành 6 loại, trong đó đất nông nghiệp gồm các loại đất sau: Đất trồng cây hàng năm: + Đất trồng lúa, trồng màu Ruộng 3 vụ Ruộng 2 vụ Ruộng 1 vụ + Đất trồng cây hàng năm khác: Đất trồng màu và cây công nghiệp ngắn ngày Đất trồng rau Đất trồng cây hàng năm khác Đất vườn tạp Đất trồng cây lâu năm Đất có mặt nước nuôi trồng thuỷ sản: Nuôi cá Thuỷ sản khác (Trích luật đất đai năm 1993) Theo luật đất đai năm 2003 điều 13 quy định: đất đai chia làm ba nhóm nhóm đất nông nghiệp, nhóm đất phi nông nghiệp, nhóm đất chưa sử dụng, Trong đó đất nông nghiệp gồm có: - Đất sản xuất nông nghiệp gồm: +Đất trồng cây hàng năm: Đất trồng lúa Đồng cỏ chăn nuôi đất trồng cây hàng năm khác + Đất trồng cây lâu năm - Đất lâm nghiệp: Đất rừng sản xuất Đất rừng phòng hộ Đất rừng đặc dụng - Đất nuôi trồng thuỷ sản - Đất làm muối - Đất nông nghiệp khác theo quy định của chính phủ (Trích luật Đất đai năm 2003) Ta có thể nhận thấy sự thay đổi rất lớn giữa cách phân loại đất của luật Đất đai năm 1993 và luật Đất đai năm 2003, Luật đất đai năm 2003 đã quy định chi tiết và cụ thể hơn, các loại đất đã được phân chia theo đúng mục đích sử dụng. Sự thay đổi có thể thấy rõ, một số loại đất chuyên dùng và đất nông nghiệp nay chuyển sang đất phi nông nghiệp nông nghiệp. Sự đổi mới này thể hiện một tư duy mới tránh xảy ra sự trùng lặp, chồng chéo trong phân chia các loại đất như trước đây. Ngoài ra, việc phân chia đất nông nghiệp còn theo nhiều cách khác nhau, dựa trên những tiêu chí khác nhau. Ví dụ, phân chia đất nông nghiệp dựa trên đặc tính đất đai, thổ nhưỡng của đất đai. Hay ta có thể phân chia đất nông nghiệp theo phân bố vị trí địa lý, tính chất màu mỡ của đất đai, độ phì nhiêu của đất nông nghiệp…Ta có đất nông nghiệp phân bố ở đồng bằng, đất nông nghiệp phân bố ở miền trung du,…Đất nông nghiệp có tính chất màu mỡ cao, đất nông nghiệp độ phì thấp, đất nông nghiệp có tính chất màu mỡ trung bình… 2. Vai trò đất nông nghiệp 2.1. Đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế - Là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế được. Đất nông nghiệp là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đối với mỗi quốc gia, là điều kiện tồn tại, là điều kiện tiên quyết không thể thiếu được cho sản xuất cơ bản. Quả thật, trong quá trình sản xuất tồn tại của con người, con người không thể tách rời đất đai. Vai trò của đất đai trong ngành trồng trọt và ngành sản xuất nông nghiệp còn được thể hiện rõ ràng hơn. Thứ nhất, đất nông nghiệp là đối tượng của sản xuất thể hiện ở chỗ người sản xuất tác động vào đất đai để sản xuất ra của cải nông nghiệp như: lương thực, thực phẩm, rau quả, động vật… Nhờ vào khoa học kỹ thuật, sự tiên tiến của công nghệ con người đã tác động làm thay đổi tính chất, độ phì của đất để phục vụ mục đích cuối cùng là sản lượng cây trồng ngày càng cao, chất lượng cây trồng ngày càng tăng lên không ngừng, khả năng chống chọi với những tác động bất lợi đến cây con nuôi trồng ngày càng lớn. Hoạt động của con người tác động vào đất có thể là trực tiếp hay gián tiếp. Con người trực tiếp tác động vào đất đai như là một tư liệu sản xuất, đối tượng sản xuất như: Cày bừa, cuốc đất, trồng trọt…Con người tác động vào đất đai gián tiếp như: sản xuất phân bón, hoá chất…ứng dụng vào đất đai. Tất cả để phục vụ cho đời sống của con người. Thứ hai, đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất, từ đất nông nghiệp cây cối, động vật được trồng trọt, chăn nuôi cho ra sản phẩm. Đất nông nghiệp là nguồn cung cấp môi trường sống cho động, thực vật các nguồn khoáng sản và dinh dưỡng cho sự sống của thực vật. Trong đất nông nghiệp chứa đầy đủ thức ăn, dinh dưỡng, không khí…mà cây con trồng cần thiết cho sự sống. Chính vì vậy người sản xuất đã có trong tay một tư liệu sản xuất vô cùng quan trọng không thể thay thế được. Mặt khác, mặc dù con người đã có sự cố gắng để tạo ra sản phẩm nông nghiệp mà không cần dùng đến đất đai như: trồng cây trên nước, trồng cây bằng dung dịch dinh dưỡng…Nhưng chưa có một quốc gia nào có thể tách rời trồng trọt với đất nông nghiệp cả. Những sản phẩm tạo ra từ những thí nghiệm chỉ là một khối lượng rất nhỏ và năng suất rất thấp, Điều này càng chứng minh sự cần thiết, và tầm quan trọng của đất đai nói chung và đất nông nghiệp. Có thể khẳng định con người luôn cần đến đất nông nghiệp để sản xuất và đó là tư liệu sản xuất không thể thay thế được. 2.2.Việc sử dụng đất nông nghiệp là một trong những yếu tố quyết định đến bảo vệ môi trường sinh thái của cuộc sống Đất nông nghiệp là một trong những yếu tố cấu thành nên môi trường, gắn liền với môi trường tự nhiên và điều kiện sinh thái. Theo quy luật của mối liên hệ phổ biến thì để có được môi trường trong sạch các yếu tố trong môi trường phải được bảo vệ và trong lành, nếu không yếu tố này sẽ ảnh hưởng đến yếu tố khác, một yếu tố không được bảo vệ có thể gây ảnh hưởng xấu đến các yếu tố khác và như thế môi trường sẽ bị ô nhiễm. Nếu đất nông nghiệp không có được môi trường trong sạch hiệu quả sử dụng đất nói chung sẽ giảm sút đáng kể. Chúng ta có thể thấy nếu đất đai bị ô nhiễm hậu quả tất yếu là nguồn nước bị ô nhiễm, không khí bị ô nhiễm, môi trường sống bị ô nhiễm…Con người khai thác đất đai không có ý thức thường chỉ xét đến các lợi ích trước mắt mà không thể nhìn thấy được lợi ích lâu dài. Điều này càng làm suy giảm môi trường của cuộc sống hơn. Tuy nhiên, con người có thể tác động lên đất đai theo hai mặt: một mặt tiêu cực làm đất nông nghiệp và môi trường xấu đi. Một mặt tích cực làm đất nông nghiệp và môi trường tốt lên. Con người - chủ thể của hoạt động kinh tế - xã hội hoàn toàn có thể tạo ra môi trường trong sạch cho đời sống của bản thân và cộng đồng bằng những hành vi tích cực: dùng phân bón hợp lý, không phá rừng ồ ạt, không bỏ hoang hoá, khai thác đất đai hợp lý, năng suất, hiệu quả…Những hành động này làm một trong những tác nhân quan trọng trong bảo vệ môi trường nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Tuy nhiên, môi trường trong sạch là đóng góp chung của toàn xã hội, của toàn cầu, của cả thế giới, của cả cộng đồng loài người không phải là nhiệm vụ của riêng ai. Do đó, cần có sự nỗ lực chung và một chiến lược hợp tác, giúp đỡ, làm việc có hệ thống trên tầm quốc tế. 2,3, Đất nông nghiệp là nguồn cung cho các mục đích sử dụng Như Adam Smith đã nhận định “đất, trong hầu hết các tình huống sản sinh ra một lượng lương thực nhiều hơn so với khối lượng đủ để duy trì sự sống của ngươi lao động”. Nói như vậy có nghĩa là đất nông nghiệp có thể sản sinh ra một lượng sản phẩm thừa đủ để cung cấp cho bản thân người nông dân sản xuất, một phần sản phẩm dư thừa còn lại sử dụng vào đâu? trong xã hội, quá trình trao đổi, mua bán xảy ra và sản phẩm dư thừa được người sản xuất đưa ra thị trường cung cấp cho xã hội, các cá nhân khác. Cùng với khoa học công nghệ càng phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ và kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp ngày càng nhanh và mạnh theo cả chiều sâu (khoa học và công nghệ áp dụng hiệu quả, ngày càng mạnh, càng hiện đại) và chiều rộng (khoa học công nghệ áp dụng vào hầu hết các công đoạn, các giai đoạn sử dụng đất, trên diện tích rộng, hầu khắp). Dựa trên sức sản xuất của đất nông nghiệp và khoa học công nghệ, con người có thể tạo ra một khối lượng lớn hơn nữa các sản phẩm nông nghiệp. Như vậy con người không cần phải sử dụng một diện tích quá lớn để sản xuất ra sản phẩm đầy đủ cho đời sống, họ có thể sử dụng một diện tích nhất định cũng đã đủ cung cho nhu cầu của xã hội. Diện tích đất nông nghiệp cần sử dụng cho quá trình sản xuất so với trước kia giảm xuống, Diện tích đất nông nghiệp dôi ra dùng vào đâu? Quá trình phát triển của nền sản xuất xã hội, ngành sản xuất công nghiệp và dịch vụ ngày càng mở rộng. Nhu cầu đất đai phục vụ cho mục đích sản xuất công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng lên. Quá trình chuyển dịch cơ cấu đất đai cho các mục đích sử dụng của con người cũng xảy ra sao cho phù hợp. Đất nông nghiệp sẽ là nguồn cung quan trọng cho các mục đích sử dụng khác, quỹ đất nông nghiệp được cắt để phân bổ cho mục đích sử dụng khác. Đối với nước ta là một nước đang phát triển, nền kinh tế còn phụ thuộc nhiều vào nền sản xuất nông nghiệp do vậy diện tích đất nông nghiệp còn chiếm tỷ trọng lớn trong quỹ đất của quốc gia. Tuy có diện tích khá lớn khoảng 22 triệu Ha (năm 2004) nhưng đất nông nghiệp chưa được khai thác đúng mức, hiệu quả và năng suất còn thấp, thu nhập bình quân đầu người còn ở mức thấp so với thế giới .Vì vậy, cần thiết phải chuyển một số diện tích đất nông nghiệp sang mục đích khác nhằm mang lại hiệu quả cao hơn. Trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hóa của đất nước, cơ cấu nền kinh tế đang chuyển đổi mạnh mẽ từng ngày, diện tích đất cần cung cấp cho mục đích xây dựng, giao thông, đất ở, đất khu công nghiệp, thương mại…gia tăng nhanh chóng. Quỹ đất nông nghiệp là một nguồn cung quan trọng cho các mục đích sử dụng đất khác cho nên một diện tích lớn đất nông nghiệp đã và sẽ được chuyển sang mục đích phi nông nghiệp đã mang lại những hiệu quả lớn lao cho đất nước. Tuy nhiên, sự chuyển đổi này cần phải có tính toán và có quy hoạch rõ ràng, thực tế và mang tính dự báo cao…Trong hệ thống các điều khoản của Pháp luật nước Việt Nam đã có những quy định chặt chẽ cho các trường hợp điều chỉnh các quỹ đất nhằm cân đối các nhu cầu và bảo đảm diện tích đất nông nghiệp cần thiết của xã hội. 3, Sự cần thiết phải quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp 3.1 Khái niệm quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp Như chúng ta đã biết bản chất của công tác quản lý nhà nước là sự tác động một cách có tổ chức, hệ thống nhằm mục đích điều chỉnh các hành vi của con người, tổ chức, cá nhân…bằng quyền lực của nhà nước để hướng ý chí và mục đích của họ theo mục đích chung của toàn xã hội. Nhà nước tác động lên các đối tượng thông qua công việc thiết lập các mối quan hệ xã hội, quan hệ giữa con người với con người, giữa các tập thể với nhau, quan hệ giữa cá nhân với tập thể… các mối quan hệ tồn tại trong xã hội là rất nhiều, tất cả các mối quan hệ đó đều cần phải được điều chỉnh để lợi ích của người này không làm xâm phạm lợi ích của người khác, đảm bảo được lợi ích của đất nước. Trước hết nhà nước vừa là một cơ cấu có tổ chức bao gồm một hệ thống các cơ quan từ trung ương đến địa phương. Những tác động của nhà nước lên các đối tượng quản lý là các tác động có tổ chức chứ không phải tác động một cách đơn lẻ đến một cá nhân, chủ thể đơn giản trong xã hội. Mà sự tác động đó đặt trong hệ thống tổng hòa các mối quan hệ của xã hội bao hàm tòan bộ các cá nhân, tổ chức, thành phần kinh tế. Tính tổ chức đó đặt ra vấn đề là làm sao hình thành nên các tổ chức, bộ máy quản lý với cơ cấu và cơ chế hoạt động thích hợp. Mặt khác, các tổ chức, bộ máy đó hoạt động như thế nào? Sự phối hợp hoạt động, phân chia quyền hạn, trách nhiệm giữa các cá nhân, tổ chức như thế nào? Để bộ máy nhà nước quản lý mang lại hiệu quả tối ưu, đạt được mục tiêu đã đề ra. Đó là một vấn đề lớn đối với công tác tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước. Nhà nước còn tạo lập nên bộ máy sức mạnh về pháp luật, an ninh, bộ máy áp chế… để thực hiện công tác quản lý của mình đưa cá nhân, tổ chức vào đúng quỹ đạo, hoạt động trong khuôn khổ phục vụ lợi ích cá nhân mà lợi ích đó không gây ảnh hưởng xấu đến xã hội. Sự tồn tại của bộ máy áp chế trong cơ cấu các cơ quan chức năng quản lý là một tất yếu khách quan, đó là điều kiện cần thiết để thực hiện nhiệm vụ quản lý trong những trường hợp cần thiết. Quản lý nhà nước còn được thể hiện ở quan hệ chủ thể và khách thể và đối tượng quản lý. Chủ thể của sự quản lý nhà nước là bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương, tỉnh, thành, phường, xã,,, và toàn bộ các cán bộ công nhân viên chức của nhà nước làm việc trong công tác quản lý Nhà nước …Khách thể quản lý là các công dân, tổ chức, các thành phần kinh tế, xã hội… Đối tượng của công tác quản lý nhà nước là các quá trình kinh tế, các hoạt động, các mối quan hệ có liên quan. Riêng trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về đất đai chủ thể quản lý nhà nước về đất đai (cụ thể ở đây là đất nông nghiệp) thì nhà nước đóng vai trò là chủ thể quản lý, khách thể của sự quản lý là các cá nhân, tổ chức, doanh nhân, doanh nghiệp sử dụng đất nông nghiệp, có liên quan đến đất nông nghiệp…Và đối tượng của công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp là những mối quan hệ phát sinh, những vướng mắc, vấn đề có liên quan đến đất nông nghiệp xảy ra trong xã hội. Cụ thể trong công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp, Nhà nước có các vai trò và nhiệm vụ quan trọng sau: - Nhà nước quản lý toàn bộ quỹ đất đai (đất nông nghiệp) trên phạm vi cả nước. Như đã nói ở trên nhà nước là người đại diện chủ sở hữu đất nông nghiệp của cả nước. Đồng thời nhà nước là chủ thể quản lý của công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp, Chính vì vậy nhà nước phải thống nhất quản lý đất đai (đất nông nghiệp) trên phạm vi cả nước. Mục đích của việc này là mang lại lợi ích chung cho xã hội đảm bảo sử dụng đất (đất nông nghiệp) hợp lý và hiệu quả cao nhất, có tầm nhìn xa vì mục đích chung của cộng đồng. Song song với nó Nhà nước luôn có các chế tài để đảm bảo quyền lợi, trách nhiệm của mình và của người sử dụng đất nông nghiệp nói riêng và đất đai nói chung. Người sử dụng đất nông nghiệp phải tuân thủ các quy định đã đặt. Nếu không chấp hành các quy định đó thì người sử dụng đất đã vi phạm pháp luật có thể bị phạt, thu hồi đất, tịch thu tài sản…Nhà nước thực hiện công tác quản lý qua những nhiệm vụ sau: - Nhà nước thông qua quy hoạch, kế hoạch, chiến lược phát triển kinh tế để định hướng cho quá trình sử dụng đất. Nhà nước là người có các quyền tuyệt đối với đất đai: định đoạt, chiếm hữu… Do đó, nhà nước có quyền quyết định mục đích sử dụng, thời hạn sử dụng… của đất đai (đất nông nghiệp). Trước hết nhà nước xác định tính chất, hiện trạng, đặc tính của đất đai (đất nông nghiệp) từ đó xác ._.định được mục đích sử dụng của các loại đất ở từng vùng, địa phương, nhu cầu sử dụng đất của các ngành, các lĩnh vực sao cho phù hợp. Qua quy hoạch kế hoạch sử dụng đất đã được thông qua nhà nước đã điều tiết các quỹ đất trong nền kinh tế, nhà nước quyết định mục đích sử dụng đất của vùng, địa phương… Người sử dụng đất tuân thủ theo quy hoạch, kế hoạch của nhà nước đã được thông qua. Mô hình chung mục đích sử dụng, cơ cấu sử dụng, diện tích của các loại đất phân bổ…được thực hiện bởi người dân nhưng người xác định là Nhà nước. Do đó, nhà nước có được chiến lược phát triển lâu dài, bền vững cho đất nước. - Công tác kiểm kê, đánh giá phân hạng đất nông nghiệp là một việc làm không thể thiếu được của công tác quản lý nhà nước về đất đai (đất nông nghiệp). Hàng năm nhà nước phải nắm bắt được cụ thể diện tích, chất lượng, mục đích sử dụng, tình trạng sử dụng của các loại đất nói chung và của đất nông nghiêp nói riêng, có như thể mới có thể tạo lập được quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp phù hợp, lâu dài, tính dự báo cao… Để có đựơc điều đó đòi hỏi công tác kiểm kê đánh giá phân hạng đất nông nghiệp phải được thực hiện triệt để, theo đúng luật, đúng kế hoạch đề ra. Công tác này không những giúp cho công tác lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất (đất nông nghiệp) mà nó còn đóng góp rất lớn cho công tác quản lý tài chính về đất nông nghiệp của nhà nước ta. Tạo một nguồn thu quan trọng cho ngân sách, phục vụ cho hoạt động quản lý nhà nước về đất nông nghiệp. Nhà nước tính thuế đất nông nghiệp, thuế chuyển quyền sử dụng đất, tiền đền bù…dựa trên khung giá đất nông nghiệp, đất nông nghiệp được chia ra nhiều loại mỗi loại có một khung giá khác nhau. Để phân chia được đất nông nghiệp thì công tác đầu tiên là phân hạng, đo đạc, đánh giá đất. Qua đây ta có thể thấy vai trò lớn của công tác đo đạc, phân hạng, đánh giá đất đai. - Đất đai là tài sản quý giá của bất kỳ một quốc gia nào. Giá trị của đất đai ngày càng lớn trên thị trường cạnh tranh, mối quan hệ đất đai ngày càng phức tạp hơn. Con người đã nhìn nhận thấy được tính quan trọng của đất đại đối với đời sống của mình. Chính vì vậy, các tranh chấp, mâu thuẫn, khiếu kiện… trong các quan hệ đất đai thường nổ ra mạnh mẽ, Trong công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp, cán bộ, công nhân viên chức có thể lợi dụng quyền hạn và trách nhiệm, công cụ nhà nước để vụ lợi cho cá nhân, lợi ích của người này làm xâm hại quyền lợi, lợi ích của người khác,Chế tài Nhà nước ban hành ra để điều chỉnh, tác động vào mối quan hệ đất nông nghiệp, đảm bảo công bằng. Công tác thanh tra, kiểm tra, phát hiện, xử lý vi phạm trong lĩnh vực đất nông nghiệp là rất cần thiết để phát hiện, xử lý sớm các vi phạm. Trong xã hội nước ta, một thời đất đai được xem như “ vô giá” đơn giản là vì đất đai không được mua bán trên thị trường. Ngày nay, đất đai là một tài sản có giá trị lớn, được phép mua đi bán lại. Những mâu thuẫn trong mua bán, cạnh tranh, đất đai nổ ra thường xuyên. Ngòai ra còn có nhiều loại hình khác như: thế chấp đất đai, cho thuê đất đai, …Nhiều mối quan hệ nảy sinh nhiều vấn đề phát sinh cần phải điều chỉnh. Để giảm thiểu những tác hại có thể, công tác thanh tra, kiểm tra phải đặt lên hàng đầu. 3.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về đất nông nghiệp Như đã trình bày ở trên đất nông nghiệp đóng vai trò to lớn đối với cuộc sống của con người. Xã hội ngày càng phát triển nhu cầu đất đai thay đổi theo hướng chuyển dịch của cơ cấu nền kinh tế. Vì vậy, trong tổng quỹ đất không đổi thì đất nông nghiệp có chiều hướng giảm dần diện tích do phải chuyển mục đích sử dụng sang các loại đất khác (đất dùng cho công nghiệp, đất dùng vào mục đích thương mại, đất ở…). Nói như vậy nhưng không thể phủ nhận hoàn toàn đất nông nghiệp trong đời sống của con người ngày nay. Để tồn tại con người luôn cần đến thức ăn, rau quả, củ, sản phẩm của nền nông nghiệp - những nguồn cung cấp này chỉ có thể thỏa mãn được dựa vào sức mạnh canh tác đất nông nghiệp. Dù gì đi nữa trong tổng quỹ đất của mỗi đất nước phải luôn có một quỹ đất nông nghiệp cần thiết với mục đích của sự đảm bảo một quỹ đất nông nghiệp hợp lý là bảo đảm quỹ lương thực, an ninh lương thực của quốc gia. Đứng trước sức ép của sự phát triển kinh tế, đất nông nghiệp phải có được sự quản lý và sử dụng hợp lý để không còn việc sử dụng tràn lan nếu không có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường, không những ảnh hưởng đến thế hệ này mà còn ảnh hưởng đến thế hệ sau, dẫn tới nguy cơ phá huỷ sự phát triển bền vững của thế giới. Theo thống kê của Liên Hợp Quốc hàng năm có hàng vạn ha đất nông nghiệp bị hoang hoá, bị sa mạc hoá, mất tính canh tác, bị bỏ không không ai canh tác. Mỗi giây đồng hồ trôi qua có gần 20 ha bị hoang hoá, sa mạc hoá, Đây là một mối đe doạ lớn đối với quỹ đất nông nghiệp trên thế giới. Ngay ở nước ta, sau đại hội Đảng lần thứ VI (1986) Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều tư duy, phương hướng phát triển và đổi mới cho đất nước. Nước ta xác định phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền kinh tề thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Sau hơn 20 năm đổi mới đất nước bước đầu đã thu được rất nhiều thắng lợi như: DGP đầu người không ngừng tăng lên, thu nhập bình quân đầu người tăng, tốc độ tăng trưởng kinh tế từ 7% trở lên, thoát khỏi đói nghèo, đói ăn…Từ một đất nước đói nghèo, sống nhờ vào viện trợ của nước ngoài trở thành một đất nước xuất khẩu gạo đứng nhất nhì thế giới, lương thực không những đủ để cung cấp trong nước mà còn thoả mãn nhu cầu xuất khẩu nông phẩm. Đất nông nghiệp là một tiềm lực to lớn mang lại cho toàn dân tộc ta nhiều lợi thế phù hợp với truyền thống lao động, phong tục tập quán, trình độ phát triển… nếu biết cách khai thác và sử dụng sẽ là một tài nguyên vô giá cho sự phát triển của đất nước. Đất nước mở cửa phát triển, trong xu thế giao lưu hợp tác với các nước khác trên thế giới, nước ta đã gia nhập vào tổ chức thương mại thể giới WTO cơ hội và thách thức đang chờ đón. Vấn đề lớn của nước ta trên con đường phát triển là nguồn vốn, làm sao để thu hút được nhiêu nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài. Nguồn vốn đối ứng để chúng ta đưa ra thu hút đầu tư chính là đất đai, Bản thân đất đã mang lại một nguồn vốn lớn các doanh nghiệp, công ty, tổ chức ngay trên sân nhà, tạo nhiều thuận lợi cho công cuộc hội nhập, hợp tác quốc tế của nước. Các mối quan hệ liên quan đến đất đai vì vậy mà cũng trở nên đa dạng và phức tạp hơn, không chỉ là mối quan hệ trong nước như trước kia nữa mà phát triển hơn liên quan đến cả yếu tố nước ngoài. Nhà nước chủ thể quản lý của xã hội, phải quản lý đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng một cách hợp lý, có các chế tài mới phù hợp với xu thế hội nhập để có được hiệu quả sử dụng tối ưu, lâu dài, bền vững…đảm bảo được nền độc lập dân tộc, phát triển kinh tế.Trong các chế tài quản lý Nhà nước đã có và đâng dần hoàn thiện những quy định liên quan đến yếu tố nước ngoài giúp cho quá trình hội nhập của nước ta. Thực tế cho thấy, công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng đã đạt được nhiều bước tiến đáng kể trong suốt thời gian qua. Đó là những tiền đề thuận lợi cho công cuộc cải cách hành chính, nâng cao chất lượng của công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn nữa. Mong rằng trong thời gian tới Đảng và Chính phủ sẽ có phương hướng, biện pháp và hoàn thành tốt công tác quản lý của mình. 4 Những quy định pháp lý về công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp, 4.1 Nội dung công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp Theo luật đất đai năm 2003 nội dung của công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung gồm có 12 nội dung. Tuy nhiên, đối với đất nông nghiệp là một bộ phận của tổng quỹ đất đai, nó mang những đặc thù riêng biệt, chính vì vậy mà nội dụng của công tác quản lý của nhà nước về đất nông nghiệp cũng có nhiều khác biệt. Công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp có thể khái quát ở các nội dung dưới đây: 4.1.1. Ban hành văn bản pháp luật về quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và tổ chức thực hiện văn bản đó. Để đảm bảo được vai trò quản lý của mình, bất kỳ một nhà nước nào cũng tạo ra và thực thi một chế tài phù hợp. Những chế tài này là tiền đề, hàng lang cho lĩnh vực áp dụng. Không có một quốc gia nào có thể có được hiệu quản quản lý mà không cần đến chế tài. Ngay cả ở nước ta, hệ thống văn bản điều chỉnh các mối quan hệ đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng rất đa dạng. Đó là những công cụ để nhà nước thực hiện đuợc quyền quản lý của mình Trên cơ sở hiến pháp năm 1992, Luật Đất đai 1993 được ban hành nhằm mục đích thể chế hoá các chính sách đất đai góp phần hoàn thiện chính sách đất đai, từng bước đáp ứng yêu cầu quản lý của nhà nước. Luật Đất đai cũng đã được ban hành và sửa đổi, bổ sung vào các năm 2003, 2005 sao cho hoàn thiện hơn với tình hình sử dụng đất, chế độ sở hữu của đất nước. Luật đất đai năm 2003 ra đời với nhiều nội dung mang tính chất đổi mới (ví dụ như: sự phân chia đất theo tiêu chí mục đích sử dụng) là một bước tiến quan trọng trong sự phát triển của hệ thống văn bản pháp luật về đất đai.Tiếp theo đó nhiều văn bản hướng dẫn thực hiện luật Đất đai năm 2003 đã được ban hành: luật, pháp lệnh,quyết định, nghị định, thông tư… để hướng dẫn, quy định cho công tác quản lý các cấp, các ngành, các vùng, các địa phương. Các hoạt động, mối quan hệ liên quan đến đất đai còn được điều tiết thông qua một loạt bộ luật khác như: Luật Dân sự, Luật thuế sử dụng đất nông nghiệp, Luật hình sự…và các văn bản khác hướng dẫn thi hành, áp dụng luật có liên quan. 4.1.2. Khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất nông nghiệp, lập bản đồ hiện trạng và bản đồ quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Đất đai trên bề mặt trái đất có nhiều loại, nhiều tinh chất, nhiều vùng, nhiều tính chất khác nhau chúng được sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau.. Để có một cơ chế quản lý phù hợp, có được định hướng, quy hoạch và kế hoạch phù hợp với địa phương, tỉnh, thành phố, cả nước. Việc đầu tiên bắt buộc nhà nước phải nắm được các thông tin về đất đai như: Diện tích, loại đất, tình hình sử dụng, phân bố, mục đích sử dụng,… Những thông tin này sẽ đóng góp rất lớn cho công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Đối với đất nông nghiệp để quản lý được đất nông nghiệp một cách có hệ thống nhà nước cũng cần những thông tin về đất nông nghiệp: diện tích, tình trạng sử dụng, mục đích sử dụng (trồng cây ngắn ngày, dài ngày…). Từ những thông tin về đất nông nghiệp người quản lý có được kế hoạch sử dụng hợp lý và cho ra những quyết định sử dụng đứng đắn, giúp cho nền nông nghiệp của đất nước phát triển đóng góp cho sự phát triển xã hội…Trong quá trình quản lý, sau khi tìm hiểu đưa ra quyết định, song song thực hiện quyết định người quản lý phải thu thập tiếp những thông tin về đất nông nghiệp để biết được tình hình đất nông nghiệp đang diễn biến như thế nào từ đó có những điều chỉnh, sửa đổi kế hoạch, quy hoạch, pháp luật đất đai …Như vậy những đặc điểm của đất nông nghiệp là rất quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp. Chính vì vậy, nhà nước phải tiến hành khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất nông nghiệp, lập bản đồ hiện trạng và bản đồ quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp. Việc đo đạc, khảo sát, phân hạng đất nông nghiệp là một công việc hết sức khó khăn, đòi hỏi nhiều thời gian, kỹ thuật, chi phí, phải tiến hành trên thực địa rất vất vả,công phu, phụ thuộc vào thời tiết, địa hình…Nhà nứơc ta đã nhận thấy được vai trò quan trọng của công tác đo đạc, đánh giá , phân hạng đất đai …nên từ rất sớm đã tiến hành đo đạc bản đồ, đánh giá, phân hạng đất. Tuy có nhiều trở ngại lớn do kinh phí, công nghệ, kỹ thuật, nguồn lực,, còn yếu nhưng nhà nước ta vẫn luôn coi trọng và cố gắng làm tốt công tác trên. Nhờ vào sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nước ta đã áp dụng nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật của thể giới như: hệ thống định vị GPS, hệ thống thông tin địa lý GIS, viễn thámcông nghệ kỹ thuật số, công nghệ ảnh số …chính vì vậy công tác đo đạc, phân hạng, đánh giá… đã có rất nhiều bước phát triển trong thời gian qua. Trên cơ sở bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và các thông tin thu thập được trong quá trình điều tra, khảo sát (diện tích, mục đích sử dụng, hiện trạng sử dụng…) các cấp có thẩm quyền thiết lập bản đồ quy hoạch, kế hoạch cho từng loại đất (đất nông nghiệp, đất công nghiệp, đất ở) trên từng phạm vị và trên toàn lãnh thổ, phù hợp với quy hoạch, kế hoạch chung. - Việc đánh giá, phân hạng đất nông nghiệp phải dựa vào cơ sở khoa học, Tuân thủ các căn cứ để phân hạng đất nông nghiệp như: chất đất, vị trí, địa hình, điều kiện khí hậu, thành phần cơ giới của đất… Công tác đánh giá, điều tra, đo đạc, lập bản đồ hiện trạng, phân hạng đất nông nghiệp là một công tác rất quan trọng. Đó là cơ sở tiên quyết đầu tiên đáp ứng cho công tác quản lý nhà nứơc về đất nông nghiệp, cho công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất…căn cứ để xác định tiền thuê đất, tiền sử dụng đất,thuế chuyển quyền sử dụng đất…Thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước, tạo nguồn thu cho ngân sách. 4.1.3. Lập, quản lý và thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp Bất kể quốc gia nào cũng cần có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Đứng trên cương vị là cơ quan quản lý nhà nước về đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Nhà nước là người tiến hành lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho các vùng, lãnh thổ, ngành… Xét trên phạm vi quy hoạch thì quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp có thể được lập cho một huyện, thành phố, vùng, cả nước. Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được quy định rất rõ và cụ thể trong luật đất đai năm 2003 từ điều 21 đến điều 30. Điều 21 quy định về nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, điều 23 quy định về nội dung quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Điều 22 Căn cứ lập quy hoạch , kế hoạch sử dụng đất. Điều 24 quy định về kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Điều 25 quy định thẩm quyền lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Nội dung của quy hoạch sử dụng đất: + Điều tra, nghiên cứu, phân tích, tổng hợp điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và hiện trạng sử dụng đất, đánh giá tiềm năng đất đai + Xác định phương hướng mục tiêu sử dụng đất trong kỳ quy hoạch, + Xác định diên tích các loại đất phân bổ cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh, + Xác định các biện pháp sử dụng và bảo vệ, cải tạo đất, môi trường + Xác định diện tích đất phải thu hồi đề thực hiện các công trình, dự án. + Giải pháp tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất Nội dung Kế hoạch sử dụng đất gồm có 6 nôi dung: + Phân tích đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất kỳ trước + Kế hoạch chuyển diện tích đất chuyên trồng lúa nước và đất có rừng sang sử dụng vào mục đích khác, chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất trong đất nông nghiệp + Kế hoạch thu hồi diện tích các loại đất để phân bổ cho nhu cầu xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triển công nghiệp dịch vụ, phát triểndô thị, khu dân cư nông thôn, quốc phòng, anh ninh. + Kế hoạch khai hoang mở rộng diện tích đất để sử dụng vào các mục đích + Cụ thể hoá kế hoạch sử dụng đất năm năm đến từng năm. + Giải pháp tổ chức thực hiện kế hoạch sử dụng đất. (Trích luật Đất đai năm 2003) Thông thường quy hoạch sử dụng đất được lập cho thời gian dài (kỳ quy hoạch sử dụng đất là 10 năm). Quy hoạch sử dụng đất mang tính khả biến (có thể thay đổi, không cố định). Trong xu thế xã hội luôn luôn biến đổi, trong xã hội luôn luôn vận động theo quy luật phát triển, các hoạt động diễn ra không ngừng chính vì vậy mà nhu cầu sử dụng đất cho các ngành, các lĩnh vực, các địa phương có sự thay đổi thường xuyên. Đối với đất nông nghiệp cũng vậy. Chính vì lý do đó mà quy hoạch sử dụng đất mang tính khả biến, nó phải được điều chỉnh, sửa đổi phù hợp với nhu cầu đất nước, sự phát triển của xã hội. Kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp được lập theo kỳ kế hoạch, và phải dựa trên quy hoạch sử dụng đất đã được ban hành, phù hợp với sự phát triển khoa học công nghệ…Trong quá trình thực hiện kế hoạch sử dụng đất nếu cần phải đánh giá và điều chỉnh cho phù hợp với phương hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương thì phải tiến hành chỉnh sửa sao cho phù hợp. Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nói chung và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp nói riêng có vai trò quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai. Thông qua quy hoạch, kế hoạch nhà nước sẽ điều chỉnh, phân bổ, xác định, thay đổi mục đích sử dụng ngắn hạn hay dài hạn, xác định cơ cấu các loại đất cho các vùng đất, vùng lãnh thổ, quyết định phân bổ, thu hồi các loại đất …Quy hoạch, kế hoạch phải được lập một cách có khoa học, hệ thống, phải sát với thực tế. Việc điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải tuân theo quy định của luật pháp. 4.1.4. Công tác giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp. - Công tác giao đất, cho thuê đất “ Giao đất là việc nhà nước trao quyền sử dụng đất bằng quyết định hành chính cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất” “Cho thuê đất là việc nhà nước trao quyền sử dụng đất bằng hợp đồng cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất” Việc giao đất, cho thuê đất là một công việc cụ thể hoá của nhà nước về trao quyền sử dụng đất cho người dân, người dân là người sử dụng trực tiếp, họ là người khai thác đất đai. Nhiệm vụ của người dân được giao đất, cho thuê đất trước hết là sử dụng đất đúng mục đích, đúng thời hạn sử dụng và thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ tài chính với các cơ quan chức năng. Việc giao đất, cho thuê đất phải căn cứ vào: + Quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn + Nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong dự án đầu tư, đơn xin giao đất,cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất ( theo điều 31 luật Đất đai năm 2003) Việc giao đất cho các hộ gia đình, các cá nhân, tổ chức sử dụng lâu dài hoặc có thời hạn. Giao đất có thu tiền sử dụng đất và giao đất không thu tiền sử dụng đất Theo điều 33 luật Đất đai năm 2003 những trường hợp sau được giao đất nông nghiệp không thu tiền sử dụng đất: + Hộ gia đình cá nhân trực tiếp lao động nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản, làm muối được giao đất nông nghiệp trong hạn mức quy định + Tổ chức sử dụng đất vào mục đích nghiên cứu, thí nghiệm, thực nghiệm vê nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối, + Đơn vị vũ trang nhân dân được nhà nước giao đất để sản xuất nông nghiệp,lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối hoặc kết hợp với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. + Người sử dụng đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng + Cộng đồng dân cư sử dụng đất nông nghiệp. Đất nông nghiệp được giao có thu tiền sử dụng đất cho trường hợp: “tổ chức kinh tế được giao đất để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối. (Trích luật Đất Đai năm 2003) Ngoài việc quy định việc giao đất có thu tiền sử dụng đất, không thu tiền sử dụng đất…Nhà nước còn quy định về thời hạn giao đất mà người được giao được quyền sử dụng đất. Đất nông nghiệp được giao lâu dài trong những trường hợp sau: + Đất rừng phòng hộ, đất rừng dặc dụng + Đất nông nghiệp do cộng đồng dân cư sử dụng (đất được giao cho cộng đồng dân cư sử dụng để bảo tồn bản sắc dân tộc gắn liền với phong tục, tập quán của dân tộc thiểu số) ► Còn một số loại đất nông nghiệp khác được giao sử dụng có thời hạn: + Đất trồng cây hàng năm + Đất nuôi trồng thuỷ sản + Đất làm muối giao cho các hộ gia đình, các cá nhân sử dụng + Đất trồng cây lâu năm, đất trồng rừng sản xuất giao cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng, - Về thời hạn giao đất được quy định cụ thể tại điều 70 luật Đất đai năm 2003. + Đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thuỷ sản, đất làm muối có thòi hạn giao là 20 năm, + Đất trồng cây lâu năm, đất rừng sản xuất có thời hạn sử dụng là 50 năm. (Trích luật Đất đai năm 2003) Trong thời hạn sử dụng đất được giao, người sử dụng đất phải tân thủ đầy đủ quyền và nghĩa vụ. Phải sử dụng đất đúng mục đích, đúng thời hạn. Khi có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất phải xin phép nếu trong trường hợp quy định phải xin phép của pháp luật.Tuy nhiên, sau thời hạn sử dụng đất được giao người sử dụng đất có thể xin phép sử dụng tiếp đất nếu có nhu cầu. Khoảng thời gian quy định thời hạn sử dụng đất là rất cần thiết cho công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp. Nó đảm bảo người sử dụng đất phải có kế hoạch sử dụng đất hiệu quả, có phương hướng cụ thể, chú ý sử dụng đất đúng mục đích. Ngoài hình thức giao đất cho các đối tượng, nhà nước còn quy định về hình thức cho thuê đất. Có hai hình thức cho thuê đất đó là: cho thuê trả tiền hàng năm và cho thuê thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê. Hầu hết các trường hợp sử dụng đất nông nghiệp đều là trả tiền theo hàng năm. Nhưng đối với trường hợp là “ người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, các cá nhân nước ngoài thuê đất thực hiện dự án đầu tư sản xuất nông nghiệp,lâm nghiệp, thuỷ sản, làm muối” là phải thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê (luật Đất đai năm 2003). Quy định này đảm bảo cho sự quản lý của Nhà nước đối với đất đai. Dù gì thì đối với các bên có yếu tố nước ngoài Nhà nước phải có biện pháp để quản lý chặt chẽ hơn trong nước để không bị thất thoát nguồn lực đất đai quý báu, Thời hạn cho thuê đất để sản xuất nông nghiệp, thuỷ sản, lâm nghiệp, làm muối được quy định trong luật Đât đai năm 2003 cũng tương tự như thời hạn giao đất tương ứng. Hết thời hạn cho thuê người sử dụng đất có thể xin tiếp tục thuê đất nếu có nhu cầu tiếp tục sử dụng mảnh đất. Nếu mảnh đất đó không có quy hoạch, không bị thu hồi, người sử dụng đất đó sử dụng hợp pháp thì Nhà nước có thể xem xét và cho tiếp tục sử dụng. Ngoài ra, khi có nhu cầu chuyển đổi giữa hình thức giao đất hay cho thuê đất, người sử dụng đât có thể xin phép chuyển đổi hình thức.Thời hạn sử dụng đất còn lại được tính theo quy định của pháp luật (Luật đất đai năm 2003 và các văn bản hướng dẫn có liên quan). Đây là một điểm linh hoạt trong quy định của pháp luật cho người sử dụng đất lựa chọn hình thức giao, cho thuê sao cho phù hợp với tình hình kinh doanh, sử dụng, điều kiện tài chính, kinh tế …Các quy định cụ thể khác được trình bày trong điều 32,32,67,35 của bộ Luật Đất đai năm 2003. 4.1.5 Chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp. Khi sử dụng đất nông nghiệp người sử dụng đất nông nghiệp được quyền chuyển đổi mục đích sử dụng đất khi thấy cần thiết, nhà nước quy định ở trong luật Đất đai năm 2003. Đây là một biện pháp quản lý nhà nước về đất đai, tạo điều kiện cho người sử dụng đất nông nghiệp có điều kiện linh hoạt trong cách sử dụng, nâng cao hiệu quả của đất đai. Có hai trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp: Thứ nhất chuyển mục đích sử dụng đất phải xin phép của nhà nước. Tuy nhiên cũng có trường hợp chuyển mục đích sử dụng không phải xin phép khi chuyển mục đích sử dụng đất (trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất trong cùng một loại đất), Riêng đối với đất nông nghiệp những trường hợp phải xin phép khi chuyển mục đích sử dụng đất là: + Chuyển đất chuyên dùng trồng lúa nước sang trồng cây lâu năm, đất rừng, đất nuôi trồng thuỷ sản. + Chuyển đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ sang sử dụng cho mục đích khác + Chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp (Trích luật Đất đai năm 2003) Ngoài trường hợp trên thì không phải xin phép khi chuyển mục đích sử dụng đất; tuy nhiên, phải có sự đăng ký với văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất. Với quy định trên của Luật Đất đai năm 2003 người sử dụng đất có thể chủ động hơn trong việc chuyển đổi mục đích sử dụng sao cho phù hợp mang lại hiệu quả kinh tế thực sự cho đời sống. Đồng thời, nhà nước cũng nắm được những biến động của đất nông nghiệp, nắm bắt được tình hình đất nông nghiệp trong cả nước, chính vì vậy công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp sẽ thuận lợi, hiệu quả hơn rất nhiều. Ngoài ra luật Đất đai năm 2003 còn quy định cụ thể về thẩm quyền cho chuyển mục đích sử dụng đất (điều 37) 4.1.6 Thu hồi đất nông nghiệp Theo luật Đất đai năm 2003 “ thu hồi đất là việc nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đát đã giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của pháp luật” Luật Đất đai năm 2003 quy định rất rõ về các trường hợp phải thu hồi đất, vấn đề bồi thường, tái định cư cho người bị thu hồi đất.…Việc thu hồi đất là một vấn đề rất phức tạp ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của dân cư, hộ gia đình, cá nhân ,tổ chức…Vì vậy công tác này cần được làm trịêt để, khoa học và chính xác đảm bảo tính công bằng tránh thất thoát nguồn vốn của nhà nước, các đơn vị tài trợ. Để phục vụ cho đời sống của nền kinh tế, nhiều trường hợp Nhà nước phải tiến hành thu lại đất đai như: + Tổ chức, cá nhân sử dụng đất bị giải thể,phá sản chuyển đi nơi khác, giảm nhu cầu sử dụng đất mà không phải thuộc trường hợp đất có tranh chấp, đất không có giấy tờ hợp pháp, đất giao cho các tổ chức mà pháp luật quy định không được quyền chuyển mục đích sử dụng đất. + Người sử dụng đất tình nguyện trả lại đất + Đất được sử dụng trong vòng 12 tháng liền mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất cho phép. + Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước + Đất sử dụng không đúng mục đích sử dụng được giao. + Đất giao không đúng thẩm quyền (Trích luật Đất đai năm 2003) Việc thu hồi đất là một việc làm cần thiết để tận dụng nguồn lực của đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng, đồng thời đưa việc sử dụng đất đai (đất nông nghiệp) vào quy định. Mục đích trước hết của việc thu hồi đất là phục vụ cho lợi ích quốc gia, cộng đồng. Luật Đất đai năm 2003 có nêu: “ trong những trường hợp cần thiết nhà nước thu hồi lại đất đang sử dụng của người sử dụng đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh,lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được đền bù thiệt hại” . Như vậy, người sử dụng đất nông nghiệp hợp pháp được đền bù thiệt hại nếu bị thu hồi lại đất. Trước khi thu hồi lại đất nhà nước phải thông báo cho người sử dụng đất về quyết định thu hồi và làm rõ mức đền bù, hỗ trợ hoa màu cho người bị thu hồi đất. Chính phủ ban hành Nghị định 197/2004/CP ngày 03/12/2004 về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, “ hộ gia đình,cá nhân sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất được bồi thường thì thường bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bằng tiền theo gía đất có cùng mục đích sử dụng. Trường hợp mà đất nông nghiệp đang sử dụng vượt hạn mức được giao, đất nông nghiệp nhận giao khoán… khi bị thu hồi được quy định trong điều 10 Nghị định 197/2004/NĐ – CP, Theo Luật Đất đai năm 2003 thì cơ quan nào có thẩm quyền quyết định giao đất thì có thẩm quyền thu hồi đất và được cụ thể hoá như sau: + UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài, + UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quyết định thu hồi đất đối với trường hợp là hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam” (Trích luật Đất đai năm 2003) 4.1.7 Thống kê, kiểm kê đất nông nghiệp Điều 53 khoản 2 luật Đất đai năm 2003 quy định trách nhiệm về thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai : UBND các cấp tổ chức thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai của địa phương và báo cáo kết quả thống kê, kiểm kê đất đai lên cấp trên trực tiếp. UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương báo cáo kết qủa thống kê, kiểm kê đất đai lên Bộ Tài nguyên và Môi trường. Bộ Tài nguyên và Môi trường báo cáo lên chính phủ kết qủa thống kê hàng năm, kết quả thống kê năm năm của cả nước. Chính phủ báo cáo Quốc hội kết quả kiểm kê đất hàng năm đồng thời kế hoạch sử dụng đất năm năm của cả nước. Bộ Tài nguyên và Môi trưòng quy định biểu mẫu và hướng dẫn phương pháp thống kê, kiểm kê đất đai” (Trích luật Đất đai năm 2003) Việc thống kê đất đai được thực hiện hàng năm, mỗi năm thực hiện một lần phục vụ cho tình hình quản lý đất đai. Qua công tác thống kê nhà nước nắm bắt tình hình thực tế của địa phương, tỉnh thành, cả nước, có được thông tin về các loại đất (diện tích, phân bổ, tình hình sử dụng, …) Việc kiểm kê là một công việc phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian, kinh nghiệm, kinh phí phân bổ lớn…và được thực hiện 5 năm một lần, có thể xem công tác kiểm kê như là một bước kiểm tra lại công tác thống kê đất đai. Số liệu của thống kê, kiểm kê là nguồn cung quý giá cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định. Luật Đất đai quy định rất kỹ càng về công tác kiểm kê, thống kế đất đai từ cơ quan thực hiện, quá trình thực hiện, thời gian thực hiện… ( điều 35, 33) 4.1.8 Công tác đăng ký và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp. “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý xác nhận mối quan hệ giữa người sử dụng đất và nhà nước, công nhận quyền sử dụng hợp pháp của người sử dụng đất, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất hợp pháp,” Các cá nhân, tổ chức, hộ gia đình sử dụng đất hợp pháp được nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Để được cấp giây chứng nhận quyền sử dụng đất người sử dụng đất phải làm hồ sơ trình lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với mảnh đất đó. Đây là công tác đăng ký quyền sử dụng đất, để có được giấy chứng nhận các nhân, tổ chức, hộ gia đình sử dụng đất bắt buộc phải làm thủ tục đăng ký, theo luật đất đai năm 2003 điều 46 thì : “Đăng ký quyền sử dụng đất là việc ghi nhận quyền sử dụng đất hợp pháp đối với một thửa đất xác định vào hồ sơ địa chính nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất”. Đối với đât nông nghiệp người dân làm hồ sơ đăng ký với cơ quan nhà nước có chức năng có thẩm quyền, sau khi hoàn thành hồ sơ nạp lại cho Văn phòng Đăng ký Đất và Nhà ở các huyện, thành. Cơ quan nhà nước thu nhận hồ sơ giải quyết và làm thủ tục cấp giấy chứng nhận cho người dân sử dụng đất đủ điều kiện được cấp…Người được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được phép toàn quyền sử dụng đất, trên mặt pháp lý họ là ngưởi chủ duy nhất được thừa nh._.Xã Thanh Liệt 209,93 199,63 3,22 4,08 206,93 98,57% 4 Xã Tả Thanh Oai 542,38 529,3 2,82 4,96 537,08 99,02% 5 Xã Hữu Hoà 204,57 198,75 1,34 4,48 204,57 100,00% 6 Xã Tam Hiệp 164,7 159,32 1,06 4,32 164,7 100,00% 7 Xã Tứ Hiệp 217,3 209,3 1,94 5,23 216,47 99,62% 8 Xã Yên Mỹ 150,45 140,2 1,34 4,21 145,75 96,87% 9 Xã Vĩnh Quỳnh 420,02 410,23 2,65 5,42 418,3 99,59% 10 Xã Ngũ Hiệp 162,95 143,9 2,75 6,32 152,97 93,88% 11 Xã Duyên Hà 137,91 126,3 2,80 3,58 132,68 96,25% 12 Xã Ngọc Hồi 195,5 178,95 2,78 7,86 189,59 96,98% 13 Xã Vạn Phúc 203,1 197,63 1,64 3,83 203,1 100,00% 14 Xã Đại Áng 354,61 342,23 2,2 8,63 353,06 99,56% 15 Xã Đông Mỹ 186,1 178,9 1,32 5,88 186,1 100,00% 16 Xã Liên Minh 220,85 216,52 1,27 3,06 220,85 100,00% Nguồn: Kiểm kê 2005 của huyện Thanh Trì Bảng 8: Kết quả đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp Chỉ tiêu 1, Diện tích đất nông nghiệp đã được giao cho hộ gia đình 3390,34 Ha 2, Số hộ gia đình đã được giao đất nông nghiệp 25681 Hộ 3, Số hộ đã đăng ký quyền sử dụng đất nông nghiệp 23972 Hộ 4, Số hộ đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 22877 Hộ 5, % số hộ được cấp/ số hộ đã đăng ký 95,432% 6, Số diện tích đã được cấp giấy/ số diện tích đã giao 95,1% (Nguồn: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Trì) ► Công tác cấp giấy chứng nhận đã hoàn thành và chỉ còn một số rât ít giấy chứng nhận còn lại phải giải quyết. Song song với việc giao đất cho, thuê đất nông nghiệp huyên Thanh Trì còn đẩy mạnh công tác cấp giây chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp cho người sử dụng theo tinh thần của nghị định 64/CP của chính phủ đã được ban hành. Tính đến tháng 6 năm 2004 việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp cho hộ gia đình, các nhân cơ bản hoàn thành với số giấy chứng nhận được cấp là 164 997 giấy trong tổng số 191 304 hộ đăng ký đạt 82,64%. Đến nay tháng 12/2006 huyện đã hoàn thành công tác cấp giấy chứng nhận đất nông nghiệp hầu hết số giấy chứng nhận đã được giải quyết. Số còn laị chiếm tỷ lệ không đáng kể là một số hộ còn có khúc mắc chủ yếu tập trung tại các xã: Ngọc Hồi, Hữu Hoà, Tả Thanh Oai… Đây là một con số đáng nói thể hiện nỗ lực của UBND huyện và bộ máy quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp của huyện. Huyện Thanh Trì đã rất xứng đáng được nhận khen thưởng của UBND thành phố Hà Nội. Sở dĩ chưa thể thành công 100% cho công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng nông nghiệp là bởi lẽ: - Công tác cấp giấy chứng nhận đất nông nghiệp ban đầu thực hiện chỉ như là một thí điểm thực nghiệm công tác cấp giấy chứng nhận trên địa bàn huyện, lại không có hướng dẫn cụ thể, rõ ràng, tốc độ chậm (hệ thống văn bản hướng dẫn cho công tác này thời kỳ đầu hầu như không có). - Hệ thống bản đồ sử dụng lại là bản đồ quá cũ, không đáp ứng đựơc nhu cầu quản lý. Bản thân một số diện tích đất quá nhiều phức tạp khó khăn cho giải quyết… Theo thống kê số hộ được giao đất nông nghiệp là 25 681. Số hộ đã đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 23972 hộ. Số hộ đã được cấp là 22877 hộ. Số hộ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp chiếm 95,432% số hộ đã đăng ký, diện tích đất nông nghiệp được cấp giấy chứng nhận chiếm tới 98,87% diện tích đất nông nghiệp được giao. Trong thời gian tới, một số trường hợp vướng mắc, không thoả mãn về điều kiên cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp sẽ được huyện tiếp tục xử lý, phấn đấu hoàn thành 100% chỉ tiêu. Nói chung huyện Thanh Trì là một huyện tích cực trong công tác giao đất cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Những con số nêu trên đã khẳng định nhận định đó. Trong thời gian tới nhiệm vụ trọng tâm của huyện là hoàn thành việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn lại và giải quyết vướng mắc về đất nông nghiệp. Từ đó, có sự điều chỉnh hợp lý nguồn đất nông nghiệp và cơ cấu đất nông nghiệp, cơ cấu cây trồng. ► Ngoài ra, vì là một huyện đang trên đà chuyển đổi cơ cấu kinh tế huyện nên trên địa bàn huyện công tác thu hồi đất nông nghiệp là một nội dung tối cần thiết, Trong thời gian qua một loạt các dự án đựoc thực hiện trên địa bàn huyện quỹ đất nông nghiệp của huyện được sử dụng để phực vụ dự án như: phục vụ tái định cư, phục vụ đền bù, phục vụ cho dự án chuyển mục đích sử dụng đất của các dự án như: Khu công nghiệp Ngọc Hồi, Dự án bến xe Giáp Bát, Pháp Vân - Cầu Dẽ, Khu công nghiệp Cầu bươu…tính đến năm 2005 diện tích đất nông nhiệp bị thu hồi là 153,97 (ha) năm 2006 là 167,04 ha Bảng 9: Diện tích đất nông nghiệp thu hồi cho các mục đích năm 2005 - 2006 Đơn vị: ha Mục đích sử dụng Diện tích thu hồi (2005) Diện tích thu hồi (2006) Đất ở 52,94 61,37 XD công trình sự nghiệp 25,15 20,20 Quốc phòng an ninh 12,48 13,5 SXKD phi nông nghiệp 61,69 70,17 Đất công cộng 1,71 1,8 Tổng 153,97 167,04 Theo như thống kê trên thì diện tích đât nông nghiệp bị thu hồi chủ yếu là để phục vụ cho mục đích sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp (70,17 ha). Đây là một xu hướng chung của sự phát triển giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp tăng sản xuất công nghiệp và thương mại. Xu hướng này phù hợp với định hướng phát triển mà Đảng bộ huyện đã đặt ra. Tuy nhiên, huyện cần phải có một chính sách hợp lý để đảm bảo chất lượng, năng suất, giá trị cho ngành nông nghiệp và hướng đi trồng rau màu chuyên canh rau sạch, du lịch sinh thái kết hợp với các làng nghề thủ công truyền thống. ►Tiếp tục thực hiện chủ trương phát triển kinh tế của huyện, công tác chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp cũng phải tiến hành một cách nhanh nhạy bắt kịp sự chuyển mình của các thành phần kinh tế khác. Trong thời gian tới, xác định mục tiêu phát triển giảm dần tỷ trọng của ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng các ngành dịch vụ, thương mại… Huyện đã xây dựng kế hoạch chuyển đổi mục đích sủ dụng đất nông nghiệp cho các mục đích sử dụng cụ thể, Bảng 10 thể hiện chi tiết các loại đất chuyển đối mục đích sử dụng như sau: Bảng 10: Dịên tích đất nông nghiệp chuyển sang đất chuyên dùng và đất ở Đơn vị: ha Loại đất 2002-2005 2006-2010 Giai đoạn 2002-2010 Tỏng diện tích đất nông nghiệp 974,48 340,2 1314,68 Đất trồng cây hàng năm 615,78 275,27 891,05 Đất trồng lúa – màu 506,51 243,71 750,22 Đất trồng cây hàng năm khác 109,51 31,32 140,83 Đất vườn tạp 7,11 3,7 10,81 Đất nuôi trồng thuỷ sản 351,59 61,23 412,82 Theo đó đất nông nghiệp trong giai đoạn 2002 – 2010 được chuyển sang các mục đích khác là 412,82 ha trong đó, đất trồng lúa, màu là diện tích phải chuyển lớn nhất, tiếp đó là đât nuôi trồng thuỷ sản. Sự chuyển đổi đất nông nghiệp nhằm hướng tới sự phát triển cao hơn của nên nông nghiệp tập trung chuyên môn hoá, tăng dần giá trị thu được trên một diện tích đất sử dụng. Phấn đấu năm 2010 tốc độ tăng trưởng bình quân của huyện là 4,24%/năm. Trong giai đoạn 2002 – 2005 huyện Thanh Trì đã hòan thành tốt việc chuyển đổi đất nông nghiệp sang các mục đích khác. Đây là những điều kiện tiên quyết để huyện tiếp tục phấn đấu hoàn thành giai đoạn tiếp theo 2006 – 2010 giúp cho quá trình phát triển của nền kinh tế nông nghiệp của huyện. 2.5 Thực trạng thực hiện công cụ tài chính trong quản lý đất nông nghiệp tại huyện Thanh Trì thành phố Hà Nội. Diện tích đất nông nghiệp của huyện chủ yếu là do hộ gia đình, cá nhân sử dụng chiếm 89,18% trong tổng diện tích đất nông nghiệp, UBND xã, thị trấn sử dụng là 9,25%, các tổ chức kinh tế sử dụng 0,26%. Chủ yếu đất nông nghiệp của huyện Thanh Trì là đất giao ổn định và không thu tiền sử dụng đất, nên tiền sử dụng đất thu được trên đất nông nghiệp là không nhiều. Một số trường hợp giao đất có thu tiền sử dụng đất, người sử dụng đất phải trả tiền sử dụng đất để nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp. Người sử dụng đất phải tiến hành làm hồ sơ chứng minh nguồn gốc đai và quyết định giao đất…để nạp tại Văn phòng Đăng ký Đất và Nhà của huyện. Cơ quan này chịu trách nhiệm thu nhận hồ sơ, trả hồ sơ, sau 5 ngày văn phòng phải trả ghi đầy đủ thông tin vào sổ địa chính, phiếu chuyển thông tin,…các thông tin chuyển cho chi cục thuế. Chi cục thuế căn cứ vào giá đất do UBND thành phố Hà Nội ban hành để xác định tiền sử dụng đất phải nạp của các cá nhân, hộ gia đình người sử dụng đất. Người sử dụng đất phải nạp đủ tiền sử dụng đất tại kho bạc nhà nước. Việt Nam sau khi hoàn thành nghĩa vụ với nhà nước người sử dụng đựoc nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên khi không có đủ tiền để trả cho tiền sử dụng đất thì người sử dụng đất có thể làm thủ tục ghi nợ tiền sử dụng đất. ► Tiền thu từ cho thuê đất Tiền thuê đất theo báo cáo năm 2005 của toàn huyện đạt 619 610 500 đồng đạt 33,8% kế hoạch, đến 12/2006 đạt 801 569 000 đồng đạt 49,79% kế hoạch. Trong thời gian tới huyện tích cực cho thuê, giao đất cho các cá nhân tổ chức, đưa quỹ đất vào sử dụng triệt để, đẩy mạnh các dự án đang triển khai trên địa bàn huyện hoàn thành nhanh chóng. Chủ yếu đây là cho thuê đất khu công nghiệp, xây dựng văn phòng cho thuê còn cho thuê đất nông nghiệp của huyện chiếm tỷ lệ rất nhỏ khoảng 1.26% tiền thu từ cho thuê đất. ► Ngoài ra, các nguồn thu từ phí và lệ phí của huyện cũng chiếm một phần đáng kể như: phí thu từ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, trích lục bản đồ, chứng nhận biến động đất đai. Huyện luôn tuân thủ các quy định của pháp luật về hướng dẫn thu thuế sử dụng đất: Luật thuế sử dụng đất nông nghiệp ngỳa 10/7/1993, pháp lệnh bổ sung đối với hộ gia đình sử dụng đất nông nghiệp vượt hạn mức diện tích ngày 26/3/1994. Nghị định 74/NĐ-CP ngày 25/10/1993 quy định chi tiết thi hành luật thuế sử dụng đất nông nghiệp, Nghị định 84/NĐ- CP ngày 8/8/1994 quy định chi tiết thi hành pháp lệnh thuế bổ sung đối với hộ gia đình sử dụng đấ nông nghiệp vượt quá giới hạn. Việc thu phí, lệ phí từ công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp của huyện cũng tuân thủ các quy định hướng dẫn: Nghị định số 04/1999/NĐ-CP ngày 30/1/1999 về lệ phí ngân sách thuộc Nhà nước.Thông tư số 54/TT-BTC ngày 10/5/1999 hướng dẫn thực hiện Nghị định 04/1999 quy định lệ phí trước bạ, lệ phí địa chính, kệ phí đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cụ thể mức phí địa chính cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình là 20000 đồng, chứng nhận đăng ký biến động đất đai 10 000 đồng, trích lục hồ sơ địa chính 5000 đồng/ bản/ thửa đất. Như vậy công tác thu tài chính đối với đất nông nghiệp của huyện đã tuân thủ các quy định của Nhà nước đề ra. Đây là những thuận lợi lớn cho công tác quản lý Nhà nước đối với đất đai nói chung và với đất nông nghiệp nói riêng. Tích cực thu đúng, thu đủ, đóng góp cho ngân sách của Nhà nước. Thống kê, kiểm kê đất nông nghiệp trên địa bàn Thống kê, kiểm kê được thực hiện theo định kỳ trên địa bàn huyện hàng năm huyện Thanh Trì cũng tổ chức thống kê đất đai, 5 năm một lần thực hiện kiểm kê đât đai. Công tác thống kê, kiểm kê đất đai là một công tác bắt buộc và tối cần thiết cho người quản lý nó cung cấp các thông tin quan trọng của đất đai như: diện tích đất các loại, hiện trạng sử dụng đất các loại, tình hình biến động đất đai … Nhận thức được tầm quan trọng của công tác thống kê, kiểm kê đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Huyện đã tổ chức thực hiện công tác kiểm kê đất đai năm 2005. Trong cơ cấu tổ chức bộ máy của huyện. Huyện luôn có một ban cán bộ thực hiện công tác thống kê, kiểm kê đất đai, ban cán bộ này là những đồng chí đóng vai trò nòng cốt trong công tác thống kê kiểm kê, khi cần thực hiện công tác kiểm kê, thống kê huyện luôn có được sự chỉ dẫn, hoạt động kịp thời nhất. Đủ thấy huyện Thanh Trì rất coi trọng công tác thống kê, kiểm kê đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Khi cần thực hiện công tác thống kê, kiểm kê đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Các cán bộ huyện dựa trên sổ sách, hệ thống hồ sơ địa chính, được báo cáo lên trên để tổng hợp tình hình sử dụng đất của các xã, phường, huyện…Qua việc thống kê sổ sách từ các cấp dưới huyện sẽ có được số liệu thống kê từng loại đất, nhu cầu sử dụng đất …Không chỉ có vậy, huyện Thanh Trì còn cử đội ngũ cán bộ về địa bàn từng xã, phường xem xét, đo đạc thực tế đối chiếu với số liệu sổ sách đã báo cáo lên cấp trên. Công tác kiểm kê đất nông nghiệp đã cung cấp cho huyện số liệu để xác định mục tiêu, phương hướng sử dụng, chuyển đổi sử dụng đất cụ thể, phù hợp hơn. Theo như báo cáo kết quả thống kê, kiểm kê năm 2006 thì diện tích đất nông nghiệp của huyện chiếm 3548,13 ha chiếm 56,19% gồm có 4 loại chính đó là: đất sản xuất nông nghiệp, trồng cây lâu năm, thuỷ sản, đất nông nghiệp khác. Cũng theo kết quả công tác thống kê, kiểm kê đất nông nghiệp trên toàn huyện đang trong xu thế chuyển dịch cơ cấu cây trồng, mục đích sử dụng cho thuỷ sản, cây màu đang tăng lên giảm diện tích đất trồng lúa. Tuy nhiên một số vùng đất ven dọc bờ đê còn bị bỏ hoá, nguyên nhân là do các cá nhân sau một thời gian khai thác không khoa học để môi trường nước bị ô nhiễm và kết quả nuôi trồng không cao, dễ bị bệnh dịch tái phát. Một số nơi đất bị ô nhiễm nặng, nước thải do các nhà máy làm bẩn môi trường canh tác của người dân. Vấn đề này đặt ra đòi hỏi người sử dụng, người quản lý phải nâng cao tinh thần trách nhiệm hơn nữa để bảo vệ, nâng cao chất lượng đất đai đồng thời không để lãng phí nguồn lực của đất, nước. Hiện trạng công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại tố cáo vi phạm về đất nông nghiệp. Huyện Thanh Trì cũng là một nơi có nhiều cuộc tranh chấp, khiếu kiện xảy ra, thực hiện công tác quản lý Nhà nước UBND huyện và Phòng Tài nguyên Môi trường luôn phấn đấu giải quyết tốt công tác này. Các đơn thư khiếu kiện xảy ra trên địa bàn toàn huyện, hầu hết là vấn đề tranh chấp giữa các hộ gia đình, và khiều kiện về đền bù gải phóng mặt bằng. Bảng 11: Thực trạng giải quyết đơn thư khiếu nại về đất nông nghiệp của huyện Thanh Trì ( Đơn vị: Chiếc) STT Nội dung 2003 2004 2006 1 Số lượng đơn tiếp nhận thêm 56 85 35 2 Kết quả giải quyết 50 80 39 Rút đơn 8 7 2 Số đơn khiếu nại đúng 10 52 6 Số đơn khiếu nại có đúng và có sai 22 10 19 Số đơn khiếu nại sai 10 11 12 3 Số đơn tồn đọng 36 48 25 Trong thời gian qua cán phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Trì đã rất tích cực, chủ động trong công tác. Những năm 2003, 2004 là thơì kỳ mà huyện cố gắng hoàn thành thật nhanh công tác giao đất nông nghiệp cho người sử dụng đất để người sử dụng đất yên tâm sản xuất. Trong quá trình thực hiện có một số sai phạm như: giao đất không đúng thẩm quyền, phân ranh địa giới chưa rõ ràng nên nhiều khiếu kiện liên quan đến đất nông nghiệp. Số lượng đơn thư tiếp nhận thêm là 85 đơn thư (2004). Số lượng đơn thư mà huyện đã giải quyết được là 80 đơn thư gồm một phần đơn thư tồn đọng từ các năm trước và một phần đơn thư tiếp nhận vào năm 2004. Đến năm 2006 số lượng đơn thư khiếu nại liên quan đến đất nông nghiệp giảm xuống rõ rệt do nhiều nguyên nhân: Là do người dân đã có ý thức hơn về sử dụng, đăng ký, chấp hành pháp luật đất đai, tuân thủ các quy định của công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp. Đất nông nghiệp đến năm 2006 hầu như đã giao hết cho các hộ dân, người sử dụng. Công tác giao đất càng về sau càng hoàn thiện hơn. Có thể nói rằng giải quyết được khối lượng đơn thư về sử dụng đất nông nghiệp. Hiệu quả của công tác giải quyết đơn thư, khiếu nại tố cáo là rất to lớn đối với công tác quản lý Nhà nươc với đất nông nghiệp. 3. Đánh giá những thành tựu và hạn chế của công tác quản lý nhà nước về đât nông nghiệp của huyện Thanh Trì 3.1. Kết quả đạt được.. Nhìn chung công tác quản lý nhà nước về đất đai của huyện đặc biệt là kể từ sau khi Văn phòng Đăng ký Đất và Nhà được thành lập đã đi vào quy củ. Hoạt động của các phòng, ban đã có sự phân chia rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho các cá nhân, tổ chức tham gia. - Thành công đáng nói đầu tiên của huyện là công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp. Cho đến nay gần như đã hoàn thành huyện đã có thể “ khép sổ” chỉ còn lại một số trường hợp lác đác trong chiếm tỷ lệ nhỏ. Trong thời gian tới huyện Thanh Trì sẽ có biện pháp triệt để giải quyết tiến tới hoàn thành 100%. Giúp cho người sản xuất nông nghiệp an tâm canh tác, sử dụng đất và công tác quản lý cũng thuận lợi hơn trước. - Nhờ vận động, tuyên truyền về pháp luật qua trạm thông tin phường xã, cán bộ huyện thường xuyên tới các xã để phổ biến kiến thức cần thiết cho cán bộ địa chính xã, và người dân vì vậy tinh thần trách nhiệm của quần chúng cũng tăng lên đáng kể. Trong nhiều trường hợp như: giải quyết khiếu nại sau khi được giải thích trực tiếp làm rõ khúc mắc nhiều cá nhân đã tự nhận thấy điểm sai và rút lại đơn khiếu kiện, hoặc tự hoà giải với nhau hợp tình hợp lý. - Công tác khảo sát, đo đạc phân hạng đất đai của huyện thực hiện rất tốt. Huyện đã và đang triển khai hệ thống bản đồ hiện đại số hoá phục vụ nhanh và hiệu quả hơn cho công tác quản lý. Tạo điều kiện cho việc quản lý, lưu trữ hồ sơ địa chính, giấy tờ sổ sách, dễ dàng cung cấp thông tin, trích lục khi cần thiết… - Huyện đã thiết lập được một bộ máycông tác quản lý Nhà nước mạnh mẽ, bước đầu giải quyết xây dựng hồ sơ sổ sách tồn đọng từ trước đến nay. Huyện đã xây dựng được hệ thống hồ sơ địa chính, cập nhập những biến động, thay đổi của đất đai trong huyện. - Công tác kiểm kê, thống kê được thực hiện đúng thời hạn, đúng quy định của nhà nước đặt ra, thực hiện đồng bộ các nội dung ở các xã phường, thị trấn. - Công tác thanh tra, kiểm tra của của huyện được chú trọng quan tâm đến các vướng mắc của dân chúng thụ lý hồ sơ và giải quyết hồ sơ theo tinh thần chung. Xử lý một số trường hợp vi phạm của các cán bộ làm công tác quản lý nhà nước, cách chức, kỷ luật các trường hợp cố tình làm sai, Làm nghiêm minh hệ thống luật của Nhà nước. - Đội ngũ cán bộ nhiệt tình, tham học hỏi luôn tiếp nhận những cái mơí để phục vụ cho công tác quản lý nhà nước. Hệ thống cơ quan quản lý có sự phối hợp nhịp nhàng, ăn ý với nhau. Làm việc hiệu quả, chất lượng… 3.2. Tồn tại Thành tựu đạt được của công tác quản lý Nhà nước của huyện là rất lớn tuy nhiên vẫn có nhiều tồn tại trong công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. - Văn bản, quy định của huyện còn ít, thậm chí còn thiếu, còn chậm ban hành, gây khó khăn cho người làm quản lý, cho các xã của huyện. - Công tác quy hoạch có nhiều điểm còn chậm sửa đổi, không phù hợp, thực hiện quy hoạch chậm, nhiều khu quy hoạch thực hiện ì ạch lãng phí, mất tiền của. - Công tác quản lý, lưu trữ hồ sơ còn thô sơ, tuy có sự áp dụng khoa học kỹ thuật vào thành lập bản đồ số nhưng chưa hoàn thành, hệ thống hồ sơ trước kia để lại mục nát, cũ kỹ không thích hợp, khó lưu trữ, tra cứu - Một số hộ sử dụng đất còn chưa chấp hành đúng luật: không xin phép khi chuyển mục đích sử dụng đất, không đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. - Công tác cấp giấy chứng nhận còn tồn đọng lại một số trường hợp những trường hợp này rất khó giải quyết do nhiều lý do khác nhau. - Việc sử dụng đất manh mún, lặt vặt không tập trung, bừa bãi hiệu quả không cao, không áp dụng được khoa học công nghệ vào sản xuất. - Công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tiến triển nhưng vẫn chưa thật sự đi sát thực tế, không phù hợp với điều kiện chung của huyện. Các xã, quy hoạch các xã lôn xộn không ăn khớp nhau, không thống nhất với chủ trương chung của huyện. - Cán bộ còn chậm đổi mới, không tham gia tích cực vào các hoạt động, chậm giải quyết các đơn thư. - Khiếu kiện còn xảy ra nhiều, khiếu kiện vượt cấp là một vấn đề lớn, trong những năm tới cần đẩy mạnh công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.. 3.3 Nguyên nhân - Bản thân công tác quản lý Nhà nước về đất đai là một công việc phức tạp đòi hỏi nhiều hiểu biết về pháp luật nói chung và chuyên môn nói riêng. Riêng đối với huyện Thanh Trì công tác quản lý lại càng khó hơn vì huyện bị chia tách nhiều lần với 3 lần thay đổi địa giới hành chính, lực lượng cán bộ huyện thường xuyên chu chuyển, không ổn định. Nghuyên nhân này ảnh hưởng rất lớn đến công tác quản lý đất đai của huyện. - Huyện Thanh Trì nằm ngay trên địa bàn thành phố Hà Nội có nhiều điều kiện để phát triển các ngành kinh tế, giao lưu văn hoá xã hội. Quá trình đô thị hoá của huyện chính vì vậy cũng xảy ra nhanh chóng, đô thị hoá xảy ra hầu hết các xã trong huyện. Cơ cấu đất đai thay đổi liên tục, cán bộ địa chính phải luôn cập nhập thông tin để hoàn thành công tác. Mất nhiều thời gian để điều tra, chỉnh sửa, thống kê tình hình đất đai của huyện, - Bộ máy của huyện tuy đã có sự phân chia, quy định nguyên tắc làm việc, mối quan hệ giữa các bộ phận nhưng trong một số trường hợp thực hiện, vẫn còn xảy ra tình trạng chồng chéo nhau, chậm trễ, phối hợp không ăn khớp giữa bộ phận này và bộ phận khác. Gây ra sự trì trệ không đáng có. - Độ ngũ cán bộ huyện nhiệt tình năng nổ nhưng vẫn có nhiều sai sót ví như: Không nâng cao tinh thần tự giác, đùn đẩy chậm thi hành công tác, đội ngũ cán bộ mỏng chưa đủ đáp ứng cho nhu cầu quản lý, cán bộ địa chính xã không được đào tạo chuyên môn nhiều hiệu quả làm việc kém, - Người dân huyên Thanh Trì có tinh thần chịu khó nhưng hiểu biết về pháp luật còn hạn chế, nhiều trường hợp còn gây khó dễ cho cán bộ, không hợp tác, chống đối. Dẫn đến nhiều trường hợp không giải quyết được triệt để, nhanh chóng, khiếu kiện kéo dài, - Chưa có hệ thống bản đồ số, bản đồ giấy tỷ lệ không phù hợp cho công tác quản lý, sau nhiều lần thay đổi hệ thống sổ sách cũ kỹ, khó tra cứu chậm thông tin. Chương III: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp tại huyện Thanh Trì – thành phố Hà Nội 1. Phương hướng quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp Trong thời gian tới, để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển ngày càng nhanh ngày càng mạnh, Đảng bộ UBND huyện Thanh Trì xác định đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về mọi mặt. Riêng với công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp nhiệm vụ của huyện đặt ra là hết sức nặng nề. Từ giờ cho đến năm 2020 phải hoàn thành các nội dung của công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp đã đặt ra. Cụ thể như sau: Phải hoàn thành được hệ thống bản đồ, Mục tiêu hoàn thành vào năm 2010. Đây phải là một hệ thống bản đồ hoàn thiện, hiện đại, chính xác có tính ứng dụng cao cho công tác quản lý Nhà nước, Song song với việc hình thành, hoàn thiện hệ thống bản đồ số, UBND huyện xác định phải xây dựng được hệ thống bản đồ giấy cho toàn huyện, từ đó các xã xây dựng quy hoạch, bản đồ của xã mình, Đối với khối lượng đơn thư tồn đọng, phải nhanh chóng giải quyết kịp thời, cụ thể thoả đáng cho người dân. Việc giải quyết đơn thư dựa trên tinh thần hoà giải, thyết phục. Trong trường hợp không hoà giải được thì giải quyết theo luật định. Công tác quản lý phải bám sát thực tế, kịp thời nhanh chóng và nhạy bén. Cán bộ quản lý phải có tính thần trách nhiệm học hỏi kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn, tiếp thu những văn bản, thay đổi mới trong công tác quản lý để kịp thời báo cáo, cập nhập giúp cho công tác quản lý Nhà nước của huyện nhanh chóng, hiệu quả. Hàng năm huyện các cán bộ phải tham gia tập huấn các lớp nghiệp vụ, đồng thới lực lượng cán bộ này phải truyền thụ, về các xã để phổ biến kiến thức, những văn bản, những thay đổi mới của các văn bản có liên quan. Về ban hành, điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật, UBND huyện xác định đây là một công tác trọng tâm của huyện. Trong thời gian tới do có nhiều thay đối trong cơ cấu kinh tế của cả nước nói chung và của huyện nói riêng. Cùng với xu thế phát triển hoà nhập các văn bản quy phạm pháp cũng có sự thay đổi nhanh chóng. Việc ban hành văn bản của huyện phải kịp thời hơn, cụ thể, sâu sát hơn giúp cho các đối tượng tham gia dễ dàng hơn tiếp nhận hơn. Các cán bộ của phòng Tài nguyên và Môi trường phải luôn tiếp nhận truyền tải nội dung, hướng dẫn, nâng cao nghiệp vụ cho các cán bộ địa chính xã… - Về quy hoạch, bố trí cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện. Huyện đã xây dựng quy hoạch chuyển dịch cơ cấu đất đai đến năm 2020, trong đó có cụ thể quy hoạch chuyển dịch từng loại đất trong quỹ đất nông nghiệp. Trên diện tích đất nông nghiệp của huyện phải có cơ chế, bố trí sao cho hiệu quả đơn vị sản xuất lớn hơn, đưa một bộ phận đất nông nghiệp vào quỹ đất khác phục vụ chuyển dịch cơ cấu của huyện. Tiến tới xây dựng một huyện Thanh Trì phát triển mạnh mẽ, chuyển dịch cơ cấu nhanh chóng, hiệu quả. Hàng năm phải phấn đầu hoàn thành công tác kế hoạch đã đặt ra đáp ứng kịp thời cho sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế huyện. Từ đó hoàn thành công tác quy hoạch xác định đến năm 2020. - Về công tác thu tài chính đất nông nghiệp. Chủ yếu đất nông nghiệp của huyện là đất giao không thu tiền sử dụng đất. Hầu hết số giấy chứng nhận đất nông nghiệp đã cấp xong, Nên tiền thu sử dụng đất là không nhiều. Do vậy huyện xác đinh chủ trương cho công tác thu tài chính của huyện đối với đất nông nghiệp là phải tuân thủ các quy định của pháp luật, thu đúng, thu đủ bổ sung một phần cho ngân sách Nhà nước. Song song với nó Huyện phải làm tốt công tác kiểm tra, xử lý vi phạm sử dụng đất nông nghiệp, khai thác, sử dụng quá mức… 2. Giải pháp 2.1 Giải pháp chung - Hoàn thiện bộ máy quản lý Nhà nước về đất đai của huyện, từ số lượng các cán bộ, tổ chức cán bộ, phối hợp với các phòng, ban… - Bổ sung nguồn nhân lực cho công tác quản lý nhà nước của huyện Thanh Trì, vì lực lượng hiện có của phòng còn quá mỏng. - Tăng cường hiệu lực của các văn bản ban hành, văn bản ban ra phải kịp thời, đúng với pháp luật, quy định của cấp trên, có tính áp dụng cao. - Đổi mới quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoàn thiện công tác lập quy hoạch đề cao tính thực tế, bám sát định hướng của đảng và nhà nước cũng như của huyện ủy - Phổ biến kiến thức pháp luật cho nhân dân, thông qua hệ thống truyền thông, các kênh vận động. - Đầu tư kinh phí cho công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp, Trong sử dụng kinh phí phải có sự tính toán, sử dụng tiết kiệm… 2.2 Giải pháp cụ thể - Xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoàn thiện chung cho toàn huyện, Có quy hoạch sử dụng đất chung thì các xã mới có thể xây dựng được quy hoạch sử dụng đất dựa trên quy hoạch chung đó. - Hoàn thành hồ sơ địa chính số và đưa vào sử dụng. Đây là mục tiêu hướng tới của công tác quản lý hiện đại, khoa học, nhanh chóng, hiệu quả, là điều kiện tiên quyết của công tác quản lý trong tương lai. Trước mắt huyện Thanh Trì cố gắng hoàn thành bản đồ số, từng bước đưa công nghệ vào quản lý hệ thống sổ sách, tài liệu… cho đến khi có được hệ thống hoàn chỉnh. - Trong quy hoạch phải xác định rõ cơ cấu các loại đất có kế hoạch rõ ràng, bố trí đất nông nghiệp phù hợp với cơ cấu kinh tế công nghiệp-dịch vụ-nông nghiệp. - Công tác dồn điền đổi thửa cần làm tốt cho các hộ dân, hạn chế tình hình sử dụng đất nông nghiệp một cách manh mún, xé lẻ như hiện nay. - Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật đất đai của huyện. Tiếp tục giải quyết đơn thư khiếu kiện và nâng cao chất lượng giải quyết đơn thư. Đưa cán bộ có kinh nghiệm về các cơ sở để gặp mặt, tiếp xúc dân chúng thu nhận tin tức và tình hình khiếu kiện của địa phương đặc biệt là những nơi có tính chất “nóng bỏng” - Những công tác bị ứ đọng từ trước như: một số giấy chứng nhận còn chưa cấp, một số hộ chưa đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nợ tài chính… phải được xử lý, thực hiện hoàn toàn. PHẦN III: KẾT LUẬN Qua một thời gian thực tập tại phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Trì, em nhận thấy rất rõ tầm quan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng. Áp dụng lý luận, luật định của Nhà nước về công tác quản lý nhà nước vào công tác thực tế là vấn đề rất cần đựơc quan tâm, Trong thời gian tới huyện Thanh Trì cần chú tâm hơn nữa vào công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp, từ định hướng, phương hướng đến những biện pháp cụ thể. Công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, công tác thanh tra, kiểm tra là trọng tâm của huyện trong thời gian tới của huyện.Đồng thời, hoànthành hệ thống hồ sơ địa chính cho công tác quản lý, đưa kỹ thuật tiên tiến vào công tác. Trong tương lai huyện cần có một kế hoạch chung cho toàn huyện, hệ thống quy hoạch, kế hoạch thống nhất, cụ thể mang tính thực tế cao là tiền đề cho công tác giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Với những nỗ lực học hỏi của cán bộ huyện, xã tham gia vào công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp, mong rằng thời gian tới tình hình sủ dụng và quản lý đất nông nghiệp của huyện Thanh Trì sẽ thành công như định hướng nâng cao chất lượng của công tác sản xuất sử dụng đất nông nghiệp. Góp phần nâng cao đời sống của nhân dân, thúc đẩy quá trình phát triển của huyện nói riêng và đất nước nói chung. MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1: Giá trị sản xuất trên địa bàn huyện (2001- 2005) 50 Bảng 2: Cơ cấu các ngành kinh tế do huyện quản lý 51 Bảng 3: Khung giá đất trồng cây hàng năm 58 Bảng 4: Khung giá đất trồng cây hàng năm 58 BẢNG 5: Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp 61 Bảng 6: Diện tích các loại đất chuyển đổi cơ cấu trồng trọt đến năm 2010 62 Bảng 7 : Kết quả giao đất nông nghiệp của huyện 64 Bảng 8: Kết quả đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp 64 Bảng 9: Diện tích đất nông nghiệp thu hồi cho các mục đích năm 2005 - 2006 67 Bảng 10: Dịên tích đất nông nghiệp chuyển sang đất chuyên dùng và đất ở 68 Bảng 11: Thực trạng giải quyết đơn thư khiếu nại về đất nông nghiệp của huyện Thanh Trì 72 Danh mục các tài liệu tham khảo Luật Đất đai năm 1993 Luật Đất đai n ăm 2003 Tạp chí Môi trường Tạp chí Địa Chính Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của chính phủ về thi hành Luật Đất đai. Thông tư số 30/2004/TT-BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ Tài nguyên và Môi Trường về hướng dẫn lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Nghị định số 188/2003/NĐ-CP ngỳa 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. Nghị định 198/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ vè thu tiền sử dụng đất. Giáo trình quản lý Nhà nước về đất đai và nhà ở Giáo trình Kinh tế Tài nguyên đất Giáo trình Thổ Nhưỡng học Giáo trình Đăng ký Thống kê Đất đai ._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docG0053.doc
Tài liệu liên quan