Báo cáo Tình hình sản xuất, tiêu thụ, chế biến và xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam

D án Qu n lý b n v ng ngu n tài nguyên thiên nhiên mi n Trung Báo cáo ánh giá Cht l ưng và Th tr ưng H tiêu t i Vi t Nam Tôn N Tu n Nam Tháng 2, 2008 TÌNH HÌNH S N XU T, TIÊU TH , CH BI N VÀ XU T KH U H TIÊU CA VI T NAM 1. TÌNH HÌNH S N X U T VÀ TIÊU TH H T I Ê U 1.1 Tình hình s n x u t và tiêu th h tiêu trên th g i i H tiêu là m t trong nh ng lo i cây công nghi p có giá tr kinh t và giá tr xu t kh u cao.

pdf43 trang | Chia sẻ: huong20 | Ngày: 12/01/2022 | Lượt xem: 278 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Báo cáo Tình hình sản xuất, tiêu thụ, chế biến và xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Trên th tr ưng th gi i, các s n ph m h tiêu ưc giao d ch bi các d ng sau: tiêu en, tiêu tr ng (tiêu s ), tiêu xanh và d u nh a tiêu. H tiêu b t u ưc s n xu t nhi u t u th k XX. Nhu c u tiêu th h tiêu trên th gi i khơng ng ng gia t ng, trong khi ĩ cây h tiêu ch canh tác thích h p vùng nhi t i, do ĩ h tiêu là m t nơng s n xu t kh u quan tr ng ca m t s n ưc Châu Á và Châu Phi. Tr ưc ây, n , Malaysia, Indonesia, Brazil là nh ng n ưc s n xu t nhi u h tiêu hàng u th gi i, v ưt h n các n ưc khác. N m 1990, Vi t Nam bt u tham gia vào th tr ưng xu t kh u h tiêu th gi i v i th ph n 6% và liên t c cĩ b ưc gia t ng m nh. n nay thì Vi t Nam ã tr thành n ưc xu t kh u h tiêu l n nh t th gi i. N m 2006 Vi t Nam xu t kh u ưc 118.618 tn, chi m 60% l ưng xu t kh u h tiêu th gi i (ngu n IPC). 1000 t n 250 Vi t Nam 200 Th gi i 150 100 50 0 9 0 1 2 3 4 5 6 90 91 92 93 94 95 96 97 98 Nm 9 9 9 9 9 9 9 9 9 99 00 00 00 00 00 00 00 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2007* Bi ểu đồ 1: L ượng xu ất kh u h ồ tiêu th ế gi ới và Vi ệt nam qua các năm Ngu n: Hi p h i H tiêu Vi t Nam, 2006 2007*: là s liu ưc tính T n m 2004 t ng l ưng h tiêu xu t kh u trên th gi i cĩ chi u hưng gi m do sâu b nh hồnh hành nhi u vùng tr ng h tiêu chính trên th gi i và c ng do giá h tiêu sút gi m tr m tr ng vào n m 2002. Do t ng lưng xu t kh u trên th tr ưng th gi i gi m nên cung khơng áp ng cu, h tiêu l i t ng giá. N m 2006 h tiêu t ng giá t bi n và t nh cao nh t trong vịng 5 n m t 2001 2006, cĩ th i im v ưt qua ng ưng 3000US$ m t t n tiêu en và 4000US$ m t t n tiêu tr ng. Cĩ nh ng lúc giá tiêu en n ưc ta t ng lên n 60.000 /kg. Bng 1: Di n tích và s n l ưng các n ưc s n xu t h tiêu chính 2004 2005 2006 Nưc Di n tích Sn Di n tích Sn Di n tích Sn (ha) lưng (ha) lưng (ha) lưng (t n) (t n) (t n) n 231.880 62.000 - 70.000 - 50.000 Brazil 45.000 45.000 40.000 44.500 35.000 42.000 Indonesia - 31.000 87.545 35.000 - 20.000 Malaysia 13.000 20.000 12.700 19.000 12.800 19.000 Sri Lanca 32.436 12.820 24.739 14.000 24.874 13.000 Vi t Nam 50.000 100.000 50.000 95.000 50.105 105.000 (Ngu n: Hi p h i h tiêu Vi t Nam, 2006) 120,000 100,000 80,000 60,000 40,000 20,000 - Nm 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005a Brazil n Indonesia Malaysia Vi t Nam Sri Lanka Khác Bi ểu đồ 2: S ản l ượng h ồ tiêu của các n ước sản xu ất chính qua các n ăm * Ngu n: Hi p h i H tiêu Vi t nam, 2005 2 Trong giai on t 1993 n 2002 thì s n l ưng h tiêu c a Vi t Nam vn cịn ng sau n và Indonesia, nh ưng t n m 2003 Vi t Nam ã vưt lên d n u th gi i v s n l ưng h tiêu. Di n tích h tiêu Vi t Nam hi n nay t hơn 50.000 ha. Nng su t h tiêu ca chúng ta t cao nh t th gi i và b xa các n ưc khác. Các nước khác Brazil 4% 17% Aán Độ 6% Việt Nam 43% Indonesia 16% Sri Lanka Malaysia 4% 9% Hình 1: Th ph n xu t kh u tiêu en c a các n c xu t kh u chính trong n m 2004 Malaysia Indonesia Các nước khác 7% 40% 15% Việt Nam 23% Brazil 10% Hình 2: Th ph n xu t kh u tiêu tr ng c a các n c xu t kh u chính trong n m 2004 Tiêu h t ưc xu t kh u ch y u d ưi 2 d ng: tiêu en và tiêu tr ng (chi m t i 85% l ưng xu t kh u). Ngồi ra cịn ưc xu t kh u d ưi d ng tiêu xanh và d u nh a tiêu. n , Malaysia và Madagascar là ba n ưc xu t kh u nhi u tiêu xanh. Trong n m 2004, n xu t 1540 t n tiêu xanh, Malaysia xu t 150 t n, và Madagascar kho ng 600-700 t n. n c ng là nưc sn xu t và xu t kh u nhi u d u tiêu và oleoresin. Theo ưc tính c a gi i 3 chuyên mơn, trong n m 2004 n xu t kh u kho ng 64 t n d u tiêu và 1200 tn oleoresin, Sri Lanka xu t 1,5-2 t n d u tiêu và oleoresin. Lưng h tiêu nh p kh u hàng n m trên th gii vào kho ng 120.000 - 130.000 t n tiêu h t, 2000 t n tiêu xanh và 400 t n d u nh a tiêu. Cĩ trên 40 nưc nh p kh u tiêu, ng u là M , c, Pháp. Trong n m 2004 th ph n nh p kh u c a các n ưc Châu Âu cao nh t, chi m 34%, ti p sau ĩ là các nưc Châu Á và Châu i D ươ ng. Gn ây m c tiêu th h t tiêu các n ưc Trung ơng và B c Phi gia t ng m nh và th tr ưng Trung ơng là n ơi thu hút s l ưng nh p kh u h tiêu ngày càng nhi u. Nam Mỹ Khác 1% 8% Châu Phi Bắc Mỹ 2% 26% Châu Á và Châu Đại Dương 29% Châu Aâu 34% Hình 3: Th ph n c a các th tr ng nh p kh u h tiêu n m 2004 Tĩm l i: H t tiêu là m t lo i gia v cĩ giá tr th ươ ng m i và xu t kh u cao. Mc c u hàng n m ưc t ng thêm t 4-5% m i n m. Tuy di n tích và s n lưng h tiêu cĩ xu h ưng t ng nh ưng s gia t ng này khơng u và ph thu c rt nhi u vào s bi n ng giá c , tình hình sâu b nh h i. D báo trong th i gian dài s p t i, cung v n ch ưa áp ng c u và h tiêu v n là cây cho hi u qu kinh t cao so v i các lo i nơng s n khác. 1.2. Tình hình s n x u t h tiêu n ư c t a Nng su t và s n l ưng h tiêu c a Vi t Nam cĩ nh ng b ưc ti n nh y vt k t n m 1975. Nm 1975, Vi t Nam ch m i cĩ 500ha tiêu t sn l ưng là 4 460 t n, gn nh ư ch ưa ưc bi t n trên th tr ưng xu t kh u h tiêu. Nm 1996 chúng ta s n xu t ưc kho ng 7.000 t n. N m 2001 ã s n xu t và xu t kh u t 60.000 t n. N m 2002 s n l ưng và xu t kh u t 70.000 t n và ã ng th hai sau n ( n s n xu t kho ng 80.000 t n vào n m này). B t u t n m 2003 thì Vi t Nam v ưt qua n và tr thành n ưc s m t v s n xu t và xu t kh u h tiêu. Bng 2. Di n tích và n ng su t h tiêu mt s vùng s n xu t chính Vùng Nng su t Tng di n tích Di n tích thu (t n tiêu (ha) ho ch (ha) en/ha) Tng s 47.776 38.610 2,22 1. B c Trung B 3.195 2.695 1,17 Ngh An 280 280 0,70 Qu ng Bình 315 285 0,80 Qu ng Tr 2.400 2.000 1,32 Khác 200 130 0,70 2. Duyên H i TB 3.460 2.550 1,32 Qu ng Nam 110 80 1,60 Qu ng Ngãi 200 150 1,00 Bình nh 250 160 0,70 Phú Yên 300 250 1,30 Bình Thu n 2.500 1.850 1,40 Khác 100 60 1,00 3. Tây Nguyên* 13.221 12.300 2,33 k L k 3.567 7.500 2,00 k Nơng 5.575 675 2,0 Gia Lai 3.575 3.800 2,80 Lâm ng 404 265 1,50 Kon Tum 100 60 1,00 4. ơng Nam B 26.900 20.075 2,45 Bình Ph ưc 13.500 10.500 2,50 Bà R a-Vng Tàu 7.500 5.200 2,60 ng Nai 4.200 3.200 2,20 Bình D ươ ng 1.400 950 2,00 Khác 300 225 2,0 5. BSCL 1.000 900 2,91 Kiên Giang 950 850 3,00 Khác 50 40 0,90 Ngu n: Hi p h i H tiêu Vi t Nam, 2005 (Cĩ ph i ki m v i báo cáo c a Khuy n nơng các vùng s n xu t) 5 1.2.1. Di n tích, n ng su t và s n l ưng các vùng s n xu t tiêu n ưc ta n ưc ta h tiêu ưc phân b thành các vùng s n xu t chính B c Trung B , Duyên h i Trung B , Tây Nguyên, vùng ơng Nam B và ng b ng Sơng C u Long, trong ĩ Tây Nguyên và ơng Nam B là 2 vùng s n xu t chính. S n xu t h tiêu th ưng hình thành các vùng n i ti ng nh ư: Tân Lâm (Qu ng Tr ), L c Ninh (Bình Ph ưc), Bà R a (Bà R a-Vng Tàu), Phú Qu c (Kiên Giang), Dak R’L p (Dak Nơng), Ch ư sê (Gia Lai), iu này s t o iu ki n thu n li cho vi c quy ho ch thành các vùng s n xu t hàng hố tp trung, t ch t lưng xu t kh u cao. 1.2.2. Tình hình tiêu th và xu t kh u h tiêu ca n ưc ta 1000 t n 120 Tiêu en 100 Tiêu tr ng 80 60 1.2. S n xu t và xu t kh u h tiêu Vi t Nam 40 20 0 2003 2004 2005 2006 Nm Bi u 3: L ng tiêu en và tiêu tr ng xu t kh u qua các n m Lưng h tiêu dùng trong n ưc khơng áng k mà ch y u là xu t kh u. Ph n l n h tiêu ưc xu t kh u là tiêu en, các m t hàng khác nh ư tiêu xanh, d u nh a tiêu v.v h u nh ư khơng cĩ. T n m 2003, Vi t nam ã b t u xu t kh u tiêu tr ng, tuy v y lưng tiêu tr ng xu t kh u chi m t tr ng khơng áng k . S l ưng tiêu tr ng xu t kh u hàng n m t ng lên, ch t l ưng tiêu tr ng ngày càng ưc nâng cao áp ng nhu c u khách hàng c a th tr ưng th gi i. N m 2006 l ưng tiêu tr ng xu t kh u chi m g n 20% trong 6 tng l ưng tiêu xu t kh u. Vi c gia t ng m t hàng xu t kh u tiêu tr ng ã làm tng áng k giá tr xu t kh u h tiêu c a n ưc ta. Kim ng ch xu t kh u h t tiêu t ng m nh trong các n m g n ây. - Nm 2001 là 90.460 ơ la M - Nm 2002 là 109.310.000 ơ la M - Nm 2003 là 105.213.040 ơ la M - Nm 2004 là 133.726.000 ơ la M - Nm 2005 là 150.123.824 ơ la M - Nm 2006 là 190.441.159 ơ la M US$ 7000 6000 Tiêu en 5000 Tiêu tr ng 4000 3000 2000 1000 0 Nm 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Bi u 4: Giá FOB trung bình c a tiêu en và tiêu tr ng xu t kh u c a Vi t Nam Th tr ưng xu t kh u c a h tiêu Vi t Nam liên t c ưc m r ng. Nm 2002 tiêu Vi t nam ch ưc xu t kh u n 30 n ưc. T n m 2005 l i ây h tiêu Vi t nam ã cĩ m t trên 80 qu c gia trên th gi i. M t s các th tr ưng ịi hi ch t l ưng cao Châu Âu nh ư c, Pháp, Hà Lan, Tây Ban Nha . chi m th ph n trên 40% trong n m 2006. iu này ch ng t v th ngành hàng h tiêu ca Vi t Nam ngày càng ưc nâng cao v s l ưng và ch t l ưng. 7 (%) 50 45 40 35 30 Châu M Châu Âu 25 Châu Á 20 Châu Phi 15 10 5 0 Nm 2003 2004 2005 2006 Bi u 5: Th ph n xu t kh u h tiêu c a Vi t Nam n các n c 2. TÌNH HÌNH CH B I N H TIÊU V I T N A M 2.1. Các lo i s n p h m h tiêu trên th t r ư n g t h g i i Sn ph m h tiêu thơng d ng trên th tr ưng th gi i là tiêu en và tiêu tr ng. Ngày nay nhi u lo i s n ph m cĩ giá tr ã ưc phát tri n thêm t h tiêu. Cĩ lo i s n ph m khơng c n dùng nguyên li u h tiêu t t ch bi n, ví d nh ư tiêu lép, là lo i tiêu cĩ ph m c p r t kém ưc dùng s n xu t ra d u tiêu. Nhi u n ưc trên th gi i ã xây d ng các nhà máy s n xu t ra các s n ph m tiêu cĩ giá tr t ng thêm này. n là m t n ưc cĩ v trí quan tr ng trong vi c s n xu t và xu t kh u các s n ph m h tiêu cĩ giá tr t ng thêm. - Tiêu en: tồn trái tiêu bao g m v trái và h t ưc ph ơi khơ n m 13%. Tiêu en thành ph m cĩ màu en v i l p v h t nh n nheo b c bên ngồi. - Tiêu tr ng: tiêu tr ng hay cịn g i là tiêu s . Qu tiêu chín già ưc tách lp v bên ngồi r i ph ơi khơ. Tiêu tr ng thành ph m h t trịn nh n cĩ màu tr ng ngà. 8 - Du tiêu: là tinh d u bay h ơi, uc chi t xu t t qu tiêu b ng ph ươ ng pháp ch ưng c t h ơi n ưc. ĩ là m t h n h p l ng t nhiên, trong su t, cĩ màu xanh vàng n h ơi xanh lá cây. - Oleorisin tiêu: cịn g i là d u nh a tiêu, là m t ch t chi t xu t m c bi s chi t xu t b ng các dung mơi c truy n ho c chi t xu t nhi t cao. Oleoresine là m t h n h p tinh d u, nh a và các h p ch t nh ư piperine alkaloid cay. D u nh a tiêu cĩ y các c tr ưng v h ươ ng v th ơm cay c a tiêu. - Tiêu b t: h t tiêu khơ ưc nghi n các kích c khác nhau tùy theo yêu c u c a ng ưi tiêu th . G n ây cơng ngh xay tiêu b t nhi t th p ã ưc gi i thi u tránh s m t mát các ch t th ơm bay h ơi khi nghi n h t tiêu. Nghi n tiêu nhi t th p c ng lo i b ưc vi khu n và n m m c. - Tiêu xanh ngâm n ưc mu i: tiêu xanh ngâm n ưc mu i ưc ch bi n t qu tiêu ch ưa chín. Sau khi hái, tách c n th n qu tiêu kh i gié, tránh làm v, d p qu . Các qu tiêu (h t tiêu xanh) này ưc ngâm trong dung d ch gi m và mu i gi ưc màu xanh t nhiên và th ch t dịn, x p c a h t tiêu xanh. Tiêu thành ph m cĩ h ươ ng v th ơm ngon ưc ng ưi tiêu dùng ch p nh n. - Tiêu xanh kh n ưc: ây là m t lo i s n ph m ưc ch bi n t h t tiêu xanh, b ng cách x lý h t nhi t cao làm vơ hi u s ho t ng c a các enzim làm h t tiêu hĩa nâu en. Tiêu xanh qua x lý nhi t sau ĩ ưc s y khơ hay ph ơi khơ nhi t ưc ki m sốt, nh v y gi l i ưc màu xanh t nhiên nh ư khi thu hái. Sau khi ngâm vào n ưc, h t tiêu s ph c h i l i hình dng và màu s c g n gi ng nh ư h t tiêu xanh khi thu hái. Mùa thu ho ch tiêu xanh ch di n ra trong m t th i gian ng n trong n m, trong khi ĩ nhu c u tiêu dùng tiêu xanh su t n m. Tiêu xanh kh n ưc cĩ th t n tr ưc trong m t nm, áp ng v i nhu c u tiêu dùng. - Tiêu xanh c i ti n: kh c ph c nh ưc im v th ch t và h ươ ng v ca tiêu xanh kh n ưc, kh c ph c nh ưc im v chi phí bao bì ĩng gĩi c a tiêu xanh ngâm mu i, ng ưi ta ã cĩ nh ng c i ti n trong ch bi n tiêu xanh. s n xu t ra lo i tiêu xanh c i ti n này, h t tiêu xanh ưc r a s ch trong nưc, b ưc ti p theo là em ngâm trong n ưc mu i 2-3 tháng, x n ưc r i ĩng gĩi trong các túi PE ư a ra th tr ưng. 9 - Tiêu xanh ơng khơ: ây là m t s n ph m tiêu xanh h o h ng ưc ch bi n b ng cách làm khơ h t tiêu xanh n m kho ng 4% nhi t âm 30- 40 0C trong iu ki n chân khơng. Màu s c, h ươ ng th ơm và th ch t c a tiêu xanh ơng khơ t t h ơn nhi u sov i tiêu xanh ph ơi khơ d ưi ánh sáng m t tr i hay ưc kh n ưc qua s y. S n ph m này cĩ th gi nhi t bình th ưng trong phịng. Khi uc làm m tr l i, s n ph m này gi ng nh ư s n ph m tiêu xanh m i thu hái. Vì quá trình ch bi n ịi h i máy mĩc ph c t p nên s n ph m tiêu xanh ơng khơ cĩ giá r t t. - Tiêu : khi tiêu chín hồn tồn, màu c a qu tiêu chuy n t xanh sang . Màu r t h p d n so v i màu en hay màu tr ng ngà c a tiêu tr ng. ch bi n tiêu , thu hái tiêu khi nhi u qu tiêu trên chùm qu ã chín . Các qu này ưc tách c n th n ra kh i chùm qu . Các qu cịn l i ưc l i 2-3 ngày cho t i khi chuy n sang màu thì ưc ti p t c ch bi n thành tiêu . Các qu tiêu sau khi ưc tách ra kh i chùm trái ph i ch bi n trong ngày. Màu c a qu tiêu ưc gi l i b ng cách ngâm qu tiêu và dung d ch n ưc mu i hay mu i và gi m cùng v i ch t b o qu n th c ph m. Sau ĩ tiêu cĩ th ưc kh n ưc nh ư quy trình kh n ưc c a tiêu xanh. Ngồi ra cịn cĩ các s n ph m khác ưc ch bi n t tiêu nh ư trà tiêu, ko tiêu, d u th ơm tiêu, tiêu dùng cho h ươ ng li u m ph m. Hi n nay tiêu en v n là m t hàng buơn bán thơng d ng nh t trên th tr ưng h tiêu th gi i. Theo s li u c a Hi p h i h tiêu, n m 2004 t ng s n lưng tiêu buơn bán trên th tr ưng th gi i và tiêu th n i a là 351.000 t n thì tiêu en chi m t i 271.000 t n 2.2. Ch b i n và b o q u n tiêu en quy mơ nơng h n ư c t a ch bi n tiêu en, tiêu ưc hái c chùm qu khi trên chùm cĩ lác ác qu chín ho c qu ã chuy n sang vàng. Dùng máy tách qu tách qu ra kh i chùm ngay hay cĩ th d n l i 2 - 3 ngày m i tách qu tùy theo kh i lưng tiêu thu hais ưc. vi c tách qu ưc d dàng ng ưi ta th ưng qu trong bao, hay d n ng l i r i t b t kín trong vịng 12-24 gi , sau ĩ m i em tách qu . H t tiêu ưc ph ơi trên sân xi m ng cĩ tr i b t gi v sinh và tránh l n cát, á. Làm hàng rào l ưi c n cao 2m chung quanh sân ph ơi trong th i gian ph ơi, ng n khơng cho súc v t i qua l i ch t th i trong s n ph m. Khơng mang giày dép dính t b n vào sân ph ơi tiêu. 10 Tiêu ph ơi l p dày 2 - 3cm, o u 4 - 5 l n/ngày, 3 - 4 ngày n ng thì khơ. Ht nh n u, en, t m t 12 - 13% m i em b o qu n. Dùng qu t lo i b t p ch t, h t lép, h t l ng ri ĩng vào bao c t gi tr ưc khi bán. Chú ý ch ĩng bao khi h t tiêu ã ngu i. ĩng bao 2 l p, l p ni lơng bên trong và bao gai, s i bên ngồi. L p ni lơng giúp tiêu ch ng hút m tr li t o iu ki n cho n m m c phát tri n làm gi m ch t l ưng tiêu en. Các bao tiêu kho ng 50kg, ưc t n tr kho mát, thống, khơ ráo. Tĩm t t qui trình ch bi n tiêu en nơng h Nguyên li u Tách h t Ph ơi Tiêu en Lo i b t p ch t ĩng bao Bo qu n 2.3 Ch b i n và b o q u n tiêu tr ng quy mơ nơng h 2.3.1. Ch bi n tiêu tr ng th cơng t tiêu chín Cách ch bi n tiêu tr ng th cơng là tiêu chín già, chùm trái cĩ h ơn 50% trái chín m i hái, em 2 - 3 ngày êm sau ĩ tách h t, b vào bao em ngâm giịng n ưc ch y, hay trong b ngâm cĩ thay n ưc hàng ngày. Ngâm t 7 - 10 ngày cho n khi v nát r i, cho vào r hay máy xát k sau ĩ ãi h t v và ph ơi 1 - 2 n ng trên nong, nia n khi h t cĩ m 12 - 13% là cĩ th em b o qu n và tiêu th . Ch bi n th cơng th ưng v i s l ưng ít vì ph i l a tng chùm trái r t m t cơng khi thu ho ch, tuy v y ch t l ưng cao và r t ưc ưa chu ng. 2.3.2. Ch bi n tiêu tr ng bán cơng nghi p t tiêu en iu tra các vùng s n xu t tiêu hi n nay cho th y m t s nơng h tr ng tiêu c ng ch bin tiêu tr ng t tiêu en c a gia ình, nh ưng c ng cĩ nhi u nơng h thu gom thêm tiêu en t các h khác ch bi n tiêu tr ng. Ph ươ ng pháp ch bi n tiêu tr ng quy mơ nơng h khá ơ n gi n. Quy trình nh ư sau: Ch n lo i tiêu en cĩ dung tr ng>550g/lít em ch bi n tiêu tr ng. Tiêu en ưc qu t k lo i các h t nh . Tiêu h t n ng ưc cho và các bao r i ngâm trong các b xây t 7-8 ngày. Hai ba ngày thay n ưc m t l n ho c khơng thay n ưc cho n khi th i m n võ h t tiêu, em ra xay xát bĩc v h t r i ãi sch. H t tiêu sau khi ãi s ch v cĩ màu vàng ngà. Theo yêu c u c a th tr ưng ng ưi ta cĩ th làm tr ng b ng cách ngâm trong H 202 nng 2% trong vịng 30 phút oxy hố ch t h u c ơ và ch t màu. Sau khi làm tr ng ti n hành ph ơi trên sân cĩ lĩt b t, m ho c s y h t tiêu nhi t 50-60 0C trong nhi u gi liên t c h t t m 12%. 11 Vi cách ch bi n này ch c ch n ch t l ưng tiêu tr ng khơng ưc cao và khơng ng u. Ngồi ra cịn cĩ v n ơ nhi m mơi tr ưng x y ra trong vùng, mùi hơi th i t các b ngâm tiêu b c lên n ng n c. Các nơng h c ng nh ư c ơ s ch bi n nh khơng chú ý n v n tiêu thốt n ưc th i, gây ơ nhi m mùi mơi tr ưng trong vùng. Theo k t qu iu tra vùng tiêu Gia Lai và ng Nai và Bà R a-Vng Tàu, giá tr m t t n tiêu en lo i t t sau khi ưc ch bi n thành tiêu tr ng t ng lên 5-6 tri u ng. Vi c u t ư c ơ s v t ch t ch bi n tiêu tr ng bao g m b ngâm và máy xát v tiêu khơng cao, ch vào kho ng 12-15 tri u ng. N u cĩ ngu n nguyên li u liên t c m i ngày cĩ th ch bi n ưc t 800-1000kg tiêu en thành tiêu tr ng. Ch bi n tiêu en thành tiêu tr ng giúp các nơng h tng thu nh p, tuy v y do ch ưa chú ý n v n mơi tr ưng, t i các vùng ch bi n tiêu tr ng th ưng x y ra tình tr ng ơ nhi m mơi tr ưng do mùi hơi th i b c lên t các b ngâm tiêu, n ưc r a tiêu tr ng trong quá trình ch bi n. Tươ ng t nh ư b o qu n tiêu en, tiêu tr ng sau khi ph ơi ho c s y khơ n m 12-13% ưc ư a và c t gi ch tiêu th . ĩng bao 2 l p, l p ni lơng bên trong và bao gai, s i bên ngồi. L p ni lơng giúp tiêu ch ng hút m tr li t o iu ki n cho n m m c phát tri n làm gi m ch t l ưng tiêu en. Các bao tiêu kho ng 50kg, ưc t n tr kho mát, thống, khơ ráo. Th i gian b o qu n tiêu tr ng các nơng h khơng lâu vì các nơng h th ưng ch bi n tiêu tr ng theo ơ n t hàng c a các nhà thu mua xu t kh u. Máy xát v h t tiêu sau khi ngâm H3: B ngâm tiêu en nguyên li u 12 Tĩm t t qui trình ch bi n tiêu tr ng Nguyên li u Qu t tiêu nh Ngâm trong n c cho tiêu en lo i t t ly tiêu ch c, n ng nát m n v tiêu en ĩng bao Ph ơi ho c Xát v tiêu en và sy khơ ra s ch Bo qu n 2.4. Cơng ngh c h b i n tiêu en, tiêu tr n g x u t k h u 2.4.1. Tiêu en Nguyên li u ch bi n tiêu en xu t kh u là tiêu en c thu mua trong s n xu t. M c tiêu c a cơng ngh ch bi n là hồn thi n s n ph m, nâng cao giá tr ch t lng s n ph m, an tồn v ch t l ng khi kéo dài th i gian t n tr và s d ng. 13 SƠ CƠNG NGH CH BI N H T TIÊU EN Nguyên li u Tp ch t nh Þ 6,5mm Sàng t p ch t Ph ph m Þ 1-2,5mm Bi Tr ng phân lo i theo kích th c Þ 2,5 - 4,5mm Þ 4,5 – 4,9mm Þ 4,9 - 5,5mm > Þ 5,5mm Sàng á Sàng á á Catator Ht nh , bi n d ng Phân lo i t tr ng Phân lo i t tr ng xo n c xo n c X lý vi sinh Ht nh , bi n d ng Tháp s y Thùng làm ngu i Ht nh , bi n d ng Catador Phân lo i t tr ng xo n Phân lo i t tr ng xo n c c Ht nh , bi n d ng B tách t Thùng ch a Cân-May bao 14 15 2.4.2. Tiêu tr ng Tươ ng t nh ư ch bi n tiêu tr ng bán cơng nghi p nh ưng quy mơ l n, cơng nghi p h ơn các cơng on ngâm , x lý an tồn th c ph m, s y và c x lý n ưc th i ch bi n. gi m nh v n ơ nhi m n ưc th i do ch bi n, nhi u nhà máy bên cnh vi c mua tiêu en lo i t t ch bi n tiêu tr ng cịn thu mua tiêu s ã qua ch bi n bán th cơng c a nơng dân, v gia cơng thêm khâu làm tr ng, s y và ĩng bao bì t tiêu chu n xu t kh u. SƠ CƠNG NGH CH BI N H T TIÊU TR NG Tiêu en La ch n Tiêu khơng tiêu chu n Tiêu tiêu chu n Bán theo d ng th ph m Ngâm n c Ph i tr n ch ph m Biovina Lên men Tách v Sy Tiêu s Vi t Nam cĩ các cơng ty n ưc ngồi, cơng ty liên doanh v i n ưc ngồi và các cơng ty t ư nhân trong n ưc nh ư Harris Preman, Vina Hariss, Man- Spice Viet Nam, Cơng ty Tr ưng L c, Maseco, T n H ưng, Agrexport HCM, 16 Itimex HCM ã u t ư dây chuy n ch bi n hi n i, ch bi n tiêu s ch theo ph ươ ng pháp h p s y b ng h ơi n ưc, x lý vi sinh. S n ph m tiêu t tiêu chu n cao v v sinh an tồn th c ph m. Mt s các cơng ty nh ư Th nh L c, Itimex Bình D ươ ng, Olam. ã b ưc u ch bi n tiêu b t s ch ĩng h p bán l , t ươ ng lai h ưng t i xu t kh u lo i sn ph m này cĩ thêm giá tr gia t ng t s n ph m h tiêu. Nhìn chung cơng ngh ch bi n h tiêu c a Vi t Nam ngày càng v ng mnh, cĩ th áp ng m i yêu c u c a khách hàng 3. TIÊU CHU N C H T L U N G H TIÊU XU T K H U 3.1. Tiêu chu n h tiêu Vi t N a m Tr ưc n m 2003 Vi t Nam cĩ TCVN 5837-1994. N m 2002, T ng c c Tiêu chu n o l ưng Ch t l ưng k t h p v i các thành viên c a Hi p h i H tiêu ã k p th ưi xây d ng và ban hành b tiêu chu n ch t l ưng h tiêu Vi t Nam bao g m: TCVN 7036-2002 Tiêu en TCVN 7037-2002 Tiêu tr ng B tiêu chu n này yêu c u ch t ch h ơn v ch t l ưng c s n ph m tiêu sơ ch (SP) và tiêu ch bi n (P) so v i b tiêu chu n TCVN 5837-1994 Bng 2: Các ch tiêu lý h c và hĩa h c c a tiêu en Ch tiêu NP P m (% kh i l ưng) 13 12,5 Dung tr ng (g/lít) 450-600 600,0 Tp ch t (% kh i l ưng) 0,2-1 0,2 Ht lép (% kh i l ưng) 2-18 2 Ht v và h t nh (% kh i l ưng) 2-4 1 Tro t ng s (% kh i l ưng khơ) 7 6 Ch t chi t ete khơng bay h ơi (% kh i l ưng 6 6 khơ) Tinh d u bay h ơi (ml/100g kh i l ưng khơ) 2,0 2,0 Piperine (% kh i l ưng khơ) 4,0 4,0 17 Bng 3: Các ch tiêu vi sinh và v sinh th c ph m c a tiêu en Ch tiêu NP P Total of aerobic Plate Count (cfu/g, - - maximum) Coliform (cfu/g, maximum) - 102 Ecoli (MPN/g, maximum) - 0 Salmonella (detection/25g) - Nil Mould & Yeast - - (cfu/g, maximum) S. aureus (cfu/g, maximum) - 102 Insect (whole) Nil Nil Mammalian excreta (mg/lb) - - Other excreta (mg/lb) - - Disease berries, insects (% weight) - - Moudy (% weight) Nil Nil SP : Semi-Procesed P : Procesed Th c t tiêu chu n này v n ch ưa ưc áp d ng ph bi n cho xu t kh u tiêu c a Vi t Nam hiên nay. 3.2. Các tiêu chu n c h t l ư ng tiêu xu t k h u hi n n a y Tiêu xu t kh u c a Vi t Nam h u h t d ng nguyên li u, ch d a vào mt s các ch tiêu c ơ b n v m và t p ch t theo th a thu n trong các h p ng mua bán và th ư tín d ng. - Tiêu chu n FAQ (Fair Acceptable Quality): Th ưng xu t kh u các lo i sau: + Tiêu en FAQ 550g/lít: Dung tr ng: 550g/lít; m:12,5%; Tap ch t:0,5%; Khơng cĩ sâu m t, n m m c. + Tiêu en FAQ 500g/lít: Dung tr ng: 500g/lít; m:13%; Tap ch t:1%; Khơng cĩ sâu m t, n m m c. - Tiêu chu n ASTA (American Standards Trade Association) 18 + Dung tr ng: 570g/lít cho tiêu en và 630g/lít cho tiêu tr ng + m: 12,5% + Ch t th i ng v t: 1mg/lb (454g) + T p ch t: 1% + Ch t th i khác: 5mg/lb + H t nh : 2% + Sâu m t: 2 con/lb + H t m c: 1% + Salmonella: Khơng cĩ + C h t trên sàng 5mm: 100% + Tiêu ưc làm s ch b ng h ơi n ưc nĩng Ngồi ra m t s các th tr ưng các n ưc Châu Âu và Trung ơng cịn yêu c u thêm ch tiêu an tồn th c ph m r t cao, yêu c u khơng cĩ kim lo i nng nh ư chì, Arsenic, Cadmium, khơng cĩ vi khu n E-coli, ch t phĩng x v.v. Hơn 95 % s n l ưng tiêu c a Vi t Nam hi n nay ưc xu t kh u theo tiêu chu n FAQ, cĩ dung tr ng t 500-550g/lít, m t 13 -13,5% và t p ch t t 0,5 -1%. L ưng xu t kh u theo tiêu chu n ASTA chi m t l khơng áng k. 3. 3. Tiêu chu n tiêu c a IPC (International Pepper Community) IPC has specified two grade each for whole black pepper and whole white pepper as followed (Ph l c ính kèm). 4. KÊNH TH Ơ N G M I H T I Ê U Cng nh ư t t c các n ưc s n xu t h tiêu chính trên th gi i, Vi t Nam xu t kh u m t l ưng l n s n ph m h tiêu, s n l ưng n i tiêu khơng áng k . Hng n m n ưc ta xu t kh u kho ng h ơn 95% s n l ưng h tiêu s n xu t ưc. 4.1. Kênh th ư ơ n g m i trong n ư c Mt c im chung cho các vùng tr ng tiêu trong c n ưc là ph n l n h tr ng tiêu th ưng bán s n ph m trong vịng hai n ba tháng sau khi thu ho ch. Lý do chính khi n h tr ng tiêu khơng t n tr s n ph m lâu m t ph n do cn ti n cho sinh ho t gia ình, trang tr i n n n ã u t ư cho cây h tiêu v va qua, chu n b v n u t ư v k ti p, ph n khác do nơng h khơng cĩ 19 iu ki n t n tr và s g p ph i r i ro khi giá c bi n ng. S nơng h t n tr tiêu trên ba tháng a ph n là h giàu và h khá, ho c nh ng h cĩ ngu n thu nh p khác t ho t ng nơng nghi p khác và phi nơng nghi p. Cĩ b n thành ph n chính tham gia trong kênh th ươ ng m i s n ph m h tiêu t sau khi thu ho ch cho n khi xu ng tàu t i c ng xu t là: ng ưi s n xu t, ng ưi thu gom (th ươ ng lái), i lý thu mua và doanh nghi p xu t kh u. Các h nơng dân tr ng tiêu th ưng khơng bán th ng s n ph m h t tiêu cho i lý thu mua ho c doanh nghi p xu t kh u mà ph n l n bán cho ng ưi thu gom (th ươ ng lái). L ưng h tiêu do các h s n xu t bán th ng ra ch khơng áng k . Do h th ng thơng tin liên l c t t nên khơng cĩ hi n t ưng ép giá. Giá tiêu ưc th a thu n gi a ng ưi mua và ng ưi bán ph thu c và giá th i im và vào dung tr ng tiêu, m tiêu h t. m t s vùng nh ư Xuân L c t nh ng Nai, Châu c t nh Bà R a-Vng Tàu và g n ây là Ch ư Sê t nh Gia lai c ng ch bi n ra tiêu s t tiêu en bán l i cho các u m i thu gom và bán ra ch a ph ươ ng. Theo k t qu iu tra c a Nguy n T ng Tơn t i vùng tiêu Bà R a – Vng Tàu, ngày càng cĩ nhi u h tr ng tiêu mu n bán th ng s n ph m cho i lý thu mua, h ch s n ph m n i lý ho c g i i lý n bán t i nhà, tuy nhiên lưng tiêu bán th ng cho i lý v n cịn ít (22%) so v i l ưng tiêu cho th ươ ng lái t i nhà (78%). Các th ươ ng lái cĩ thu n l i h ơn các i lý l n vì a bàn ho t ng r ng và s n sàng thu gom t s l ưng vài ch c kg n vài t và c t n. Th c t chênh l ch giá c gi a h thu gom và i lý thu mua khơng nhi u, th ưng kho ng 80-100 /kg, nh ưng tâm lý c a h tr ng tiêu th ưng tin t ưng vào i lý thu mua trong vi c xác nh ch t l ưng s n ph m c ng nh ư cân o do i lý cĩ ph ương ti n cân o chính xác h ơn. Các th ươ ng lái th ưng bán l i l ưng tiêu thu gom ưc trong ngày ho c trong m t vài ngày cho i lý, ít cĩ th ươ ng lái gi l i trong nhà trên 3 t n tiêu. Khi c n mua m t l ưng s n ph m l n, các i lý cĩ th ng ti n tr ưc cho th ươ ng lái thu gom. C ng cĩ tr ưng h p m t l ưng nh h

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfbao_cao_tinh_hinh_san_xuat_tieu_thu_che_bien_va_xuat_khau_ho.pdf
Tài liệu liên quan