Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa trong điều kiện chuyển nền kinh tế nước ta sang Kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa

Tài liệu Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa trong điều kiện chuyển nền kinh tế nước ta sang Kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa: ... Ebook Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa trong điều kiện chuyển nền kinh tế nước ta sang Kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa

doc26 trang | Chia sẻ: huyen82 | Lượt xem: 1425 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa trong điều kiện chuyển nền kinh tế nước ta sang Kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
PhÇn I : §Æt vÊn ®Ò HiÖn nay trªn thÕ giíi sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ th«ng tin c«ng nghÖ chi thøc ®ång diÔn ra víi tèc ®é chãng mÆt, cuéc c¸ch m¹ng ®ã ®· ®em ®Õn thµnh tùu to lín cho nhiÒu n­íc biÕt vËn dông vµo hµng s¶n xuÊt, ®­a hä trë thµnh nhiÒu c­êng quèc ph¸t triÓn trªn thÕ giíi hiÖn nay ViÖt Nam ®ang ë trong thêi kú qu¸ ®é lªn CNXH, nÒn kinh tÕ vÉn ë trong tr×nh ®é thÊp, chÞu ¶nh h­ëng cña nÒ kinh tÕ cöa hµng phong kiÕn kÐo dµi, n«ng nghiÖp vÉn chñ yÕu lµ trång lóa. NÒn c«ng nghiÖp l¹c hÇu ch­a cã thµnh tùu nµo ®ãng gãp quan träng cho nÒn kinh tÕ quèc d©n. Muèn ®­a nÒn kinh tÕ ®i lªn ®Ó cã thÓ s¸nh ngang víi c¸c n­íc trong khu vùc §«ng Nam ¸ Th¸i b×nh d­¬ng …vµ ®Ó trë thµnh con Rång Kinh tÕ th× C«ng NghiÖp Ho¸- HiÖn §¹i Ho¸ ph¶i ®­îc coi träng, ®¸nh gi¸ ®óng møc sù cÇn thiÕt cña CNH- H§H trong giai ®o¹n hiÖn nay n­íc ta míi cã thÓ trë thµnh mét n­íc ph¸t triÓn. Cã thu nhËp cao ®êi sèng nh©n d©n ®­îc n©ng cao. ChÝnh tÇm quan träng cña CNH- H§H to lín nh­ vËy ®· th«i thóc em t×m hiÓu nh÷ng vÊn ®Ò, quan ®iÓm lý luËn cã liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh tiÕn hµnh c¶i c¸ch trong viÖc chuyÓn nÒn kinh tÕ lµ lý do em chän “C«ng NghiÖp Ho¸ - HiÖn §¹i Ho¸ trong ®iÒu kiÖn chuyÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta sang kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng X· Héi Chñ NghÜa" lµm ®Ò tµi cho bµi viÕt cña m×nh. §©y lµ mét ®Ò tµi quan träng h¬n n÷a l¹i tham gia bµn luËn nh÷ng vÊn ®Ò to lín cña ®Êt n­íc. Trong khu«ng khæ h¹n hÑp em kh«ng thÓ tr×nh bµy kü cµng mµ chØ ®i s©u vµo mét sè vÊn ®Ò quan träng nªn khã tr¸nh khái thiÕu sãt khi ®¸nh gi¸, nh×n nhËn vÊn ®Ò. Em ch©n thµnh mong ®­îc thÇy gi¸o bæ xung, phª b×nh ®Ó em nh×n thÊy ®­îc thiÕu sãt cña m×nh. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù h­íng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o ®· gióp em hiÓu s©u s¾c ®Ò tµi vµ hoµn thµnh bµi viÕt nµy. Ph¹m trï CNH vµ thùc chÊt cña CNH Chóng ta ®· xem xÐt CNH trªn khÝa c¹nh vai trß vµ nh÷ng quan ®iÓm vÒ nã ë n­íc ta. Nh­ vËy CNH lµ g×? §Þnh nghÜa CNH ®­îc ®­a ra víi sù viÖc hiÖn nay ë n­íc ta nh­ thÕ nµo? Víi c©u hái thø nhÊt, tõ tr­íc tíi nay cã rÊt nhiÒu c©u tr¶ lêi ®­îc ®­a ra. Nh­ vËy nªn hiÓu ph¹m trï nµy nh­ thÕ nµo? Tr­íc hÕt xin trÝch ra mét vµi ®Þnh nghÜa ®· cã. Theo t¸c gi¶ B. MazlÝh khi xem xÐt qu¸ tr×nh CNH ë Anh ¤ng ®· d­a ra “h×nh thï c«ng nghiÖp ho¸ d­íi d¹ng tãm t¾t mét qu¸ tr×nh” ®­îc ®¸nh dÊu b»ng mét sù chuyÓn ®éng tõ mét nÒn kinh tÕ chñ yÕu lµ n«ng nghiÖp sang mét nÒn kinh tÕ ®­îc gäi lµ c«ng nghiÖp. Trong cuèn s¸ch gi¸o khoa kinh tÕ chÝnh trÞ cña Liªn X« (cò) ®­îc dÞch sang tiÕng ViÖt Nam n¨m 1958 ®· ®­a ra ®Þnh nghÜa: “C«ng nghiÖp ho¸ X· Héi Chñ NghÜa lµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp tr­íc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng sù ph¸t triÓn Êy cÇn thiÕt cho sù t¹o nÒn kinh tÕ quèc d©n trªn c¬ së kü thuËt tiªn tiÕn”. Nh­ng ë ®©y cÇn chó ý mét lµ sù nghiÖp CNH ë Liªn X« (cò) trong bèi c¶nh LÞch sö lµ n­íc X· Héi Chñ NghÜa, hä ph¶i t¹o ra cc¬ së vËt chÊt kü thuËt ®Ó cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong vßng v©y cña Chñ nghÜa t­ b¶n. ChÝnh v× vËy hä ®· g¾n c«ng nghiÖp ho¸ víi qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp tr­íc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng. §Æt c«ng nghiÖp ho¸ trong bèi c¶nh chung cña Ph¸t triÓn kinh tÕ víi néi dung c¬ b¶n lµ ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ trªn c¬ së c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i nh»m ®Èy m¹nh nhÞp ®é ph¸t triÓn ®ång thêi h­íng vµo viÖc thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh tÕ x· héi. Tæ chøc ph¸t triÓn tèt c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ míi cã kh¶ n¨ng thù tÕ ®Ó quan t©m ®Çy ®ñ tíi sù ph¸t triÓn tù do vµ toµn diÖn cña nh©n tè con ng­êi. C«ng nghiÖp ho¸ cßn t¹o vËt chÊt, kü thuËt cho viÖc cñng cè t¨ng c­êng tiÒm lùc ph¸t triÓn quèc phßng v÷ng m¹nh, cã thÓ chóng ta míi cã thÓ yªn t©m ph¸t triÓn kinh tÕ vµ ph¸t triÓn kinh tÕ m¹nh th× cã thÓ míi t¹o ra c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho nÒn an ninh quèc phßng ph¸t triÓn. M¹t kh¸c CNH cßn t¹o ra nhiÒu kh¶ n¨ng cho viÖc thùc hiÖn tèt ph©n c«ng vµ hîp t¸c quèc tÕ khoa häc c«ng nghÖ t¨ng c­êng träng l­îng tiÕng nãi cña ta trªn diÔn ®µn quèc tÕ. Trong giai ®o¹n hiÖn nay, tÝnh quy luËt cña gi¸ thµnh c«ng nghiÖp hiÖn nay, tÝnh quy luËt cña gi¸ thµnh c«ng nghiÖp ho¸ cµng ®ßi hái bøc thiÕt ®èi víi n­íc ta v× nguy c¬ tôt hËu ngµy cµng xa víi c¸c n­íc trªn thÕ giíi vµ trong khu vùc. Theo sè liÖu thu nhËp n¨m 1983 th× GNP trªn ®Çu ng­êi cña ViÖt Nam lµ 220 USD trªn ®Çu ng­êi, trong khi ®ã Singapore lµ 19 092 USD/ ®Çu ng­êi. §µi Loan lµ 11900 USD/ ®Çu ng­êi. Hµn Quèc lµ 844 USD/ ®Çu ng­êi, Mal¸yia lµ 3713 USD / ®Çu ng­êi, Th¸i lan lµ 2130 USD / trªn ®Çu ng­êi Philipinlµ 913 USD / ®Çu ng­êi, In®«nªsia lµ 830 USD / ®Çu ng­êi. Møc sèng 220 USD / ®Çu ng­êi, c¸c n­íc Hµn Quèc, §µi Loan, philipin, Malaysia ...còng ®· ®at ®­îc tõ mÊy trôc n¨m tr­íc ®©y. VÒ mÆt tr×nh ®é CNH cña n­íc ta còng bÞ tôt hËu so víi hä rÊt nhiÒu. Nguyªn nh©n lµ do n¨ng xuÊt lao ®éng cña ta thÊp h¬n hä nhiÒu lÇn. NÕu tÝnh theo gi¸ mua t­¬ng ®­¬ng th× thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng­êi hµng n¨m cña VÞªt Nam lµ 1023trong khi ®ã In®onªsia lµ 2181, philipin lµ 2303, Th¸i Lan lµ 3985, Malaysia lµ 6140. §Ó tr¸nh khái tôt hËu xa h¬n n÷a, ®Ó ph¸t triÓn nhanh h¬n n÷a trªn con ®­êng ®· chän chóng ta kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c lµ ®Èy m¹nh CNH- H§H ®Êt nø¬c. PhÇn ii : Gi¶i QuyÕt vÊn ®Ò TÝnh tÊt yÕu cña kh¸ch quan vµ nh÷ng quan ®iÓm cña ®¶ng vµ nhµ n­íc vÒ sù nghiÖp CNH- H§H I.TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan: LÞch sö ®· chøng minh qu¸ tr×nh c¶i t¹o x· héi nhanh nhÊt, ®ã lµ CNH. Trªn thÕ giíi CNH ®· biÕn ®æi nhiÒu n­íc tõ x· héi l¹c hËu trë thµnh n­íc v¨n minh hiÖn ®¹i, ®øng vÞ trÝ hµng ®Çu thÕ giíi. Trong xu h­íng ph¸t triÓn nh­ vò b·o hiÖn nay cña thÕ giíi CNH ngµy cµng kh¼ng ®Þnh vai trß quan träng tÊt yÕu cña nã, ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c n­îc hiÖn nay ®ang trong t×nh tr¹ng kÐm ph¸t triÓn th× con ®­êng c¶i t¹o x· héi th«ng qua CNH lµ con ®­êng quy nhÊt mang tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan ®ªt tù ®­a m×nh tù v­ît qua danh giíi nghÌo ®ãi, tr¸nh tôt hËu kh¸ xa so víi c¸c n­íc ph¸t triÓn. Th«ng qua CNH c¸c n­íc sÏ trang bÞ ®­îc cho m×nh cã së vËt chÊt kü thuËt cña nÒn S¶n xuÊt míi hiÖn nay – Trong ®ã c¬ së vËt chÊt kü thuËt cña nÒn s¶n xuÊt míi hiÖn ®¹i cã thÓ kh¸i qu¸t lµ nÒn ®¹i c«ng nghiÖp c¬ khÝ ho¸ vµ hiÖn ®¹i dùa trªn tr×nh ®é khoa häc, c«ng nghÖ ngµy cµng ph¸t triÓn cao- C¬ së vËt chÊt ®ã ph¶i cã c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý, tr×nh ®é x· héi ho¸ vµ lao ®éng cao. Cã ®­îc c¸i “ Cèt vËt chÊt” nh­ vËy c¸c nø¬c míi cã ®ñ kh¶ n¨ng s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt råi rµo ®¸p øng cho tieu dïng hiÖn ®¹i mµ cßn cã kh¶ n¨ng tÝch luü lín vµ chØ cã khi ®ã con ng­êi míi cã ®iÒu kiÖn ®Ó quan t©m ®Õn c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c tho¶ m·n nhu cÇu toµn diÖn cña m×nh. ë n­íc ta hiÖn nay qu¸ tr×nh x©y dùng XHCN lµ qu¸ tr×nh c¶i t¹o x· héi ®­a ®Êt n­íc tõ x· héi l¹c hËu lªn mét x· hé míi tèt ®Ñp h¬n, chóng ta tiÕn hµnh x©y dùng x· héi chñ nghÜa trong ®iÒu kiÖn bá qua giai ®o¹n ph¸t triÓn t­ b¶n chñ nghÜa. V× vËy rÊt cÇn nÒn t¶ng ®¹i c«ng nghiÖp c¬ khÝ. Trªn ph­¬ng tiÑn xem xÐt ®ã, nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt cña n­íc ta lµ mét nÒn s¶n xuÊt nhá kÐm ph¸t triÓn muèn x©y dùng mét x· héi míi toµn diÖn vÒ nhiÒu mÆt: X©y dùng chÕ ®é lµm chñ tËp thÓ, x©y dùng nÒn s¶n xuÊt x· héi chñ nghÜa, nÒn v¨n ho¸ míi vµ con ng­êi míi XHCN tr­íc tiªn ta ph¶i cã ®­îc c¸i cèt vËt chÊt cho x· héi míi- ®ã lµ c¬ së vËt chÊt, kü thuËt cña nÒn s¶n xuÊt míi hiÖn ®¹i. §Ó lµm ®­îc ®iÒu nµy con ®­êng tÊt yÕu kh¸ch quan nh­ ®· kh¼ng ®Þnh, ®ã lµ tiÕn hµnh CNH- H§H ®Êt n­íc bëi v× viÖc thùc hiÖn hoµn thµnh tèt c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ cã ý nghÜa vµ t¸c dông to lín vÒ nhiÒu mÆt: CNH lµ mét cuéc c¸ch m¹ng vÒ lùc l­îng s¶n xuÊt lµm thay ®æi c¨n b¶n khoa häc s¶n xuÊt t¨ng n¨ng xuÊt lao ®éng. CNH chÝnh lµ thùc hiÖn x· héi vÒ mÆt Kinh tÕ víi tèc ®é cao, gãp phÇn æn ®Þnh vµ ngµy cµng n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n ho¸ cña mäi thµnh viªn trong céng ®ång x· héi. Trªn c¬ së thùc hiÖn ®Çy ®ñ vµ ®óng ®¾n qu¸ tr×nh CNH sÏ gi¶i quyÕt tèt c¸c nhiÖm vô ®Æt ra cña sù ph¸t triÓn Kinh tÕ ®ã lµ n©ng cao vai trß kinh tÕ cña nhµ n­íc, n©ng cao kh¶ n¨ng tÝch luü më réng s¶n xuÊt, ph¸t triÓn nhiÒu ngµnh míi, ®¸p øng c¸c nhu cÇu viÖc lµm cña ng­êi lao ®éng vµ c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ gi÷a c¸c ngµnh c¸c vïng trong n­íc vµ gi÷a c¸c n­íc ®Æt ra. H¬n n÷a, nh©n tè con ng­êi víi t­ c¸ch lµ chñ thÓ cña nÒn s¶n xuÊt x· héi ®ang trë thµnh trung t©m cña nÒn kinh tÕ. §Ó ph¸t huy ®Çy ®ñ vai trß cña m×nh, con ng­êi tÊt yÕu ph¶i lµ con ng­êi hiÖn ®¹i, cã tr×nh ®é khoa häc kü thuËt cao, trªn c¬ së thùc hiÖn c«ng nghiÖp cña liªn hîp quèc (UNICO) ®· ®­a ra ®Þnh nghÜa “c«ng nghiÖp ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ: trong qu¸ tr×nh nµy mét bé phËn ngµy cµng t¨ng cña nguån cña c¶i quèc d©n ®­îc ®éng viªn ®Ó ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ vµ cã mét bé phËn lu«n thay ®æi ®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt vµ hµng tiªu dïng cã kh¶ n¨ng ®¶m b¶o cho toµn bé nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn víi nhÞp ®é cao, ®¶m b¶o ®¹t tíi sù tiÕn bé vÒ kinh tÕ x· héi”. Còng theo h­íng ®ã, c¸c t¸c gi¶ cuèn “C«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt nam vµ c¸c n­íc trong khu vùc” ®· ®­a ra ®Þnh nghÜa “c«ng nghiÖp ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh lÞch sö tÊt yÕu nh»m t¹o nªn nh÷ng chuyÓn biÕn c¨n b¶n vÒ kinh tÕ x· héi cña ®Êt n­íc trªn c¬ së khai th¸c cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc vµ lîi thÕ trong c¶ n­íc, më réng quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ, x©y dùng c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu ngµnh víi tr×nh ®é khoa häc c«ng nghÖ ngµy cµng hiÖn ®¹i”. Qua xem xÐt mét vµi ®Þnh nghÜa ®­a ra cã thÓ thÊy tuú ®iÒu kiÖn cô thÓ mµ gãc quy m« ®¸nh gi¸ kh¸c nhau. Mçi n¬i, mçi quèc gia cã ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸. Tuy vËy, ®Þnh nghÜa c«ng nghiÖp ho¸ còng ph¶i chØ ra ®­îc c¸i cèt lâi cña qu¸ tr×nh nµy “Sù ®æi míi, chuyÓn tõ kü thuËt vµ c«ng nghÖ l¹c hËu lªn tr×nh ®é kü thuËt vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn cã n¨ng suÊt vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao”. Tr­íc ®©y, khi vËn dông mét c¸ch m¸y mãc m« h×nh kinh tÕ cña Liªn X« (cò) nªn trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ chóng ta còng x¸c ®Þnh néi dung cña c«ng nghiÖp ho¸ lµ ph¸t triÓn ®¹i c«ng nghiÖp tr­íc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng. Ch¼ng h¹n nh­ mét sè ®Þnh nghÜa vÒ c«ng nghiÖp ho¸ lµ: “Qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn s¶n xuÊt c¬ khÝ lín trong tÊt c¶ c¸c ngµnh cña nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ ®Æc biÖt lµ c«ng nghiÖp nÆng, dÉn tíi sù t¨ng nhanh tr×nh ®é trang bÞ kü thuËt cho lao ®éng vµ n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng” hoÆc nh­ “Kinh tÕ chÝnh trÞ” cò cña tr­êng §¹i häc Kinh tÕ quèc d©n c¸c t¸c gi¶ ®· ®Þnh nghÜa: ”C«ng nghiÖp ho¸ XHCN lµ qu¸ tr×nh x©y dùng c¬ së vËt chÊt víi kü thuËt cña CNXH: X©y dùng nÒn ®¹i c«ng nghiÖp c¬ khÝ ho¸ cá kh¶ n¨ng c¶i t¹o c¶ n«ng nghiÖp vµ toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n nh»m biÕn n­íc ta tõ mét n­íc kinh tÕ chËm ph¸t triÓn thµnh mét n­íc XHCN cã c¬ cÊu c«ng n«ng hiÑn ®¹i”. §Þnh nghÜa nh­ thÕ vÒ c«ng nghiÖp ho¸ ®· ph¶n ¸nh ®­îc c¸i cèt lâi cña qu¸ tr×nh nµy, tuy thÕ viÖc nhÊn m¹nh vai trß cña c«ng nghiÖp nÆng lµ kh«ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña n­íc ta, thiÕu sù ph©n tÝch khoa häc. ChÝnh t­ t­ëng chØ ®¹o nµy ®· dÉn ®Õn nh÷ng hËu qu¶ mµ ®Æc biÖt lµ thÊt b¹i trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ ë n­íc ta tõ n¨m 1960 (tõ §¹i héi §¶ng lÇn thø III). Sau khi cã sù biÕn ®éng m¹nh mÏ trong khèi XHCN. §ã lµ sù xôp ®æ vÒ m« h×nh kinh tÕ cña mét lo¹t c¸c n­íc trong khèi XHCN, ®Æc biÖt lµ sù tan r· cña liªn bang céng hoµ X« ViÕt (1990). §¶ng vµ nhµ n­íc ta nhËn ra nh÷ng sai lÇm trong viÖc chØ ®¹o ®Þnh h­íng x©y dùng nÒn kinh tÕ vµ ®· tiÕn hµnh c«ng cuéc ®æi míi thu ®­îc nhiÒu thµnh tùu to lín nh­ chóng ta ®· biÕt. Theo ®· ®æi míi t­ duy kinh tÕ ®ã, sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ ë n­íc ta còng ®­îc hiÓu theo mét c¸ch kh¸c trªn nÒn t¶ng ph©n tÝch khoa häc ®iÒu kiÖn cô thÓ cña dÊt n­íc vµ tiÕp thu kinh nghiÖm cña c¸c n­íc trªn thÕ giíi vµ nhÊt lµ c¸c n­íc trong khu vùc. §Þnh nghÜa møi vÒ c«ng nghiÖp ho¸ ë n­íc ta ®­îc ®­a ra trong nghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng 7 kho¸ VII víi néi dung nh­ sau: “C«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¨n b¶n toµn diÖn c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi tù sö dông mét c¸ch phæ biÕn søc lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ, ph­¬ng tiÖn vµ ph­¬ng ph¸p tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i dùa trªn sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp vµ tiÕn bé khoa häc kü thuËt t¹o ra n¨ng suÊt lao ®éng x· héi cao”. §èi víi n­íc ta ®ã lµ mét qu¸ tr×nh thùc hiÖn chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi nh»m c¶i biÕn mét x· héi n«ng nghiÖp l¹c hËu thµnh mét x· héi c«ng nghiÖp g½n víi viÖc h×nh thµnh tõng b­íc quan hÖ s¶n xuÊt tiÕn bé ngµy cµng thÓ hiÖn ®Çy ®ñ h¬n b¶n chÊt ­u viÖt cña chÕ ®é míi. Chóng ta x¸c ®Þnh r»ng ®Þnh nghÜa nµy kh«ng ph¶i lµ mét ®Þnh nghÜa hoµn h¶o, song nã ®· chØ ra ®­îc c¸i cèt lâi cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ víi hiÖn ®¹i ho¸. X¸c ®Þnh ®­îc vai trß cña c«ng nghiÖp ho¸ vµ khoa häc c«ng nghÖ trong qu¸ tr×nh nµy. Khi xÐt ®Õn ®Þnh nghÜe c«ng nghiÖp ho¸ ë n­íca ta th× ®ång thêi còng thÊy ®­îc con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ g¾n víi hiÖn ®¹i ho¸ lµ con ®­êng mµ §¶ng ta ®· chän lµm ®Þnh h­íng thùc hiÖn cho sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt n­íc. Tõ sù ph©n tÝch d­íi ®©y ta sÏ thÊy ®­îc sù lùa chän trªn lµ hoµn toµn phï hîp víi quy luËt, víi ®iÒu kiÖn hiÖn nay cña ®Êt n­íc ta. Theo ®Þnh nghÜa trªn, tõ “hiÖn ®¹i ho¸” lµ lµm cho mét c¸i g× ®ã mang tÝnh chÊt cña thêi ®¹i ngµy nay. VËy hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ quèc d©n lµm cho kü thuËt vµ c«ng nghÖ s¶n xuÊt ®¹t ®­îc tr×nh ®é tiªn tiÕn cña thêi ®¹i hiÖn nay. Trong lÞch sö c«ng nghiÖp ho¸ trªn thÕ giíi cã nhiÒu con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ nh­ng thÓ hiÖn ë 2 con ®­êng chÝnh ®ã lµ c«ng nghiÖp ho¸ cæ ®iÓn vµ c«ng nghiÖp ho¸ g¾n víi hiÖn ®¹i ho¸. Con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ cæ ®iÓn lµ qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ mµ nhiÌu n­íc tr­íc ®©y ®· tr¶i qua nh­ Anh, Ph¸p, Mü, NhËt, §øc, Liªn X«(cò),... th­êng ®ã lµ nh÷ng n­íc ®· cã nÒn khoa häc c«ng nghÖ tiªn tiÕn ®­¬ng thêi. Do ®ã, nh÷ng b­íc tiÕn cña c«ng nghiÖp ho¸ th­êng g¾n víi nh÷ng s¸ng chÕ ph¸t minh cña chÝnh n­íc ®ã hay thêi ®¹i ®ã. V× vËy, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ th­êng kÐo dµi hµng 100 n¨m theo ®· ph¸t triÓn cña khoa häc kü thuËt, ë thêi kú ph«i thai ch­a thµnh mét cuéc c¸ch m¹ng vò b·o nh­ ngµy nay. Ngµy nay, ®èi víi c¸c n­íc ®i sau t×nh h×nh ®ang ®æi kh¸c, ®Ó gi¶i quyÕt mét vÊn ®Ò trong c«ng nghiÖp ho¸ cã rÊt nhiÒu gi¶i ph¸p hay c«ng nghÖ ®Ó s¨n sµng ®em ra sö dông. TiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ theo h­íng trËn dông lîi thÕ nh­ ®· nãi cña c¸c n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn muén chÝnh lµ c«ng nghiÖp ho¸ g¾n liÒn víi hiÖn ®¹i ho¸. Theo con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ g¾n víi hiÖn ®¹i ho¸ th× thêi gian ng¾n h¬n rÊt nhiÒu so víi con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ cæ ®iÓn. cã thÓ ®¬n cö ra ®©y vµi con sè lµm dÉn chøng. Qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ë Anh ®­îc coi lµ b¾t ®Çu tõ n¨m 1780 vµ ph¶i tíi 58 n¨m sau ®ã th× thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng­êi míi t¨ng lªn gÊp ®«i. ë Mü c«ng nghiÖp ho¸ b¾t ®Çu tõ n¨m 1839 vµ ®Ó ®¹t ®­îc møc t¨ng thu nhËp gÊp ®«i ®· cÇn têi 47 n¨m. N­íc NhËt b¾t ®Çu c«ng nghiÖp ho¸ vµo n¨m 1880 vµ ®· rót ng¾n ®­îc thêi gian t¨ng gÊp ®«i thu nhËp xuèng møc 34 n¨m. C¸c n­íc ®i sau ®iÓn h×nh cho con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ g¨n víi hiÖn ®¹i ho¸ th× Nam TriÒu Tiªn ®¹t kÕt qu¶ trªn trong vßng 11 n¨m (1966-1977). Míi ®©y Trung Quèc ®· rót ng¾n thêi gian ®ã xuèng cßn 10 n¨m (1977-1987). Kinh nghiÖm thÕ giíi lµ bµi häc thùc tiÔn cho ViÖt nam häc tËp. Nh­ng ®iÒu chñ yÕu viÖc tiÕn hµh c«ng nghiÖp ho¸ g¾n víi hiÖn ®¹i ho¸ ë n­íc ta lµ phï hîp víi nh÷ng yªu cÇu ®ang dÆt ra cho qu¸ tr×nh nµy nh­: TriÖt ®Ó khai th¸c lîi thÕ cña c¸c n­íc ph¸t triÓn muén vÒ c«ng nghiÖp. Xu thÕ Quèc tÕ ho¸ s¶n xuÊt vµ ®êi sèng nhanh chãng v­ît qua ®­îc nghÌo, rót ng¾n kho¶ng c¸ch tôt hËu cña n­íc ta so víi c¸c n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn trong khu vùc còng nh­ trªn thÕ giíi. Con ®­êng ®· chän më h­íng ®i cho chóng ta tiÕn tíi mét c¸i ®Ých cao h¬n. Chóng ta tin t­ëng r»ng víi b­íc ®i v÷ng ch¾c ®óng ®¾n ®Êt n­íc ta sÏ tiÕn tíi ®­îc c¸i ®Ých ®ã. Nh­ng ®Ó cã ®­îc b­íc ®i nh­ vËy mçi chóng ta ph¶i hiÓu s©u h¬n, cô thÓ h¬n con ®­êng chóng ta sÏ ®i, tøc lµ ph¶i n¾m ®­îc thùc chÊt cña vÊn ®Ò c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ lµ g×? II.Thùc chÊt cña vÊn ®Ò c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ . Trªn c¬ së c¸c ®Þnh nghÜa vÒ c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ cã thÓ rót ra thùc chÊt cña c«ng nghiÖp ho¸-x· héi lµ: “Qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸ch m¹ng kü thuËt thùc hiÖn sù ph©n c«ng møc v× lao ®éng x· héi, lµ qu¸ tr×nh tÝch luü, XHCN ®Ó kh«ng ngõng thùc hiÖn t¸i s¶n xuÊt më réng”. Tõ thùc chÊt ®ã cã nhiÒu c¸ch gi¶i thÝch kh¸ nhanh vÒ qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, còng nh­ tån l¹i nhiÒu quan niÖm kh¸ nhanh vÒ ph¹m trï c«ng nghiÖp ho¸. Thùc ta nh÷ng n¨m tr­íc ®©y ë n­íc ta kh«ng tån t¹i nhiÒu quan niÖm kh¸c nhau vÒ c«ng nghiÖp ho¸ mµ ®ã chØ lµ nh÷ng c¸ch gi¶i thÝch quan niÖm vÒ c«ng nghiÖp ho¸ mµ §¹i héi VI ®· x¸c ®Þnh. Quan niÖm nµy thÓ hiÖn néi dung toµn diÖn, môc tiªu vµ tÝch lÞch sö cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, tÝnh chÊt XHCN cña c«ng nghiÖp ho¸, vai trß cña §¶ng, Nhµ n­íc vµ nh©n d©n lao ®éng trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ë n­íc ta. Sù tån t¹i nhiÒu quan niÖm kh¸c nhau vÒ mét vÊn ®Ò lµ mét hiÖn t­îng b×nh th­êng trong khoa häc kinh tÕ. nãi chung ng­êi ta muèn ®­a ra mét ®Þnh nghÜa ng¾n gän cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ nh­ng viÖc ®ã vÊp ph¶i 2 m©u thuÉn: - Kh«ng bao qu¸t ®­îc b¶n chÊt cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. - Muèn bao qu¸t ®­îc th× ph¶i ®­a ra mét ®Þnh nghÜa dµi dßng vµ cÇn cã nh÷ng lÝ gi¶i phøc t¹p kÌm theo. Nh­ng dï quan niÖm nh­ thÕ nµo ch¨ng n÷a vÇn kh«ng thÓ ®ång nhÊt kh¶i niÖm c«ng nghiÖp ho¸ víi ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh réng lín, phøc t¹p, b¶n chÊt cña nã bao hµm trªn c¸c mÆt sau: - Mét lµ, c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh trang bÞ vµ trang bÞ l¹i c«ng nghÖ hiÖn ®¹i cho mäi ngµnh kinh tÕ quèc d©n, tr­íc hÕt lµ c¸c ngµnh chiÕm vÞ trÝ träng yÕu. Thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ trong ®iÒu kiÖn c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt ngµy nay, qu¸ tr×nh trang bÞ vµ trang bÞ l¹i c«ng nghÖ cho c¸c ngµnh ph¶i g¾n chÆt víi qu¸ tr×nh hiÖn ®¹i ho¸ ë c¶ phÇn cøng vµ phÇn mÒm cña c«ng nghÖ - Hai lµ, c«ng nghiÖp ho¸ kh«ng chØ liªn quan ®Õn ph¸t triÓn c«ng nghiÖp, mµ lµ qu¸ tr×nh bao trïm lªn tÊt c¶ c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc ho¹t ®éng cña mét n­íc. §ã lµ mét lÏ tÊt yÕu v× nÒn kinh tÕ mçi n­íc lµ mét hÖ thèng nhÊt c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc lu«n cã quan hÖ t­¬ng hç, ¶nh h­ëng lÉn nhau. - Ba lµ, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ trong bÊt cø giai ®o¹n nµo còng ®Òu võa lµ qu¸ tr×nh kinh tÕ kü thuËt, võa lµ qu¸ tr×nh kü thuËt x· héi. Qu¸ tr×nh kinh tÕ kü thuËt t¹o ®iÒu kiÖn vËt chÊt kü thuËt cho viÖc thùc hiÖn c¸c néi dung cña qu¸ tr×nh kinh tÕ-x· héi. Ng­îc l¹i qu¸ tr×nh kinh tÕ x· héi gãp phÇn t¹o nªn ®éng lùc ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh kinh tÕ-x· héi. - Bèn lµ, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ còng ®ång thêi lµ qu¸ tr×nh më réng quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ. Ngµy nay mçi n­íc ®ang trë thµnh mét bé phËn cña hÖ thèng kinh tÕ thÕ giíi, chÞu sù t¸c ®éng chung cña quèc tÕ, viÖc x©y dùng ph­¬ng h­íng c«ng nghiÖp ho¸ ngoµi viÖc dùa trªn c¬ së tiÒm lùc trong n­íc vÉn ph¶i dùa trªn t×nh h×nh thÕ giíi. Më réng ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ vµ quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ theo xu thÕ, ph¸t triÓn ngµy cµng m¹nh mÏ. - N¨m lµ, c«ng nghiÖp ho¸ kh«ng ph¶i lµ mét môc ®Ých tù th©n mµ lµ mét ph­¬ng thøc cã tÝnh chÊt phæ biÕn. mâi n­íc tuy cã mét môc tiªu riªng nh­ng nh×n chung vÉn cã nh÷ng t­¬ng ®ång, ®ã lµ: x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt hiÖn ®¹i, khai th¸c cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc trong n­íc, ®¶m b¶o nhÞp ®é t¨ng tr­ën kinh tÕ, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n,... Môc tiªu l©u dµi c¶u c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ lµ c¶i biªn n­íc ta thµnh mét n­íc c«ng nghiÖp cã c¬ së vËt chÊt kü thuËt hiÖn ®¹i, cã c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý, quan hÖ s¶n xuÊt, møc ®é vËt chÊt vµ tinh thÇn cao, quèc phßng an ninh v÷ng ch¾c, d©n giµu n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh. §Ó d¹t ®­îc mcô tiªu trªn ®· ®Ò ra ®ßi hái toµn §¶ng toµn d©n ph¶i ®ång lßng hîp søc t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn tèt nhÊt cho sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. III.Néi dung chÝnh cña c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ ë n­íc ta Nh­ ®· nªu bËt trong ®Þnh nghÜa, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc bao gåm 2 néi dung c¬ b¶n ®ã lµ: trang bÞ kü thuËt vµ c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i vµ theo ®ã lµ x©y dùng mét c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý trong tÊt c¶ c¸c ngµnh cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. D­íi ®©y tr×nh bµy cô thÓ 2 néi dung nµy: A. Trang bÞ c«ng cô thÝch hîp theo h­íng hiÖn ®¹i ho¸ cho c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n, th«ng qua c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ hiÖn ®¹i: ë n­íc ta, mét n­íc ®ang ®Þnh h­íng ®i lªn XHCN kh«ng qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa, viÖc tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ trong ®iÒu kiÖn ®ã tÊt yÕu ph¶i ¸p dông nh÷ng thµnh tùu míi cña c¸ch m¹ng khoa häc-c«ng nghÖ, nh»m g»n liÒn c«ng nghiÖp ho¸ víi hiÖn ®¹i ho¸ nÒn KTQD. ChÝnh v× vËy, cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt ë n­íc ta ®­îc x¸c ®Þnh lµ “then chèt” vµ khoa häc kü thuËt ®­îc coi lµ mét “quèc s¸ch”, lµ ®éng lùc ®Ó thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Nhê cã nh÷ng øng dông tiÕn bé khoa häc vµ c«ng nghÖ trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp, chóng ta ®· ®¹t ®­îc b­íc t¨ng tr­ëng quan träng vÒ tæng s¶n l­îng l­¬ng thùc vµ n¨ng suÊt c©y trång. Trong kho¶ng 10 n¨m n¨ng suÊt lóa b×nh quan ®· t¨ng gÊp r­ìi (1980: 20,8 t¹/ha vµ n¨m 1985 lµ 35 t¹/ha) trong c«ng nghiÖp, nhê ®æi míi c«ng nghÖ, mét sè nghµnh ®· ®øng v÷ng, c¹nh tranh ®­îc trªn thÞ tr­êng vµ gãp mét phÇn vµo xuÊt khÈu. Nh­ vËy, néi dung chñ yÕu cña sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ -hiÖn ®¹i ho¸ lµ: - C¬ cÊu ngµnh s¶n xuÊt g¾n liÒn c¬ cÊu c«ng nghÖ: Qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ ë n­íc ta sÏ t¹o sù dÞch chuyÓn c¬ cÊu theo h­íng phÊn ®Êu trong vµi thËp kû tíi, tû träng c«ng nghiÖp trong GDP gi¶m xuèng cßn trªn d­íi 10%, c«ng nghiÖp vµ dÞch vô ®¹t têi kho¶ng 90%. Trong c«ng nghiÖp th× c«ng nghiÖp chÕ t¹o chiÓm tû träng lín nhÊt: 70-80%. Ph¸t triÓn m¹nh c¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn, chó träng c¸c ngµnh thùc phÈm, dÖt da, may mÆc, c¬ khÝ, l¾p r¸p «t«, xe m¸y, hµn ®iÖn tö. §Èy m¹nh th¨m dß vµ khai th¸c dÇu khÝ, sö dông cã hiÖu qu¶ nguån khÝ ®èt. C¸c ngµnh c«ng nghiÖp nÆng cÇn x©y dùng lµ: ®iÖn, xim¨ng, thÐp, ph©n bãn, h×nh thµnh mét sè ngµnh mòi nhän träng ®iÓm nh­: khai th¸c chÕ biÕn dÇu khÝ, c«ng nghÖ ®iÖn tö, th«ng tin, du lÞch,... - C¬ cÊu c«ng nghiÖp nÆng, c«ng nghiÖp nhÑ, n«ng nghiÖp: Trong 5 n¨m tr­íc m¾t vÉn ph¶i coi träng n«ng nghiÖp, ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n. C«ng nghiÖp n«ng th«n cÇn ®­îc ph¸t triÓn m¹nh, x©y dùng c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn, liªn kÕt chÆt chÏ víi trång trät vµ ch¨n nu«i, khai th¸c nguyªn liÖu t¹i chç. PhÊn ®Êu ngµnh s¶n xuÊt l­¬ng thùc, thùc phÈm ®¹t 30 triÖu tÊn vµo n¨m 2000. - VÒ c¬ cÊu c«ng nghiÖp trong 5 n¨m tíi cã tÝnh ®Õn viÖc h×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp tËp trung, c¸c tam gi¸c kinh tÕ (kho¶ng 20 khu) vµ ®iÓm c«ng nghiÖp r¶i r¸c xung quanh c¸c thÞ trÊn vµ trôc lé chÝnh trõ mét sè Ýt khu c«ng nghiÖp nÆng (Th¸i Nguyªn, ViÖt Tr×,...) cßn l¹i chØ dµnh cho c«ng nghiÖp nhÑ hµng tiªu dïng,... vÒ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp nÆng cÇn tranh thñ thêi c¬ huy ®äng vèn trong n­íc vµ n­íc ngoµi ®Ó x©y dùng mét sè c«ng tr×nh then chèt cã tÝnh cÊp b¸ch vµ hiÖu qu¶, vèn ®Çu t­ cho c«ng nghiÖp nÆng kh«ng qu¸ 70% tæng sè vèn ng©n s¸ch, chñ tr­¬ng, dù ¸n cã ®Çu t­ cã c¨n cø khoa häc ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ-x· héi râ rÖt. Ph¸t triÓn mét sè ngµnh c«ng nghiÖp. Cã triÓn väng dùa trªn c«ng nghÖ cao, t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ë giai ®o¹n tiÕp theo. N©ng cao n¨ng lùc nghiªn cøu triÓn khai c«ng nghÖ hiÖn ®¹i trong n­íc, t¹o mét ®éi ngò c¸n bé khoa häc kü thuËt gièc kh¶ n¨ng tiÕp cËn c«ng nghÖ thÕ giíi. Phæ cËp c¸c lo¹i h×nh c«ng nghÖ thÝch hîp trªn ®Þa bµn n«ng th«n, miÒn nói. §Ó thùc hiÖn nh÷ng b­íc nh¶y vät vÒ c«ng nghiÖp m¹nh d¹n tiÕp cËn, sö dông c«ng nghÖ cao nh­ vi ®iÖn tö, tin häc, tù ®éng ho¸, vËt liÖu míi,... Xo¸ bá quan niÖm coi khoa häc c«ng nghÖ chØ lµ c«ng viÖc cña c¸c nhµ khoa häc mµ ®©y lµ c«ng viÖc cña mäi ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi vµ tËp trung cao ë c¸c dù ¸n quèc gia. Ngµy nay khoa häc c«ng nghÖ ®· trë thµnh mét lùc l­îng s¶n xuÊt quan träng cïng víi ng­êi lao ®éng cã hiÓu biÕt, cã kinh nghiÖm vµ c¸c TLSX. V× vËy, ta phÊn ®Êu ®Ó lùc l­îng khoa häc vµ c«ng nghÖ trë thµnh mét lùc l­îng quan träng ë c¸c khu vùc tËp trung c«ng nghÖ cao nh­ Hµ Néi, TP Hå ChÝ Minh. Nh­ vËy, víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ më hiÖn nay, c¸c chÝnh s¸ch ®a ph­¬ng ho¸ vµ ®a d¹ng ho¸ kü thuËt, kinh tÕ kü thuËt ®· vµ sÏ t¹o ra kh¶ n¨ng to lín ®Ó n­íc ta cã thÓ tranh thñ ®­îc sù gióp ®ì nhiÒu mÆt tõ bªn ngoµi, ®Æc biÖt vÒ vèn vµ kü thuËt, ®ång thêi cè g¾ng ph¸t huy mäi kh¶ n¨ng vµ tiÒm lùc cã trong n­íc ®Ó c¬ khÝ ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. B. H×nh thµnh vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ g¾n víi tæ chøc vµ ph©n c«ng l¹i lao ®éng x· héi, ®iÒu chØnh l¹i c¬ cÊu ®Çu t­: Khi lùc l­îng s¶n xuÊt ®· ph¸t triÓn th× còng ph¶i cã nh÷ng thay ®æi c¬ b¶n trong quan hÖ s¶n xuÊt th× míi ®¶m b¶o ®­îc yªu cÇu cña quy luËt phï hîp. C«ng nghiÖp hoµ cã nghÜa lµ chØ trang bÞ c«ng nghÖ khoa häc hiÖn ®¹i cho c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n mµ c«ng nghiÖp ho¸ cßn ph¶i g¾n víi mét c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµy cµng tiÕn bé lµ mét xu thÕ tÊt yÕu kh¸ch quan cña nÒn kinh tÕ n­íc ta. C¬ cÊu kinh tÕ Êy ph¶i cïng lóc ®¶m b¶o ®­îc 2 nhiÖm vô: NhiÖm vô cña mét n­íc c«ng nghiÖp ph¶i lµm (ph¸t triÓn tù nhiªn) ®Ó c¶i thiÖn x· héi n«ng nghiÖp l¹c hËu thµnh x· héi c«ng nghiÖp, ®ång thêi ph¶i triÓn khai ngay nh÷ng c«ng viÖc mµ mét n­íc hËu c«ng nghiÖp ®ang lµm (rót ng¾n). “Mèi n­íc tiÕn lªn th× nh©n tè x· héi chñ nghÜa t¨ng thªm” (V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø 7 Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng kho¸ VII, Hµ néi, 1994, trang 43). X©y dùng c¬ cÊu kinh tÕ míi, hîp lý trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cã ý thøc, cã kÕ ho¹ch vµ do ®ã tÊt yÕu ph¶i dùa vµo c¸c nh©n tè: sè d©n vµ nhu cÇu, ®iÒu kiÖn tù nhiªn, tiÒm n¨ng ®Êt n­íc, nguån vµ quy m« vèn, quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ,... trªn c¬ së xem xÐt ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng cña ®Êt n­íc §¶ng ta ®· kh¼ng ®Þnh c«ng nghiÖp ho¸ ë n­íc ta lµ qu¸ tr×nh t¹o ra c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý mµ “Bé x­¬ng” g¾n víi sù ph©n c«ng vµ hîp t¸c quèc tÕ s©u réng ®Ó tõng b­íc tao ra c¬ cÊu kinh tÕ ®ã, cÇn ph¶i thùc hiÖn sù kÕt hîp c«ng nghÖ víi nhiÒu tr×nh ®é kh¸c nhau: ®a d¹ng ho¸ mÆt b»ng kü thuËt, tranh thñ c«ng nghÖ muÜ nhän, tiªn tiÕn, ®iÒu ®ã cho phÐp sö dông cã hiÖu qu¶ lùc l­îng lao ®éng dåi dµo phï hîp víi kh¶ n¨ng vèn cña n­íc ta. VÒ mÆt quy m« mµ xÐt, lÊy quy m« võa vµ nhá lµ chÝnh, tõng b­íc chuÈn bÞ cho h­íng x©y dùng c¬ cÊu kinh tÕ víi quy m« lín hîp lý. Tõ s¶n xuÊt nhá ®i lªn, trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ®Ó t¹o ra c¬ së vËt chÊt, kÜ thuËt cho nÒn s¶n xuÊt lín, hiÖn ®¹i tÊt yÕu ph¶i tiÕn hµnh ph©n c«ng l¹i lao ®éng trªn ph¹m vi c¶ n­íc, còng nh­ tõng nghµnh tõng c¬ së. - Ph©n c«ng lao ®éng. Víi lùc l­îng lao ®éng n«ng nghiÖp chiÕm 37% tæng sè lao ®éng c¶ n­íc, v× vËy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ph¶i g¾n víi viÖc ®iÒu tiÕt qóa tr×nh ph¸t triÓn vµ ph©n bè l¹i d©n c­. Ph¸t triÓn m¹nh c«ng nghiÖp ë n«ng th«n g¾n víi viÖc ®« thÞ ho¸ t¹i chç lµ néi dung quan träng cu¶ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch kinh tÕ vµ ph­¬ng h­íng ®i lªn chñ yÕu cña kinh tÕ n«ng th«n trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸. - Ph©n phèi vèn: PhÇn lín vèn ®Çu t­ cña nhµ n­íc sÏ ®­îc giao cho c¸c ngµnh trung ­¬ng qu¶n lý ®Ó x©y dùng nhiªï c«ng tr×nh ph©n bè ë nhiÒu vïng kh¸c nhau, phÇn cßn l¹i giao cho ®Þa ph­¬ng qu¶n lý kho¶ng 30% cho c¸c vïng träng ®iÓm, 70% cho c¸c vïng kh¸c. §èi víi sè vèn mµ nhµ n­íc chØ cã thÓ h­íng dÉn b»ng c¸c chÝnh s¸ch ­u ®·i khuyÕn khÝch (nh­ vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi, vèn cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c) th× vïng träng ®iÓm chiÕm 70% cßn 30% cho c¸c vïng kh¸c. Nh­ vËy, víi vai trß h­íng dÉn, Nhµ n­íc ®¶m b¶o ®­îc sù hµi hoµ trong ph¸t triÓn gi÷a c¸c vïng, t¹o mét c¬ cÊu c©n ®èi cho nÒn kinh tÕ. IV. C¸c tiÒn ®Ò hay gi¶i ph¸p lín ®Ó tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ViÖc ®Èy tíi mét b­íc sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc phô thuéc vµo nhiÒu ®iÒu kiÖn. Trong ®ã cÇn chó träng nh÷ng ®iÒu kiÖn sau: 1.VÊn ®Ò vèn: Vèn vµ sö dông vèn lµ vÊn ®Ò lµ vÊn ®Ò ®Æc biÖt quan träng. Kh«ng cã vãn mµ nãi ®Õn c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ th× chØ lµ ¶o t­ëng. VÊn ®Ò nµy xuÊt ph¸t tõ viÖc c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ kÐo theo sù thay ®æi lín vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îngk, vÒ c¬ cÊu ngµnh s¶n xuÊt, nhiÒu ngµnh míi xuÊt hiÖn nªn ®ßi hái ph¶i cã vèn ®Çu t­ míi cã thÓ ®¸p øng yªu cÇu ®ã. Theo tÝnh to¸n cña c¸c nhµ kinh tÕ th× yªu cÇu tÝch kuü vµ ®Çu t­ ®Ó c«ng nghiÖp ho¸ ph¶i ®¹t 20% GNP. TRong khi ®ã thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ n­íc ta ®· cho thÊy GNP b×nh qu©n theo ®Çu ng­êi hiÖn nay vÉn ë trong nhãm thÊp nhÊt thÕ giíi (kho¶ng 200USD/ng­êi) vµ møc tÝch luü míi ®¹t 8% GNP. Cßn ®Çu t­ so víi GNP chØ h¬n 10%. Do ®ã huy ®éng vèn cho c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ lµ mét nhiÖm vô quan träng cña toµn §¶ng, toµn d©n ta trong thêi gian tíi. ViÖc to¹ nguån vèn ë n­íc ta hiÖn nay cã thÓ dùa vµo 2 nguån vèn, ®ã lµ: nguån vèn trong n­íc vµ nguån vèn n­íc ngoµi. Trong ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc gi÷a nhiÖm kú cña §¶ng ®· ®Æt ra vÊn ®Ò: “Nguån vèn trong n­íc lµ quyÕt ®Þnh, vèn tõ n­íc ngoµi lµ quan träng”. Víi nguån vèn trong n­íc th× tÝnh quyÕt ®Þnh cña nã ®· ®­îc kh¼ng ®Þnh b»ng kinh nghiÖm cña rÊt nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi. Mét sè n­íc ch©u ¸ cho thÊy thêi gian ®Çu c¶u c«ng nghiÖp ho¸ hä ph¶i huy ®éng ë trong n­íc kho¶ng 50%-80% sè vèn cÇn thiÕt vµ ph¶ duy tr× trong nhiÒu n¨m møc ®Çu t­ trªn 30% GDP míi trë thµnh nh÷ng “con rång” nh­ hiÖn nay. §èi víi n­íc ta, ®Ó cã thÓ khai th¸c tèi ®a nguån tÝch luü trong n­íc cÇn ph¶i thùc hiÖn m¹nh mÏ c¸c biÖn ph¸p sau: - Nhµ n­íc cã chÝnh s¸ch ®¶m b¶o lîi Ých tho¶ ®¸ng cho ng­êi cã vèn ®Çu t­ (®Æc biÖt lµ chÝnh s¸ch thuÕ vµ lîi nhuËn) ®Ó tõ ®ã cã thÓ huy ®éng tèi ®a tÝch luý tõ trong néi bé nÒn kinh tÕ. Huy ®éng tèi ®a nguån tiÒn nhµn rçi trong d©n ®Ó cho vay tÝn dông, biÕn chóng thµnh nh÷ng ®ång vèn ho¹t ®éng sinh lîi theo tÝnh to¸n cña mét sè nhµ kinh tÕ, nguån vèn hiÖn ®äng trong d©n d­íi d¹ng vay ®« la vµ tiÒn ViÖt nam kho¶ng 20.000 tû, thªm vµo ®ã kho¶ng 500 triÖu USD hµng n¨m lµ sè kiÒu hèi ®­îc göi tõ n­íc ngoµi, nÕu huy ®éng ®­îc nguån vèn nµy sÏ cã sè vèn rÊt lín cho c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸. Muèn vËy ph¶i gi¶i quyÕt ngay nh÷ng trë ng¹i: t©m lý lo ng¹i vÒ hiÖu qña an toµn ®Çu t­, mÆt b»ng ®Ó x©y dùng vµ më réng s¶n xuÊt kinh doanh ch­a ®ñ, thiÕu sù quan t©m hç trî cña Nhµ n­íc, thñ tôc chÝnh s¸ch phiÒn hµ,... Tæ chøc tèt c¸c h×nh thøc liªn doanh liªn kÕt gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, cæ phÇn ho¸ mét sè lín c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®Ó thay thÕ vèn nhµ c«ng nghiÖp b»ng vèn liªn doanh vµ vèn cæ phÇn. §©y lµ biÖn ph¸p cã nhiÒu kh¶ n¨ng thùc thi ®Ó Nhµ n­íc cã ®iÒu kiÖn tËp trung vèn vµo c¸c lÜnh vùc mòi nhän, c«ng nghÖ cao, cÇn nhiÒu vèn nh»m ®Èy nhanh qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸. Mét h×nh thøc huy ®éng vèn kh¸ ®Æc biÖt vµ hiÖu qu¶ ®ã lµ huy ®éng tèt nguån “B¶o hiÓm x· héi” t¹m thêi c¸c c«ng ty b¶o hiÓm ch­a dïng tíi ®Ó ph¸t triÓn thªm ngµnh nghÒ s¶n xuÊt dÞch vô míi, võa gãp phÇn vµo sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc võa t¨ng thªm cña c¶i vËt chÊt cho x· héi. Ngoµi nguån vèn trong n­íc, nguån v._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc10274.doc
Tài liệu liên quan