Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Liên Bang Nga –Tình hình và triển vọng

Tr­êng ®¹i häc ngo¹i th­¬ng Khoa kinh tÕ ngo¹i th­¬ng Kho¸ luËn tèt nghiÖp Tªn ®Ò tµi §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµo Liªn Bang Nga- t×nh h×nh vµ triÓn väng Gi¸o viªn h­íng dÉn: PGS-TS NguyÔn Phóc Khanh Sinh viªn thùc hiÖn : Phïng ThÕ Anh Líp Nga-K37C Hµ néi 12-2002 lêi nãi ®Çu Trong nh÷ng n¨m thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi ViÖt Nam ®· ®¹t ®­îc mét sè thµnh tùu ®¸ng kÓ, tõ mét n­íc kinh tÕ chËm ph¸t triÓn ®· trë thµnh mét trong nh÷ng quèc gia cã tèc ®é t¨ng tr­ëng nhanh nhÊt khu vùc §«ng Nam ¸ vµ thÕ giíi. Mét trong nh÷ng thµnh tùu cña Kinh tÕ ®èi ngo¹i ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m ®æi míi võa qua lµ viÖc cho ra ®êi LuËt §Çu t­ n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam Cã thÓ nãi §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi lµ mét trong nh÷ng nh©n tè quan träng nhÊt cña nÒn Kinh tÕ ®èi ngo¹i, nã ph¶n ¶nh t×nh h×nh vµ xu thÕ ph¸t triÓn kinh tÕ, thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn th«ng qua viÖc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò thiÕu vèn, ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh ®æi míi vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu nÒn Kinh tÕ, ph¸t triÓn khoa häc c«ng nghÖ, gi¶i quyÕt vÊn ®Ò viÖc lµm, n©ng cao tay nghÒ vµ tr×nh ®é chuyªn m«n cña ®éi ngò lao ®éng, thóc ®Èy xuÊt khÈu… Tuy nhiªn thùc tÕ cña ho¹t ®éng Kinh tÕ ®èi ngo¹i nãi chung vµ ho¹t ®éng §Çu t­ n­íc ngoµi nãi riªng cña ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp vµ h¹n chÕ. §iÒu nµy ®­îc lý gi¶i bëi nhiÒu nguyªn nh©n nh­ng cã thÓ thÊy ®Çu tiªn lµ do luËt ph¸p vµ c¬ chÕ chÝnh s¸ch cña nhµ n­íc ta cßn ch­a hoµn thiÖn, cßn nhiÒu thiÕu sãt vµ do chóng ta cßn thiÕu kinh nghiÖm trong viÖc qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh nÒn Kinh tÕ ®èi ngo¹i. Thùc tÕ nµy ®ßi hái chóng ta ph¶i tÝch cùc t×m hiÓu vµ häc hái kinh nghiÖm cña c¸c n­íc trªn thÕ giíi, nhÊt lµ c¸c n­íc cã nÒn kinh tÕ ®ang chuyÓn ®æi gièng ViÖt Nam. Liªn Bang Nga chÝnh lµ mét vÝ dô ®iÓn h×nh ®Ó ViÖt Nam chóng ta nghiªn cøu vµ rót ra bµi häc kinh nghiÖm. Së dÜ nh­ vËy lµ v× gi÷a ViÖt Nam vµ Liªn Bang Nga cã nhiÒu ®iÓm t­¬ng ®ång vµ gÇn gòi. Hai n­íc ViÖt Nam vµ Liªn Bang Nga cã mét mèi quan hÖ ®Æc biÖt, truyÒn thèng vµ g¾n bã tõ l©u. Sau khi Liªn X« tan r·, Liªn Bang Nga ®· kÕ thõa vai trß cña Liªn X« tr­íc ®©y trong c¸c mèi quan hÖ quèc tÕ. HiÖn nay c¶ hai n­íc ®Òu ®ang cè g¾ng thóc ®Èy quan hÖ kinh tÕ- chÝnh trÞ song ph­¬ng ph¸t triÓn ngang tÇm víi vÞ thÕ cña nã. H¬n n÷a mÆc dï cã xu h­íng chÝnh trÞ kh¸c nhau nh­ng nh×n chung c¶ hai n­íc ®Òu ®ang theo ®uæi c«ng cuéc c¶i c¸ch vµ chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ tõ kÕ ho¹ch ho¸ tËp chung sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng , më cöa nÒn kinh tÕ vµ thu hót §Çu t­ n­íc ngoµi. ViÖc nghiªn cøu t×m hiÓu t×nh h×nh vµ triÓn väng §Çu t­ n­íc ngoµi cña Liªn Bang Nga cã mét ý nghÜa quan träng, nã gióp cho chóng ta cã nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm bæ Ých vµ quý b¸u trong viÖc thu hót vµ sö dông vèn §Çu t­ n­íc ngoµi mét c¸ch cã hiÖu qu¶ cao nhÊt. Ngoµi ra Liªn Bang Nga còng ®ang vµ sÏ lµ mét ®èi t¸c kinh tÕ, mét thÞ tr­êng quan träng cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam bëi chóng ta cã mét mèi quan hÖ truyÒn thèng h÷u nghÞ víi n­íc b¹n, mét ®éi ngò kh¸ ®«ng ®¶o ng­êi ViÖt Nam ®ang sèng vµ lµm viÖc t¹i Liªn Bang Nga. ViÖc nghiªn cøu nµy còng sÏ gióp cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÓu râ h¬n vÒ m«i tr­êng §Çu t­ n­íc ngoµi t¹i Liªn Bang Nga, nh÷ng lîi Ých, nh÷ng h¹n chÕ vµ rñi ro cã thÓ x¶y ra trong m«i tr­êng §Çu t­ n­íc ngoµi cña n­íc b¹n ®Ó cã nh÷ng chÝnh s¸ch vµ biÖn ph¸p thÝch hîp nh»m th©m nhËp vµ chiÕm lÜnh thÞ tr­êng Nga. NhËn thøc ®­îc vai trß quan träng cña §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ( FDI) ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam vµ tÇm quan träng cña viÖc häc hái kinh nghiÖm cña Liªn Bang Nga trong viÖc thu hót vµ sö dông vèn §Çu t­ n­íc ngoµi nªn t«i ®· chän ®Ò tµi “ §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµo Liªn Bang Nga –T×nh h×nh vµ triÓn väng ” cho Kho¸ luËn tèt nghiÖp cña m×nh víi hy väng sÏ ®­îc häc hái vµ ®ãng gãp mét phÇn bÐ nhá cña m×nh cho ®Êt n­íc. Do nh÷ng h¹n chÕ vÒ mÆt thêi gian, nguån tµi liÖu còng nh­ kiÕn thøc chuyªn m«n nªn ng­êi viÕt chØ tËp trung nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan trùc tiÕp nhÊt ®Õn t×nh h×nh §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi t¹i Liªn Bang Nga vµ triÓn väng trong nh÷ng n¨m tíi. Trong kho¸ luËn nµy ng­êi viÕt chñ yÕu sö dông ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu ph©n tÝch tæng hîp sè liÖu kÕt hîp víi so s¸nh ®èi chiÕu ®Ó rót ra nh÷ng nhËn xÐt ®¸nh gi¸ vµ kiÕn nghÞ. Ngoµi lêi më ®Çu, kÕt luËn môc lôc vµ tµi liÖu tham kh¶o kho¸ luËn nµy gåm 3 ch­¬ng: Ch­¬ng I: Kh¸i qu¸t chung vÒ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµ luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi cña Liªn bang Nga Ch­¬ng II: T×nh h×nh ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi t¹i Liªn Bang Nga trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ( 1995-2002) Ch­¬ng III: TriÓn väng ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi cña Liªn Bang Nga trong nh÷ng n¨m tíi vµ bµi häc kinh nghiÖm ®èi víi ViÖt Nam Do tr×nh ®é vµ ®iÒu kiÖn thu thËp th«ng tin cßn h¹n chÕ nªn ch¾c ch¾n Kho¸ luËn kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, ng­êi viÕt rÊt mong nhËn ®­îc sù th«ng c¶m vµ ®ãng gãp ý kiÕn cña thÇy c« vµ c¸c b¹n sinh viªn ®Ó kho¸ luËn ®­îc hoµn thiÖn h¬n. T«i còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n PGS-TS NguyÔn Phóc Khanh, ng­êi ®· tËn t×nh h­íng dÉn t«i hoµn thµnh kho¸ luËn nµy. T«i còng xin göi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh ®Õn c¸c thÇy c« gi¸o bé m«n tiÕng Nga tr­êng §¹i häc ngo¹i th­¬ng (§HNT), c¸c c¸n bé thuéc trung t©m nghiªn cøu Ch©u ¢u, ViÖn nghiªn cøu kinh tÕ quèc tÕ, th­ viÖn Quèc gia, th­ viÖn tr­êng §HNT vµ c¸c b¹n sinh viªn … Hµ Néi 12-2002 Ch­¬ng I: Kh¸i qu¸t chung vÒ ®Çu t­ Trùc tiÕp n­íc ngoµi vµ luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi cña Liªn bang Nga . I. Kh¸I niÖm vÒ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi: 1. Kh¸i niÖm vµ ®Æc tr­ng cña ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi: QuyÒn së h÷u vµ sù kh¸c nhau vÒ c¸c yÕu tè s¶n xuÊt, vÞ trÝ ®Þa lý, tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn kh«ng ®ång ®Òu vÒ lùc l­îng s¶n xuÊt… ®· thóc ®Èy sù trao ®æi vµ ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ dùa trªn lîi thÕ so s¸nh gi÷a c¸c quèc gia, ®ång thêi cïng víi sù kh¸c nhau gi÷a nhu cÇu vµ kh¶ n¨ng tÝch luü vÒ vèn ë c¸c n­íc ®· lµm gia t¨ng nhu cÇu ®Çu t­ ra n­íc ngoµi ®Ó x©m nhËp, chiÕm lÜnh thÞ tr­êng vµ t×m kiÕm lîi nhuËn… §Çu t­ n­íc ngoµi lµ mét qu¸ tr×nh cã sù di chuyÓn vèn tõ quèc gia nµy sang quèc gia kh¸c theo cam kÕt ®Çu t­ ®· tho¶ thuËn nh»m ®­a l¹i lîi Ých cho c¸c bªn tham gia vµ FDI(§Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi) chØ lµ mét trong c¸c kªnh thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi cña mét quèc gia. Trªn thÕ giíi hiÖn nay cã nhiÒu c¸ch diÔn gi¶i kh¸i niÖm FDI tuú theo gãc ®é tiÕp cËn cña c¸c nhµ kinh tÕ. Tuy nhiªn, kh¸i niÖm mµ nhiÒu n­íc vµ c¸c tæ chøc hay dïng nhÊt lµ kh¸i niÖm do Quü tiÒn tÖ quèc tÕ ®­a ra n¨m 1977, ®ã lµ: “FDI lµ sè vèn thùc hiÖn ®Ó thu ®­îc nh÷ng lîi Ých l©u dµi cho doanh nghiÖp ho¹t ®éng ë nÒn kinh tÕ kh¸c nÒn kinh tÕ thuéc ®Êt n­íc cña nhµ ®Çu t­. Ngoµi môc ®Ých lîi nhuËn nhµ ®Çu t­ mong muèn t×m ®­îc chç ®øng trong viÖc qu¶n lýdoanh nghiÖp vµ më réng thÞ tr­êng” (§Çu t­ n­íc ngoµi trong nh÷ng n¨m 1990-NXB thÕ giíi 1994). Kh¸i niÖm nµy nhÊn m¹nh hai yÕu tè lµ tÝnh l©u dµi cña ho¹t ®éng ®Çu t­ vµ ®éng c¬ ®Çu t­. NÕu nh­ ®Çu t­ gi¸n tiÕp cã ®Æc tr­ng c¬ b¶n nh»m thu lîi nhuËn tõ viÖc mua b¸n tµi s¶n, tµi chÝnh n­íc ngoµi cßn nhµ ®Çu t­ kh«ng quan t©m ®Õn qu¸ tr×nh qu¶n lý doanh nghiÖp th× ®éng c¬ cña FDI lµ dµnh quyÒn kiÓm so¸t trùc tiÕp ho¹t ®éng qu¶n lý doanh nghiÖp. Theo luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam ngµy 12/11/1996 vµ luËt söa ®æi, bæ xung mét sè ®iÒu cña LuËt §Çu t­ n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam ngµy 9/6/2000: “§Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi lµ viÖc nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­a vµo ViÖt Nam vèn b»ng tiÒn hoÆc bÊt kú tµi kho¶n nµo ®Ó tiÕn hµnh ®Çu t­ theo quy ®Þnh cña luËt nµy.” Tuy cã nhiÒu kh¸i niÖm vÒ FDI song ta thÊy FDI cã nh÷ng ®Æc tr­ng nhÊt ®Þnh: - FDI mÆc dï chÞu chi phèi nhiÒu cña ChÝnh Phñ, nh­ng cã phÇn Ýt bÞ phô thuéc vµo mèi quan hÖ gi÷a hai bªn so víi h×nh thøc tÝn dông quèc tÕ. - §©y lµ h×nh thøc ®Çu t­ chñ yÕu cã thêi h¹n dµi, vèn cña nhµ ®Çu t­ tõ quèc gia nµy sang quèc gia khac nh»m môc tiªu lîi nhuËn. - Nguån vèn FDI cã thÓ cña chÝnh phñ, c¸ nh©n hoÆc hçn hîp – nghÜa lµ chñ ®Çu t­ ph¶i cã yÕu tè n­íc ngoµi mµ thÓ hiÖn lµ sù kh¸c nhau vÒ quèc tÞch l·nh thæ. - Bªn n­íc ngoµi trùc tiÕp tham gia qu¸ tr×nh kinh doanh cña doanh nghiÖp, nªn hä trùc tiÕp kiÓm so¸t sù ho¹t ®éng vµ ®­a ra c¸c quyÕt ®Þnh cã lîi nhÊt cho viÖc ®Çu t­. V× vËy møc ®é kh¶ thi cña c«ng cuéc ®Çu t­ kh¸ cao, ®Æc biÖt trong viÖc tiÕp cËn thÞ tr­êng. C¸c chñ ®Çu t­ trùc tiÕp tham gia qu¶n lý, ®iÒu hµnh qu¸ tr×nh sö dông vèn vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ kÕt qu¶ ho¹t ®éng vèn cña m×nh tuú theo møc ®é gãp vèn. C¸c chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi ph¶i gãp mét sè vèn tèi thiÓu vµo vèn ph¸p ®Þnh cña dù ¸n ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi tuú theo vèn cña tõng n­íc (ch¼ng h¹n, Mü quy ®Þnh lµ 10%, mét sè n­íc kh¸c lµ 20% hoÆc 25%, c¸c n­íc kinh tÕ thÞ tr­êng ph­¬ng t©y quy ®Þnh l­îng vèn nµy ph¶i chiÕm trªn 10%. Theo §iÒu 8 cña LuËt ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam ngµy 12/11/1996 th× phÇn gãp vèn cña bªn n­íc ngoµi hoÆc c¸c bªn n­íc ngoµi vµo vèn ph¸p ®Þnh cña doanh nghiÖp liªn doanh kh«ng d­íi 30% vèn ph¸p ®Þnh trõ tr­êng hîp do ChÝnh phñ). - Do quyÒn lîi cña chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi g¾n chÆt víi lîi Ých do ®Çu t­ ®em l¹i, cho nªn cã thÓ lùa chän kü thuËt, c«ng nghÖ thÝch hîp, n©ng cao dÇn tr×nh ®é qu¶n lý, tay nghÒ cho c«ng nh©n ë n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­. Tõ kh¸i niÖm FDI ®· nªu, vÊn ®Ò cÇn l­u ý lµ khi tÝnh l­îng FDI thu hót ®­îc chØ nªn tÝnh phÇn vèn do bªn ngoµi ®­a vµo. Do vËy trong c¸c dù ¸n liªn doanh víi n­íc ngoµi, th× vèn FDI cña dù ¸n chØ tÝnh phÇn vèn ph¸p ®Þnh cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ phÇn vèn doanh nghiÖp liªn doanh vay n­íc ngoµi. Thùc tÕ ë ViÖt Nam, khi tÝnh vèn FDI trong c¸c doanh nghiÖp liªn doanh vay trong n­íc. C¸ch tÝnh nµy ch­a phï hîp víi c¸ch tÝnh vèn FDI cña Quü tiÒn tÖ quèc tÕ (IMF) vµ ng©n hµng thÕ giíi (WB). 2. Vai trß cña FDI: FDI lµ mét ®Æc tr­ng næi bËt cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi hiÖn ®¹i, mét yÕu tè quan träng thóc ®Èy toµn qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸. Trªn ph­¬ng diÖn lý thuyÕt còng nh­ thùc tiÔn, khã cã mét lîi Ých nµo kh«ng ®ßi hái chi phÝ. FDI mang l¹i lîi Ých vµ rñi ro cho c¶ n­íc chñ ®Çu t­ vµ n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­. T¸c ®éng cña FDI ®­îc thÓ hiÖn: 2.1. §èi víi n­íc ®Çu t­: FDI gióp më réng thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm, t¨ng c­êng bµnh tr­íng søc m¹nh kinh tÕ vµ n©ng cao uy tÝn chÝnh trÞ trªn tr­êng quèc tÕ. PhÇn lín c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi ë c¸c n­íc vÒ thùc chÊt ho¹t ®éng nh­ lµ chi nh¸nh cña c¸c c«ng ty mÑ ë chÝnh quèc. Th«ng qua viÖc x©y dùng c¸c nhµ m¸y s¶n xuÊt, chÕ t¹o hoÆc l¾p r¸p vµ thÞ tr­êng tiªu thô ë n­íc ngoµi (nhÊt lµ c¸c ®Þa bµn cã gi¸ trÞ “®Çu cÇu” ®Ó th©m nhËp, më réng c¸c thÞ tr­êng cã triÓn väng), c¸c chñ ®Çu t­ më réng ®­îc thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm, phô tïng cña c«ng ty mÑ ë n­íc ngoµi, ®ång thêi cßn lµ biÖn ph¸p thÇm nhËp thÞ tr­êng h÷u hiÖu tr¸nh ®­îc hµng rµo b¶o hé mËu dÞch cña c¸c n­íc, còng nh­ cã thÓ th«ng qua ¶nh h­ëng vÒ kinh tÕ ®Ó t¸c ®éng chi phèi ®êi sèng chÝnh trÞ n­íc chñ nhµ. Nãi c¸ch kh¸c, FDI t¹o kh¶ n¨ng cho c¸c n­íc chñ ®Çu t­ kiÓm so¸t vµ th©m nhËp v÷ng ch¾c thÞ tr­êng cña bªn n­íc nhËn ®Çu t­ hoÆc tõ ®ã më réng triÓn väng thÞ tr­êng cho hä. Th«ng qua FDI c¸c n­íc chñ ®Çu t­ khai th¸c nh÷ng lîi thÕ so s¸nh cña n¬i tiÕp nhËn ®Çu t­, gióp gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm (nhê gi¶m gi¸ nh©n c«ng, vËn chuyÓn, c¸c chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c vµ thuÕ), n©ng cao søc c¹nh tranh quèc tÕ, rót ng¾n thêi gian thu håi vèn ®Çu t­, n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn còng nh­ lîi nhuËn cña vèn ®Çu t­ ®ång thêi gi¶m bít rñi ro ®Çu ra so víi nÕu chØ tËp trung vµo thÞ tr­êng trong n­íc. Trong thêi gian qua, c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn vµ nh÷ng n­íc c«ng nghiÖp míi ®· chuyÓn nh÷ng ngµnh sö dông nhiÒu lao ®éng sang c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn ®Ó gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt. ViÖc tæ chøc s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm ë c¸c n­íc së t¹i còng gióp cho c¸c chñ ®Çu t­ gi¶m chi phÝ vËn chuyÓn hµng ho¸, tiÕt kiÖm chi phÝ qu¶ng c¸o, tiÕp thÞ… FDI gióp cho c¸c chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®æi míi c¬ cÊu s¶n xuÊt, ¸p dông c«ng nghÖ míi, n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh. Theo thuyÕt chu kú sèng cña s¶n phÈm, th«ng qua FDI, c¸c chñ ®Çu t­ ®· di chuyÓn mét bé phËn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp phÇn lín lµ m¸y mãc ë giai ®o¹n l·o ho¸ hoÆc cã nguy c¬ bÞ khÊu hao v« h×nh nhanh (trong su h­íng ph¸t triÓnvµ ®æi míi c«ng nghÖ s¶n phÈm ngµy cµng rót ng¾n) sang c¸c n­íc kÐm ph¸t triÓn h¬n ®Ó tiÕp tôc sö dông, kÐo dµi thªm chu kú sèng cña s¶n phÈm, hoÆc ®Ó khÊu hao mau, còng nh­ ®Ó t¨ng s¶n xuÊt tiªu thô, gióp thu håi vèn vµ t¨ng thªm lîi nhuËn. FDI gióp c¸c n­íc chñ ®Çu t­ x©y dùng ®­îc thÞ tr­êng cung cÊp nguyªn vËt liÖu æn ®Þnh víi gi¸ c¶ ph¶i ch¨ng. NhiÒu n­íc nhËn ®Çu t­ cã tµi nguyªn dåi dµo, nh­ng do h¹n chÕ vÒ tiÒn vèn, kü thuËt, c«ng nghÖ cho nªn nh÷ng tµi nguyªn ch­a ®­îc khai th¸c vµ sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶. Th«ng qua viÖc ®Çu t­ khai th¸c tµi nguyªn (nhÊt lµ dÇu th«), c¸c n­íc chñ ®Çu t­ æn ®Þnh ®­îc nguån nguyªn liÖu nhËp khÈu phôc vô cho ngµnh s¶n xuÊt ë n­íc m×nh. ViÖc ®Çu t­ ra n­íc ngoµi cßn ¶nh h­ëng ®Õn c¸n c©n thanh to¸n cña n­íc ®Çu t­. Do viÖc chuyÓn mét phÇn lîi nhuËn vÒ n­íc nªn cã ¶nh h­ëng tÝch cùc, do l­u ®éng vèn ra bªn ngoµi nªn cã ¶nh h­ëng tiªu cùc, t¹m thêi. Trong nh÷ng n¨m cã ®Çu t­ ra n­íc ngoµi, chi tiªu bªn ngoµi cña n­íc ®Çu t­ t¨ng lªn vµ g©y ra sù th©m hôt t¹m thêi trong c¸n c©n thanh to¸n. v× vËy nã khiÕn cho mét sè ngµnh trong n­íc kh«ng ®­îc ®Çu t­ ®Çy ®ñ. Sù th©m hôt nµy dÇn dÇn ®­îc gi¶m bít nhê viÖc xuÊt khÈu t­ b¶n vµ thiÕt bÞ, phô tïng, m¸y mãc… sau ®ã lµ dßng lîi nhuËn t­ b¶n khæng lå ®æ vÒ n­íc. C¸c chuyªn gia ­íc tÝnh thêi gian hoµn vèn cho mét dßng t­ b¶n trung b×nh tõ 5 ®Õn 10 n¨m. Mét yÕu tè ¶nh h­ëng kh¸c n÷a lµ viÖc xuÊt khÈu t­ b¶n cã nguy c¬ t¹o ra thÊt nghiÖp ë n­íc ®Çu t­. C¸c nhµ ®Çu t­ t­ b¶n ®Çu t­ ra n­íc ngoµi nh»m sö dông lao ®éng kh«ng lµnh nghÒ, gi¸ rÎ ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn cho nªn nã lµm t¨ng thÊt nghiÖp c¬ cÊu trong sè lao ®éng kh«ng lµnh nghÒ ë n­íc ®Çu t­. Thªm vµo ®ã n­íc chñ nhµ l¹i cã thÓ xuÊt khÈu sang n­íc ®Çu t­ hoÆc thay cho viÖc nhËp khÈu tr­íc ®©y tõ n­íc ®Çu t­ cµng lµm cho nguy c¬ thÊt nghiÖp thªm trÇm träng. MÆt kh¸c, do s¶n xuÊt vµ viÕc lµm t¹i n­íc chñ nhµ t¨ng lªn mµ nhËp khÈu cña hä còng t¨ng, tÊt nhiªn trong ®ã cã nhËp khÈu tõ n­íc ®Çu t­. §iÒu ®ã l¹i cã t¸c ®éng lµm t¨ng viÖc lµm cho c«ng nh©n lµnh nghÒ, c¸c c¸n bé kü thuËt, c¸n bé qu¶n lý. Bëi vËy mµ FDI ®· lµm thay ®æi c¬ cÊu viÖc lµm trong c¸c n­íc ®Çu t­. Nh­ vËy, t¸c ®éng cña FDI ®èi víi n­íc chñ ®Çu t­ lµ rÊt lín. Tuy nhiªn, nÕu viÖc ®Çu t­ ra n­íc ngoµi qu¸ nhiÒu cã thÓ lµm gi¶m nguån vèn cÇn thiÕt cho ®Çu t­ ph¸t triÓn trong n­íc víi nh÷ng hËu qu¶ dÔ thÊy cña nã. MÆt kh¸c, nÕu kh«ng n¾m v÷ng vµ sö lý tèt c¸c th«ng tin thÞ tr­êng vµ luËt ph¸p cña n­íc së t¹i, th× chñ ®Çu t­ cã thÓ gÆp rñi ro trong qu¸ tr×nh ®Çu t­ víi møc ®é lín. 2.2. §èi víi n­íc nhËn ®Çu t­ lµ c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn: Tõ thËp kû 80 ®Õn nay, FDI vµo c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn vÒ chÊt, xÐt c¶ vÒ ®éng c¬ ®Çu t­ còng nh­ mong muèn cña n­íc chñ nhµ. NÒn kinh tÕ thÕ giíi ph¸t triÓn theo h­íng toµn cÇu ho¸ vµ c¸c n­íc ®Òu nhËn thøc ®­îc tÝnh tÊt yÕu cña sù phô thuéc lÉn nhau vÒ mÆt kinh tÕ.FDI trë thµnh mét yÕu tè quan träng cña t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ cña tÊt c¶ c¸c quèc gia. Tuy nhiªn ¶nh h­ëng cña FDI ®Õn c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn sÏ kh«ng theo mét khu«n mÉu chung. ¶nh h­ëng nµy vµo tõng n­íc sÏ kh¸c nhau. Nh×n chung cã thÓ kh¸i qu¸t nh÷ng lîi thÕ vµ h¹n chÕ cña FDI ®èi víi n­íc nhËn ®Çu t­ lµ c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn nh­ sau: Tr­íc hÕt, FDI lµ lùc l­îng c¬ b¶n cho sù héi nhËp nÒn kinh tÕ d©n téc vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi. Héi nhËp nÒn kinh tÕ thÕ giíi cã nghÜa lµ ®Þnh h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ tõ thay thÕ nhËp khÈu sang h­íng vÒ xuÊt khÈu. C¸c nghiªn cøu vÒ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn cho thÊy mét trong nh÷ng yªu tè ®¶m b¶o cho chiÕn l­îc c«ng nghiÖp ho¸ h­íng vÒ xuÊt khÈu thµnh c«ng lµ thu hót FDI. §iÒu nµy, vÒ mÆt lý thuyÕt lµ do FDI g¾n bã chÆt chÏ víi th­¬ng m¹i, vµ vÒ mÆt thùc tÕ lµ do c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn rÊt thiÕu kinh nghiÖm vµ kh¶ n¨ng th©m nhËp thÞ tr­êng n­íc ngoµi. ViÖc thu hót FDI cho phÐp n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ tham gia s©u réng h¬n vµo ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ (nhÊt lµ khi doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi lµ chi nh¸nh cña c«ng ty xuyªn quèc gia lín trªn thÕ giíi) vµ trong n­íc (th«ng qua viÖc ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp vÖ tinh cña c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi). H¬n n÷a, b»ng kinh nghiÖm c«ng nghÖ, vèn tõ FDI, sÏ cho phÐp c¸c n­íc tiÕp nhËn FDI tËn dông ph¸t huy ®­îc c¸c lîi thÕ vµ tµi nguyªn, vÞ trÝ ®Þa lý, vµ nguån lao ®éng… cña m×nh. §Æc biÖt nhê c¸c kªnh tiªu thô s½n cã cña c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi, nhê sù c¶i tiÕn chÊt l­îng vµ danh môc hµng ho¸ xuÊt khÈu s¶n xuÊt trong n­íc víi sù gióp ®ì vµ xóc tiÕn cña FDI, n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ cã ®iÒu kiÖn tiÕp cËn, më mang thÞ tr­êng quèc tÕ, còng nh­ më réng ngay thÞ tr­êng néi ®Þa. Mét vÝ dô ®iÓn h×nhvÒ ®iÒu nµy lµ ngµnh c«ng nghiÖp s¶n xuÊt « t« ë c¸c n­íc §«ng Nam ¸. C¸c h·ng s¶n xuÊt « t« næi tiÕng nh­ Toyota, Honda, Nissan, Mazda ®Òu thùc hiÖn chiÕn l­îc lËp m¹ng l­íi s¶n xuÊt xuyªn biªn giíi, theo ®ã c¸c ®iÓm s¶n xuÊt vµ l¾p r¸p ®Òu ®­îc ®Æt ë c¸c n­íc kh¸c nhau vµ ®­îc g¾n bã víi nhau th«ng qua bu«n b¸n néi bé c«ng ty. Qu¸ tr×nh nµy ®­îc ®Èy m¹nh bëi sù tù do ho¸ th­¬ng m¹i trong khu vùc. Cã thÓ nãi, FDI chÝnh lµ mét trong c¸c ph­¬ng c¸ch hiÖu qu¶ nhÊt ®Ó c¸c n­íc, nhÊt lµ c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn tiÕp cËn nhanh, rÎ víi c¸c thµnh qu¶ tiÕn bé chung cña thÕ giíi kh«ng nh÷ng trong lÜnh vùc kinh tÕ mµ cßn trong nhiÒu lÜnh vùc kh¸c cña x· héi, vµ ®ãng vai trß nh­ mét “có huých” ban ®Çu t¹o ®µ cho sù cÊt c¸nh cña nÒn kinh tÕ. Thø hai, FDI thóc ®Èy chuyÓn giao c«ng nghÖ vµ häc tËp kinh nghiÖm qu¶n lý kinh doanh cña n­íc ngoµi. Khi nãi ®Õn viÖc b¾t nhÞp vµo lµn sãng chuyÓn dÞch c¬ cÊu nh­ trªn lµ ®· hµm ý viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ vèn cã cña m×nh, cßn ®èi víi c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn tr×nh ®é c«ng nghÖ l¹c hËu, thÊp kÐm th× FDI ®­îc coi lµ ph­¬ng tiÖn h÷u hiÖu ®Ó nhËp c«ng nghÖ cã tr×nh ®é cao h¬n tõ bªn ngoµi vµo b»ng c¸c con ®­êng kh¸c nhau. HoÆc, th«ng qua viÖc mua b»ng s¸ng chÕ ph¸t minh vµ c¶i tiÕn c«ng nghÖ nhËp khÈu thµnh c«ng nghÖ phï hîp cho m×nh (nh­ NhËt B¶n vµ Hµn Quèc ®· ®i). Nã gióp c¸c n­íc nµy t¹o lËp ®­îc nÒn t¶ng c«ng nghÖ riªng vµ gi¶m møc ®é phô thuéc vµo c«ng nghÖ n­íc ngoµi. HoÆc, khi triÓn khai dù ¸n ®Çu t­ vµo mét n­íc, chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi kh«ng chØ chuyÓn vµo ®ã vèn b»ng tiÒn mµ cßn chuyÓn c¶ vèn hiÖn vËt nh­ m¸y mãc, thiÕt bÞ, nguyªn vËt liÖu (cßn gäi lµ c«ng nghÖ cøng) vµ vèn v« h×nh nh­ c«ng nghÖ, tri thøc khoa häc, bÝ quyÕt qu¶n lý, kü n¨ng tiÕp cËn thÞ tr­êng… (cßn gäi lµ c«ng nghÖ mÒm) còng nh­ ®­a c¸c chuyªn gia n­íc ngoµi vµo hoÆc ®µo t¹o c¸c chuyªn gia b¶n xø vÒ c¸c lÜnh vùc ®ã. §iÒu nµy cho phÐp c¸c n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ kh«ng chØ nhËp khÈu c«ng nghÖ ®¬n thuÇn mµ cßn n¾m v÷ng c¶ kü n¨ng nguyªn lý vËn hµnh, söa ch÷a, m« pháng vµ ph¸t triÓn nã, nhanh chãng tiÕp cËn ®­îc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ngay c¶ khi nÒn t¶ng c«ng nghÖ quèc gia ch­a ®­îc t¹o lËp ®Çy ®ñ. Mét thùc tÕ mµ ai còng ph¶i c«ng nhËn lµ vèn n­íc ngoµi ®ang t¨ng ph¹m vi ho¹t ®éng trªn quy m« toµn cÇu, nãi c¸ch kh¸c lµ qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ t­ b¶n ®ang diÔn ra m¹nh mÏ. Trong bèi c¶nh ®ã, viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ th«ng quaFDI cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia ®­a vµo cã vai trß to lín trong viÖc kÝch thÝch c¸c doanh nghiÖp trong n­íc tù n©ng cao tr×nh ®é c«ng nghÖ vµ th«ng qua chuyÓn giao c«ng nghÖ t¹o nhiÒu s¶n phÈm míi kiÓu d¸ng ®Ñp, chÊt l­îng cao n©ng cao søc c¹nh tranh cña b¶n th©n c¶ trªn thÞ tr­êng trong n­íc lÉn quèc tÕ. Ch¼ng h¹n, ë Th¸i Lan vµo n¨m 1982, cã tíi 80% sè hîp ®ång chuyÓn giao c«ng nghÖ lµ do c¸c chi nh¸nh hoÆc c¸c xÝ nghiÖp thµnh viªn ®Þa ph­¬ng cña c¸c h·ng n­íc ngoµi thùc hiÖn. Víi h×nh thøc doanh nghiÖp liªn doanh, n­íc chñ nhµ tham gia qu¶n lý cïng c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi cho nªn cã ®iÒu kiÖn tiÕp cËn vµ häc tËp kinh nghiÖm x©y dùng vµ ®¸nh gi¸ dù ¸n, kinh nghiÖm tæ chøc vµ ®iÒu hµnh doanh nghiÖp, qu¶n lý tµi chÝnh, kÕ to¸n, qu¶n lý c«ng nghÖ, nghiªn cøu thÞ tr­êng, nghÖ thuËt tiÕp thÞ, th«ng tin qu¶ng c¸o, tæ chøc m¹ng l­íi dÞch vô… Thø ba, FDI gióp thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. Kh¸c víi nh÷ng thËp kû ®Çu sau chiÕn tranh thÕ giíi thø hai khi ®Çu t­ n­íc ngoµi sang c¸c n­íc ph¸t triÓn chñ yÕu nh»m khai th¸c c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn phôc vô cho c¸c ngµnh c«ng nghiÖp ë chÝnh quèc, ngµy nay FDI ®ang trë thµnh mét yÕu tè t¹o ra sù chuyÓn biÕn c¬ cÊu kinh tÕ tÝch cùc ë c¸c n­íc nhËn ®Çu t­. B»ng sù chuyÓn giao c¸c c«ng nghÖ vµ lÜnh vùc s¶n xuÊt ®· mÊt søc c¹nh tranh ë chÝnh quèc nh­ng cßn míi vµ kh¸ hiÖn ®¹i ®èi víi n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­, FDI gãp phÇn c¶i thiÖn c¬ cÊu kinh tÕ n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ vµ quèc tÕ ho¸. MÆc dï tØ träng FDI trong tæng vèn ®Çu t­ mét sè n­íc cã thÓ kh«ng cao, nh­ng nã th­êng chiÕm tØ träng lín trong ®Çu t­ tµi s¶n cè ®Þnh trong mét sè ngµnh cña nÒn kinh tÕ. ë nh÷ng nÒn kinh tÕ míi c«ng nghiÖp ho¸, ®Çu t­ cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia tËp chung vµo lÜnh vùc chÕ t¹o. VÝ dô, ë Singapore, c¸c c«ng ty n­íc ngoµi chiÕm tõ 66-75% sè t­ b¶n ®Çu t­ vµo c«ng nghiÖp chÕ t¹o trong kho¶ng thêi gian 1977-1981; ë Th¸i Lan n¨m 1988 FDI vµo n«ng nghiÖp, khai th¸c má, th¨m dß dÇu khÝ chiÕm 12,2% cßn gÇn 90% tËp chung vµo c«ng nghiÖp. §iÒu nµy gi¶i thÝch t¹i sao FDI ®· ®ãng vai trß tÝch cùc trong viÖc thóc ®Èy s¶n xuÊt xuÊt khÈu s¶n phÈm c«ng nghiÖp ë Th¸i Lan. Thø t­, FDI ¶nh h­ëng tÝch cùc ®èi víi c¸n c©n thanh to¸n. Sù t¸c ®éng cña FDI ®èi víi c¸n c©n thanh to¸n c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn vÉn cßn ®ang ®­îc c¸c nhµ kinh tÕ bµn luËn. NÕu xÐt FDI trong mèi quan hÖ víi c¸c nguån vèn n­íc ngoµi kh¸c nh­ tÝn dông quèc tÕ, chøng kho¸n quèc tÕ,ODA… th× FDI cho phÐp c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn tr¸nh ®­îc g¸nh nÆng nî nÇn vµ do ®ã ¶nh h­ëng tÝch cùc ®Õn c¸n c©n thanh to¸n trong thêi gian tr­îc m¾t. Tuy nhiªn vÒ dµi h¹n, ®Ó ph©n tÝch ¶nh h­ëng cña FDI ®Õn c¸n c©n thanh to¸n nh­ thÕ nµo th× cÇn ph¶i xem xÐt trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh víi c¸c th«ng sè kiÓm so¸t ®­îc. Dï xem xÐt d­íi gãc ®é nµo, c¸c nhµ kinh tÕ ®Ò cã mét kÕt luËn lµ nh×n chung sù gia t¨ng dßng FDI cã ¶nh h­ëng tÝch cùc ®èi víi c¸n c©n thanh to¸n cña c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn, vµ ®iÒu quan träng h¬n n÷a lµ FDI cã hiÖu øng tÝch cùc ®èi víi toµn bé hÖ thèng tµi chÝnh cña n­íc nhËn ®Çu t­. Thø n¨m, FDI bæ sung nguån vèn cho sù ph¸t triÓn, cñng cè søc m¹nh ®ång b¶n tÖ vµ thøc ®Èy sù ph¸t triÓn thÞ tr­êng tµi chÝnh trong n­íc. Trong giai ®o¹n ®Çu ph¸t triÓn kinh tÕ, c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn ®Òu bÞ thiÕu vèn ®Çu t­ do tÝch luü néi bé thÊp hoÆc kh«ng cã tÝch luü nªn rÊt cÇn nguån vèn tõ bªn ngoµi bæ sung cho vèn ®Çu t­ ph¸t triÓn. Lo¹i h×nh FDI kh«ng quy ®Þnh møc ®Çu t­ vèn tèi ®a mµ chØ quy ®Þnh møc tèi thiÓu do vËy cho phÐp c¸c n­íc së t¹i khai th¸c ®­îc nguån vèn bªn ngoµi, lµm t¨ng thªm nguån lùc ®Ó t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. Nguån vèn FDI cã thÓ ho¹t ®éng trong nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau cña ®êi sèng kinh tÕ – x· héi vµ th­êng lµ vèn ®Çu t­ dµi h¹n, do c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi “tù lµm, tù chÞu”, nªn cã hiÖu qu¶ ®Ó t¨ng tr­ëng kinh tÕ bÒn v÷ng. H¬n n÷a, nhê dßng ngo¹i tÖ vµ c¸c nguån lùc tõ ngoµi ®­a vµo, còng nhê sù gia t¨ng s¶n xuÊt hµng ho¸ - dôc trong n­íc khi triÓn khai c¸c dù ¸n FDI … TÊt c¶ ®· t¹o c¬ së vËt chÊt kinh tÕ ®­îc cñng cè søc m¹nh ®ång b¶n tÖ. Cïng víi viÖc bæ sung thªm nguån vèn tõ n­íc ngoµi, FDI cßn cã t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tµi chÝnh n­íc nhËn ®Çu t­, thÓ hiÖn qua nhu cÇu t¨ng huy ®éng vµ t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy ®Çu t­ tõ nguån vèn néi ®Þa, còng nh­ thóc ®Èy vµ trî gióp sù h×nh thµnh c¸c thÓ chÕ tµi chÝnh nh­ hÖ thèng ng©n hµng, thÞ tr­êng chøng kho¸n. Tuy vËy, vÉn cã nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau trong viÖc ®¸nh gi¸ vai trß cña FDI ®èi víi sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tµi chÝnh ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. Ch¼ng h¹n ë Trung Quèc ®· cã ý kiÕn cho r»ng tû lÖ vèn néi ®Þa cao h¬n c¸c liªn doanh nh­ vËy th× FDI lµ h×nh thøc thu hót vèn nhµ n­íc hay ®Ó n­íc ngoµi thu hót vèn néi ®Þa. NÕu nh­ vÊn ®Ò réng h¬n, khi xem xÐt hiÖu øng cña FDI ®íi víi c¸c c©n thanh to¸n th× chÝnh tû lÖ cao cña vèn néi ®Þa ®· lµm gi¶m nh÷ng nguy c¬ mÊt th¨ng b»ng c¸n c©n thanh to¸n trong t­¬ng lai. H¬n n÷a, t¸c ®éng cña FDI ë ®©y kh«ng chØ thÓ hiÖn ë møc huy ®éng vèn néi ®Þa mµ ®iÒu c¬ b¶n rÊt cÇn thiÕt ®èi víi c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn lµ nh÷ng kÝch thÝch t¹o lËp mét thÞ tr­êng vèn n¨ng ®éng lµ yÕu tè kh«ng chØ cÇn thiÕt cho FDI mµ cho chÝnh c¸c nhµ ®Çu t­ trong n­íc. Thø s¸u, FDI gi¶i quyÕt mét phÇn t×nh träng thÊt nghiÖp vµ gióp t¨ng thu nhËp, t¹o phong c¸ch vµ t­ duy lao ®éng míi ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. Nh­ ®· nªu ë trªn, th«ng qua FDI, môc tiªu ®Çu t­ cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia lµ thu lîi nhuËn cao vµ t×m kiÕm thÞ tr­êng míi, cñng cè chç ®øng vµ duy tr× ®Ó c¹nh tranh c¸c c«ng ty trªn thÞ tr­êng quèc tÕ. C¸c c«ng ty nµy ®Æc biÖt chó träng ®Õn viÖc tËn dông vµ nguån lao ®éng dÎ ë c¸c n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­. Th«ng qua viÖc t¹o ra c¸c doanh nghiÖp míi hoÆc lµm t¨ng quy m« cña c¸c ®¬n vÞ hiÖn cã, FDI ®· t¹o ra c«ng ¨n viÖc lµm cho mét sè l­îng kh¸ lín ng­êi lao ®éng, ®Æc biÖt ®èi víi nhiÒu n­íc ®ang ph¸t triÓn n¬i cã nguån lao ®éng dåi dµo nh­ng thiÕu vèn ®Ó khai th¸c vµ sö dông. Kinh nghiÖm ë c¸c n­íc cho thÊy FDI vµo c¸c ngµnh s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu sÏ t¹o ra nhiÒu viÖc lµm cho ng­êi lao ®éng. Song song víi viÖc t¹o viÖc lµm FDI cßn lµm t¨ng thu nhËp cho ng­êi lao ®éng bëi tiÒn l­¬ng tr¶ tõ c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi th­êng lín h¬n c¸c doanh nghiÖp trong n­íc gãp phÇn lµm mÆt b»ng tiÒn l­¬ng trong n­íc t¨ng lªn. Th«ng qua FDI, mét bé phËn d©n c­ cã thÓ cã møc thu nhËp cao vµ kÐo theo ®ã lµ møc tiªu dïng vµ tiÕt kiÖm cao thóc ®Èy c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn còng nh­ më réng ho¹t ®éng t¸i ®Çu t­. Nh­ vËy râ rµng lµ qua sù ph©n tÝch ë trªn ta thÊy viÖc tiÕp nhËn vèn FDI mang l¹i nh÷ng lîi Ých to lín cho n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ trong qu¸ tr×nh t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. Víi nh÷ng ­u ®iÓm næi bËt cña m×nh, viÖc thu hót ngµy cµng nhiÒu FDI ®· trë thµnh chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi quèc gia. Tuy nhiªn, nguån vèn n­íc ngoµi dï quan träng ®Õn ®©u còng kh«ng thÓ ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi quèc gia, bëi v× xÐt vÒ l©u dµi ®Ó xem xÐt nÒn kinh tÕ cña mçi quèc gia cã hïng m¹nh hay kh«ng th× ph¶i xem xÐt b¶n th©n néi lùc nÒn kinh tÕ cña quèc gia ®ã. Nh­ ®· ®Ò cËp ë trªn, FDI lu«n cã tÝnh hai mÆt cña nã. Ngoµi nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc nh­ ®· ph©n tÝch ë trªn, viÖc thu hót vµ sö dông vèn n­íc ngoµi ®ång thêi cã thÓ mang l¹i mét sè t¸c ®éng tiªu cùc: + Do chñ ®Çu t­ trùc tiÕp së h÷u vµ qu¶n lý vèn vµ v× c¸c môc tiªu cña m×nh nªn hä th­êng ®Çu t­ vµo c¸c ngµnh, c¸c vÜnh vùc nhiÒu khi kh«ng trïng khíp víi mong muèn cña n­íc së t¹i. NÕu kh«ng cã nh÷ng quy ho¹ch vµ c¬ chÕ qu¶n lý FDI h÷u hiÖu, sÏ cã thÓ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng ®Çu t­ trµn lan kÐp hiÖu qu¶, tµi nguyªn thiªn nhiªn bÞ khai th¸c qu¸ møc, n¹n « nhiÔm m«i tr­êng nghiªm träng, c¬ chÕ kinh tÕ mÐo mã hoÆc chËm ®­îc c¶i thiÖn vµ tÝch tô nh÷ng nguy c¬ mÊt æn ®Þnh chung cña ®êi sèng kinh tÕ – x· héi quèc gia (g¾n víi viÖc dßng FDI bÞ rót ra ®ét ngét hoÆt sù sa th¶i c«ng nh©n ®ång lo¹t, nî nÇn khã thanh to¸n cña c¸c ®èi t¸c trong n­íc tham gia c¸c dù ¸n FDI kÐm hiÖu qu¶…) Môc ®Ých chñ yÕu cña nhµ ®Çu t­ lµ kiÕm lêi, nªn hä chØ ®Çu t­ vµo nh÷ng n¬i cã lîi nhÊt. V× thÕ nhiÒu khi l­îng vèn n­íc ngoµi ®· lµm gia t¨ng sù mÊt c©n ®èi gi÷a c¸c vïng, gi÷a n«ng th«n vµ thµnh thÞ. Sù mÊt c©n ®èi nµy cã thÓ g©y mÊt æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ. + N­íc së t¹i ph¶i ®­¬ng ®Çu víi c¸c chñ ®Çu t­ quèc tÕ giÇu kinh nghiÖm, sµnh sái trong kinh doanh nªn nhiÒu tr­êng hîp dÔ bÞ thua thiÖt hoÆc chÞu søc Ðp m¹nh tõ hä trong nhiÒu lÜnh vùc. Ngoµi ra n­íc së t¹i cã thÓ x¶y ra t×nh tr¹ng chÈy m¸u chÊt x¸m vµ dßng ngo¹i tÖ chÈy ng­îc th«ng qua viÖc c¸c dù ¸n FDI thu hót c¸c nhµ qu¶n lý giái ë n­íc së t¹i vµ chuyÓn vÒ n­íc chñ ®Çu t­ rÊt nhiÒu lîi nhuËn tõ ®Çu t­, tõ ­u ®·i vµ thuÕ, thËm chÝ c¶ thñ ®o¹n trèn thuÕ… + C¸c n­íc chñ ®Çu t­ trong kh«ng Ýt tr­êng hîp ®· chuyÓn giao nh÷ng c«ng nghÖ kü thuËt l¹c hËu víi gi¸ c¶ ®¾t ®á vµ n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ g©y ra nh÷ng chi phÝ lín cho sù dì bá, thay thÕ hoÆc kh¾c phôc hËu qu¶ vÒ sau, ®ång thêi lµm t¨ng « nhiÔm m«i tr­êng. §iÒu nµy cã thÓ gi¶i thÝch lµ: D­íi sù t¸c ®éng cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt, m¸y mãc c«ng nghÖ nhanh chãng trë thµnh l¹c hËu. C¸c nhµ ®Çu t­ th­êng chuyÓn giao nh÷ng c«ng nghÖ kü thuËt ®· l¹c hËu cho c¸c n­íc nhËn ®Çu t­ ®Ó ®æi míi c«ng nghÖ, ®æi míi s¶n phÈm, n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm cña chÝnh n­íc hä. Vµo giai ®o¹n ®Çu cña sù ph¸t triÓn, hÇu hÕt c¸c n­íc ®Òu sö dông c«ng nghÖ cÇn nhiÒu lao ®éng. Tuy nhiªn sau mét thêi gian ph¸t triÓn, gi¸ lao ®éng sÏ t¨ng lªn, kÕt qu¶ lµ gi¸ thµnh s¶n phÈm cao. V× vËy c¸c nhµ ®Çu t­ muèn thay thÕ c«ng nghÖ nµy b»ng nh÷ng c«ng nghÖ cã hµm l­îng kü thuËt cao ®Ó h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm th«ng qua viÖc ®Çu t­ ra n­íc ngoµi kÌm theo chuyÓn giao c«ng nghÖ. + §èi khi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi s¶n xuÊt vµ b¸n hµng ho¸ kh«ng thÝch hîp cho c¸c n­íc kÐm ph¸t triÓn, thËm chÝ ®«i khi l¹i lµ nh÷ng hµng ho¸ cã h¹i cho søc khoÎ con ng­êi vµ g©y « nhiÔm m«i tr­êng nh­: thuèc l¸, thuèc trõ s©u, sö dông n­íc ngät cã ga thay thÕ hoa qu¶ t­¬i, chÊt tÈy thay thÕ xµ phßng… + Trong viÖc thu hót FDI nÕu kÐo dµi xu h­íng thay thÕ nhËp khÈu vµ chuyÓn lîi nhuËn ra ngoµi sÏ lµm t¨ng th©m hôt c¸n c©n thanh to¸n, vµ vÒ l©u dµi FDI cã thÓ lµm gi¶m tû lÖ tiÕt kiÖm vµ ®Çu t­ néi ®Þa. Sù lÊn ¸t, thËm chÝ ®éc quyÒn cña FDI sÏ lµm t¨ng sù ph¸ s¶n cña c¸c c¬ së kinh doanh vµ c¸c ngµnh nghÒ truyÒn thèng, lµm t¨ng t©m lý sïng b¸i hµng ngo¹i, thÊt nghiÖp vµ t¨ng tÝnh bÊt b×nh ®¼ng trong c¹nh tranh trong n­íc. + MÆc dï, tÝnh tæng thÓ vèn FDI lín h¬n vµ quan träng h¬n ®Çu t­ gi¸n tiÕp nh­ng so víi ®Çu t­ gi¸n tiÕp th× møc vèn trung b×nh cña mét dù ¸n ®Çu t­ th­êng nhá h¬n nhiÒu. Do vËy t¸c ®éng kÞp thêi cña mét sù ¸n FDI còng kh«ng tóc th× nh­ dù ¸n ®Çu t­ trùc tiÕp. H¬n n÷a c¸c nhµ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi th­êng thiÕu sù trung thµnh víi thÞ tr­êng ®ang ®Çu t­, do ®ã l­êng vèn FDI còng thÊt th­êng. Trªn ®©y lµ nh÷ng t¸c ®éng mÆt tr¸i cã thÓ FDI víi møc ®é nÆng nhÑ hoÆc dµi ng¾n cßn phô thuéc vµo chÝnh s¸ch ®èi øng hiÖu qu¶ cña n­íc së t¹i. §iÒu nµy ®ßi hái n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ ph¶i cã chÝnh s¸ch thÝch hîp, nh÷ng biÖn ph¸p kiÓm so¸t h÷u hiÖu ®Ó ph¸t huy nh÷ng mÆt tÝch cùc, h¹n chÕ nh÷ng mÆt tiªu cùc cña FDI. II. Nh÷ng Quy ®Þnh chñ yÕu trong luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi cña Liªn bang Nga 1. Ph¹m vi ®iÒu chØnh vµ c¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n ®­îc sö dông trong luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi cña Liªn bang Nga (®­îc ban hµnh ngµy 9/07/1999) 1.1Ph¹m vi ®iÒu chØnh cña luËt. §iÒu 1 luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi Liªn bang Nga quy ®Þnh: §¹o luËt nµy ®iÒu ._.chØnh c¸c mèi quan hÖ liªn quan tíi viÖc b¶o ®¶m cña nhµ n­íc ®èi víi nh÷ng quyÒn lîi cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi khi thùc hiÖn viÖc ®Çu t­ trªn l·nh thæ Liªn bang Nga §¹o luËt nµy kh«ng ¸p dông cho c¸c mèi quan hÖ cã liªn quan tíi viÖc ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo c¸c ng©n hµng vµ tæ chøc tÝn dông kh¸c còng nh­ lµ vµo c¸c tæ chøc b¶o hiÓm. Nh÷ng quan hÖ ®ã ®­îc ®iÒu chØnh bëi bé luËt cña Liªn bang Nga vÒ ng©n hµng vµ c¸c ho¹t ®éng cña ng©n hµng còng nh­ bé luËt cña Liªn bang Nga vÒ b¶o hiÓm. §¹o luËt nµy còng kh«ng ¸p dông cho c¸c mèi quan hÖ cã liªn quan tíi viÖc ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo c¸c tæ chøc phi th­¬ng m¹i nh»m môc ®Ých x· héi nh­ khoa häc, gi¸o dôc ®µo t¹o, ho¹t ®éng tõ thiÖn vµ t«n gi¸o. Nh÷ng lÜnh vùc nµy ®­îc ®iÒu chØnh bëi bé luËt liªn bang Nga vÒ c¸c tæ chøc phi th­¬ng m¹i. 1.2 C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n ®­îc sö dông trong ®¹o luËt nµy Theo ®iÒu 2 luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi cña Liªn bang Nga th× : Nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi : + Lµ nh÷ng ph¸p nh©n n­íc ngoµi cã n¨ng lùc ph¸p lý d©n sù ®­îc quy ®Þnh theo luËt ph¸p cña quèc gia, n¬i t¹i ®ã chóng ®­îc thµnh lËp, vµ theo quy ®Þnh cña luËt ph¸p quèc gia nãi trªn th× ph¸p nh©n ®ã cã quyÒn ®Çu t­ trªn l·nh thæ Liªn bang Nga . + Lµ nh÷ng tæ chøc n­íc ngoµi kh«ng ph¶i lµ ph¸p nh©n, cã n¨ng lùc ph¸p lý d©n sù ®­îc quy ®Þnh theo luËt ph¸p cña quèc gia, n¬i t¹i ®ã chóng ®­îc thµnh lËp vµ theo quy ®Þnh cña luËt ph¸p quèc gia ®ã th× c¸c tæ chøc nµy cã quyÒn ®Çu t­ trªn l·nh thæ Liªn bang Nga. + Lµ c¸c c«ng d©n n­íc ngoµi, nh÷ng ng­êi mµ n¨ng lùc ph¸p lý d©n sù vµ n¨ng lùc hµnh vi cña hä ®­îc quy ®Þnh theo luËt ph¸p cña n­íc mµ hä lµ c«ng d©n, vµ theo quy ®Þnh cña luËt ph¸p n­íc ®ã th× hä cã quyÒn ®Çu t­ trªn l·nh thæ Liªn bang Nga. + Lµ nh÷ng ng­êi kh«ng cã quèc tÞch mµ c­ tró th­êng xuyªn ë bªn ngoµi l·nh thæ Liªn bang Nga, cã n¨ng lùc ph¸p lý d©n sù vµ n¨ng lùc hµnh vi theo quy ®Þnh cña luËt ph¸p n­íc hä th­êng xuyªn c­ tró, cã quyÒn ®Çu t­ trªn l·nh thæ Liªn bang Nga theo luËt ph¸p n­íc nãi trªn. + Lµ nh÷ng tæ chøc quèc tÕ, c¨n cø vµo c¸c tháa thuËn quèc tÕ cña Liªn bang Nga , cã quyÒn ®Çu t­ trªn l·nh thæ Liªn bang Nga. + Lµ c¸c chÝnh phñ n­íc ngoµi theo tr×nh tù vµ c¸c bé luËt liªn bang ®· quy ®Þnh. §Çu t­ n­íc ngoµi : Lµ viÖc ®ãng gãp vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo ®èi t­îng ho¹t ®éng kinh doanh trªn l·nh thæ Liªn bang Nga d­íi h×nh thøc c¸c ®èi t­îng cña d©n luËt, nh÷ng c¸i thuéc së h÷u cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi, nÕu nh÷ng ®èi t­îng d©n luËt ®ã kh«ng bÞ lo¹i trõ khái l­u th«ng hoÆc kh«ng bÞ h¹n chÕ trong l­u th«ng ë Liªn bang Nga theo quy ®Þnh cña c¸c bé luËt liªn bang, trong ®ã bao gåm c¶ tiÒn, giÊy tê cã gi¸( b»ng tiÒn cña Liªn bang Nga hoÆc b»ng ngo¹i tÖ), nh÷ng tµi s¶n kh¸c, nh÷ng quyÒn lîi vÒ tµi s¶n cã thÓ tÝnh b»ng tiÒn, nh÷ng quyÒn lîi ®Æc biÖt ®èi víi nh÷ng kÕt qu¶ do ho¹t ®éng trÝ tuÖ mang l¹i ( quyÒn së h÷u trÝ tuÖ), còng nh­ lµ dÞch vô vµ th«ng tin. §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi: Lµ viÖc nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi së h÷u phÇn vèn gãp tèi thiÓu b»ng 10% tæng sè vèn ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp ®­îc thµnh lËp hay t¸i thµnh lËp trªn l·nh thæ Liªn bang Nga d­íi h×nh thøc c¸c c«ng ty, hiÖp héi kinh tÕ vµ c¸c h×nh thøc kh¸c theo quy ®Þnh cña bé luËt d©n sù Liªn bang Nga; ViÖc ®Çu t­ vµo vèn cè ®Þnh cña c¸c chi nh¸nh thuéc ph¸p nh©n n­íc ngoµi ®­îc thµnh lËp trªn l·nh thæ Liªn bang Nga ; nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi víi t­ c¸ch lµ ng­êi cho thuª thùc hiÖn viÖc cho thuª tµi chÝnh (Leasing) trªn l·nh thæ Liªn bang Nga c¸c trang thiÕt bÞ ®­îc nªu trong ch­¬ng XVI vµ XVII cña “danh môc c¸c mÆt hµng trong ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i cña c¸c n­íc SNG (Céng ®ång c¸c quèc gia ®éc lËp)” mµ cã gi¸ trÞ vÒ mÆt thuÕ quan tèi thiÓu lµ mét triÖu Róp . Dù ¸n ®Çu t­ n­íc ngoµi : Lµ mét b¶n luËn chøng chøng minh tÝnh hîp lý vÒ mÆt kinh tÕ, khèi l­îng vµ thêi h¹n thùc hiÖn cña ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi, bao gåm c¶ nh÷ng giÊy tê tµi liÖu dù tÝnh s¬ bé ®­îc so¹n th¶o theo nh÷ng mÉu chuÈn do luËt Liªn bang Nga quy ®Þnh. Dù ¸n ®Çu t­ ­u ®·i: Lµ dù ¸n ®Çu t­ cã tæng gi¸ trÞ vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi tèi thiÓu lµ 1 tû Róp (hoÆc b»ng ngo¹i cã gi¸ trÞ t­¬ng ®­¬ng tÝnh theo tû gi¸ cña ng©n hµng trung ­¬ng Liªn bang Nga t¹i ngµy mµ ®¹o luËt nµy b¾t ®Çu cã hiÖu lùc), hoÆc lµ dù ¸n ®Çu t­ cã tû träng ®ãng gãp tèi thiÓu cña phÝa n­íc ngoµi trong vèn ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi trªn 100 triÖu Róp ( hoÆc b»ng ngo¹i tÖ cã gi¸ trÞ t­¬ng tÝnh theo tû gi¸ cña ng©n hµng trung ­¬ng Liªn bang Nga t¹i ngµy mµ ®¹o luËt nµy b¾t ®Çu cã hiÖu lùc), bao gåm c¶ nh÷ng dù ¸n n»m trong danh môc do chÝnh phñ Liªn bang Nga quy ®Þnh. Thêi h¹n hoµn vèn cña dù ¸n ®Çu t­ : lµ thêi h¹n kÓ tõ ngµy b¾t ®Çu ®­îc cÊp vèn cña dù ¸n cã vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi cho ®Õn khi mµ hiÖu sè gi÷a tæng lîi nhuËn rßng thu ®­îc so víi c¸c kho¶n khÊu trõ hao mßn vµ tæng nh÷ng chi phÝ ®Çu t­ cña doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi, hoÆc chi nh¸nh cña ph¸p nh©n n­íc ngoµi, hoÆc lµ ng­êi cho thuª theo hîp ®ång cho thuª tµi chÝnh lµ mét sè d­¬ng. T¸i ®Çu t­ : Lµ viÖc nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi hoÆc doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi tiÕn hµnh ®Çu t­ vµo c¸c ®èi t­îng cña ho¹t ®éng kinh doanh trªn l·nh thæ Liªn bang Nga b»ng c¸c kho¶n thu nhËp hoÆc lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi. 2. C¬ chÕ ho¹t ®éng cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi theo quy ®Þnh cña luËt. §iÒu 4 luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi Liªn bang Nga quy ®Þnh c¬ chÕ ho¹t ®éng cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi nh­ sau: C¬ chÕ ho¹t ®éng theo luËt ®Þnh cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ viÖc sö dông lîi nhuËn thu ®­îc tõ ho¹t ®éng ®Çu t­ ®­îc h­ëng c¸c ­u ®·i nh­ chÕ ®é ho¹t ®éng vµ sö dông lîi nhuËn chia cho c¸c nhµ ®Çu t­ Nga, ngo¹i trõ nh÷ng tr­êng hîp ngo¹i lÖ ®­îc quy ®Þnh trong luËt liªn bang. Nh÷ng ngo¹i lÖ mang tÝnh chÊt h¹n chÕ ¸p dông cho nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi chØ ®­îc quy ®Þnh nh»m b¶o vÖ c¸c chuÈn mùc trong hiÕn ph¸p, b¶o vÖ ®¹o ®øc, søc kháe, quyÒn vµ lîi Ých cña c¸c ®èi t­îng kh¸c, b¶o ®¶m quèc phßng vµ an ninh quèc gia. Nh÷ng ngo¹i lÖ mang tÝnh chÊt khuyÕn khÝch d­íi d¹ng c¸c ­u ®·i cho nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc quy ®Þnh nh»m môc ®Ých ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi cña Liªn bang Nga. C¸c h×nh thøc ­u ®·i vµ danh môc cña chóng ®­îc quy ®Þnh trong bé luËt cña Liªn bang Nga Chi nh¸nh cña ph¸p nh©n n­íc ngoµi ®­îc thµnh lËp trªn l·nh thæ Liªn bang Nga thùc hiÖn mét phÇn chøc n¨ng hoÆc tÊt c¶ c¸c chøc n¨ng, bao gåm c¶ chøc n¨ng ®¹i diÖn thay mÆt cho c«ng ty mÑ ( ph¸p nh©n n­íc ngoµi ®· t¹o nªn nã) víi ®iÒu kiÖn lµ môc ®Ých thµnh lËp vµ ho¹t ®éng cña c«ng ty mÑ lµ mang tÝnh th­¬ng m¹i vµ c«ng ty mÑ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm trùc tiÕp vÒ mÆt vËt chÊt ®èi víi nh÷ng cam kÕt cña m×nh liªn quan tíi ho¹t ®éng nãi trªn trªn l·nh thæ Liªn bang Nga. C¸c chi nh¸nh vµ c¸c tæ chøc phô thuéc cña doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi sÏ kh«ng ®­îc h­ëng sù b¶o vÖ vÒ mÆt ph¸p luËt, sù b¶o ®¶m còng nh­ nh÷ng ­u ®·i theo luËt khi chóng thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh trªn l·nh thæ Liªn bang Nga. Nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi, doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi thµnh lËp trªn l·nh thæ Liªn bang Nga, trong ®ã nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi gãp tåi thiÓu lµ 10% vèn ®iÒu lÖ, khi t¸i ®Çu t­ ®­îc h­ëng ®Çy ®ñ sù b¶o vÖ cña ph¸p luËt còng nh­ c¸c b¶o ®¶m vµ ­u ®·i ®­îc quy ®Þnh theo ®¹o luËt nµy. Doanh nghiÖp cña Nga cã t­ c¸ch lµ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi kÓ tõ ngµy c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi chÝnh thøc lµ thµnh viªn cña doanh nghiÖp. KÓ tõ thêi ®iÓm nµy doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi sÏ ®­îc h­ëng sù b¶o vÖ uyÒn lîi, c¸c b¶o ®¶m vµ ­u ®·i ®­îc quy ®Þnh trong luËt nµy. Doanh nghiÖp sÏ kh«ng cßn t­ c¸ch lµ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi kÓ tõ ngµy nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ra khái doanh nghiÖp (nÕu cã nhiÒu nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi – kÓ tõ ngµy tÊt c¶ c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ra khái doanh nghiÖp ). Tõ ngµy nµy doanh nghiÖp sÏ kh«ng ®­îc b¶o vÖ quyÒn lîi, h­ëng sù ­u ®·i vµ b¶o ®¶m ®­îc quy ®Þnh trong luËt nµy. ViÖc thµnh lËp vµ gi¶i thÓ c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc quy ®Þnh t¹i ®iÒu 20 vµ 21 cña luËt nh­ sau: -ViÖc thµnh lËp vµ gi¶i thÓ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc tiÕn hµnh theo c¸c ®iÒu kiÖn vµ tr×nh tù quy ®Þnh trong bé luËt d©n sù Liªn bang Nga vµ c¸c luËt kh¸c, trõ nh÷ng tr­êng hîp quy ®Þnh trong kho¶n 2 ®iÒu 4 cña luËt nµy. - C¸c ph¸p nh©n lµ c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi ph¶i ®¨ng ký ho¹t ®éng t¹i c¬ quan t­ ph¸p trong vßng 1 th¸ng kÓ tõ ngµy xuÊt tr×nh c¸c ch÷ng tõ sau ®©y: +§iÒu lÖ cña doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ tháa thuËn s¸ng lËp (Trong nh÷ng tr­êng hîp luËt d©n sù Liªn bang Nga yªu cÇu) +B¶n trÝch lôc tõ danh b¹ th­¬ng m¹i cña quèc gia, n¬i mµ t¹i ®ã nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc thµnh lËp hoÆc tõ mét tµi liÖu kh¸c x¸c nhËn vÞ thÕ ph¸p nh©n cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi . +C¸c chøng tõ chøng minh kh¶ n¨ng thanh to¸n cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc cÊp bëi ng©n hµng n­íc nhµ ®Çu t­ . Doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi cã thÓ bÞ tõ chèi cÊp ®¨ng ký thµnh lËp nh»m môc ®Ých b¶o vÖ nh÷ng chuÈn mùc cña hiÕn ph¸p, ®¹o ®øc, søc kháe, quyÒn lîi cña c¸c ®èi t­îng kh¸c, b¶o ®¶m quèc phßng vµ an ninh quèc gia. Nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi nÕu kh«ng ®ång ý cã thÓ khiÕu n¹i vÒ sù tõ chèi nµy theo tr×nh tù gi¶i quyÕt tranh chÊp cña tßa ¸n Liªn bang Nga. §èi víi c¸c chi nh¸nh cña ph¸p nh©n n­íc ngoµi, viÖc thµnh lËp vµ gi¶i thÓ ®­îc quy ®Þnh theo ®iÒu 21 cña luËt nµy nh­ sau: Chi nh¸nh cña ph¸p nh©n n­íc ngoµi ®­îc thµnh lËp trªn l·nh thæ Liªn bang Nga nh»m thùc hiÖn ho¹t ®éng t­¬ng tù nh­ ho¹t ®éng cña c«ng ty mÑ ë n­íc ngoµi, vµ bÞ gi¶i thÓ trªn c¬ së quyªt ®Þnh cña c«ng ty mÑ. ViÖc gi¸m s¸t qu¸ tr×nh thµnh lËp, ho¹t ®éng vµ gi¶i thÓ cña chi nh¸nh ph¸p nh©n n­íc ngoµi ®­îc thùc hiÖn th«ng qua c¸c c¬ quan nhµ n­íc ®­îc ñy quyÒn theo tr×nh tù quy ®Þnh cña chÝnh phñ Liªn bang Nga. C¬ quan hµnh ph¸p liªn bang nªu t¹i ®iÒu 24 ®­îc ñy quyÒn thùc hiÖn c«ng viÖc nµy. 3.C¸c biÖn ph¸p b¶o ®¶m vµ khuyÕn khÝch ®Çu t­ n­íc ngoµi . ChÝnh phñ Liªn bang Nga lu«n chñ tr­¬ng thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi, ®iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn trong luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi ban hµnh vµo th¸ng 7/1991vµ ®­îc söa ®æi vµo 9/7/1999 víi mét sè néi dung ®¸ng chó ý sau : C¬ së ph¸p lý cña viÖc b¶o l·nh ®Çu t­ vµ quyÒn cña chñ ®Çu t­ Chñ ®Çu t­ Nga vµ n­íc ngoµi ®­îc ®¶m b¶o cña nhµ n­íc vÒ tµi s¶n cña hä vµ c¸c quyÒn lîi kh¸c theo hiÕn ph¸p cña Liªn bang Nga , luËt D©n sù vµ luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi cña Liªn bang Nga . Sù b¶o vÖ ®èi víi chñ ®Çu t­ cßn ®­îc b¶o ®¶m bëi c¸c hiÖp ®Þnh quèc tÕ ký kÕt gi÷a Liªn bang Nga vµ c¸c n­íc kh¸c. QuyÒn b×nh ®¼ng vÒ lîi Ých cña nhµ ®Çu t­ TÊt c¶ nh÷ng chñ ®Çu t­ ký kÕt hîp ®ång vÒ ph©n chia s¶n phÈm ®Òu ®­îc ®èi xö c«ng b»ng víi c¸c bªn cña Liªn bang Nga ViÖc ®èi xö víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi C¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®Çu t­ t¹i Nga ®­îc h­ëng tuyÖt ®èi vµ v« ®iÒu kiÖn mäi sù b¶o vÖ bëi ph¸p luËt hiÖn hµnh vµ c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt kh¸c cña Liªn bang Nga, c¸c hiÖp ®Þnh quèc tÕ mµ chÝnh phñ Nga ®· ký kÕt. C¸c quy ®Þnh ®·i ngé víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi kh«ng ®­îc thua thiÖt h¬n c¸c doanh nh©n trong n­íc trong vÊn ®Ò tµi s¶n, quyÒn së h÷u tµi s¶n.TÊt c¶ mäi c¸ nh©n hîp ph¸p n­íc ngoµi ®Çu t­ t¹i Nga, lµm viÖc t¹i Nga vµ c«ng d©n Nga ®Òu ph¶i tu©n thñ theo luËt hiÖn hµnh. Ngoµi ra cßn cã sù ­u ®·i ®Æc biÖt giµnh cho nh÷ng nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®Çu t­ trong nh÷ng lÜnh vùc ®­îc ®Æc biÖt ­u tiªn t¹i Nga . Chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc b¶o ®¶m cã quyÒn lîi b×nh ®¼ng nh­ c¸c c«ng d©n Nga trong giíi h¹n quyÒn lîi mµ luËt ph¸p n­íc Nga quy ®Þnh. B¶o l·nh cña chÝnh phñ khi luËt ph¸p thay ®æi ChÝnh phñ ®¶m b¶o sÏ b¶o vÖ sù æn ®Þnh vÒ quyÒn lîi cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ c¸c ®iÒu kiÖn ®Çu t­. Trong tr­êng hîp cã nh÷ng thay ®æi vÒ ph¸p luËt chøa ®ùng nh÷ng h¹n chÕ tíi quyÒn lîi cña chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi th× mét sè ®iÒu kho¶n sau ®ã sÏ ®­îc ban hµnh cã hiÖu lùc trong vßng 3 n¨m , xem xÐt tíi quyÒn lîi cña nh÷ng nhµ ®Çu t­ ®· tham gia ho¹t ®éng ®Çu t­ t¹i Nga . Nh÷ng ®iÒu kho¶n nãi trªn sÏ kh«ng ¸p dông trong tr­êng hîp mäi sù thay ®æi cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò quèc phßng, an ninh quèc gia, trËt tù x· héi, b¶o vÖ m«i tr­êng vµ chèng ®éc quyÒn. Nh÷ng v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt cña nhµ chøc tr¸ch Nga mµ ®­îc ¸p dông bæ xung, kh«ng ®­îc quy ®Þnh bëi luËt vµ nh÷ng nghÞ ®Þnh cña chÝnh phñ h¹n chÕ ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i Nga kh«ng cã hiÖu lùc vµ kh«ng ¸p dông ®èi víi nhµ ®Çu t­ . B¶o l·nh víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi trong tr­êng hîp bÞ b¾t buéc rót vèn ®Çu t­ vµ nh÷ng hµnh ®éng ph¹m ph¸p cña c¸c c¬ quan nhµ n­íc vµ c«ng chøc. Tµi s¶n ®Çu t­ vµo Nga sÏ kh«ng bÞ quèc h÷u ho¸ trõ khi nhµ ®Çu t­ cã hµnh ®éng g©y ph­¬ng h¹i tíi quyÒn lîi cña nhµ n­íc Liªn bang Nga . Vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi sÏ kh«ng bÞ tr­ng thu trõ tr­êng hîp thiªn tai, bÖnh dÞch vµ c¸c tr­êng hîp kh¸c ®­îc coi lµ bÊt kh¶ kh¸ng. Trong tr­êng hîp mµ vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi bÞ quèc h÷u ho¸ hoÆc tr­ng thu, nhµ ®Çu t­ sÏ ®­îc ®Òn bï ®Çy ®ñ vµ nhanh chãng. V¨n b¶n h­íng dÉn viÖc tr­ng thu hay quèc h÷u ho¸ vèn ®Çu t­ sÏ do Quèc héi cña n­íc Liªn bang Nga ®­a ra vµ gi¶i quyÕt tr­ng thu sÏ do chÝnh phñ thùc hiÖn. QuyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ n­íc vÒ viÖc thu håi vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi sÏ ®­îc lµm d­íi h×nh thøc v¨n b¶n. Chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi cã quyÒn ®ßi båi th­êng tæn thÊt bao gåm tæn thÊt ®èi víi lîi nhuËn lµ hËu qu¶ do viÖc thi hµnh nh÷ng chØ thÞ cña c¬ quan nhµ n­íc hay c¸n bé nhµ n­íc m©u thuÉn víi luËt ph¸p cã hiÖu lùc trªn l·nh thæ Nga còng nh­ do viÖc c¸c c¬ quan vµ c«ng chøc nµy kh«ng thi hµnh ®óng luËt ph¸p liªn quan ®Õn ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i Nga . Båi th­êng vµ båi hoµn c¸c tæn thÊt cho nhµ ®Çu t­ C¸c kho¶n båi th­êng tr¶ cho nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ph¶i t­¬ng øng víi chi phÝ ®Çu t­ thùc tÕ cña chñ ®Çu t­ mµ ®· bÞ quèc hay tr­ng thu tr­íc khi viÖc quèc h÷u ho¸ hay tr­ng thu ®­îc thùc hiÖn hay c«ng bè chÝnh thøc. C¸c kho¶n båi th­êng ph¶i ®­îc tr¶ kh«ng tr× ho·n v× bÊt cø lý do nµo b»ng ®ång tiÒn mµ chñ ®Çu t­ sö dông tõ ban ®Çu hay b»ng ®ång tiÒn kh¸c mµ nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi chÊp nhËn. Cho ®Õn khi thanh to¸n, l·i suÊt cña kho¶n chi phÝ båi th­êng sÏ ®­îc tÝnh thªm vµo kho¶n ph¶i båi th­êng theo tû lÖ l·i suÊt hiÖn hµnh ë Nga . B¶o l·nh cña nhµ n­íc trong tr­êng hîp ho¹t ®éng ®Çu t­ bÞ chÊm døt Trong tr­êng hîp ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi bÞ chÊm døt, nhµ ®Çu t­ cã quyÒn thu håi l¹i nh÷ng kho¶n tiÒn ®Çu t­ vµ lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng ®Çu t­ d­íi h×nh thøc tiÒn tÖ hoÆc hµng ho¸ quy ®æi theo gi¸ c¶ thÞ tr­êng t¹i thêi ®iÓm mµ ho¹t ®éng ®Çu t­ bÞ chÊm døt, c¸c kho¶n tiÒn vµ gi¸ trÞ c¸c lo¹i vËt t­ hµng ho¸ bÞ thiÖt h¹i mÊt m¸t do ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi ph¶i chÊm døt . KhuyÕn khÝch ®Çu t­ n­íc ngoµi C¸c biÖn ph¸p d­íi ®©y ®­îc ¸p dông ®èi víi c¸c chñ ®Çu t­ ®Ó khuyÕn khÝch ®Çu t­ n­íc ngoµi. a) MiÔn hoÆc gi¶m thuÕ ( khÊu trõ thuÕ suÊt ). b) C¸c biÖn ph¸p tµi chÝnh ( tÝn dông, cho vay l·i suÊt thÊp ). c) ChuyÓn ®æi c¸c kho¶n nî thµnh cæ phÇn trong c¸c c«ng ty. d) C¸c biÖn ph¸p phi tµi chÝnh kh¸c (hç trî x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, hîp ®ång kÝ kÕt víi c¸c chÝnh phñ trong ®ã nhµ ®Çu t­ ®­îc h­ëng nh÷ng kho¶n thuËn lîi ). QuyÒn cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vÒ miÔn thuÕ bæ sung vµ b¶o l·nh §èi víi c¸c dù ¸n ®Çu t­ n­íc ngoµi cã ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng vÒ kinh tÕ x· héi vµ thuéc diÖn mµ chñ ®Çu t­ ®­îc quyÒn ­u tiªn, lîi Ých ®Æc biÖt vµ b¶o ®¶m cña chÝnh phñ miÔn lµ nh÷ng dù ¸n nµy ®­îc chÝnh phñ phª duyÖt. Tr­íc khi phª duyÖt, chÝnh phñ sÏ thÈm ®Þnh b»ng c¸c thµnh lËp mét héi ®ång hîp t¸c chuyªn gia vµ c¸c c¬ quan ®Æc biÖt do chÝnh phñ bæ nhiÖm. B¶o l·nh cña nhµ n­íc ®èi víi c¸c dù ¸n ®Çu t­ ®Æc biÖt quan träng 1.Sù b¶o l·nh cña nhµ n­íc ®èi víi c¸c dù ¸n ®Çu t­ ®Æc biÖt quan träng lµ nh÷ng ®iÒu kho¶n bæ sung víi nh÷ng nghÜa vô viÕt trong hîp ®ång ®Çu t­ do c¬ quan ®­îc chÝnh phñ bæ nhiÖm giµnh cho viÖc thùc thi nh÷ng ®iÒu kiÖn mµ trong ®ã thu hót vèn ®Çu t­. Sù ®¶m b¶o cña nhµ n­íc ®èi víi c¸c dù ¸n ®Çu t­ ®Æc biÖt quan träng ph¶i ®­îc quèc héi nhµ n­íc Liªn bang Nga th«ng qua. 2. §Çu t­ ®Æc biÖt quan träng lµ tÊt c¶ c¸c tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u tµi s¶n còng nh­ c¸c b¶n quyÒn duy nhÊt do nhµ ®Çu t­ t¹o ra trong viÖc thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t­ ®Æc biÖt. 3. Hîp ®ång ®Çu t­ chÝnh lµ tháa thuËn ®· ®¹t ®­îc vµ viÕt b»ng v¨n b¶n gi÷a chñ ®Çu t­ vµ phÝa thuéc n­íc Liªn bang Nga trong hîp ®ång mµ quy ®Þnh quyÒn lîi, nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm ph¸t sinh. 4.Sù b¶o ®¶m cña nhµ n­íc Liªn bang Nga víi c¸c dù ¸n ®Çu t­ ®Æc biÖt quan träng cã thÓ bao gåm c¸c nghÜa vô ph¸p lý vµ kinh tÕ : a) NghÜa vô ph¸p lý : * §ãng gãp cho viÖc thùc hiÖn dù ¸n ®Çu t­ n­íc ngoµi trong khu«n khæ HiÕn ph¸p hiÖn hµnh * Kh«ng c¶n trë sù thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t­ ®Æc biÖt quan träng * Kh«ng c¶n trë c¸c nhµ ®Çu t­ trong viÖc sö dông tµi s¶n cña m×nh. * Th«ng b¸o cho c¸c nhµ ®Çu t­ kÞp thêi vÒ nh÷ng söa ®æi vµ bæ sung cña luËt ph¸p hiÖn hµnh mµ cã thÓ ¶nh h­ëng tíi c¸c ®iÒu kiÖn thùc hiÖn dù ¸n ®Çu t­ n­íc ngoµi. * Th«ng b¸o chñ ®Çu t­ viÖc kh«ng ¸p dông c¸c v¨n b¶n ph¸p lý hay nh÷ng hµnh ®éng ph¸p lý kh¸c mµ cã thÓ thay ®æi hay ph­¬ng h¹i tíi c¸c ®iÒu kiÖn cña hîp ®ång ®Çu t­ trong thêi gian hiÖu lùc. b) NghÜa vô kinh tÕ : Båi hoµn tÝn dông, thiÖt h¹i lµ hËu qu¶ tõ chÝnh phñ hay c¸c c«ng chøc do kh«ng thùc thi hoÆc thùc thi kh«ng ®óng c¸c nghÜa vô hîp ®ång. B¶o hiÓm rñi ro tµi s¶n Nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi víi sù suy xÐt cña m×nh cã thÓ mua b¶o hiÓm cho tµi s¶n cña m×nh trong tr­êng hîp bÊt kh¶ kh¸ng x¶y ra vµ ®­îc quyÒn quyÕt ®Þnh cã mua b¶o hiÓm cho c¸c kho¶n tiÒn kiÕm ®­îc hay kh«ng ngo¹i trõ tr­êng hîp mµ luËt ph¸p hiÖn hµnh cã quy ®Þnh b¾t buéc. ThuÕ Trõ viÖc b¶o ®¶m møc thuÕ æn ®Þnh, nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi sÏ kh«ng ®­îc h­ëng mét ­u ®·i vÒ thuÕ nµo kh¸c. C¸c dù ¸n ®­îc ­u tiªn cã thÓ ®­îc ­u ®·i mét sè quyÒn lîi vÒ thuÕ theo luËt thuÕ vµ luËt h¶i quan cña Liªn bang Nga. Quy ®Þnh vÒ viÖc chuyÓn lîi nhuËn cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vÒ n­íc Sau khi nép ®ñ c¸c kho¶n thuÕ, chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi cã quyÒn chuyÓn kh«ng giíi h¹n c¸c kho¶n tiÒn lîi nhuËn trong néi h¹t n­íc Nga còng nh­ chuyÓn ra n­íc ngoµi. Gi¶i quyÕt tranh chÊp Nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc ®¶m b¶o quyÒn lîi gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp x¶y ra trong ho¹t ®éng kinh doanh ®Çu t­ ë tßa ¸n t¹i Nga hay ë n­íc ngoµi. Ch­¬ng II: t×nh h×nh §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi t¹i Liªn Bang Nga trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y(1995-2002) I.TiÒm n¨ng ®Çu t­ t¹i Liªn bang Nga 1.TiÒm n¨ng kinh tÕ nãi chung Cuèi nh÷ng n¨m 80 Liªn X« l©m vµo t×nh tr¹ng tr× trÖ, khñng ho¶ng kinh tÕ x· héi ngµy cµng trÇm träng vµ s©u s¾c ®· dÉn ®Õn sù gi¶i thÓ Liªn bang X« ViÕt vµo th¸ng 12-1991. Céng hoµ Liªn bang Nga ®­îc t¸ch ra vµ kÕ tôc vÞ trÝ cña Liªn X« cò trong toµn bé kinh tÕ ®èi ngo¹i. Khi t¸ch ra thµnh mét quèc gia ®éc lËp, n­íc Nga chiÕm 76% l·nh thæ, 51% d©n sè, 70% ngo¹i th­¬ng vµ 60% c«ng nghiÖp cña Liªn X« cò. 1.1 VÞ trÝ ®Þa lý vµ mét sè nÐt tiªu biÓu vÒ ®Æc ®iÓm ®Þa h×nh Liªn bang Nga lµ quèc gia réng lín nhÊt trªn thÕ giíi, chiÕm mét phÇn t¸m diÖn tÝch bÒ mÆt tr¸i ®Êt (diÖn tÝch lµ 17.075.000km2, tr¶i dµi qua 11 mói giê ) tr¶i dµi tõ §«ng ¢u tíi tËn B¾c ¸.PhÝa b¾c gi¸p biÓn B¾c B¨ng D­¬ng, phÝa t©y gi¸p biÓn Ban TÝch, phÝa ®«ng lµ biÓn Th¸i B×nh D­¬ng cßn l·nh thæ miÒn nam gi¸p víi BiÓn §en. §Êt n­íc tr¶i réng suèt 4000 km tõ phÝa b¾c tíi phÝa nam vµ kÐo dµi 9000km tõ phÝa t©y sang phÝa ®«ng. Biªn giíi cña Nga dµi tæng céng 58.562km víi 14.253 km trªn ®Êt liÒn vµ 44.309 km gi¸p mÆt biÓn. PhÇn lín l·nh thæ n­íc Nga ®­îc bao phñ bëi nh÷ng c¸nh ®ång vµ th¶o nguyªn bao la. MiÒn ®«ng n­íc Nga lµ nh÷ng vïng b×nh nguyªn trï phó vµ th¬ méng. B×nh nguyªn trung Sªbiri dÉn tíi vïng ®ång trung Yakót, n»m gi÷a hai con s«ng Yªnisªi vµ Lªna. §Þa h×nh n­íc Nga næi bËt víi nhiÒu d·y nói lín. C¸c d·y nói hÇu nh­ tËp trung t¹i khu vùc phÝa ®«ng vµ mét sè n»m t¹i miÒn nam. D·y nói Ural t¹o thµnh mét chØ giíi tù nhiªn gi÷a vïng ®Êt thuéc Ch©u ¢u vµ vïng l·nh thæ thuéc Ch©u Á, d·y nói Artai n»m ë miÒn nam Sªbiri vµ mét d·y nói lín n÷a lµ Cams¸tca gåm mét sè nói löa ®ang ho¹t ®éng tr¶i däc theo bê biÓn Th¸i B×nh D­¬ng ®­îc biÕt ®Õn nh­ lµ khu vùc rÊt giµu cã vÒ tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ m«i tr­êng sinh th¸i. HÖ thèng s«ng ngßi trªn toµn l·nh thæ Nga gåm 120.000 con s«ng víi chiÒu dµi kh«ng d­íi 10 km víi nh÷ng con s«ng næi tiÕng nh­ ¤bi,Yªnisª vµ Lªna ch¶y ra vïng vÞnh Artic. S«ng Amua, Anady, Penzhina vµ mét sè con s«ng kh¸c ®æ biÓn Th¸i B×nh D­¬ng. Mét sè con s«ng cßn l¹i nh­ s«ng D«n, Kuban và Nªva ch¶y ra vïng biÓn §¹i T©y D­¬ng. Con s«ng lín vµ næi tiÕng nhÊt cña n­íc Nga, s«ng V«nga ch¶y th¼ng ra biÓn Caspia. HÖ thèng s«ng ngßi n­íc Nga cã tæng chiÒu dµi kho¶ng 3 triÖu km l­u chuyÓn mét k­îng n­íc kho¶ng 4000 km3 mét n¨m. Khoảng 2 triÖu hå n­íc mÆn vµ n­íc ngät n»m r¶i r¸c trªn l·nh thæ n­íc Nga.Nh÷ng biÓn hå lín nhÊt n­íc Nga vµ thÕ giíi lµ Caspia, Baikan, Landoga , Onega vµ Tamia. Hå Baikan, viªn ngäc bÝch khæng lå , tµi nguyªn v« gi¸ cña n­íc Nga , lµ hå n­íc ngät trong vµ tinh khiÕt nhÊt trªn thÕ giíi víi chiÒu s©u trung b×nh lµ 730 m vµ chç s©u tèi ®a lµ 1620 m. 1.2 Tµi nguyªn thiªn nhiªn cña n­íc Nga N­íc Nga cã tr÷ l­îng tµi nguyªn thiªn nhiªn víi tæng gi¸ trÞ ­íc tÝnh 30 ngµn tû USD. Nga s¶n xuÊt ra 17% l­îng dÇu th« trªn thÕ giíi , 25-30% khÝ ga tù nhiªn, 6% than bitum, 17% quÆng thÐp vµ 10-20 % c¸c lo¹i kho¸ng chÊt phi kim, kho¸ng chÊt quý hiÕm trªn tr¸i ®Êt. NhiÒu má dÇu vµ khÝ ®èt lín nhÊt ®­îc t×m thÊy ë §«ng vµ T©y Sibªri , Sakhalin. Nh÷ng má kim lo¹i tù nhiªn bao gåm vµng, b¹c, platinm , c«ban, antimon, kÏm vµ mét sè lo¹i kh¸c. Nh÷ng má kho¸ng chÊt tù nhiªn n»m ph©n bè t­¬ng ®èi ®Òu ë kh¾p l·nh thæ n­íc Nga. Má quÆng ®ång vµ niken ë vòng b¾c C¸pcad¬ , Uran, Sibªri vµ b¸n ®¶o Kola. Nga së h÷u mét tµi nguyªn rõng lín nhÊt thÕ giíi , rõng che phñ kho¶ng 40 % bÒ mÆt l·nh thæ víi tr÷ l­îng gç kho¶ng 79 tû m3. Vïng rõng lín nhÊt lµ rõng Taiga ë Sibªri, rõng ë ViÔn §«ng, vïng phÝa B¾c trªn ®Þa phËn thuéc Ch©u ¢u. C¸c lo¹i c©y tïng , b¸ch lµ loµi c©y chiÕm phæ biÕn trong c¸c khu rõng nµy, mét sè khu rõng c©y hçn hîp th­êng tËp trung ë miÒn Trung. PhÇn lín l·nh thæ n­íc Nga ®­îc ®Æt trong vµnh ®ai «n hßa . Nh÷ng hßn ®¶o ë B¾c B¨ng D­¬ng, gÇn nh­ ®­îc coi lµ mét bé phËn cña B¾c Cùc, n»m ë vïng vµnh ®ai B¾c Cùc vµ CËn B¾c Cùc nh­ng ®ång thêi mét khu vùc nhá däc bê BiÓn §en l¹i n»m trªn vµnh ®ai cËn nhiÖt ®íi. Nga ®­îc chia ra nhiÒu khu vùc theo khÝ hËu thiªn nhiªn nh­ vïng ®µi nguyªn, vïng rõng rËm, rõng xen kÏ th¶o nguyªn vµ vïng b¸n hoang m¹c, thªm vµo ®ã lµ vïng b¨ng hµ che phñ phÇn lín khu vùc Sibªri vµ ViÔn §«ng. KhÝ hËu Nga chñ yÕu mang tÝnh chÊt khÝ hËu lôc ®Þa víi nhiÖt ®é trung b×nh vµo th¸ng Giªng tõ 0 ®Õn 50C ë miÒn t©y thuéc ®Þa giíi Ch©u ¢u , vµ tõ -40 ®Õn -500 C ë vïng ®«ng Yakutia ( vïng thuéc Céng hßa Sikha). NhiÖt ®é trung b×nh trong th¸ng 7 tõ 10C ë vïng B¾c biÓn Sibªri tíi 24-250C t¹i vïng ®Êt thÊp h¬n ë Caspia. L­îng m­a trung b×nh h»ng n¨m ë Nga vµo kho¶ng 150-2000 mm. 2.Nh÷ng ®iÒu kiÖn vÒ chÝnh trÞ x· héi 2.1S¬ l­îc vÒ lÞch sö Liªn bang Nga N­íc Nga lµ mét trong nh÷ng quèc gia trªn thÕ giíi cã mét lÞch sö ph¸t triÓn l©u ®êi nhÊt. Vµo kho¶ng thÕ kØ thø 9, quèc gia ®Çu tiªn cña Nga lµ Kievan Rus ®­îc thµnh lËp bëi nh÷ng ng­êi Slavonic, ®Õn n¨m 988, quèc gia non trÎ nµy ®· ®­îc du nhËp Thiªn Chóa gi¸o. GÇn 250 n¨m sau, cho ®Õn thÕ kØ 13, n­íc Nga chÞu sù ®« hé cña ng­êi Tacta, vµo n¨m 1380, ng­êi Nga giµnh l¹i ®Êt ®ai vÒ tay m×nh. Trong vßng tõ thÕ kØ 14 ®Õn thÕ kØ 16 v­¬ng triÒu ë Matxc¬va h×nh thµnh bao quanh m×nh nh÷ng n­íc n»m trong vïng §«ng b¾c vµ T©y b¾c n­íc Nga hiÖn nay, xÐt d­íi gãc ®é lÞch sö, ®©y chÝnh lµ thµnh phÇn cèt lâi chÝnh cña n­íc Nga réng lín vÜ ®¹i vÒ sau. Vµo thÕ kØ thø 17, Nga ®¸nh th¾ng cuéc x©m l­îc cña liªn qu©n Ba Lan, Thôy §iÓn vµ Lithuanian. Gi÷a thÕ kØ 17, Ukraina ®· gia nhËp n­íc Nga ®Ó t¹o thµnh mét quèc gia réng lín sau khi tho¸t khái ¸ch ®« hé cña Ba Lan. Thêi hoµng kim cña n­íc Nga trong lÞch sö g¾n liÒn víi triÒu ®¹i cña vua Pie §¹i ®Õ tõ cuèi thÕ kØ 17 ®Õn gi÷a thÕ kØ 18. N­íc Nga ®· giµnh nh÷ng th¾ng lîi quan träng trong cuéc chiÕn tranh miÒn B¾c tõ n¨m 1700 ®Õn 1721 , ®em l¹i sù më mang ®Êt ®ai khiÕn cho n­íc Nga cã thÓ tiÕp cËn trùc tiÕp víi biÓn BantÝch, Nga trë nªn mét quèc gia hïng m¹nh trªn thÕ giíi, bê câi liªn tôc ®­îc më mang. Bªn c¹nh ®ã, Pie §¹i ®Õ ®· cã nh÷ng chÝnh s¸ch më cöa tíi c¸c n­íc ph­¬ng T©y, ph¸t triÓn mèi quan hÖ ngo¹i giao, liªn kÕt chÆt chÏ Nga víi c¸c n­íc kh¸c, ®Æc biÖt lµ T©y ¢u. Nh÷ng chÝnh s¸ch më mang vµ ph¸t triÓn l·nh thæ ë phÝa B¾c, däc theo s«ng V«nga, suèt däc d·y Uran, vïng Sibªri tíi bê biÓn Th¸i B×nh D­¬ng cïng viÖc tù nguyÖn gia nhËp cña nhiÒu n­íc nhá ®· gióp Nga trë thµnh mét ®Õ quèc hïng m¹nh. Vµo n¨m 1812, trong cuéc chiÕn tranh vÖ quèc vÜ ®¹i, nh©n d©n Nga ®· ®Ëp tan ®¹o qu©n x©m l­îc Ph¸p hïng m¹nh khÐt tiÕng cña Napoleon- viªn t­íng ch­a hÒ nÕm mïi thÊt b¹i. Tõ cuèi thÕ kØ 19 ®Õn ®Çu thÕ kØ 20, chñ nghÜa t­ b¶n ë n­íc Nga ®· xuÊt hiÖn cïng víi sù thèng trÞ cña v­¬ng triÒu ®øng ®Çu lµ Nga hoµng, n­íc Nga ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn s©u s¾c , sù bÊt c«ng x· héi gia t¨ng, ®Õ quèc Nga ®· trë nªn suy yÕu râ rÖt. Cuéc chiÕn tranh ThÕ giíi lÇn I ®· v¾t kiÖt c¸c nguån tµi chÝnh vµ vËt chÊt cña n­íc Nga, ®Êt n­íc bÞ lao vµo mét cuéc khñng ho¶ng trÇm träng. Ngµy 7 th¸ng 11 n¨m 1917, nh÷ng chiÕn sÜ céng s¶n B«nsªvÝch d­íi sù l·nh ®¹o cña Vla®imia Ilich Lªnin ®· lµm cuéc C¸ch M¹ng Th¸ng M­êi lÞch sö, xo¸ sæ chñ nghÜa phong kiÕn t­ b¶n, lËp nªn mét nhµ n­íc v× sù c«ng b»ng x· héi cho mäi ng­êi, ®Êt n­íc ®­îc l·nh ®¹o bëi nh÷ng ng­êi céng s¶n Nga. Vµo th¸ng 10 n¨m 1922, c¸c n­íc céng hoµ ®éc lËp cïng Nga gia nhËp mét liªn bang thèng nhÊt : nhµ n­íc Liªn X«. Sù ra ®êi cña nhµ n­íc Liªn X« víi thêi k× c¶i c¸ch cña Xtalin ®· biÕn Liªn X« thµnh mét quèc gia ®­îc c«ng nghiÖp ho¸ nhanh chãng vµ cã tiÒm n¨ng qu©n sù cña 1 siªu c­êng. Ngµy 22 th¸ng 6 n¨m 1941, ph¸t xÝt §øc tÊn c«ng Liªn X« mµ kh«ng biÕt r»ng chóng ®· b­íc vµo cöa tö. Nh©n d©n Nga mét lÇn n÷a ph¸t ®éng mét cuéc chiÕn tranh yªu n­íc vÜ ®¹i. Ngµy 9 th¸ng 5 n¨m 1945, sau khi quÐt s¹ch lò ph¸t xÝt ra khái bê câi, Hång qu©n Liªn X« ®· tiÕn b­íc vµo Beclin, c¾m l¸ cê chiÕn th¾ng trªn nãc nhµ Quèc héi §øc. Sau chiÕn tranh víi thiÖt h¹i nÆng nÒ nhÊt trong c¸c quèc gia( 20 triÖu ng­êi chÕt, h¬n 10000 thµnh phè bÞ ph¸ huû…) Liªn X« ®· x©y dùng l¹i ®Êt n­íc vµ tiÕn lªn chñ nghÜa chñ nghÜa x· héi , trë thµnh mét trong hai c­êng quèc m¹nh nhÊt trªn thÕ giíi cïng víi Hoa K×. Trong nh÷ng n¨m thËp kØ 80, Liªn X« ®· cã nh÷ng dÊu hiÖu khñng ho¶ng kinh tÕ vµ ngµy cµng trÇm träng do thÊt b¹i cña c«ng cuéc c¶i tæ do “kÎ ph¸ ho¹i” Goãcbachèp-Tæng bÝ th­ §¶ng céng s¶n Liªn X«, Tæng thèng ®Çu tiªn vµ tÊt nhiªn còng lµ Tæng thèng cuèi cïng cña Liªn X«, ph¸t ®éng. Con tÇu Liªn X« ®· lao xuèng vùc vµ kh«ng thÓ ng¨n l¹i. Gi÷a n¨m 1991 , Tæng thèng Nga Boris Yeltsin ®· ký víi Ukraina vµ Belarus mét hiÖp ­íc thµnh lËp Céng ®ång c¸c quèc gia ®éc lËp ( SNG) , sù kiÖn nµy chÊm døt 70 n¨m tån t¹i cña Liªn X« trong sù tiÕc nuèi, mét quèc gia mµ biÕt bao thÕ hÖ ®· ®æ m¸u cho sù toµn vÑn l·nh thæ. Tõ sau khi Liªn X« tan r· ®Õn cuèi thÕ kØ 20, Boris Yeltsin l·nh ®¹o n­íc Nga víi t­ c¸ch Tæng thèng h­íng ®Êt n­íc ph¸t triÓn theo nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng , sù suy tho¸i kinh tÕ, phong trµo ly khai, sù ®èi ®Çu chÝnh trÞ trong n­íc, t×nh h×nh téi ph¹m v­ît ngoµi tÇm kiÓm so¸t ®· khiÕn cho n­íc Nga khñng ho¶ng trÇm träng, cho ®Õn ®Çu n¨m 2000, t×nh h×nh chÝnh trÞ, kinh tÕ- x· héi ®· cã dÊu hiÖu kh¶ quan víi viÖc chÝnh trÞ æn ®Þnh dÇn, kinh tÕ ®· qua thêi khñng ho¶ng trÇm träng nhÊt vµ cã chót hy väng t¨ng tr­ëng. 2.2 ChÕ ®é chÝnh trÞ, c¬ cÊu hµnh chÝnh cña Liªn bang Nga ChÕ ®é chÝnh trÞ n­íc Nga ®­îc thiÕt lËp theo m« h×nh cña c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn, ®ã lµ chÕ ®é ®a ®¶ng, tuy vËy do yÕu tè lÞch sö, §¶ng Céng s¶n vÉn lµ phong trµo chÝnh trÞ m¹nh nhÊt ë Nga. §øng ®Çu chÝnh phñ, c¬ quan hµnh ph¸p cña Liªn bang Nga lµ Tæng thèng ®­îc bÇu cho mçi nhiÖm k× lµ 5 n¨m vµ gi÷ chøc kh«ng qu¸ 2 nhiÖm k×, sau khi Liªn X« tan r·, Boris Yeltsin trë thµnh Tæng thèng cña n­íc Nga tõ n¨m 1991 ®Õn cuèi n¨m 1999. C¬ quan lËp ph¸p cao nhÊt cña Liªn bang Nga lµ quèc héi bao gåm hai viÖn lµ Héi ®ång Liªn Bang gåm 89 ®¹i biÓu ®¹i diÖn cho 89 thùc thÓ cña liªn bang vµ Duma Quèc Gia.Duma quèc gia gåm 450 ®¹i biÓu d­îc bÇu tõ c¸c d¶ng ph¸i chÝnh trÞ, phong trµo vµ nh÷ng øng cö viªn tù do. Tæng thèng lµ ng­êi lËp ra néi c¸c gåm c¸c bé tr­ëng ®øng ®Çu lµ thñ t­ãng , néi c¸c nµy ph¶i ®­îc Duma quèc gia chÊp nhËn. VÒ mÆt hµnh chÝnh, Liªn bang Nga bao gåm 21 n­íc céng hoµ, 11 khu tù trÞ, 55 vïng l·nh thæ vµ 2 thµnh phè trung ­¬ng liªn bang lµ M¸tc¬va vµ SanhpªtÐcbua. §©y lµ mét hÖ thèng hµnh chÝnh phøc t¹p mµ theo chiÒu däc cã ®Õn 89 vÞ trÝ Thèng ®èc, mét sè khu vùc ®­îcduy tr× theo hiÕn ph¸p Liªn Bang cßn mét sè n¬i kh¸c l¹i cã quy ®Þnh tù trÞ. 2.3 §iÒu kiÖn x· héi D©n sè toµn liªn bang lµ 148 triÖu ng­êi gåm kho¶ng 130 triÖu ng­êi Nga, h¬n 5 triÖu ng­êi T¸cta, gÇn 4 triÖu ng­êi Ucraina, kho¶ng 1,7 triÖu ng­êi Do Th¸i, gÇn 1triÖu ng­êi Belarusia vµ h¬n 1 triÖu ng­êi M«n®«va. D©n sè Nga chñ yÕu sèng ë thµnh thÞ (kho¶ng 111 triÖu ng­êi, chiÕm 77% d©n sè) vµ 39 triÖu d©n sèng ë n«ng th«n. Tuæi thä trung b×nh lµ 65,9 tuæi. Toµn Liªn bang cã kho¶ng 1067 thµnh phè víi 13 thµnh phè cã sè d©n trªn 1 triÖu ng­êi . C¸c thµnh phè lín nh­ M¸tc¬va , Sanh PªtÐcbua, Novgorod, Nizny… +Tæng diÖn tÝch : 17.075.000km2, tr¶i dµi qua 11 mói giê +Thñ ®«: M¸tc¬va víi d©n sè lµ 9 triÖu d©n +Ng«n ng÷ chÝnh: TiÕng Nga +D©n sè: 148 triÖu ng­êi ( sè liÖu th¸ng 1-2002) Trong ®ã 72,9% d©n sè lµ ng­êi thµnh thÞ 82% d©n sè lµ ng­êi Nga +T«n gi¸o chñ yÕu: Thiªn chóa gi¸o, Do th¸i gi¸o, Håi gi¸o… +§¬n vÞ tiÒn tÖ: §ång Róp +Lùc l­îng lao ®éng :Lùc l­îng tham gia lao ®éng lµ kho¶ng 66 triÖu ng­êi, chiÕm kho¶ng 90% lùc l­îng ®Õn tuæi lao ®éng. ( Nguån : BISNIS RUSSIA FACT SHEET- september 2002) 3. HÖ thèng chÝnh s¸ch- ph¸p luËn liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ ch­¬ng tr×nh thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi cña Liªn bang Nga 3.1ChÝnh s¸ch Ngo¹i th­¬ng cña Liªn bang Nga ChÝnh s¸ch ngo¹i th­ong cña mét quèc gia lµ mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch quan träng nhÊt cña kinh tÕ ®èi ngo¹i vµ lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh sù hÊp dÉn cña m«i tr­êng ®Çu t­ n­íc ®ã. Cïng víi c¶i ._.p vi sinh ®¹t sù t¨ng tr­ëng cao nhÊt 29,2%, c¸c ngµnh c«ng nghiÖp ho¸ vµ ho¸ dÇu ®øng hµng thø hai, tiÕp theo lµ c¸c ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ, c¸c tæ hîp l©m nghiÖp, chÕ t¹o « t«, luyÖn thÐp vµ kim ko¹i mµu. S¶n l­îng l­¬ng thùc thùc phÈm quÇn ¸o còng ®¹t ®­îc møc t¨ng tr­ëng ®¸ng kÓ trong n¨m qua. S¶n l­îng b«ng sîi t¨ng 13,1%, giÇy dÐp t¨ng 21,8% vµ hµng dÖt kim t¨ng 79,2%. N¨m2001, s¶n l­îng l­¬ng thùc cña Nga t¨ng gÇn 10% so víi n¨m 2000 vµ s¶n l­îng n«ng phÈm b»ng møc n¨m 1998. VÒ x©y dùng thùc hiÖn 33,4 triÖu m2 nhµ ë, t¨ng 8,5% so víi n¨m 1998. Trong c¸c ngµy 7 - 14/1/2000, dù tr÷ vµng vµ ngo¹i tÖ cña Nga t¨ng 2,4%, ®¹t 12,6 tû USD, trong ®ã dù tr÷ ngo¹i tÖ t¨ng 8,4%, tõ 7 tû 801 triÖu USD lªn 8 tû 457 triÖu USD. Dù tr÷ vµng gi¶m 9,6% tõ 4 tû 422 triÖu USD xuèng cßn 3 tû 998 triÖu USD. Trong khi ®ã trong c¶ n¨m 1999, dù tr÷ vµng ngo¹i tÖ cña Nga chØ t¨ng 1,9% vµ ®¹t 12 tû 156 triÖu USD. MÆc dï chi phÝ cho quèc phßng vµ æn ®Þnh x· héi cao h¬n so víi møc dù tÝnh ban ®Çu 1 tû USD, nh­ng trong 9 th¸ng ®Çu n¨m 1999, ng©n s¸ch cña Nga vÉn ®¹t møc thÆng d­ 24,6 tû róp (895 triÖu euro, 940 triÖu USD). S¶n xuÊt c«ng nghiÖp t¨ng 7% so víi cïng kú n¨m ngo¸i, trong khi nhu cÇu vÒ ®iÖn t¨ng 2,7%. Tû lÖ l¹m ph¸t 10 th¸ng ®Çu n¨m gi¶m xuèng cßn 33,2 %. Riªng trong th¸ng 10 tû lÖ l¹m ph¸t lµ 1,4%, gi¶m m¹nh so víi 8% cña th¸ng 1/1999. Theo "Dù b¸o ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña Nga n¨m 2003" do Bé ph¸t triÓn kinh tÕ Nga lËp, tõ th¸ng 1 ®Õn th¸ng 7 /2002 Nga ®· kh¾c phôc ®­îc nh÷ng xu h­íng tiªu cùc ph¸t sinh tõ n¨m 2001. C¸c chØ tiªu kinh tÕ vÜ m« ®­îc thùc hiÖn tèt h¬n nhê sù thay ®æi cña mét sè yÕu tè t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Tõ th¸ng 1 ®Õn th¸ng 7/2002, tèc ®é t¨ng tr­ëng GDP b»ng 104% so víi cïng kú n¨m ngo¸i. Tæng s¶n l­îng s¶n xuÊt c«ng nghiÖp t¨ng 3,9%. C¸c ngµnh cã tèc ®é t¨ng tr­ëng lín lµ luyÖn kim mµu, thùc phÈm, nhiªn liÖu vµ c¶ ngµnh c«ng nghiÖp s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng. Nöa ®Çu n¨m 2002 kim ng¹ch xuÊt khÈu t¨ng h¬n 10% so víi cïng kú n¨m 2001, l¹m ph¸t lµ 9,8% (so víi cïng kú n¨m 2001 lµ 13,2%). D­íi ®©y lµ mét sè chØ tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi chÝnh cña Nga trong giai ®o¹n sau cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ 1998 (1999-2002) TriÓn väng 1999 2000 2001 2002 (Th¸ng 1 ®Õn 7) 2002 (*) GDP 105,4 109,0 105,0 104,0 103,9 L¹m ph¸t 136,5 120,2 118,6 109,8 114,0 S¶n phÈm c«ng nghiÖp 111,0 111,9 104,9 103,9 104,4 S¶n phÈm n«ng nghiÖp 104,1 107,7 106,8 103,9 103,0 §Çu t­ vµo tµi s¶n cè ®Þnh 105,3 117,4 108,7 102,6 104,5 Thu nhËp thùc tÕ trung b×nh cña ng­êi d©n 86,4 109,5 105,8 107,8 106,8 Kim ng¹ch b¸n lÎ 93,9 108,8 110,7 108,7 108,5 DÞch vô 106,6 105,0 102,8 100,9 102,0 XuÊt khÈu hµng ho¸ 101,0 139,5 96,2 93,2 102,3 NhËp khÈu hµng ho¸ 68,1 113,5 119,8 107,3 107,8 (Nguån: Dù b¸o ph¸t triÓn kinh tÕ cña Nga 2003-2005 T¹p chÝ BIKI No 113, 114, 115/2002) (*): Dù ®o¸n cña c¸c chuyªn gia NÒn kinh tÕ ®ang cã nh÷ng chuyÓn biÕn tiÕn bé râ rÖt th«ng qua nh÷ng d·y sè vÒ tû lÖ l¹m ph¸t gi¶m, møc chªnh lÖch lín vÒ tû gi¸ quy ®æi cña ®ång róp víi c¸c ®ång ngo¹i tÖ m¹nh ®· dÇn ®­îc thu hÑp l¹i. * Dù b¸o nÒn kinh tÕ Nga trong nh÷ng n¨m tíi Trong b¶n b¸o c¸o cña c«ng ty t­ vÊn quèc tÕ "A.T.Keerny" víi tùa ®Ò "ChØ sè lßng tin vµo ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi " cã nhÊn m¹nh r»ng c¸c nhµ ®Çu t­ quèc tÕ ®ang ngµy cµng tin t­ëng h¬n vµo m«i tr­êng ®Çu t­ t¹i Nga. D.White - nhµ ph©n tÝch cña c«ng ty - cho r»ng møc ®é tin cËy cña c¸c nhµ ®Çu t­ vµo nÒn kinh tÕ Nga n¨m 2002 ®· t¨ng lªn 19%, vµ Nga ®· v­¬n lªn xÕp ë vÞ trÝ thø 17 trong sè nh÷ng n­íc cã m«i tr­êng ®Çu t­ hÊp dÉn. C¸c nhµ ®Çu t­ Ch©u ¢u xÕp Nga ë vÞ trÝ thø 10, cßn Mü -vÞ trÝ thø 19. Cø 10 nhµ ®Çu t­ lín trªn thÕ giíi th× cã 1 ng­êi cho r»ng ch¾c ch¾n hä sÏ vµo thÞ tr­êng Nga trong kho¶ng 2003-2005, ®iÒu nµy cã ®­îc lµ nhê vµo sù tiÕn bé cña c¸c chØ tiªu kinh tÕ c¬ b¶n vµ c¶ viÖc Mü míi c«ng nhËn c¬ chÕ thÞ tr­êng cña nÒn kinh tÕ Nga. §ång thêi D.White còng nhÊn m¹nh r»ng Nga sÏ tôt hËu so víi c¸c n­íc cã nÒn kinh tÕ ®ang chuyÓn ®æi ë §«ng ¢u vÒ tèc ®é hÊp dÉn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi do uy tÝn cßn t­¬ng ®èi thÊp cña c¸c c«ng ty Nga vµ do LuËt th­¬ng m¹i cßn ch­a hoµn thiÖn, tÖ tham nhòng vµ c¶ rµo c¶n thuÕ quan cßn rÊt lín ë Nga. ¤ng ta còng nªu lªn nh÷ng dÞch chuyÓn tÝch cùc gåm nh÷ng kÕ ho¹ch ®Çu t­ cña c«ng ty "Ford Motor" vµ "Royal Dutch-Shell", sù trë l¹i cña c«ng ty "BP" (nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi lín nhÊt ë Nga tr­íc n¨m 1998). Th¸ng 7/2002 "Standard and Poor's" ®· n©ng vÞ trÝ xÕp h¹ng vÒ kh¶ n¨ng tù cÊp tÝn dông dµi h¹n cña Nga tõ B+ lªn BB-. §iÒu nµy cho thÊy c¬ chÕ tr¶ nî vµ qu¶n lý ng©n s¸ch cña Nga ®· ®­îc c¶i thiÖn. TriÓn väng ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµo Liªn bang Nga trong nh÷ng n¨m tíi (tû USD) T×nh huèng 1: N¨m 2002 2003 2004 2005 Vèn FDI 5,0 6,0 7,1 7,8 T×nh huèng 2: N¨m 2002 2003 2004 2005 Vèn FDI 5,0 6,5 7,8 8,5 Nguån: B¸o Biki(TiÕng Nga) c¸c sè 113,114,115 n¨m 2002 NÒn t¶ng cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ sÏ dùa trªn sù ph¸t triÓn cña nhu cÇu néi ®Þa. SÏ thay thÕ xuÊt khÈu vµ sù t¨ng tr­ëng s¶n phÈm s¶n xuÊt tõ nh÷ng ngµnh kh«ng ph¶i ®Çu t­ thªm do tËn dông nh÷ng ph­¬ng tiÖn s¶n xuÊt nhµn rçi. Mét khi n¨ng lùc s¶n xuÊt ®­îc h×nh thµnh, nhu cÇu gia t¨ng, tû lÖ t¨ng tr­ëng cña kinh tÕ Nga dùa vµo tiÒm lùc cña chÝnh b¶n th©n m×nh sÏ t¨ng sau n¨m 2002. 1.3 Nh÷ng biÖn ph¸p cña chÝnh phñ Nga trong thêi gian tíi nh»m thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi * Hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt vµ c¸c chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t­ Mét trong nh÷ng thay ®æi vÒ mÆt ph¸p lý quan träng nhÊt cña Nga ®Ó thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi trong nh÷ng n¨m tíi lµ viÖc chÝnh phñ ban hµnh luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi víi mét sè söa ®æi vµo th¸ng 7 n¨m 1999 trong ®ã t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi h¬n cho c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. LuËt ®Çu t­ söa ®æi kh«ng chØ duy tr× nh÷ng sù b¶o ®¶m cho c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi nh­ luËt ®Çu t­ cò cã hiÖu lùc tõ n¨m 1991 mµ cßn b¶o vÖ tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh ®Çu t­ n­íc ngoµi ®Æc biÖt lµ khuyÕn khÝch ®Çu t­ trùc tiÕp. LuËt ®Çu t­ n­íc ngoµi míi ban hµnh kh¼ng ®Þnh chÝnh s¸ch ­u ®·i vÒ thuÕ kh«ng chØ trong lÜnh vùc ®Çu t­ mµ cßn cho c¸c dù ¸n tõ 140 triÖu USD trë lªn; chÝnh s¸ch dµnh cho nh÷ng nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi sù b×nh ®¼ng trong viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp víi c¸c bªn cã quèc tÞch Nga; c¶i c¸ch thñ tôc ®¨ng ký thµnh lËp c«ng ty cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi. * C¶i thiÖn m«i tr­êng kinh tÕ Trong nh÷ng n¨m tíi, vÊn ®Ò quan träng ®èi víi Nga kh«ng chØ lµ sù håi sinh cña nÒn kinh tÕ mµ cÇn ph¶i ®¹t sù t¨ng tr­ëng víi tû lÖ t¨ng tr­ëng hµng n¨m kh«ng d­íi 5% vµ duy tr× trong mét thêi gian dµi. ChØ trong ®iÒu kiÖn nh­ vËy Nga míi cã thÓ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò nh­ phóc lîi x· héi, ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, dÇn dÇn thanh to¸n c¸c kho¶n nî vµ ®Çu t­ cho c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ kh¸c. §Þnh h­íng ph¸t triÓn trong nh÷ng n¨m tíi cña chÝnh phñ Nga kh¼ng ®Þnh ®Þnh h­íng cèt lâi lµ ph¶i ph¸t huy kh¶ n¨ng néi t¹i, x¸c ®Þnh n¨m 2000 ph¶i gi÷ v÷ng mét trong nh÷ng nguyªn t¾c chñ ®¹o vµ cã tÝnh chÊt nÒn t¶ng lµ ®¶m b¶o an ninh kinh tÕ quèc gia. Trong t­¬ng lai n­íc Nga kh«ng thÓ chØ tr«ng chê vµo nguån tÝn dông bªn ngoµi bëi vËy ®Êt n­íc chØ cã thÓ trang tr¶i c¸c nhu cÇu vµo nguån tµi chÝnh cña m×nh. Trong th¸ng 1 n¨m 2000 Nga ®· c©n ®èi c¸c kho¶n chi tiªu tõ ng©n s¸ch liªn bang. HiÖn nay, chÝnh phñ ®ang tËp trung so¹n th¶o "Nh÷ng ch­¬ng tr×nh kinh tÕ " cña quý 1 n¨m 2000 trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã tµi trî tõ bªn ngoµi. §ã lµ mét ®­êng lèi mµ chÝnh phñ chñ tr­¬ng c¶i thiÖn m«i tr­êng kinh tÕ còng nh­ m«i tr­êng ®Çu t­ trªn c¬ së ph¸t huy néi lùc. Néi dung chñ yÕu trong chiÕn l­îc kinh tÕ lµ n©ng cao møc thu nhËp cña ng©n s¸ch, ®Èy m¹nh ho¹t ®éng ®Çu t­, hç trî ph¸t triÓn khu vùc s¶n xuÊt. KÕ ho¹ch cña chÝnh phñ vµ ng©n hµng trung ­¬ng c«ng bè gi¶m thuÕ suÊt trong viÖc t¸i cÊp kinh phÝ gãp phÇn ®Èy m¹nh ho¹t ®éng tÝn dông cña ngµnh ng©n hµng, t¨ng møc ®Çu t­ vµo nÒn kinh tÕ. Ng©n hµng trung ­¬ng còng ®ang so¹n th¶o c¸c biÖn ph¸p ph¸t triÓn tÝn dông trong tiªu dïng, n©ng cao søc mua cña nh©n d©n. Bªn c¹nh nh÷ng thay ®æi luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi, c¸c chÝnh s¸ch bæ sung luËt cña Nga còng lu«n cã xu h­íng ph¸t triÓn theo h­íng tÝch cùc ®Ó hÊp dÉn m«i tr­êng kinh tÕ, tµi chÝnh ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. §iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn ë sù t¨ng tr­ëng trong c«ng nghiÖp do chÝnh phñ ®· cã nh÷ng ®iÒu chØnh hoµn thiÖn chÝnh s¸ch thóc ®Èy h¬n n÷a c¸c ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu vµ nh÷ng biÖn ph¸p tµi chÝnh khÈn cÊp ®Õ t¹m thêi lµm dÞu ®i cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÓn tÖ. ChÝnh phñ yªu cÇu kiÓm so¸t chÆt chÏ c«ng t¸c xuÊt nhËp khÈu vµ thu thuÕ, ng¨n chÆn n¹n rß rØ tiÒn ra n­íc ngoµi, tiÕn hµnh cuéc ®Êu tanh chèng ho¹t ®éng "kinh tÕ ngÇm" vµ tham nhòng. TÊt c¶ nh÷ng biÖn ph¸p ®ã sÏ gãp phÇn æn ®Þnh kinh tÕ vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt n©ng cao tÝnh hiÖu qu¶ cña m«i tr­êng kinh tÕ mµ tõ ®ã lµm m«i tr­êng ®Çu t­ trë nªn hÊp dÉn h¬n. Tr­íc m¾t, chÝnh phñ còng ®­a ra nh÷ng biÖn ph¸p kiÓm so¸t míi vÒ ng©n hµng cÇn thiÕt ®Ó hç trî ®ång róp m¹nh lªn vµ ng¨n chÆn t×nh tr¹ng l¹m ph¸t trong n¨m 2000. * Ng¨n chÆn téi ph¹m NhËn thøc vÒ nguy c¬ téi ph¹m Nga ®ang c¶n trë nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi chÝnh phñ Nga kh¼ng ®Þnh nÕu t×nh tr¹ng an ninh kinh tÕ x· héi kh«ng ®­îc c¶i thiÖn trong nh÷ng n¨m tíi th× viÖc thu hót thªm ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo Nga sÏ kh«ng thùc hiÖn ®­îc. Cuèi n¨m 1999, ChÝnh phñ Nga ®· th«ng qua mét lo¹t biÖn ph¸p nh»m t¨ng c­êng ®Êu tranh chèng téi ph¹m vµ thùc hiÖn c¸c tho¶ thuËn, c¸c nghÜa vô quèc tÕ cña Nga vÒ mÆt nµy. Tæng thèng Nga Putin ®· ký nghÞ ®Þnh giao cho c¸c c¬ quan chuyªn tr¸ch nh­ Bé Néi vô Nga, c¬ quan an ninh liªn bang, viÖn KiÓm s¸t tèi cao... phèi hîp víi Bé ngo¹i giao, Bé Khoa häc, Bé tµi chÝnh...so¹n th¶o c¸c dù th¶o hiÖp ­íc quèc tÕ vÒ hîp t¸c chèng téi ph¹m trong khu«n khæ LHQ, héi ®ång Ch©u ©u vµ c¸c tæ chøc quèc tÕ kh¸c, trao ®æi kinh nghiÖm, ®µo t¹o vµ n©ng cao tr×nh ®é cña lùc l­îng chèng téi ph¹m. ViÖc lµm ®Çu tiªn lµ chÝnh phñ Nga ®· ph©n bæ l¹i kinh phÝ cho ch­¬ng tr×nh liªn bang vÒ t¨ng c­êng ®Êu tranh chèng téi ph¹m vµ tham nhòng trong giai ®o¹n 1999 - 2000, söa ®æi vµ bæ xung ®iÒu kiÖn cÊp giÊy phÐp ho¹t ®éng th«ng tin liªn l¹c. * æn ®Þnh chÝnh trÞ ViÖc æn ®Þnh chÝnh trÞ sÏ cã ý nghÜa v« cïng quan träng trong viÖc thu hót vèn ®Çu t­ trong nh÷ng n¨m tíi . Vµo ®Çu n¨m 2000 n­íc Nga ®· gÊp rót tæ chøc cuéc bÇu cö tæng th«ng míi vµ kÕt qu¶ kh«ng ngoµi dù ®o¸n lµ tæng thèng Putin ®¾c cö víi sè phiÕu ñng hé cao. Ngoµi ra gi÷a §¶ng Céng s¶n Nga ®ang chiÕm ®a sè trong Duma (quèc héi) vµ tæng thèng Putin lu«n cã sù dung hoµ ngay tõ khi «ng Putin míi ®­îc bÇu lµm thñ t­íng. §iÒu nµy lµm cho trong chÝnh s¸ch cña chÝnh phñ lu«n cã sù ñng hé cña Duma vµ thÓ hiÖn sù t«n träng lÉn nhau gi÷a Duma vµ tæng thèng. Còng vÒ viÖc æn ®Þnh quan hÖ gi÷a c¬ quan hµnh ph¸p vµ lËp ph¸p, «ng Putin ®· gi¶i quyÕt triÖt ®Ó vµ thµnh c«ng cuéc xung ®ét ë Chesnya vµ ®Èy lui nh÷ng phÇn tö khñng bè ra khái n­íc Nga, t¹o uy tÝn cho n­íc Nga trªn tr­êng quèc tÕ. Song song víi viÖc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ë Chesnya viÖc Nga thµnh lËp liªn minh víi Bªlarut ®· t¹o ra mét thÞ tr­êng réng lín vµ æn ®Þnh, ®ång ®Òu vÒ mäi mÆt, gãp phÇn thóc ®Èy quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i ®a ph­¬ng cña liªn minh trong ®ã cã ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi. II. Bµi häc kinh nghiÖm ®èi víi ViÖt nam 1. Bµi häc kinh nghiÖm 1.1. Ph¶i nhËn thøc râ vai trß quan träng cña ®Çu t­ n­íc ngoµi §Ó thùc hiÖn thµnh c«ng c¸c môc tiªu mµ §¶ng vµ Quèc héi n­íc ta ®· ®Æt ra nh»m biÕn n­íc ta thµnh mét n­íc c«ng nghiÖp vµo n¨m 2020, Viªt nam cÇn ph¶i ®Èy m¹nh thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi. §Ó ph¸t huy mäi nguån lùc kh«ng thÓ kh«ng thÓ kh«ng nh¾c ®Õn nguån lùc bªn ngoµi mµ quan träng nhÊt lµ vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi . Më réng quan hÖ ®èi ngo¹i trong ®ã cã mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng lµ thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi . 1.2 X©y dùng vµ hoµn thiÖn luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi . Dùa vµo nh÷ng thµnh tùu vµ h¹n chÕ cña Nga trong viÖc thu hót vèn ®Çu t­ trong nh÷ng n¨m c¶i c¸ch cã thÓ rót ra mét sè kinh nghiÖm chÝnh mµ tr­íc hÕt, muèn thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi thµnh c«ng, yÕu tè quan träng hµng ®Çu lµ m«i tr­êng ®Çu t­ ph¶i hÊp dÉn, ®Æc biÖt lµ hÖ thèng ph¸p luËt. ViÖc hoµn chØnh h¬n n÷a luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng nh©n tè quyÕt ®Þnh tíi viÖc thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi mµ ®Æc biÖt lµ vèn FDI . CÇn ph¶i ph¸t huy c¸c yÕu tè chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çu t­ n­íc ngoµi nh­ ®·i ngé nhµ ®Çu t­ b×nh ®¼ng nh­ c¸c doanh nghiÖp trong n­íc, chÝnh s¸ch ­u ®·i vÒ thuÕ, chÝnh s¸ch vÒ tû gi¸, mua b¸n ngo¹i tÖ vµ chuyÓn ngo¹i tÖ vÒ n­íc, ®¶m b¶o cña nhµ n­íc víi nhµ ®Çu t­ trong tr­êng hîp rñi ro x¶y víi nhµ ®Çu t­ khi chÝnh s¸ch cña nhµ n­íc thay ®æi hay viÖc vi ph¹m chÝnh s¸ch cña mét sè c¸n bé qu¶n lý, ®¶m b¶o quyÒn lîi cho nhµ ®Çu t­ trong vÊn ®Ò thanh lý tµi s¶n... Trong luËt ®Çu t­ t¹i Liªn bang Nga cã quy ®Þnh vÒ b¶o l·nh cña chÝnh phñ Liªn bang Nga ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi khi luËt ph¸p thay ®æi vµ ®­îc quy ®Þnh t­¬ng ®èi cô thÓ. Chinh phñ ®¶m b¶o sÏ b¶o vÖ sù æn ®Þnh vÒ quyÒn lîi cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ c¸c ®iÒu kiÖn ®Çu t­. Trong tr­êng hîp ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi bÞ chÊm døt, nhµ ®Çu t­ cã quyÒn thu håi l¹i nh÷ng kho¶n tiÒn ®Çu t­ vµ lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng ®Çu t­ d­íi h×nh thøc tiÒn tÖ hoÆc hµng ho¸ quy ®æi theo gi¸ c¶ trªn thÞ tr­êng t¹i thêi ®iÓm mµ ho¹t ®éng ®Çu t­ bÞ chÊm døt, c¸c kho¶n tiÒn vµ gi¸ trÞ c¸c lo¹i vËt t­ hµng ho¸ bÞ thiÖt h¹i mÊt m¸t do ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi ph¶i chÊm døt do chÝnh c¸c chñ ®Çu t­ g©y ra. C¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi th­êng rÊt quan t©m tíi viÖc hç trî, b¶o ®¶m cña chÝnh phñ n¬i së t¹i khi cã rui ro trong qua tr×nh ®Çu t­ ph¸t sinh do viÖc t¨ng c­êng nh÷ng sù b¶o ®¶m cña chÝnh phñ víi nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi v« cung quan träng. Nh÷ng ®iÒu kho¶n quy ®Þnh cô thÓ trong luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i Nga nªu trªn sÏ lµ nh÷ng kinh nghiÖm rÊt cã gi¸ trÞ cho c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t­ ë ViÖt nam tham kh¶o vµ tiÕp thu ®Ó ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t­ cña ViÖt Nam. - LuËt ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i Liªn bang Nga cã quy ®Þnh râ viÖc ®èi xö c«ng b»ng víi nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi trong ®ã nªu r»ng: "c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®Çu t­ t¹i Nga ®­îc h­ëng tuyÖt ®èi vµ v« ®iÒu kiÖn mäi sù b¶o vÖ ®­îc ph¸p luËt hiÖn hµnh vµ c¸c v¨n b¶n ph¸p quy kh¸c cña Liªn bang Nga, c¸c hiÖp ®Þnh quèc tÕ mµ chÝnh phñ Nga ®· ký kÕt. C¸c quy ®Þnh ®·i ngé víi nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi kh«ng ®­îc thua thiÖt h¬n c¸c doanh nh©n trong n­íc trong vÊn ®Ò tµi s¶n. Chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc ®¶m b¶o cã quyÒn lîi b×nh ®¼ng nh­ c¸c c«ng d©n Nga trong giíi h¹n quyÒn lîi mµ ph¸p luËt Nga ®· quy ®Þnh". §©y còng lµ vÊn ®Ò mµ ViÖt nam ph¶i ®Æc biÖt quan t©m nhÊt lµ khi mét sè c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi cung nh­ nhiÒu ng­êi n­íc ngoµi t¹i ViÖt nam ®ang kªu ca vÒ viÖc hä bÞ ®èi xö kh«ng b×nh ®¼ng trong viÖc kinh doanh nhÊt lµ khi co tranh chÊp x¶y ra hoÆc thu c¸c kho¶n lÖ phÝ. Sù b×nh ®¼ng trong viÖc kinh doanh ®­îc ®¶m b¶o kh«ng chØ t¹o ra sù hÊp dÉn víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi mµ cßn t¹o cho sù ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i ViÖt nam cã hiÖu qu¶, chiÕm ®­îc niÒm tin cña c¸c nhµ ®Çu t­. - Trong nh÷ng n¨m c¶i c¸ch mét trong nh÷ng vÊn ®Ò g©y c¶n trë ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i Nga lµ sù thay ®æi th­êng xuyªn liªn tôc cña c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt. §iÓm h¹n chÕ nµy còng cã mét chót t­¬ng ®ång víi m«i tr­êng ®Çu t­ t¹i ViÖt Nam. Kinh nghiÖm cho thÊy ®Ó thu hót vµ sö dông vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi cã hiÖu qu¶, chÝnh phñ ph¶i x©y dùng mét hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p luËt ®iÒu chØnh ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ c¸c chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi hoµn chØnh vµ cã tÝnh æn ®Þnh cao. 1.3. T¹o ra m«i tr­êng kinh tÕ hÊp dÉn Th«ng qua viÖc nghiªn cøu m«i tr­êng kinh tÕ ë Nga víi mét sè mÆt tÝch cùc vµ h¹n chÕ, ViÖt nam cã thÓ häc hái ®­îc rÊt nhiÒu bµi häc ®Ó c¶i thiÖn m«i tr­êng kinh tÕ cña m×nh. ViÖc t¹o ra m«i tr­êng kinh tÕ lµnh m¹nh vµ æn ®Þnh x· héi sÏ lµ yÕu tè quan träng hµng ®Çu ®Ó thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi. ChØ khi x· héi æn ®Þnh vµ m«i tr­êng kinh doanh thuËn lîi, kh«ng cã nh÷ng vÊn ®Ò tiªu cùc th× míi cã søc hÊp dÉn ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t­ trùc tiÕp vµ c¸c nguån ®Çu t­ d­íi h×nh thøc kh¸c. Muèn cã ®­îc m«i tr­êng kinh tÕ hÊp dÉn, tr­íc hÕt ph¶i x©y dùng mét nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo xu h­íng thÞ tr­êng, thóc ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh t­ nh©n ho¸ nÒn kinh tÕ. Trong ®iÒu kiÖn ViÖt nam hiÖn nay, chóng ta nªn t¹o ®iÒu kiÖn h¬n n÷a ®Ó ph¸t triÓn thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n, ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp t¹o ra m«i tr­êng kinh tÕ tù do , th«ng tho¸ng... ChØ cã nh­ vËy th× míi t¹o søc hÊp dÉn víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. Trong c¸c chÝnh s¸ch c¶i thiÖn m«i tr­êng ®Çu t­ t¹i Nga, cïng víi c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çu t­, tuy kh«ng ph¶i lóc nµo còng thµnh c«ng nh­ng chÝnh phñ Nga lu«n cã c¸c biÖn ph¸p chèng téi ph¹m, tham nhòng, lõa ®¶o vµ ®¶m b¶o an toµn cho c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. Chóng ta ph¶i lu«n ý thøc r»ng téi ph¹m h×nh sù vµ téi ph¹m kinh tÕ th­êng g©y c¶n trë rÊt lín tíi c¸c ho¹t ®éng ®Çu t­. Mét khi t×nh tr¹ng tham nhòng kh«ng ®­îc h¹n chÕ, ®Æc biÖt lµ c¸c ho¹t ®éng tµi chÝnh phi ph¸p sÏ lµ nguyªn nh©n khiÕn cho c¸c tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ ngõng c¸c kho¶n viÖn trî vµ hç trî tÝn dông, tÖ quan liªu lõa ®¶o kh«ng kiÓm so¸t ®­îc trong n­íc cã thÓ g©y c¶n trë ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty n­íc ngoµi t¹i ®©y. §iÒu nµy cã thÓ dÉn ®Õn viÖc mét sè c«ng ty n­íc ngoµi h¹n chÕ ho¹t ®éng hoÆc thËm chÝ cßn thu håi vèn vÒ n­íc. TÖ h¬n n÷a, t×nh h×nh téi ph¹m vµ tham nhòng sÏ t¹o ra mét h×nh ¶nh xÊu trong m¾t c¸c nhµ ®Çu t­ quèc tÕ. §Ó t¹o ra m«i tr­êng ®Çu t­ hÊp dÉn, ph¶i kh«ng ngõng t¨ng c­êng m¹nh mÏ c¸c biÖn ph¸p chèng téi ph¹m vµ n¹n tham nhòng. Trong nh÷ng n¨m c¶i c¸ch Nga ®· kh«ng tËn dông ®­îc c¸c mèi quan hÖ ®a ph­¬ng víi vÞ thÕ lµ n­íc ®Çu tµu cña khèi SNG vµ ®· ®Ó tuét khái tay c¸c mèi quan hÖ víi NhËt b¶n vµ nhiÒu n­íc §«ng ¢u trong khi chØ chó träng quan hÖ víi Mü vµ T©y ©u. §iÒu nµy kh«ng chØ h¹n chÕ c¸c nguån vèn ®Çu t­ vµo Nga mµ cßn lµm gi¶m vÞ thÕ cña Nga trªn tr­êng quèc tÕ. Rót kinh nghiÖm tõ Nga, ViÖt nam cÇn ®Èy m¹nh thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi mµ kh«ng t¸ch rêi qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµo khu vùc, kh«ng chØ chó träng c¸c quan hÖ song ph­¬ng mµ cßn tËn dông c¸c mèi quan hÖ ®a ph­¬ng vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c quan hÖ ngo¹i giao nhÊt lµ khi ViÖt nam lµ thµnh viªn chÝnh thøc cña ASEAN vµ APEC, ®ång thêi ®ang trong tiÕn tr×nh ra nhËp WTO, ph¸t triÓn thªm c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ víi c¸c n­íc ë Ch©u Phi, Trung ®«ng vµ Nam Mü. T¹i Nga, chóng ta thÊy mét trong nh÷ng søc hÊp dÉn ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo n­íc nµy lµ tiÒm n¨ng khoa häc kü thuËt. §©y chÝnh lµ bµi häc kh«ng kÐm phÇn quan träng ®èi víi chóng ta, ®Ó ph¸t huy t¸c dông cña ®Çu t­ n­íc ngoµi ®ång thêi gãp phÇn c¶i thiÖn m«i tr­êng ®Çu t­, d­íi gãc ®é nh©n lùc th× viÖc ®Çu t­ vµo nghiªn cøu khoa häc c«ng nghÖ vµ gi¸o dôc ®µo t¹o, n©ng cao tr×nh ®é ng­êi lao ®éng ph¶i ®­îc quan t©m vµ ®Çu t­ h¬n n÷a. C¬ cÊu vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo Nga trªn mäi tiªu chÝ ®Òu cã xu h­íng mÊt c©n ®èi, ®iÒu ®ã cho thÊy viÖc x©y dùng mét c¬ cÊu kinh tÕ hoµn chØnh còng lµ mét nh©n tè quan träng ®Ó c¶i thiÖn m«i tr­êng ®Çu t­. C¸c chÝnh s¸ch c©n ®èi sù ph¸t triÓn kinh tÕ trong n­íc cïng víi mét sè chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çu t­ ®Æc biÖt vµo nh÷ng vïng, nh÷ng ngµnh kinh tÕ chËm ph¸t triÓn vµ kÐm hÊp dÉn sÏ lµ mét nh©n tè quan träng ®Ó c©n b»ng c¬ cÊu vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹o c¬ së cho viÖc c©n b»ng ph¸t triÓn kinh tÕ quèc d©n vµ ®ã còng lµ nh©n tè c¶i thiÖn m«i tr­êng kinh tÕ lµm cho m«i tr­êng ®Çu t­ ngµy cµng hÊp dÉn h¬n. 1.4. Thóc ®Èy c¸c chÝnh s¸ch hç trî c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. ViÖt nam nªn tiÕp thu mét c¸ch linh ho¹t c¸c biÖn ph¸p c¶i thiÖn m«i tr­êng ®Çu t­ cña chÝnh phñ Nga, chÝnh s¸ch ­u tiªn ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi còng nh­ c¸c ch­¬ng tr×nh cña chÝnh phñ nh»m thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi trong nh÷ng n¨m c¶i c¸ch nh­ viÖc chÝnh phñ Nga thµnh lËp mét Héi ®ång t­ vÊn ®Çu t­ ®Ó cung cÊp th«ng tin vµ nhËn nh÷ng ý kiÕn ®¸nh gi¸ cña c¸c nhµ ®Çu t­. Trong nh÷ng n¨m c¶i c¸ch Nga ®· cã mét sè biÖn ph¸p khuyÕn khÝch ®Çu t­ vµo khu vùc kinh tÕ ®Þnh h­íng xuÊt khÈu. §©y còng lµ mét kinh nghiÖm cho ViÖt nam v× ngoµi c«ng nghiÖp khai th¸c dÇu khÝ, hiÖn nay c¸c ngµnh mòi nhän xuÊt khÈu cña ViÖt nam nh­ n«ng nghiÖp vµ thuû s¶n cßn ch­a nhËn ®­îc l­îng vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi t­¬ng øng víi tiÒm n¨ng to lín cña nã. Bªn c¹nh c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çu t­ n­íc ngoµi theo ngµnh ®­îc ­u tiªn, c¸c chÝnh s¸ch tÝch cùc ®Ó thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi theo c¸c khu vùc ®Ó c©n ®èi c¬ cÊu nÒn kinh tÕ theo vïng l·nh thæ còng ph¶i ®­îc tiÕn hµnh song song 2. KiÕn nghÞ víi c¸c doanh nghiÖp C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam trong thêi k× kinh tÕ më cöa ph¶i cã nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ tÇm quan träng cña viÖc hîp t¸c ®Çu t­ víi n­íc ngoµi. §Çu t­ cña n­íc ngoµi ®· vµ sÏ lµ c¬ héi, lµ nguyªn nh©n quan träng nh­ mét “có hÝch” m¹nh thóc ®Èy lµm cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam trë nªn n¨ng ®éng; khÈn tr­¬ng, s¸ng t¹o trong s¶n xuÊt kinh doanh, tõ ®ã vÞ thÕ trong th­¬ng m¹i quèc tÕ sÏ n©ng lªn. Trong bèi c¶nh ViÖt Nam hiÖn nay, sù ®Çu t­ cña ViÖt Nam ra n­íc ngoµi hÇu nh­ kh«ng ®¸ng kÓ cho nªn vÊn ®Ò mµ c¸c doanh nghiÖp cÇn quan t©m nhÊt lµ kh«ng chØ tr«ng chê vµo c¸c chÝnh s¸ch cña Nhµ n­íc mµ ph¶i chñ ®éng hoµn thiÖn m×nh ®Ó kh«ng nh÷ng doanh nghiÖp cã tiÒm n¨ng vµ hiÖu qu¶ mµ cßn tiÕp nhËn vèn ®Çu t­ hiÖu qu¶ vµ tranh thñ nh÷ng mÆt lîi do ®Çu t­ n­íc ngoµi ®em l¹i cho m«i tr­êng kinh tÕ ViÖt Nam. Muèn thùc hiÖn kinh doanh cã hiÖu qu¶ , kh«ng nh÷ng hiÖu qu¶ theo c¸ch nghÜ cña chóng ta mµ cßn ®¹t tr×nh ®é chÊp nhËn ®­îc Ýt nhÊt lµ trong khu vùc, c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam cÇn ph¶i thùc hiÖn mét sè biÖn ph¸p sau : * N©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm Muèn thu hót vµ lîi dông ®­îc ®Çu t­ cña ®èi t¸c n­íc ngoµi, doanh nghiÖp ph¶i cã uy tÝn tõ tr­íc bëi s¶n phÈm chÊt l­îng cña m×nh h¬n n÷a trong mét vµi n¨m tr­íc m¾t, khi mµ chóng ta ch­a ph¶i hoµn toµn më cöa thÞ tr­êng, hµng rµo thuÕ quan vµ phi thuÕ quan cßn lµ ph­¬ng tiÖn che ch¾n cho c¸c doanh nghiÖp trong n­íc tån t¹i. Khi nh÷ng hµng rµo ®ã bÞ buéc ph¶i dì bá ®Ó héi nhËp th× c¹nh tranh b×nh ®¼ng sÏ thµnh nguy c¬ ®èi víi sù tån t¹i cña kh«ng Ýt doanh nghiÖp viÖc n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm ®Ó t¨ng søc c¹nh tranh trªn c¬ së ®ã cã thÓ t×m kiÕm ®­îc ®èi t¸c n­íc ngoµi ®¸ng tin cËy ®Çu t­ ®Ó më réng s¶n xuÊt ngµy cµng trë nªn quan träng. ViÖc s¶n xuÊt ph¶i thùc sù g¾n kÕt víi thÞ tr­êng, quan t©m ®Çy ®ñ ®Õn kh¶ n¨ng tiªu thô trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t. §Ó sö dông vèn ®Çu t­ hiÖu qu¶ tõ c¸c ®èi t¸c n­íc ngoµi, c¸c doanh nghiÖp nªn tiÕp thu c«ng nghÖ tiªn tiÕn ®Ó dÇn thay thÕ c«ng nghÖ l¹c hËu, lu«n ®Æt yÕu tè chÊt l­îng s¶n phÈm lªn hµng ®Çu, tËn dông tèi ®a tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn mµ c¸c chñ ®Çu t­ FDI mang l¹i. *N©ng cao tr×nh ®é, kinh nghiÖm qu¶n lý vµ chuyªn m«n ho¸. KÓ tõ khi ViÖt Nam cã c¸c chÝnh s¸ch ®æi míi, cho phÐp c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n ho¹t ®éng, th«ng qua LuËt ®Çu t­ n­íc ngoµi mét lo¹t c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n ®· ra ®êi. MÆt tÝch cùc cña nh÷ng doanh nghiÖp nµy lµ hä kh¸ n¨ng ®éng vµ cã phong c¸ch lµm viÖc th«ng tho¸ng h¬n so víi c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc. Tuy nhiªn trong viÖc tæ chøc vµ qu¶n lý ë c¸c doanh nghiÖp nµy vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp. Ph¶i nãi r»ng xÐt trªn gãc ®é trËt tù vµ quy cñ th× c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n cña ViÖt nam cßn v« cïng kÐm, ®ã sÏ lµ c¶n trë lín ®Ó c¸c doanh nghiÖp nµy t¨ng kh¶ n¨ng héi nhËp kinh tÕ víi sù ph¸t triÓn cña thùc tiÔn kinh tÕ thÕ giíi, do ®ã sÏ ®¸nh mÊt c¬ héi ®­îc tham gia quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ mét c¸ch thµnh c«ng. §Æc biÖt lµ quan hÖ ®Çu t­ n­íc ngoµi. Nh÷ng nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp nhá cña ViÖt nam th­êng vÉn mang trong ®Çu lèi suy nghÜ cña thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ, mang nÆng t­ duy c¸ nh©n vµ tuú høng, bèc ®ång, nhiÒu khi kh«ng nhËn thøc ®­îc vÞ thÕ cña m×nh ®Ó lao vµo nh÷ng môc tiªu kÐm kh¶ thi trong khi ®ã l¹i kh«ng cã kÕ ho¹ch ®Þnh h­íng cho t­¬ng lai l©u dµi, kh«ng h­íng tíi triÕt lý kinh doanh hiÖn ®¹i vµ v¨n minh h¬n n÷a. Trong khi ®ã c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc vÉn ch­a c¶i thiÖn ®­îc phong c¸ch lµm viÖc quan liªu tr× trÖ, ch­a b¾t kÞp ®­îc phong c¸ch kinh doanh hiÖn ®¹i. Do vËy ®Ó thµnh c«ng h¬n trªn th­¬ng tr­êng quèc tÕ, ph¸t huy vµ t¨ng vÞ thÕ cña m×nh trong viÖc hîp t¸c víi phÝa n­íc ngoµi, c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®é, kiÕn thøc vµ tiÕp thu kinh nghiÖm tõ bªn ngoµi. Ph¶i coi träng viÖc häc vÊn tõ lý thuyÕt ®Õn thùc hµnh. C¸c doanh nghiÖp nªn trÝch lËp quü ph¸t triÓn nh©n lùc ®Ó th­êng xuyªn tæ chøc c¸c kho¸ häc, héi th¶o... PhÇn lín c¸c chñ doanh nghiÖp ViÖt nam d­êng nh­ kh«ng nhËn thøc ®­îc lîi Ých cña viÖc chuyªn m«n ho¸ ®Ó tõ ®ã sö dông dÞch vô vµ trong nh÷ng tr­êng hîp rÊt cÈn träng khi chia sÎ th«ng tin kinh doanh víi c¸c ®èi t¸c n­íc ngoµi. Thay vµo ®ã hä giao cho nh©n viªn cña m×nh thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô nµy. ë c¸c n­íc kh¸c, nh÷ng dÞch vô nµy ®­îc sö dông phæ biÕn bao gåm kiÓm to¸n, ®µo t¹o, thiÕt kÕ, ®iÒu tra thÞ tr­êng, xö lý sè liÖu vµ qu¶ng c¸o maketting. PhÇn lín c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam tù lµm lÊy c¸c c«ng viÖc trªn nªn ®· lµm t¨ng chi phÝ cè ®Þnh vµ bá qua lîi Ých cña viÖc chuyªn m«n ho¸. * Hoµn thiÖn c¸c chÝnh s¸ch vÒ nh©n sù. Khi xem xÐt hîp t¸c vµ ®Çu t­ víi mét doanh nghiÖp cña ViÖt nam, ®iÒu quan träng nhÊt lµ nhµ ®Çu t­ quan s¸t tr×nh ®é cña c¸n bé qu¶n lý vµ c«ng nh©n viªn trong doanh nghiÖp. Muèn thµnh c«ng trong hîp t¸c quèc tÕ vÊn ®Ò nh©n sù ph¶i ®­îc gi¶i quyÕt triÖt ®Ó. Víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam, khã kh¨n ph¶i gi¶i quyÕt kh«ng chØ n»m ë c¬ cÊu tæ chøc mµ cßn n»m ë chÝnh s¸ch tuyÓn dông lao ®éng ë c«ng ty, ®éi ngò nh©n viªn cã n¨ng lùc, cã t©m huyÕt, g¾n bã l©u dµi víi c«ng ty lµ yÕu tè quan trong gióp doanh nghiÖp ®øng v÷ng vµ ph¸t triÓn. V× vËy doanh nghiÖp cÇn cã mét kÕ ho¹ch tuyÓn chän cô thÓ, ®Æc biÖt lµ vµo c¸c vi trÝ quan träng nh­ c¸c tr­ëng phßng. * Sö dông ®ång vèn cã hiÖu qu¶ NÕu tÝnh b×nh qu©n, vèn ®¨ng ký kinh doanh cña mçi doanh nghiÖp n­íc ta míi chØ vµo kho¶ng vµi tr¨m ngh×n USD. NÕu tÝnh chung toµn bé khu vùc doanh nghiÖp nhµ n­íc hiÖn tæng sè vèn b×nh qu©n mçi doanh nghiÖp còng chØ vµo kho¶ng 1 triÖu USD. Nh÷ng con sè ®ã cho thÊy ®éi ngò doanh nghiÖp n­íc ta tuy kh¸ ®«ng nh­ng tiÒm lùc tµi chÝnh l¹i ch­a m¹nh. Khi tiÒm lùc tµi chÝnh kh«ng m¹nh th× gi¶i ph¸p tèi ­u lµ ph¶i kªu gäi sù ®Çu t­ trong ®ã vÊn ®Ò ®Æt ra lµ: - Thø nhÊt, doanh nghiÖp ph¶i sö dông ®ång vèn s½n cã víi hiÖu qu¶ cao nhÊt ®Ó chiÕm ®­îc lßng tin cña ®èi t¸c n­íc ngoµi. - Thø hai, khi cã sù hîp t¸c ®Çu t­ doanh nghiÖp ®ã ph¶i sö dông ®ång vèn ®Çu t­ sao cho cã hiÖu qu¶. §Ó thùc hiÖn nh÷ng môc tiªu ®ã, doanh nghiÖp cÇn ph¶i thÓ hiÖn b»ng viÖc lùa chän c¸c chiÕn l­îc ®Çu t­, kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh sao cho cã hiÖu qu¶ cao nhÊt, kh«ng nªn ®Çu t­ trµn lan mµ nªn tËp trung ®Çu t­ cho c¸c s¶n phÈm cã lîi thÕ, cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh cao trªn thÞ tr­êng. KÕt luËn Nh×n l¹i chÆng ®­êng h¬n mét thËp kû c¶i c¸ch cña Liªn bang Nga chóng ta cã thÓ thÊy r»ng mÆc dï ch­a ®¹t ®­îc kÕt qu¶ nh­ mong muèn nh­ng dï sao Liªn bang Nga còng ®· ®¹t ®­îc nh÷ng thµnh tùu nhÊt ®Þnh. Trong thêi gian tíi ®Ó ®­a n­íc Nga trë l¹i vÞ thÕ c­êng quèc th× chÝnh phñ vµ nh©n d©n Nga sÏ cßn ph¶i nç lùc cè g¾ng rÊt nhiÒu, ®Æc biÖt lµ trong viÖc æn ®Þnh t×nh h×nh chÝnh trÞ- x· héi vµ c¶i thiÖn m«i tr­êng ®Çu t­. T«i còng nh­ nhiÒu ng­êi ViÖt Nam kh¸c, nh÷ng ng­êi ®· vµ ®ang häc tËp vµ nghiªn cøu tiÕng Nga lu«n hy väng Liªn bang Nga sÏ thùc hiÖn thµnh c«ng c«ng cuéc c¶i c¸ch chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ. ThÕ kû 21 víi sù kiÖn «ng V.Putin ®¾c cö Tæng thèng Liªn bang Nga ®· më ra mét trang míi trong lÞch sö cña n­íc Nga. Víi viÖc thùc hiÖn nhiÒu chÝnh s¸ch míi vµ cã ®­îc sù ñng hé cña nhiÒu ®¶ng ph¸i ë Nga «ng V.Putin ®· b­íc ®Çu æn ®Þnh ®­îc t×nh h×nh ®Êt n­íc. NÒn kinh tÕ cña Nga ®· cã sù t¨ng tr­ëng sau nhiÒu n¨m tr× trÖ, niÒm tin cña c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo thÞ tr­êng ®· t¨ng lªn. Quan hÖ ®èi ngo¹i cña Nga víi c¸c n­íc vµ khu vùc trªn thÕ giíi còng ®· ®­îc thóc ®Èy ph¸t triÓn m¹nh h¬n, ®Æc biÖt lµ chÝnh phñ Liªn bang Nga ®· quay l¹i víi nh÷ng ®ång minh cò, coi ®©y lµ nh÷ng ®èi t¸c chiÕn l­îc. Trong sè c¸c n­íc ®ång minh cò th× ViÖt Nam chóng ta ®­îc Liªn bang Nga ®Æc biÖt coi träng v× gi÷a ViÖt Nam vµ Liªn X« tr­íc ®©y vµ Liªn bang Nga hiÖn nay cã mét mèi quan hÖ truyÒn thèng h÷u nghÞ ®Æc biÖt vµ hiÓu biÕt lÉn nhau, h¬n n÷a chóng ta l¹i lµ thµnh viªn chÝnh thøc cña ASEAN ( HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ ) vµ s¾p gia nhËp vµo AFTA ( Khu vùc th­¬ng m¹i tù do §«ng Nam ¸). Muèn th©m nhËp thÞ tr­êng ASEAN th× th«ng qua cÇu nèi ViÖt Nam lµ gi¶i ph¸p tèt nhÊt ®èi víi Nga. Ng­îc l¹i thÞ tr­êng Nga còng lµ mét thÞ tr­êng ®Çy tiÒm n¨ng víi c¸c nhµ ®Çu t­ vµ c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. §©y lµ mét thÞ tr­êng t­¬ng ®èi dÔ tÝnh, søc mua l¹i t­¬ng ®èi lín, chóng ta l¹i cã mét ®éi ngò ®«ng ®¶o ®ång bµo ®ang sèng vµ lµm viÖc t¹i ®©y. ChÝnh v× vËy viÖc nghiªn cøu t×m hiÓu thÞ tr­êng còng nh­ m«i tr­êng vµ triÓn väng ®Çu t­ t¹i Nga lµ rÊt cÇn thiÕt kh«ng chØ cho c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch mµ cßn c¶ c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. Do khu«n khæ khãa luËn còng nh­ thêi gian cã h¹n vµ kinh nghiÖm cßn ch­a cã nhiÒu nªn ng­êi viÕt ch­a ®i s©u nghiªn cøu kü ®­îc ®Ò tµi. T«i rÊt mong nhËn ®­îc ý kiÕn ®ãng gãp vµ x©y dùng cña thÇy c« vµ c¸c b¹n ®Ó cã thÓ ph¸t triÓn ®Ò tµi ë cÊp cao h¬n. Qua khãa luËn nµy t«i còng hy väng sÏ ®em l¹i mét chót th«ng tin gióp cho b¹n ®äc cã thÓ hiÓu biÕt thªm vÒ ®Êt n­íc vµ con ng­êi Nga. Mét lÇn n÷a cho phÐp t«i ®­îc göi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh nhÊt ®Õn PGS-TS NguyÔn Phóc Khanh- hiÖu phã tr­êng §HNT, ng­êi ®· tËn t×nh gióp ®ì t«i thùc hiÖn khãa luËn nµy. TµI liÖu tham kh¶o *B¸o Biki (tiÕng Nga) c¸c sè ngµy 31/10; 27/7; 1/10; 28/9; 22/8; 12/9; 3/10; 10/10; 5/10 n¨m 2002 *T¹p chÝ Nghiªn cøu Ch©u ¢u c¸c sè 2,4,5-2001 vµ sè 3, 5 n¨m 2002 * “ChiÕn l­îc kinh tÕ – tµi chÝnh Liªn bang Nga” _ ViÖn nghiªn cøu kinh tÕ thÕ giíi, n¨m 2002. * “Liªn bang Nga – Quan hÖ kinh tÕ, ®èi ngo¹i trong nh÷ng n¨m c¶i c¸ch thÞ tr­êng”_ nhµ xuÊt b¶n KHXH – Hµ Néi, n¨m 1999. * Th«ng tin tõ m¹ng Internet: - - - - - russia.shaps.ru - Fpt.ViÖt Nam - Nam - * “§Çu t­ quèc tÕ” – XuÊt b¶n n¨m 1997. T¸c gi¶ PTS. Vò ChÝ Léc * “Quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ, lý thuyÕt vµ thùc tiÔn” – XuÊt b¶n 1997. T¸c gi¶ PTS T« Xu©n D©n, PTS Vò ChÝ Léc. ._.