Lý luận tuần hoàn và chu chuyển tư bản với việc sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn trong các Doanh nghiệp nhà nước

Tài liệu Lý luận tuần hoàn và chu chuyển tư bản với việc sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn trong các Doanh nghiệp nhà nước: ... Ebook Lý luận tuần hoàn và chu chuyển tư bản với việc sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn trong các Doanh nghiệp nhà nước

doc35 trang | Chia sẻ: huyen82 | Lượt xem: 1108 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Lý luận tuần hoàn và chu chuyển tư bản với việc sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn trong các Doanh nghiệp nhà nước, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu Mét nÒn kinh tÕ m¹nh vµ v÷ng ch¾c lu«n g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn m¹nh vµ cã hiÖu qu¶ cña khu vùc doanh nghiÖp, trong ®ã hiÖu qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña DNNN (hiÖn ®ang t¹o ra h¬n 40% GDP, gÇn 70% gi¸ trÞ c«ng nghiÖp vµ n¾m gi÷ phÇn lín sè vèn s¶n xuÊt x· héi) sÏ ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h­íng CNH - H§H. Víi thùc tr¹ng vÒ vèn trong c¸c DNNN nh­ hiÖn nay th× viÖc gi¶i quyÕt nhu cÇu bøc xóc vÒ vèn cho khu vùc nµy lµ rÊt cÇn thiÕt. Song mÊu chèt cña vÊn ®Ò lµ vèn ®­a vµo ®©u vµ ®­îc qu¶n lý sö dông nh­ thÕ nµo ? T×nh h×nh sÏ ra sao nÕu nh­ DNNN tiÕp tôc t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm thiÕu søc c¹nh tranh vµ kh«ng tiªu thô ®­îc ? Tr­íc nh÷ng khã kh¨n cña khu vùc DNNN nh­ vËy th× lý thuyÕt tuÇn hoµn vµ chñ chuyÓn cña t­ b¶n cã ý nghÜa thùc tiÔn vµ còng lín trong viÖc qu¶n lý DNNN trong c¬ chÕ thÞ tr­êng hiÖn nay. Nghiªn cøu vÊn ®Ò nµy Nhµ n­íc vµ c¸c doanh nghiÖp sÏ biÕt c¸ch sö dông vèn mét c¸ch hîp lý trong tõng giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gióp quay vßng vèn nhanh, ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. Ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña DNNN cã hiÖu qu¶ gãp phÇn lµm cho ®Êt n­íc ph¸t triÓn nhanh m¹nh trªn con ®­êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi, rót ng¾n kho¶ng c¸ch tôt hËu so víi c¸c nwocs trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. §©y còng chÝnh lµ lý do em chän ®Ò tµi nghiªn cøu cho m×nh lµ : “Lý luËn tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn T­ B¶n víi viÖc sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån vèn trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc”. Víi tr×nh ®é, nhËn thøc ch­a cao nªn tr­íc mét ®Ò tµi lín vµ phøc t¹p ch¾c ch¾n bµi viÕt cßn nhiÒu h¹n chÕ, em hy väng sÏ nhËn ®­îc lêi gãp ý ch©n thµnh cña thÇy ®Ó bµi viÕt tèt h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n ! Néi dung chÝnh A. Tr×nh bµy lý luËn tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn T­ B¶n I. TuÇn hoµn t­ b¶n 1. Ba giai ®o¹n vËn ®éng vµ sù biÕn ho¸ h×nh th¸i cña T­ b¶n T­ b¶n lu«n lu«n vËn ®éng vµ trong qu¸ tr×nh vËn ®éng nã lín lªn kh«ng ngõng. Qu¸ tr×nh tuÇn hoµn cña T­ b¶n tiÕn hµnh qua 3 giai ®o¹n theo tr×nh tù sau : Giai ®o¹n thø nhÊt T - H T - H biÓu thÞ viÖc chuyÓn ho¸ mét mãn tiÒn thµnh mét sè hµng ho¸. §èi víi ng­êi mua ®ã lµ viÖc chuyÓn tiÒn thµnh hµng cßn ®èi víi ng­êi b¸n th× ® lµ viÖc biÕn hµng ho¸ thµnh tiÒn. ë ®©y, nhµ T­ b¶n x· héi trªn thÞ tr­êng víi t­ c¸ch lµ ng­êi mua thùc hiÖn hµnh vi T - H. §©y lµ mét hµnh vi l­u th«ng hµng ho¸ th«ng th­êng. Nh­ng nh×n vµo néi dung vËt chÊt cña viÖc mua b¸n ®ã th× sÏ thÊy tÝnh chÊt t­ b¶n chñ nghÜa cña nã. C¸i lµm cho hµnh vi l­u th«ng chung Êy cña hµng ho¸ ®ång thêi lµ mét giai ®o¹n ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh trong vßng tuÇn hoµn ®éc lËp cña mét T­ b¶n c¸ biÖt th× kh«ng ph¶i lµ h×nh th¸i cña hµnh vi Êy mµ lµ néi dung vËt chÊt cña hµnh vi Êy, tø lµ tÝnh chÊt sö dông ®Æc thï cña nh÷ng hµng ho¸ do tiÒn chuyÓn ho¸ thµnh. Nh÷ng hµng ho¸ Êy lµ nh÷ng lo¹i nhÊt ®Þnh gåm t­ liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao ®éng. Nh÷ng nh©n tè cña s¶n xuÊt. NÕu ta dïng søc lao ®éng chØ søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt ®Ó chØ t­ liÖu s¶n xuÊt th× hµng ho¸ ®­îc mua biÓu thÞ thµnh H = Sl® + TLSX VËy xÐt vÒ néi dung qu¸ tr×nh mua b¸n biÓu diÔn thµnh Sl® T - H TLSX Nh­ thÕ nghÜa lµ cã hai hµnh vi mua b¸n : T - Sl® & T - TLSX. Hai hµnh vi nµy x¶y ra trªn hai thÞ tr­êng kh¸c nhau. Mét thuéc vÒ thÞ tr­êng hµng ho¸ cßn mét lo¹i thuéc vÒ thÞ tr­êng lao ®éng. Ngoµi sù ph©n chia vÒ chÊt Êy cña sè hµng ho¸ nµy th× : T - H Sl® cßn biÓu thÞ quan hÖ vÒ l­îng cã tÝnh TLSX chÊt ®Æc tr­ng. ë ®©y ph¶i c¨n cø vµo ngµnh kinh doanh, ngµnh CN kh¸c nhau mµ phÇn tiÒn chi tiªu cho TLSX do hµnh vi T - TLSX mua vµo ph¶i d­ dïng vµ do ®ã ph¶i ®­îc tÝnh to¸n, ph¶i ®­îc cung cÊp theo mét tû lÖ thÝch ®¸ng. Nãi c¸ch kh¸c khèi l­îng TLSX cÇn ph¶i ®ñ ®Ó thu hót hÕt khèi l­îng lao ®éng, ph¶i ®ñ ®Ó khèi l­îng lao ®éng Êy chuyÓn ho¸ thµnh s¶n phÈm. NÕu kh«ng cã mét sè l­îng TLSX ®Çy ®ñ th× sÏ kh«ng thÓ sö dông ®­îc lao ®éng thõa ra do ng­êi mua chi phèi, quyÒn chi phèi cña ng­êi mua ®èi víi lao ®éng sÏ kh«ng ®em l¹i kÕt qu¶ g×. Cßn nÕu TLSX l¹i cã nhiÒu h¬n lao ®éng cã thÓ sö dông ®­îc th× nh÷ng TLSX Êy kh«ng tho¶ m·n ®­îc lßng thÌm thuång lao ®éng cña chóng sÏ kh«ng chuyÓn ho¸ ®­îc thµnh s¶n phÈm. XÐt qu¸ tr×nh T - SL§ nhµ t­ b¶n cã tiÒn, c«ng nh©n cã søc lao ®éng, hai bªn mua b¸n víi nhau. §©y lµ mét quan hÖ mua b¸n, mét quan hÖ hµng ho¸ tiÒn tÖ th«ng th­êng. VÒ phÝa nhµ t­ b¶n sÏ tiÕn hµnh sù kÕt hîp nh©n tè vËt vµ ng­êi cña s¶n xuÊt víi nhau chø ng­êi nµo nh÷ng nh©n tè Êy ®Òu lµ hµng ho¸ c¶. Muèn vËy tr­íc hÕt ng­êi nµy ph¶i mua t­ liÖu s¶n xuÊt nh­ lµ nhµ x­ëng, m¸y mãc v.v… Tr­íc khi mua søc lao ®éng v× khi søc lao ®éng ®· vµo tay h¾n chi phèi th× t­ liÖu s¶n xuÊt ph¶i cã s½n ®Êy ®Ó h¾n cã thÓ dïng ®­îc søc lao ®éng. Cßn vÒ phÝa ng­êi c«ng nh©n anh ta chØ cã thÓ ®em øng dông søc lao ®éng cña anh, ta vµo s¶n xuÊt khi nµo søc lao ®éng ®ã, sau khi ®· ®­îc b¸n ®i, kÕt hîp víi t­ liÖu s¶n xuÊt. VËy tr­íc khi b¸n ®i, søc lao ®éng cña anh ta tån t¹i t¸ch rêi t­ liÖu s¶n xuÊt, t¸ch rêi nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt chÊt cña viÖc øng dông søc lao ®éng ®ã. ë trong tr¹ng th¸i t¸ch rêi nh­ vËy nã kh«ng thÓ ®em dïng ®Ó trùc tiÕp s¶n xuÊt ra nh÷ng gi¸ trÞ sö dông cho ng­êi së h÷u nã, còng kh«ng thÓ ®em dïng ®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng hµng ho¸ mµ anh ta ®em b¸n ®i ®Ó sèng. Nh­ng mét khi ®em b¸n ®i råi th× nã trë nªn mét bé phËn cÊu thµnh cña t­ b¶n s¶n xuÊt trong tay nhµ t­ b¶n còng nh­ t­ liÖu s¶n xuÊt vËy. Nh­ vËy viÖc mua - b¸n th«ng th­êng nµy ®ång thêi còng lµ sù mua b¸n gi÷a mét bªn mua - b¸n th«ng th­êng nµy ®ång thêi còng lµ sù mua b¸n gi÷a mét bªn lµ nhµ t­ b¶n chuyªn mua nh­ thÕ vµ mét bªn lµ nhµ v« s¶n chuyªn b¸n nh­ vËy. Së dÜ cã quan hÖ mua b¸n kiÓu ®ã lµ v× nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn søc lao ®éng - t­ liÖu s¶n xuÊt vµ t­ liÖu sinh ho¹t ®· bÞ t¸ch rêi khái ng­êi lao ®éng, ®· trë thµnh tµi s¶n cña ng­êi kh«ng lao ®éng. TÝnh chÊt TBCN trong viÖc bu«n b¸n trªn kh«ng ph¶i do b¶n th©n tiÒn tÖ g©y nªn mµ lµ do qóa tr×nh t¸ch rêi ®ã g©y nªn vµ tiÒn tÖ ë ®©y ®· biÕn thµnh t­ b¶n tiÒn tÖ chø kh«ng cßn lµ tiÒn tÖ th«ng th­êng n÷a. Nh­ vËy giai ®o¹n I cña sù vËn ®éng cña t­ b¶n lµ giai ®o¹n biÕn t­ b¶n tiÒn tÖ thµnh t­ b¶n s¶n xuÊt. Giai ®o¹n II TLSX H …. SX……H’ SL§ Qua ®©y ta thÊy trong qóa tr×nh nµy hµnh vi T - SL§ lµ yÕu tè ®Æc tr­ng trong sù chuyÓn ho¸ t­ b¶n tiÒn tÖ thµnh t­ b¶n s¶n xuÊt. V× ®ã lµ ®iÒu kiÖn c¨n b¶n ®Ó cho gi¸ trÞ øng ra d­íi h×nh th¸i tiÒn ®­îc thùc tÕ chuyÓn ho¸ thµnh t­ b¶n, thµnh gi¸ trÞ ®Î ra gi¸ trÞ thÆng d­. Cßn T - TLSX chØ cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn khèi l­îng lao ®éng ®· mua ®­îc mµ th«i. Song T- TSL§ cßn ®­îc coi lµ nÐt ®Æc tr­ng cña ph­¬ng thøc s¶n xuÊt TBCN kh«ng ph¶i v× tÝnh chÊt tiÒn tÖ cña mèi quan hÖ ®ã. TiÒn xuÊt hiÖn tõ rÊt sím ®Ó mua c¸i gäi lµ nh÷ng sù phôc vô nh­ng mÆc dï thÕ tiÒn vÉn kh«ng biÕn thµnh t­ b¶n tiÒn tÖ. NÐt ®Æc tr­ng ë ®©y kh«ng ph¶i lµ ë chç ng­êi ta cã thÓ mua ®­îc søc lao ®éng b»ng tiÒn mµ ë chç søc lao ®éng xuÊt hiÖn thµnh hµng ho¸. Ngoµi ra T - SL§ nãi chung su khi mua hµng ho¸ (t­ liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao ®éng) th× t­ b¶n ®· trót bá h×nh thøc tiÒn tÖ mµ mang h×nh thøc hiÖn vËt. D­íi h×nh thøc nµy nã kh«ng thÓ tiÕp tôc l­u th«ng ®­îc n÷a, nhµ t­ b¶n kh«ng thÓ ®em b¸n c«ng nh©n nh­ hµng ho¸ ®­îc v× c«ng nh©n kh«ng ph¶i lµ n« lÖ cña nhµ t­ b¶n vµ nhµ t­ b¶n chØ cã thÓ sö dông søc lao ®éng cña anh ta trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh th«i. MÆt kh¸c nhµ t­ b¶n chØ cã thÓ sö dông søc lao ®éng b»ng c¸ch b¾t søc lao ®éng sö dông nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt lµm yÕu tè h×nh thµnh cña hµng ho¸. Do ®ã nhµ t­ b¶n buéc ph¶i tiªu dïng s¶n xuÊt c¸c hµng ho¸ ®· mua ®­îc lµ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao ®éng tøc lµ tiÕn hµnh s¶n xuÊt. Cuéc vËn ®éng ®ã ®­îc biÓu hiÖn thµnh c«ng thøc : SL§ T - H … , ®­êng chÊm trong c«ng thøc chØ ra r»ng l­u th«ng TLSX cña t­ b¶n bÞ gi¸n ®o¹n nh­ng qóa tr×nh tuÇn hoµn cña t­ b¶n vÉn tiÕp tôc v× nã ®i tõ lÜnh vùc l­u th«ng vµo lÜnh vùc s¶n xuÊt. Qóa tr×nh s¶n xuÊt diÔn ra ë ®©y còng gièng nh­ mäi qóa tr×nh s¶n xuÊt cña mäi h×nh th¸i x· héi lµ do kÕt hîp hai yÕu tè ng­êi lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt l¹i mµ cã. Song sù kÕt hîp l¹i yÕu tè vèn hoµn toµn t¸ch rêi nhau nµy lµ do c«ng lao cña c¸c nhµ t­ b¶n ®· øng t­ b¶n cña m×nh ra ®Ó thùc hiÖn. V× vËy søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt trë thµnh h×nh th¸i tån t¹i cña gi¸ trÞ t­ b¶n øng tr­íc, chóng ph©n thµnh nh÷ng yÕu tè kh¸c nhau cña TBSX. Ph­¬ng thøc kÕt hîp ®Æc thï ®ã kh«ng chØ lµ kÕt qu¶ mµ cßn lµ yªu cÇu cña sù vËn ®éng cña TB, qóa tr×nh s¶n xuÊt v× vËy trë thµnh qóa tr×nh s¶n xuÊt TBCN. Trong khi lµm chøc n¨ng cña m×nh t­ b¶n s¶n xuÊt tiªu dïng c¸c thµnh phÇn cña b¶n th©n nã ®Ó biÕn c¸c thµnh phÇn Êy thµnh mét khèi l­îng s¶n phÈm cã gi¸ trÞ lín h¬n. PhÇn t¨ng thªm cña gi¸ trÞ s¶n phÈm so víi gi¸ trÞ cña c¸c yÕu tè h×nh thµnh ra s¶n phÈm lµ phÇn thÆng d­ lªn do lao ®éng thÆng d­ ®Î ra. Lao ®éng thÆng d­ cña søc lao ®éng lµ lao ®éng kh«ng cßn cho t­ b¶n, nã t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­ cho nhµ t­ b¶n nghÜa lµ mét gi¸ trÞ mµ nhµ t­ b¶n kh«ng ph¶i tr¶ b»ng vËt ngang gi¸. Do ®ã s¶n phÈm kh«ng chØ lµ hµng ho¸ mµ cßn lµ hµng ho¸ ®· mang trong m×nh mét gi¸ trÞ thÆng d­. Gi¸ trÞ cña nã b»ng s¶n xuÊt tm tøc lµ b»ng gi¸ trÞ cña TBSX hao phÝ ®Ó chÕ t¹o ra nã céng víi gi¸ trÞ thÆng d­ (m) do TBSX Êy ®Î ra. Nh­ vËy trong giai ®o¹n vËn ®éng nµy, t­ b¶n trót bá h×nh thøc t­ b¶n s¶n xuÊt ®Ó chuyÓn sang h×nh thøc t­ b¶n hµng ho¸ Giai ®o¹n III : H’ - T’ D­íi h×nh th¸i hµng ho¸ cña nã, t­ b¶n nhÊt ®Þnh ph¶i hoµn thµnh chøc n¨ng hµng ho¸. TÊt c¶ c¸c vËt phÈm cÊu thµnh ra t­ b¶n ®ã ®Òu ®­îc s¶n xuÊt chÝnh lµ ®Ó cho thÞ tr­êng cÇn ph¶i ®em b¸n ®i, ph¶i chuyÓn ho¸ thµnh tiÒn do ®ã ph¶i th«ng qua vËn ®éng H - T. ë giai ®o¹n trªn hµng ho¸ ®­îc s¶n xuÊt ra song qu¸ tr×nh vËn ®éng cña t­ b¶n vÉn tiÕp tôc. T­ b¶n b©y giê tån t¹i d­íi h×nh th¸i hµng ho¸ H’ nªn cÇn ®­îc b¸n ®i ®Ó thu tiÒn vÒ th× míi tiÕp tôc c«ng viÖc kinh doanh ®­îc. Lóc nµy nhµ T­ b¶n l¹i x· héi trªn thÞ tr­êng nh­ng lÇn nµy chØ x· héi trªn mét thÞ tr­êng lµ thÞ tr­êng hµng ho¸ thèng th­êng vµ hµng ho¸ T­ b¶n ®­a vµo l­u th«ng còng kh«ng cã g× ph©n biÖt víi hµng ho¸ th«ng th­êng, nã còng chØ thùc hiÖn chøc n¨ng vèn cã cña hµng ho¸ lµ trao ®æi ®Ó lÊy tiÒn. Nh­ng së dÜ nã lµ T­ b¶n hµng ho¸ v× ngay sau qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, nã ®· lµ H’, ®· mang trong m×nh nã gi¸ trÞ cña t­ b¶n øng tr­íc vµ gi¸ trÞ thÆng d­. V× vËy chØ cÈn tiÕn hµnh trao ®æi theo ®óng quy luËt gi¸ trÞ nh­ c¸c hµng ho¸ th«ng th­êng vµ nªó b¸n ®­îc toµn bé H’ ®¶m b¶o thñ ®­îc T’ nghÜa lµ thu ®­îc sè tiÒn tréi h¬n so víi tiÒn øng ra ban ®Çu. Chøc n¨ng cña H’, do ®ã lµ chøc n¨ng cña mäi s¶n phÈm hµng ho¸ song ®ång thêi l¹i lµ chøc n¨ng thùc hiÖn gi¸ trÞ thÆng d­ ®­îc t¹o ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Nh­ vËy giai ®o¹n III cña sù vËn ®éng lµ giai ®o¹n biÕn t­ b¶n hµng ho¸ thµnh t­ b¶n tiÒn tÖ. §Õn ®©y môc ®Ých cña t­ b¶n ®· ®­îc thùc hiÖn, t­ b¶n ®· trë l¹i h×nh th¸i ban ®Çu trong tay chñ cña nã nh­ng víi sè l­îng lín h¬n tr­íc. Tæng hîp qu¸ tr×nh vËn ®éng cña t­ b¶n trong c¶ 3 giai ®o¹n ta cã c«ng thøc sau : TLSX T - H ……….SX…….H’ - T’ SL§ ë c«ng thøc nµy, t­ b¶n biÓu hiªn thµnh mét gi¸ trÞ th«ng qua mét chuçi nh÷ng biÕn ho¸ cã quan hÖ lÉn nhau, quyÕt ®Þnh lÉn nhau th«ng qua chuçi nh÷ng biÕn ho¸ h×nh th¸i. Trong c¸c giai ®o¹n ®ã th× cã hai giai ®o¹n thuéc lÜnh vùc l­u th«ng, cßn mét giai ®o¹n n÷a lµ thuéc lÜnh vùc s¶n xuÊt. Trong mçi giai ®o¹n nh­ vËy, gi¸ trÞ t­ b¶n l¹i mang mét h×nh th¸i kh¸c, thÝch hîp víi chøc n¨ng riªng biÖt ®Æc thï cña nã. ë giai ®o¹n I, T­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc t­ b¶n tiÒn tÖ mµ chøc n¨ng cña nã lµ mua hµng ho¸. ë giai ®o¹n II t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc t­ b¶n s¶n xuÊt víi chøc n¨ng s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. ë giai ®o¹n III, t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc t­ b¶n hµng ho¸ mµ chøc n¨ng cña nã lµ thùc hiÖn gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ thÆng d­. Trong qu¸ tr×nh cuéc vËn ®éng Êy gi¸ trÞ øng tr­íc kh«ng nh÷ng ®­îc b¶o tån mµ cßn lín lªn, cßn t¨ng thªm vÒ l­îng n÷a. Cuèi cïng, ®Õn giai ®o¹n kÕt thóc, gi¸ trÞ øng tr­íc quay trë vÒ chÝnh ngay h×nh th¸i mµ nã cã khi tæng qu¸ tr×nh b¾t ®Çu. V× thÕ cho nªn tæng qu¸ tr×nh Êy lµ mét qu¸ tr×nh tuÇn hoµn. TuÇn hoµn chØ cã thÓ tiÕn hµnh mét c¸ch b×nh th­êng chõng nµo c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau cña nã kh«ng ngõng chuyÓn tõ giai ®o¹n nµy sang giai ®o¹n kh¸c. NÕu cã mét sù ngõng l¹i trong giai ®o¹n T - H th× t­ b¶n tiÒn tÖ sÏ ®äng l¹i thµnh tiÒn tÝch tr÷, tiÒn kh«ng thÓ chuyÓn thµnh hµng ho¸ sÏ kh«ng cã c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó s¶n xuÊt hµng ho¸. NÕu ngõng trÖ ë giai ®o¹n II th× TLSX kh«ng kÕt hîp ®­îc víi søc lao ®éng nªn kh«ng cã s¶n phÈm míi. NÕu ngõng l¹i ë giai ®o¹n cuèi H’ - T’ hµng ho¸ sÏ kh«ng b¸n ®­îc l­u th«ng t¾c ngÏn. MÆt kh¸c theo b¶n tÝnh cña sù vËt, th× b¶n th©n tuÇn hoµn l¹i lµm cho t­ b¶n ph¶i n»m l¹i ë mçi giai ®o¹n tuÇn hoµn trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh. T­ b¶n cña mçi nhµ TBCN trong cïng mét lóc tån t¹i d­íi 3 h×nh thøc : t­ b¶n tiÒn tÖ, t­ b¶n s¶n xuÊt, t­ b¶n hµng ho¸. Trong khi mét bé phËn t­ b¶n tiÒn tÖ ®ang biÕn thµnh t­ b¶n s¶n xuÊt th× bé phËn kh¸c cña TBSX ®ang biÕn thµnh t­ b¶n hµng ho¸ vµ mét bé phËn hµng ho¸ l¹i biÕn thµnh t­ b¶n tiÒn tÖ. Khi mäi t­ b¶n trong x· héi ®Òu nh­ vËy th× sù vËn ®éng tuÇn hoµn cña t­ b¶n lµ sù vËn ®éng liªn tôc, kh«ng ngõng, ®ång thêi lµ sù vËn ®éng ®øt qu·ng kh«ng ngõng. ChÝnh trong sù vËn ®éng m©u thuÉn ®ã mµ t­ b¶n tù b¶o tån, chuyÓn ho¸ gi¸ trÞ vµ kh«ng ngõng lín lªn. 2. Sù thèng nhÊt ba h×nh th¸i tuÇn hoµn cña t­ b¶n c«ng nghiÖp T­ b¶n. Trong qu¸ tr×nh tæng tuÇn hoµn cña nã lÇn l­ît mang lÊy c¸c h×nh th¸i t­ b¶n tiÒn tÖ, t­ b¶n s¶n xuÊt, t­ b¶n hµng ho¸ råi l¹i trót bá ra vµ mçi h×nh th¸i nh­ thÕ nã hoµn thµnh chøc n¨ng thÝch hîp, t­ b¶n ®ã lµ t­ b¶n c«ng nghiÖp -c«ng nghiÖp víi ý nghÜa bao qu¸t mäi ngµnh s¶n xuÊt kinh doanh theo ph­¬ng thøc t­ b¶n chñ nghÜa. Do ®ã ë ®©y t­ b¶n tiÒn tÖ, t­ b¶n s¶n xuÊt, t­ b¶n hµng ho¸ kh«ng ph¶i lµ ®Ó nãi nh÷ng lo¹i TB ®éc lËp. ë ®©y c¸c t­ b¶n Êy lµ ®Ó chØ nh÷ng h×nh th¸i chøc n¨ng ®Æc thï cña t­ b¶n CN, t­ b¶n nµy lÇn l­ît mang 3 h×nh th¸i Êy vµ nÕu xÐt trong qu¸ tr×n vËn ®éng liªn tôc th× mçi mét h×nh th¸i ®Òu cã thÓ xem lµ ®iÓm xuÊt ph¸t ®ång thêi lµ ®iÓm håi quy cña nã, tuÇn hoµn cña TBCN còng cã thÓ xem lµ d¹ng tuÇn hoµn cña TBSX, hoÆc còng cã thÓ lµ d¹ng tuÇn hoµn cña t­ b¶n hµng ho¸, c¸c h×nh th¸i tuÇn hoµn nµy vËn ®éng trong sù thèng nhÊt víi nhau. a) TuÇn hoµn cña T­ b¶n tiÒn tÖ : T- H …SX…H’ - T’ Tõ c«ng thøc ta thÊy ®iÓm xuÊt ph¸t lµ T, t­ b¶n tiÒn tÖ cÇn lµm cho t¨ng thªm gi¸ trÞ vµ ®iÓm kÕt thóc lµ T’, t­ b¶n tiÒn tÖ ®· t¨ng thªm gi¸ trÞ tøc Ttt trong ®ã T lµ t­ b¶n ®· ®­îc thùc hiÖn tån t¹i bªn c¹nh con ®Î cña nã lµ t. B¶n th©n c«ng thøc ®· nãi lªn môc ®óch, ®éng c¬ cña cuéc vËn ®éng cña t­ b¶n lµ gi¸ trÞ t¨ng thªm gi¸ trÞ, tiÒn ®Î ra tiÒn. Trong tuÇn hoµn nµy T lµ c¸i øng ra trong l­u th«ng lµ T’ lµ môc ®Ých ®¹t ®­îc trong l­u th«ng. Nh­ vËy, h×nh nh­ lµ l­u th«ng ®Î ra gi¸ trÞ lín h¬n cßn giai ®o¹n s¶n xuÊt chØ lµ kh©u trung gian ®Ó lµm ra tiÒn. V× thÕ cho nªn tuÇn hoµn cña t­ b¶n tiÒn tÖ lµ h×nh th¸i phiÕn diÖn nhÊt che dÊu quan hÖ bãc lét t­ b¶n chñ nghÜa. Vµ còng chÝnh do ®ã nã trë thµnh hinh th¸i næi bËt nhÊt vµ ®Æc tr­ng nhÊt cña tuÇn hoµn cña TBCN mµ môc ®Ých vµ ®éng c¬ lµ tiÒn lµm ra tiÒn (mua ®Ó b¸n ®¾t h¬n). b) TuÇn hoµn cña t­ b¶n s¶n xuÊt C«ng thøc chung : SX…H’ - T’ - H…SX. Qua c«ng thøc nµy nãi lªn sù ho¹t ®éng lÆp ®i lÆp l¹i mét c¸ch cã chu kú cña t­ b¶n s¶n xuÊt. H×nh th¸i t­ b¶n hµng ho¸, trong tuÇn hoµn nµy cho thÊy râ lµ nã tõ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, cßn h×nh th¸i tiÒn tÖ cña TB ®· kÕt thóc sù thùc hiÖn t­ b¶n hµng ho¸ (H’), lµ ph­¬ng diÖn mua vµ chuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho s¶n xuÊt tøc lµ m«i giíi cho TB hµng ho¸ chuyÓn ho¸ thµnh TBSX. TuÇn hoµn nµy v¹ch râ nguån gèc cña T­ b¶n r»ng dï lµ t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n hay t¸i s¶n xuÊt më réng nguån TB ®Çu t­ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt mµ ra, song tuÇn hoµn nµy l¹i kh«ng biÓu thÞ viÖc s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. Do ®ã nã lµm cho ng­êi ta lÇm t­ëng môc ®Ých cña nã chØ lµ b¶n th©n s¶n xuÊt, chØ lµ cè g¾ng s¶n xuÊt thËt nhiÒu vµ thËt rÎ, cã T§ còng chØ lµ T§ s¶n phÈm ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt ®­îc liªn tôc nªn kh«ng cã hiÖn t­îng s¶n xuÊt thõa. c) TuÇn hoµn cña t­ b¶n hµng ho¸ : H’ - T’ - H…SX…H’ TuÇn hoµn b¾t ®Çu b»ng hai giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh l­u th«ng, tiÕp ®ã lµ s¶n xuÊt xuÊt hiÖn víi chøc n¨ng lµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kÕt thóc tuÇn hoµn lµ H’, kÕt thóc cña s¶n xuÊt cïng lµ sù t¸i hiÖn cña t­ b¶n hµng ho¸. H×nh th¸i kÕt thóc lµ H’ ch­a chuyÓn ho¸ trë l¹i thµnh tiÒn ®· t¨ng thªm gi¸ trÞ nã lµ h×nh th¸i ch­a hoµn thµnh vµ cßn ph¶i tiÕp tôc tiÕn hµnh. V× vËy chóng ®· bao hµm t¸i s¶n xuÊt. Nh×n vµo c«ng thøc trªn ta cßn thÊy nã kh¸c h¼n c¸c h×nh thøc tuÇn hoµn tr­íc ë chç ®iÓm xuÊt ph¸t b¾t ®Çu b»ng H’, mét gi¸ trÞ ®· t¨ng thªm gi¸ trÞ chø kh«ng ph¶i lµ gi¸ trÞ t­ b¶n ban ®Çu cßn ®ang chê ®îi ng­êi ra lµm t¨ng thªm gi¸ trÞ. §iÓm nµy lµm cho nã cã mét sè ®Æc ®iÓm kh¸c. Trong h×nh th¸i H’ …H’ sù tiªu dïng toµn bé s¶n phÈm hµng ho¸ ®­îc gi¶ ®Þnh lµ ®iÒu kª cña kª cña qu¸ tr×nh b×nh th­êng cña tuÇn hoµn TB. Toµn bé hé tiªu dïng c¸ nh©n bao gåm tiªu dïng c¸ nh©n cña ng­êi lao ®éng vµ tiªu dïng dïng c¸ nh©n ®èi víi bé phËn s¶n phÈm thÆng d­ kh«ng ®­îc tÝch luü. VËy lµ toµn bé tiªu dïng - tiªu dïng c¸ nh©n vµ tiªu dïng s¶n xuÊt gia nhËp lµm ®iÒu kiÖn trong tuÇn hoµn H’. Trong H…H’, h×nh th¸i hµng ho¸ víi TB lµ ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò cña s¶n xuÊt, lµ ®iÒu tiÖn tiÒn ®Ò h×nh th¸i ®ã l¹i quay trë l¹i trong néi bé tuÇn hoµn cïng víi H thø hai. NÕu H ®ã ch­a ®­îc s¶n xuÊt hay ch­a ®­îc t¸i s¶n xuÊt th× tuÇn hoµn sÏ bÞ h·m h¹i. H nµy ph¶i ®­îc s¶n xuÊt ra, th­êng d­íi h×nh th¸i H’ cña mét t­ b¶n c«ng nghiÖp kh¸c. Trong tuÇn hoµn ®ã, H tån t¹i thµnh ®iÓm xuÊt ph¸t, ®iÓm m«i giíi vµ ®iÓm cuèi cïng cña vËn ®éng, nh­ vËy lµ nã lu«n lu«n tån t¹i. Nã lµ ®iÒu kiÖn liªn tôc cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt. MÆt kh¸c tuÇn hoµn cña t­ b¶n hµng ho¸ cßn lµ h×nh th¸i lµm næi bËt lªn sù liªn tôc cña l­u th«ng. H’ lµ ®iÓm b¾t ®Çu tuÇn hoµn vµ H’ ®iÓm kÕt thøc tuÇn hoµn ®Òu biÓu hiÖn mét khèi l­îng gi¸ trÞ sö dông ®­îc s¶n xuÊt ra ®Ó b¸n. Do ®ã nÕu H’ ®iÓm b¾t ®Çu tuÇn hoµn ®ßi hái l­u th«ng thÝ ®iÓm H’ còng ®ßi hái mét qu¸ tr×nh l­u th«ng míi. H×nh th¸i tuÇn hoµn nµy cßn trùc tiÕp béc lé mèi quan hÖ gi÷a nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt hµng ho¸ víi nhau. Mçi nhµ TB ®Òu nÐm H’ vµo l­u th«ng vµ dïng T’ ®· thu ®­îc ®Ó mua hµng ho¸ tiªu dïng s¶n xuÊt vµ tiªu dïng c¸ nh©n. C¶ 2 lo¹i hµng ho¸ nµy ®Òu n¨m trong l­u th«ng vµ còng do c¸c nhµ TB c«ng nghiÖp cung cÊp cho nhau. Do ®ã h×nh th¸i tuÇn hoµn nµy kh«ng chØ lµ mét h×nh th¸i vËn ®éng chung cho mäi t­ b¶n c«ng nghiÖp c¸ biÖt mµ ®ång thêi cßn lµ h×nh th¸i vËn ®éng cña tæng sè nh÷ng t­ b¶n c¸ biÖt, tøc lµ h×nh th¸i vËn ®éng cña tæng t­ b¶n cña giai cÊp t­ b¶n lµ mét vËn ®éng trong ®ã vËn ®éng cña mçi mét TBCN c¸ biÖt chØ biÓu hiÖn thµnh vËn ®éng bé phËn ch»ng chÞt víi vËn ®éng cña c¸c TB kh¸c vµ bÞ chÕ ­íc bëi nh÷ng vÊn ®Ò nµy. Nh­ vËy lµ h×nh th¸i tuÇn hoµn H’…H ®· v¹ch râ sù thùc hiÖn hµng ho¸ lµ ®iÒu kiÖn th­êng xuyªn cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt song còng do qu¸ tr×nh nhÊn m¹nh tÝnh liªn tôc cña l­u th«ng hµng ho¸ nªn ng­êi ta cã Ên t­îng r»ng tÊt c¶ mäi yÕu tè cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®Òu lµ do l­u th«ng hµng ho¸ mµ ra vµ chØ gåm cã hµng ho¸ mµ th«i. VËy qua ®©y ta thÊy nÕu xÐt riªng tõng h×nh th¸i tuÇn hoµn th× mçi h×nh th¸i chØ lµm næi bËt mÆt b¶n chÊt nµy vµ che dÊu mÆt b¶n chÊt kh¸c cña sù vËn ®éng TBCN. Do ®ã ta ph¶i xÐt ®ång thêi c¶ ba h×nh th¸i tuÇn hoµn míi thÊy ®­îc ®Çy ®ñ sù vËn ®éng cña t­ b¶n, míi nhËn thøc ®óng ®¾n b¶n chÊt cña mèi quan hÖ giai cÊp mµ TB biÓu hiÖn trong sù vËn ®éng ®ã. Thùc tÕ chØ cã sù thèng nhÊt cña 3 h×nh th¸i tuÇn hoµn th× qu¸ tr×nh vËn ®éng cña TB n¬i cã thÓ tiÕn hµnh mét c¸ch liªn tôc kh«ng ngõng, tuÇn hoµn cña TB chØ cã thÓ tiÕn hµnh ®­îc khi t­ b¶n tr¶i qua 3 giai ®o¹n. NÕu mät giai ®o¹n nµo ®Êy bÞ ngõng trÖ th× toµn bé sù tuÇn hoµn sÏ l©m vµo bÕ t¾c. Do ®ã muèn ®¶m b¶o sù tuÇn hoµn kh«ng ngõng cña TB cÇn cã ®iÒu kiÖn lµ toµn bé t­ b¶n ph¶i ph©n ra ba bé phËn tån t¹i ®ång thêi ë c¶ ba h×nh th¸i vµ mçi bé phËn TB ë mçi h×nh th¸i kh¸c nhau ®Òu ph¶i kh«ng ngõng liªn tôc tr¶i qua 3 h×nh th¸i . Hai ®iÒu kiÖn nµy rµng buéc chÆt chÏ víi nhau, lµ tiÒn ®Ò kh¨ng khÝt cña nhau. ChØ khi c¸c h×nh th¸i TB kÕ tiÕp nhau kh«ng ngõng th× TB míi tån t¹i ®ång thêi ë c¶ 3 h×nh th¸i vµ ng­îc l¹i. §©y lµ sù thÓ hiÖn sù thèng nhÊt cña 3 h×nh th¸i vµ còng lµ ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o cho TB tuÇn hoµn mét c¸ch b×nh th­êng. II. Chu chuyÓn cña T­ b¶n 1. Chu chuyÓn cña T­ b¶n. Thêi gian chu chuyÓn Sù tuÇn hoµn cña T­ b¶n nãi vÒ sù biÕn ho¸ h×nh th¸i cña c¸c giai ®o¹n l­u th«ng vµ s¶n xuÊt. Nh­ng TB kh«ng ph¶i chØ biÕn ho¸ h×nh th¸i mét lµn råi dõng l¹i mµ “T­ b¶n lµ mét sù vËn ®éng, chø kh«ng ph¶i lµ mét vËt tÜnh”. TB nÕu muèn tån t¹i th× TB ph¶i kh«ng ngõng ®i vµo l­u th«ng tiÕp tôc thùc hiÖn liªn tôc qu¸ tr×nh biªns ho¸ h×nh th¸i tøc lµ tiÕp tôc sù tuÇn hoµn liªn tôc kh«ng ngõng. Sù tuÇn hoµn cña T­ b¶n nÕu xÐt nã lµ mét qu¸ tr×nh ®Þnh kú ®æi míi vµ lÆp ®i lÆp l¹i chø kh«ng ph¶i lµ mét qu¸ tr×nh c« lËp, riªng lÎ th× gäi lµ chu chuyÓn cña T­ b¶n. Thêi gian chu chuyÓn cña T­ b¶n lµ kho¶ng thêi gian kÓ tõ khi TB øng ra d­íi mét h×nh thøc nhÊt ®Þnh (tiÒn tÖ, s¶n xuÊt, hµng ho¸) cho ®Õn khi nã trë vÒ tay nhµ TB còng d­íi h×nh thøc nh­ thÕ nh­ng cã thªm gi¸ trÞ, thÆng d­. Muèn chu chuyÓn mét vßng TB tr¶i qua 2 giai ®o¹n l­u th«ng vµ mét giai ®o¹n s¶n xuÊt nªn thêi gian chu chuyÓn cña TB lµ tæng thêi gian l­u th«ng vµ thêi gian s¶n xuÊt. a. Thêi gian s¶n xuÊt cña t­ b¶n Thêi gian s¶n xuÊt cña t­ b¶n lµ thêi gian TB n»m trong lÜnh vùc s¶n xuÊt. Thêi gian s¶n xuÊt bao gåm : - Thêi gian lao ®éng tøc lµ thêi gian mµ ng­êi lao ®éng sö dông t­ liÖu lao ®éng t¸c ®éng vµo ®èi t­îng lao ®éng ®Ó t¹o ra s¶n phÈm. §©y lµ thêi gian duy nhÊt t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­ cña nhµ TB. - Thêi gian gi¸n ®o¹n lao ®éng tøc lµ thêi gian ®Ó ®èi t­îng lao ®éng chÞu t¸c ®éng cña tù nhiªn mµ kh«ng cÇn lao ®éng cña con ng­êi nh­ tr­êng hîp g©y men cho r­îu, g¹ch ®Ó ph¬i kh«. -Thêi gian dù tr÷ s¶n xuÊt lµ thêi gian mµ TBSX ®· s½n sµng lµm ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh­ng ch­a ph¶i lµ yÕu tè h×nh thµnh s¶n phÈm còng ch­a ph¶i lµ yªó tè h×nh thµnh gi¸ trÞ. Bé phËn TB nµy lµ ë nh­ng t×nh tr¹ng nay lµ ®iÒu kiÖn ®Ó tiÕn hµnh kh«ng ngõng qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. ë ®©y, thêi gian gi¸n ®o¹n lao ®éng vµ thêi gian dù tr÷ s¶n xuÊt lµ thêi gian kh«ng t¹o ra gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ thÆng d­. Do ®ã rót ng¾n thêi gian nµy lµ gi¶m bít sù chªnh lÖch gi÷a thêi gian s¶n xuÊt víi thêi gian lao ®éng lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa quan träng ®èi víi c¸c xÝ nghiÖp TBCN. Sù dµi ng¾n cña thêi gian lao ®éng phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè + Tæ chøc cña ngµnh s¶n xuÊt, tÝnh chÊt c«ng viÖc, ch¼ng h¹n th× lµm viÖc ®Ó s¶n xuÊt ®Çu m¸y xe löa th× dµi h¬n thêi kú lµm viÖc ®Ó kÐo sîi. + N¨ng suÊt lao ®éng cao hay thÊp, ®iÒu kiÖn trang bÞ kü thuËt + VËt s¶n xuÊt chÞu t¸c ®éng cña qu¸ tr×nh tù nhiªn dµi hay ng¾n. + Dù tr÷ s¶n xuÊt nhiÒu hay Ýt b) Thêi gian l­u th«ng Lµ kho¶ng thêi gian mµ TB n»m trong lÜnh vùc l­u th«ng. §ã lµ kho¶ng thêi gian mµ TB chuyÓn tõ h×nh thøc tiÒn tÖ sang h×nh thøc s¶n xuÊt vµ tõ h×nh thøc hµng ho¸ chuyÓn vÒ h×nh thøc tiÒn tÖ. Thêi gian l­u th«ng dµi hay ng¾n lµm cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lÆp ®i lÆp l¹i nhanh hay chËm. Nã khiÕn cho khèi l­îng mét TB nhÊt ®Þnh lµm chøc n¨ng TBSX ®­îc t¨ng lªn hay rót bít ®i. Do ®ã mµ n¨ng suÊt cña TB tøc viÖc TB ®Î ra gi¸ trÞ thÆng d­ lín lªn hay gi¶m ®i. Thêi gian l­u th«ng gåm thêi gian mua vµ thêi gian b¸n. Trong ®ã thêi gian b¸n lµ quan träng vµ khã kh¨n h¬n. Vµ thêi gian l­u th«ng nµy dµi hay ng¾n chñ yÕu lµ do c¸c ®iÒu kiÖn mua TLSX, ®iÒu kiÖn b¸n hµng tuú theo thÞ tr­êng xa hay gÇn, t×nh h×nh thÞ tr­êng tèt hay xÊu, tr×nh ®é ph¸t triÓn cña ph­¬ng tiÖn GTVT. Do chÞu ¶nh h­ëng cña hµng lo¹t c¸c nh©n tè trªn nªn th­êng th× ®é dµi cña thêi gian s¶n xuÊt vµ thêi gian l­u th«ng cña c¸c TB lµ kh¸c nhau. Tõ ®ã lµm cho thêi gian chu chuyÓn cña c¸c TB trong c¸c ngµnh kh¸c nhau vµ c¶ nh÷ng TB trong mét ngµnh còng kh¸c nhau. Khi muèn so s¸nh thêi gian chu chuyÓn cña c¸c TB dµi ng¾n kh¸c nhau ®ã ng­êi ta sö dông tèc ®é chu chuyÓn cña T­ b¶n. Trong ®ã : n : Sè lÇn chu chuyÓn TB trong 1 n¨m CH : N¨m ®¬n vÞ ®o l­êng Ch : Thêi gian chu chuyÓn 1 vßng cña TB 2. T­ b¶n cè ®Þnh vµ t­ b¶n l­u th«ng Thêi gian chu chuyÓn cña T­ b¶n b»ng toµn bé thêi gian chu chuyÓn cña c¸c bé phËn t­ b¶n øng ra ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt. Nh­ng thùc tÕ ph­¬ng thøc chu chuyÓn cña c¸c bé phËn t­ b¶n lµ kh«ng gièng nhau. C¨n cø vµo ph­¬ng thøc chu chuyÓn gi¸ trÞ cña TB ng­êi ta chia TB thµnh TB cè ®Þnh vµ t­ b¶n l­u th«ng. T­ b¶n cè ®Þnh lµ bé phËn T­ b¶n s¶n xuÊt mµ b¶n th©n nã tham gia toµn bé vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh­ng gi¸ trÞ th× l¹i kh«ng chuyÓn hÕt mét lÇn mµ chuyÓn dÇn tõng phÇn mét vµo s¶n phÈm. Tr­íc hÕt bé phËn ®­îc xÕp vµo t­ b¶n cè ®Þnh lµ bé phËn T­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh th¸i t­ liÖu lao ®éng nh­ m¸y mãc, thiÕt bÞ, nhµ x­ëng ®ang ®­îc sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. H×nh th¸i sö dông cña nh÷ng bé phËn nµy lu«n ®­îc duy tr× vµ tån t¹i nh­ lóc chóng míi gia nh¹o vµo qu¸ tr×nh lao ®éng. Chøc n¨ng t­ liÖu lao ®éng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gi÷ chóng l¹i vµ do vËy bé phËn gi¸ trÞ TB øng ra ®­îc cè ®Þnh l¹i d­íi h×nh th¸i Êy. Bé phËn t­ b¶n nµy l­u th«ng kh«ng ph¶i d­íi h×nh th¸i gi¸ trÞ sö dông cña nã, mµ chØ gi¸ trÞ cña nã míi l­u th«ng vµ chuyÓn dÇn tõng phÇn mét gi¸ trÞ ®ã vµo s¶n phÈm. PhÇn gi¸ trÞ ®ã kh«ng ngõng gi¶m cho ®Õn khi TLL§ trë thµnh v« dông. Khi t­ liÖu lao ®éng cµng bÒn th× nã cµng chËm hao mßn b»ng nhiÒu gi¸ trÞ t­ b¶n bÊt biÕn sÏ ®­îc cè ®Þnh d­íi h×nh th¸i sö dông Êy trong mét thêi gian cµng l©u bÊt nhiªu. Ngoµi ra t­ b¶n cè ®Þnh cßn bao gåm bé phËn TB tån t¹i d­íi h×nh th¸i c¸c TLSX mµ xÐt vÒ mÆt gi¸ trÞ vµ c¶ vÒ ph­¬ng thøc l­u th«ng gi¸ trÞ còng nh­ TLL§ ®· nãi trªn. §©y lµ tr­êng hîp nh÷ng chÊt dïng ®Ó c¶i t¹o chÊt ®Êt. Nh÷ng chÊt nµy ®em vµo trong ®Êt nh÷ng chÊt ho¸ häc lµm giµu dinh d­ìng cho ®Êt vµ chóng n»m l¹i trong ®Êt trong nhiÒu thêi kú s¶n xuÊt. Trong tr­êng hîp nµy kh«ng ph¶i chØ cã gi¸ trÞ cña TB cè ®Þnh ®­îc chuyÓn dÇn vµo s¶n phÈm mµ gi¸ trÞ sö dông cña bé phËn Êy còng ®­îc chuyÓn vµo s¶n phÈm. T­ b¶n l­u th«ng lµ mét bé phËn t­ b¶n s¶n xuÊt mµ gi¸ trÞ cña nã sau mét thêi kú s¶n xuÊt cã thÓ hoµn l¹i hoµn toµn cho nhµ t­ b¶n d­íi h×nh thøc tiÒn tÖ, sau khi hµng ho¸ ®· b¸n xong. §ã lµ bé phËn t­ b¶n bÊt biÕn d­íi h×nh th¸i nguyªn liÖu, nhiªn liÖu, vËt liÖu phô…tiªu dïng trong qu¸ tr×nh lao ®éng. XÐt vÒ phøc chu chuyÓn bé phËn TB kh¶ biÕn còng gièng nh­ bé phËn TB bÊt biÕn l­u th«ng nãi trªn do ®ã còng ®­îc xÐt vµo lµ TB l­u ®éng. Sù ph©n chia TB thµnh bé phËn cè ®Þnh vµ l­u ®éng lµ ®Æc ®iÓm riªng cã cña TBSX chØ cã TBSX míi cã sù ph©n chia nµy vµ c¨n cø cña viÖc ph©n chia nµy chÝnh lµ ph­¬ng thøc chu chuyÓn cña TB. Còng chÝnh v× thÕ cã nh÷ng TLSX khi ®­îc coi lµ TBC§ khi ®­îc coi lµ TB l­u ®éng tïy theo chøc n¨ng cña nã trong qóa tr×nh s¶n xuÊt. Ch¼ng h¹n nh­ mét con bß kÐo ®Çy lµ TBC§ nh­ng bß thÞt l¹i TBL§ trong qóa tr×nh s¶n xuÊt. TBC§ bÞ hao mßn dÇn tõ mét chiÕc m¸y míi nguyªn vÑn cho ®Õn khi chØ cßn lµ ®èng s¾t vôn, ®ã lµ hao mßn vÒ mÆt gi¸ trÞ sö dông. §ång thêi víi sù hao mßn vËt chÊt, gi¸ trÞ cña nã còng gi¶m dÇn do ®· chuyÓn tõng phÇn sang s¶n phÈm. §ã lµ hao mßn vÒ mÆt gi¸ trÞ. Nh÷ng hao mßn nµy ®­îc gäi lµ hao mßn h÷u h×nh, nguyªn nh©n cña nh÷ng hao mßn nµy lµ do sö dông trong s¶n xuÊt bÞ ®éng cña thiªn nhiªn g©y nªn. VD nh­ m¸y bÞ gØ. Bªn c¹nh ®ã TBC§ cßn bÞ hao mßn v« h×nh. §ã lµ sù hao mßn thuÇn tóy vÒ mÆt gi¸ trÞ trong khi gi¸ trÞ sö dông míi hao mßn hoÆc cßn nguyªn vÑn nh­ng bÞ mÊt gi¸ v× cã nh÷ng m¸y mãc tèt h¬n, tåi tµn h¬n x· héi. C¶ hao mßn h÷u h×nh vµ v« h×nh cña TBC§ ®Òu ®­îc tÝnh chuyÓn gi¸ trÞ vµo s¶n phÈm, l­u th«ng cïng s¶n phÈm, chuyÓn ho¸ thµnh tiÒn vµ trë thµnh qòy, dù tr÷ tiÒn tÖ ®Ó ®æi míi TBC§ khi ®Õn kú t¸i t¹o ra TB ®ã d­íi h×nh th¸i hiÖn vËt. §ã chÝnh lµ qòy khÊu hao cña TB. §Ó ph¸t huy hiÖu qu¶ cña t­ b¶n bé phËn qòy khÊu hao nµy cã thÓ ®­îc ®­a ra sö dông ®Ó më réng doanh nghiÖp tøc t¨ng quy m« theo chiÒu s©u. Nhê vËy doanh nghiÖp cã thÓ thùc hiÖn t¸i s¶n xuÊt më réng mµ kh«ng cÇn cã sù tÝch lòy TB thùc sù. §Ó tr¸nh nh÷ng hao mßn bÊt th­êng vµ bÊt ®éng ph¸t huy hiÖu qu¶ cao, TBC§ ®ßi hái nh÷ng chi phÝ b¶o qu¶n ®ång bé. ViÖc b¶o qu¶n Êy ®­îc thùc hiÖn mét phÇn ë b¶n th©n qóa tr×nh lao ®éng sö dông nã, b¶o tån nã vµ chuyÓn gi¸ trÞ cña nã vµo s¶n phÈm. Nh­ng ®Ó b¶o qu¶n tèt TBC§ cßn ®ßi hái ph¶i thùc sù chi phÝ møc lao ®éng n÷a. M¸y mãc yªu cÇu th­êng xuyªn ph¶i ®­îc lau chïi. §©y lµ viÖc phô nh­ng nÕu kh«ng lµ th× m¸y mãc sÏ nhanh háng. Ngoµi ra TBC§ cßn cÇn ®­îc tu bæ, söa ch÷a do ®ã ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng kho¶n chi vÒ TB riªng. Th­êng mçi TBC§ ®Çu t­ cho mét ngµnh CN nhÊt ®Þnh ®Òu ®­îc dù tÝnh theo kinh nghiÖm nh÷ng c«ng v¨n lau chïi, nh÷ng yªu cÇu tu söa sau nh÷ng qu·ng thêi gian lao ®éng nhÊt ®Þnh còng nh­ söa ch÷a th«ng th­êng vµ bÊt th­êng cã thÓ x¶y ra. Nh÷ng chi phÝ cho viÖc b¶o qu¶n vµ söa ch÷a ®ã ®­îc ph©n phèi b×nh qu©n vµo suèt cuéc ®êi phôc vô cña TB vµ ®­îc tÝnh vµo gi¸ c¶ s¶n phÈm ®­îc s¶n xuÊt ra. Nh­ vËy lµ nh÷ng chi phÝ ®ã ®· ®­îc dù tÝnh tr­íc dÔ ph©n phèi ®Òu cho c¸c vßng chu chuyÓn cña TB ngay tõ vßng ®Çu. Sè TB chi ra cho CN b¶o qu¶n, söa ch÷a lµ mét thµnh phÇn cã tæ chøc ®Æc biÖt, nã kh«ng thÓ xÕp vµo TB cè ®Þnh còng kh«ng ph¶i lµ TB l­u ®éng nh­ng nã lµ mét bé phËn trong chi phÝ th­êng xuyªn nªn ®­îc xÕp vµo TB l­u ®éng. Trªn thùc tÕ ranh giíi gi÷a viÖc thùc sù lµ söa ch÷a vµ thay thÕ, gi÷a chi phÝ b¶o qu¶n vµ chi phÝ ®æi míi cã phÇn nµo kh«ng râ rµng. §Æc biÖt trong n«ng nghiÖp h«m nay ch­a sö dông nhiÒu c¬ khÝ nªn viÖc ph©n biÖt nµy cµng trë nªn khã thùc hiÖn. Trong qóa tr×nh s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp ®Ó tr¸nh hao mßn v« Ých còng nh­ ra søc tiÕt kiÖm c¸c chi phÝ b¶o qu¶n vµ söa ch÷a t¨ng c­êng hiÖu suÊt c¸c nhµ TB t×m mäi c¸ch ®Ó thu håi TB vÒ nhanh vµ thu nhiÒu lîi nhuËn h¬n. §Ó thùc hiÖn ®­îc ®iÒu nµy th× ngoµi c¸c thñ ®o¹n th«ng th­êng nh­ t¨ng c­êng ®é lao ®éng, kÐo dµi ngµy lao ®éng… c¸c nhµ TB cßn bãc lét c¶ thêi gian nghØ cña c«ng nh©n, buéc c«ng nh©n lao ®éng trong ®iÒu kiÖn cùc khæ thËm chÝ kh«ng b¶o ®¶m an toµn lao ®éng cho c«ng nh©n. §iÒu nµy dÉn tíi m©u thuÉn giai cÊp trong XHTB trë nªn gay g¾t. D­íi chÕ ®é XHCN kh¸c h¼n nh÷ng viÖc tËn dông kh¸i niÖm c«ng suÊt cña m¸y mãc ®Ó tr¸nh hao mßn v« h×nh, chó ý b¶o qu¶n söa ch÷a, sö dông hîp lý, cã hiÖu qu¶ vèn cè ®Þnh, vèn l­u ®éng lµ yªu cÇu kÕt qu¶ trong viÖc qu¶n lý nÒn kinh tÕ XHCN. Trong ®iÒu kiÖn ë ViÖt Nam hiÖn nay viÖc t¨ng c­êng ®­a m¸y mãc hiÖn ®¹i vµo s¶n xuÊt, tËn dông hÕt c«ng suÊt cña m¸y kh«ng chØ cã t¸c dông tr¸nh hao mßn mµ cßn cã ý nghÜa qóa tr×nh trong viÖc t¨ng NSL§ x· héi lªn b­íc cao míi, ®ã lµ tr¸nh ®­îc t×nh tr¹ng l·ng phÝ nghiªm träng trong vµ sö dông vèn c._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc34565.doc
Tài liệu liên quan