Thực trạng và xu hướng phát triển một số loại hình dịch vụ trong chuyên chở hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường hàng không tại Vietnam Airlines

Tài liệu Thực trạng và xu hướng phát triển một số loại hình dịch vụ trong chuyên chở hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường hàng không tại Vietnam Airlines: ... Ebook Thực trạng và xu hướng phát triển một số loại hình dịch vụ trong chuyên chở hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường hàng không tại Vietnam Airlines

doc114 trang | Chia sẻ: huyen82 | Lượt xem: 1187 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Thực trạng và xu hướng phát triển một số loại hình dịch vụ trong chuyên chở hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường hàng không tại Vietnam Airlines, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ch­¬ng I Tæng quan vÒ dÞch vô trong chuyªn chë hµng ho¸ XuÊt nhËp khÈu b»ng ®­êng hµng kh«ng I. Kh¸i qu¸t chung vÒ dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng trong chuyªn chë hµng ho¸ XNK 1. Kh¸i niÖm dÞch vô vµ dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng: Trong cuéc sèng hµng ngµy, ng­êi ta cÇn ®­îc tho¶ m·n nhu cÇu b»ng sö dông hµng ho¸ vµ dÞch vô. X· héi cµng ph¸t triÓn, tr×nh ®é tæ chøc cµng cao th× viÖc sö dông dÞch vô còng ngµy cµng nhiÒu. Hµng ngµy, chóng ta sö dông nhiÒu lo¹i dÞch vô: dïng ®iÖn tho¹i ®Ó liªn l¹c, göi th­ cho b¹n bÌ, ®i l¹i b»ng c¸c ph­¬ng tiÖn nh­ «t«, xe buýt, tÇu ho¶... DÞch vô còng gièng nh­ hµng ho¸. C¶ hai ®Òu lµ ®èi t­îng cña s¶n xuÊt kinh doanh. DÞch vô còng nh»m tho¶ m·n mét nhu cÇu nµo ®ã cña x· héi. Vµ quan träng nhÊt, dÞch vô còng cã gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông. DÞch vô ®­îc ®Þnh nghÜa lµ nh÷ng lo¹i h×nh lao ®éng kh¸c nhau ®Ó ®¸p øng nhu cÇu cña x· héi. Nãi c¸ch kh¸c, dÞch vô lµ kÕt qu¶ t¹o ra ®Ó ®¸p øng nhu cÇu cña kh¸ch hµng b»ng c¸c ho¹t ®éng tiÕp xóc gi÷a ng­êi cung cÊp vµ kh¸ch hµng vµ b»ng c¸c ho¹t ®éng néi bé cña chÝnh ng­êi cung cÊp. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh dÞch vô th«ng qua qu¸ tr×nh t¹o s¶n phÈm. Tuy nhiªn, hµng ho¸ vµ dÞch vô còng cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau. DÔ dµng thÊy lµ mét phÇn ho¹t ®éng cña nguån cung øng ph¶i diÔn ra ®ång thêi víi viÖc tiªu dïng dÞch vô cña kh¸ch hµng, nghÜa lµ viÖc cung cÊp dÞch vô vµ tiªu dïng dÞch vô kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau nh­ viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu dïng hµng ho¸. Qu¸ tr×nh t¹o dÞch vô lµ phøc t¹p do dÞch vô bao gåm c¶ s¶n phÈm h÷u h×nh vµ s¶n phÈm v« h×nh. DÞch vô l¹i do nhiÒu con ng­êi cïng ho¹t ®éng trong cïng dÞch vô ®ã nªn cã nhiÒu quan ®iÓm, ph­¬ng ph¸p lµm viÖc kh¸c nhau, dÉn ®Õn khã tiªu chuÈn ho¸ vµ ®¸nh gi¸ ®­îc chÊt l­îng dÞch vô. DÞch vô l¹i kh«ng tµng tr÷ l¹i ®­îc ®Ó sau nµy dïng nh­ hµng ho¸. Ngoµi ra, khi dÞch vô cã sai sãt g× th× khã söa ch÷a hoÆc kh«ng thÓ. Nh­ vËy, dÞch vô cÇn cã mét ®éi ngò lao ®éng lµnh nghÒ vµ hÖ thèng c¸c c¬ së vËt chÊt hç trî cµng tù ®éng ho¸ chÝnh x¸c cµng tèt. Hµng kh«ng lµ mét ngµnh chuyªn kinh doanh c¸c lo¹i dÞch vô nªn dÞch vô hµng kh«ng rÊt ®a d¹ng phong phó. Th«ng th­êng, mét s©n bay quèc tÕ th­êng cã 14 lo¹i dÞch vô hµng kh«ng sau: V¨n phßng ®¹i diÖn vµ dÞch vô tiÕp nhËn m¸y bay (Representation & accommodation) KiÓm so¸t chÊt xÕp & th«ng tin liªn l¹c (Load control & communication) KiÓm so¸t ULD (ULD control) DÞch vô hµnh kh¸ch & hµnh lý (Passenger & baggage) DÞch vô hµng ho¸ & b­u kiÖn (Cargo & mail) DÞch vô vÒ b·i ®ç ( Ramp) DÞch vô phôc vô m¸y bay (Aircraft servicing) DÞch vô vÒ nhiªn liÖu m¸y bay (Fuel & oil) DÞch vô b¶o d­ìng m¸y bay (Aircraft maintenance) DÞch vô bay & chuÈn bÞ ®éi bay (Flight operation & crew administration) DÞch vô vËn chuyÓn mÆt ®Êt (Surface transport) DÞch vô cung cÊp suÊt ¨n (Catering) DÞch vô gi¸m s¸t & hµnh chÝnh (Supervision & administration) DÞch vô an ninh & an toµn bay (Security) Qua danh s¸ch trªn, ta thÊy dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng chØ lµ mét lo¹i dÞch vô trong sè rÊt nhiÒu c¸c lo¹i h×nh dÞch vô hµng kh«ng kh¸c. VËy th×, dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng lµ g×? VÒ kh¸i niÖm dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng th× cã kh¸ nhiÒu quan niÖm kh¸c nhau. Th«ng th­êng, dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng ®­îc hiÓu lµ dÞch vô phôc vô hµng ho¸ ®Ó vËn chuyÓn chóng b»ng m¸y bay tõ ®iÓm ®i ®Õn ®iÓm ®Õn. §iÓm ®i vµ ®iÓm ®Õn ë ®©y th­êng lµ c¸c s©n bay. DÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng l¹i ®­îc chia thµnh nhiÒu dÞch vô cô thÓ h¬n, ch¼ng h¹n dÞch vô vËn chuyÓn hµng ho¸, dÞch vô ®Æt gi÷ chç cho hµng ho¸, dÞch vô b¶o hiÓm, dÞch vô lµm hµng, dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô huû hµng, dÞch vô khai thuª h¶i quan, dÞch vô b¶o qu¶n, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh, dÞch vô khai thuª c¸c chøng tõ hµng kh«ng v.v..Nh­ ®· ®Ò cËp trong phÇn lêi nãi ®Çu, kho¸ luËn nµy chØ ®i s©u nghiªn cøu ba lo¹i dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng tiªu biÓu lµ dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô lµm hµng vµ dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh. Tr­íc hÕt ta sÏ t×m hiÓu kh¸i niÖm cña tõng lo¹i dÞch vô. DÞch vô lµm hµng (Handling) lµ c¸c thao t¸c xö lý hµng ho¸ vµ tµi liÖu cña hµng ho¸ sao cho hµng ho¸ ®ñ tiªu chuÈn ®Ó ®­îc vËn chuyÓn b»ng mét m¸y bay nhÊt ®Þnh cña mét h·ng hµng kh«ng nhÊt ®Þnh còng nh­ xö lý chóng khi tr¶ hµng cho kh¸ch. Nã bao gåm c¸c thao t¸c vËt lý t¸c ®éng vµo hµng ho¸ nh­ c©n, d¸n nh·n, ph©n luång hµng ho¸, ®ãng gãi, chÊt xÕp v.v.. Hµng ho¸ ë ®©y bao gåm c¶ hµng néi ®Þa vµ hµng quèc tÕ, hÔ chóng ®i trªn m¸y bay th× chóng ph¶i ®­îc lµm hµng. Hµng ho¸ (Cargo/Goods) ®­îc ®Þnh nghÜa lµ bÊt cø thø g× ®­îc chuyªn chë hoÆc sÏ ®­îc chuyªn chë b»ng mét m¸y bay ngo¹i trõ : Th­ tõ hoÆc c¸c tµi s¶n kh¸c ®­îc chuyªn chë theo c¸c ®iÒu kho¶n cña mét c«ng ­íc b­u chÝnh quèc tÕ, hoÆc Hµnh lý theo ng­êi cña hµnh kh¸ch. Riªng hµnh lý kh«ng theo ng­êi ®­îc vËn chuyÓn theo mét vËn ®¬n th× vÉn ®­îc coi lµ hµng ho¸. DÞch vô l­u kho b·i (Warehousing) lµ dÞch vô l­u kho hµng ho¸ ®Õn s©n bay vµ hµng ho¸ ®i tõ s©n bay nh­ng ch­a ®­îc ng­êi nhËn lÊy hoÆc ch­a thÓ xÕp lªn m¸y bay ®Ó vËn chuyÓn theo lÞch b×nh th­êng v× mét lý do nµo ®ã. DÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh (Express Service) qua ®­êng hµng kh«ng lµ dÞch vô ®Æc biÖt trong ®ã h·ng hµng kh«ng sÏ chÊp nhËn, vËn chuyÓn, ph¸t hµng ho¸ tõ s©n bay ®i tíi s©n bay ®Õn theo chØ tiªu thêi gian ®­îc c«ng bè tr­íc cña mçi h·ng hµng kh«ng. §Æc ®iÓm nhËn biÕt mét l« hµng ®¨ng ký dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh lµ c¸c nh·n “Express” hoÆc ch÷ “Express” ®­îc ghi trªn bao b× kiÖn, l« hµng ®ã. H·ng hµng kh«ng sÏ ­u tiªn ®Æt gi÷ chç cho l« hµng, xÕp hµng lªn m¸y bay nhanh chãng ®Ó cã thÓ vËn chuyÓn hµng ho¸ mét c¸ch nhanh nhÊt nh­ ®· tho¶ thuËn víi kh¸ch hµng. 2. §Æc ®iÓm cña dÞch vô lµm hµng, dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh : 2.1. DÞch vô lµm hµng: DÞch vô lµm hµng còng nh­ c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng kh¸c ®Òu rÊt phô thuéc vµo ngµnh vËn t¶i cña tõng h·ng hµng kh«ng. Nãi c¸ch kh¸c, chóng phô thuéc rÊt nhiÒu vµo kh¶ n¨ng vËn chuyÓn cña tõng h·ng hµng kh«ng. V× sao cã nh÷ng h·ng hµng kh«ng hµng n¨m cã thÓ phôc vô ®­îc hµng triÖu tÊn hµng ho¸ trong mét n¨m nh­ Singapore Airlines, United Airlines v.v..trong khi ®ã nh÷ng h·ng nhá h¬n chØ phôc vô ®­îc mÊy tr¨m ngh×n tÊn hµng ho¸ mét n¨m? §ã lµ bëi v× c¸c h·ng hµng kh«ng lín së h÷u nh÷ng chiÕc m¸y bay chuyªn chë hµng ho¸ lo¹i lín nh­ A310s, B777s...Nh÷ng m¸y bay nµy cung cÊp c¸c khoang hµng réng r·i chØ dµnh ®Ó chë hµng ho¸, do ®ã kh«ng bÞ phô thuéc vµo l­îng kh¸ch ®i trong mét m¸y bay chë kh¸ch lµ Ýt hay nhiÒu. Nhê ®ã hµng ho¸ kh«ng bÞ h¹n chÕ vÒ mÆt träng t¶i cña m¸y bay vµ tr¸nh ®­îc t×nh tr¹ng bÞ c¾t l¹i do m¸y bay qu¸ träng t¶i. DÞch vô lµm hµng lµ mét lo¹i dÞch vô phøc t¹p vµ tæng hîp do ®èi t­îng phôc vô lµ nhiÒu lo¹i hµng ho¸ kh¸c nhau. Mçi lo¹i hµng ho¸ ®Òu cã nh÷ng yªu cÇu lµm hµng riªng biÖt, nghÜa lµ c«ng ty lµm hµng kh«ng thÓ ¸p ®Æt mét quy tr×nh lµm hµng nh­ nhau cho tÊt c¶ c¸c lo¹i hµng ho¸. Lµm hµng cho hµng ho¸ dÔ h­ háng ph¶i kh¸c víi lµm hµng cho hµng th«ng th­êng, phôc vô hµng ­ít ph¶i kh¸c hµng kh«, hµng cång kÒnh ph¶i kh¸c hµng gän nhÑ, hµng quý hiÕm l¹i kh¸c hµng b×nh th­êng, hµng nguy hiÓm l¹i kh¸c hµng an toµn, hµng ®éng vËt sèng l¹i cã yªu cÇu lµm hµng riªng... Quy tr×nh lµm hµng gåm nhiÒu kh©u vµ l¹i liªn quan ®Õn mét sè c¬ quan chøc n¨ng kh¸c nh­ h¶i quan cöa khÈu t¹i s©n bay, an ninh hµng kh«ng cña côm c¶ng. DÞch vô lµm hµng do phô thuéc nhiÒu vµo m¸y bay nªn cã nhiÒu h¹n chÕ ®èi víi hµng ho¸. VÝ dô, hµng ho¸ chÞu ¶nh h­ëng cña yªu cÇu an toµn cho m¸y bay khi di chuyÓn trªn kh«ng nªn cÇn ph¶i ®­îc bao gãi thÝch hîp. §èi víi c¸c lo¹i hµng lµ hµng nguy hiÓm, hµng ®Æc biÖt th× ph¶i bao gãi theo quy chuÈn mµ h·ng hµng kh«ng yªu cÇu. Ngoµi ra, hµng ho¸ xÕp ®Æt trªn sµn hÇm hµng cßn ph¶i ®¶m b¶o c©n b»ng cho m¸y bay, ®¶m b¶o giíi h¹n chÊt xÕp trªn sµn m¸y bay, giíi h¹n cña hÇm hµng vÒ thÓ tÝch còng nh­ kÝch th­íc tèi ®a. DÞch vô lµm hµng còng cÇn ®¸p øng yªu cÇu nghiªm ngÆt vÒ thêi gian lµm hµng ph¶i nhanh chãng sao cho ®¶m b¶o ®óng l­îng thêi gian ®Ëu ®ç cho phÐp cña m¸y bay. DÞch vô lµm hµng yªu cÇu mét hÖ thèng c¬ së vËt chÊt ®¶m b¶o. HÇu hÕt c¸c c«ng cô lµm hµng trong hµng kh«ng ®Òu rÊt hiÖn ®¹i, c«ng nghÖ cao, cÇn møc ®Çu t­ lín. C¸c ph­¬ng tiÖn vËn t¶i ®Ó chÊt xÕp hµng ho¸ nh­ xe n©ng hµng, xe sóc, xe ®Çu kÐo, con l¨n, b¨ng t¶i, ... ®Òu lµ c¸c thiÕt bÞ ®¾t tiÒn. S©n b·i dµnh cho xe t¶i chë hµng, xe container ®Ëu ®ç còng lµ mét ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cña mét ga hµng ho¸ ®Ó tiÕn hµnh dÞch vô lµm hµng. Do tÝnh chÊt kh¸c nhau cña tõng lo¹i hµng ho¸ nªn dÞch vô lµm hµng cã c¸c quy tr×nh xö lý hµng ho¸ riªng cho tõng lo¹i hµng. Mçi quy tr×nh ®Òu lµ mét hÖ thèng hµng lo¹t c¸c thao t¸c phøc t¹p. Do ®ã, mét ®éi ngò c«ng nh©n viªn cã hiÓu biÕt s©u s¾c vÒ nghiÖp vô lµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho mét c«ng ty lµm hµng lµm ¨n cã hiÖu qu¶. Hä cÇn n¾m ®­îc ®Æc ®iÓm cña tõng lo¹i hµng ®Ó ®­a ra c¸ch xö lý riªng thÝch hîp. Nh­ vËy, dÞch vô lµm hµng yªu cÇu mét nguån nh©n lùc chÊt l­îng nh»m ®¸p øng c¸c quy ®Þnh an toµn ngÆt nghÌo cña m¸y bay. 2.2. DÞch vô l­u kho b·i : Còng gièng nh­ dÞch vô l­u kho b·i trong chuyªn chë ®­êng biÓn, dÞch vô l­u kho b·i trong chuyªn chë hµng kh«ng còng ®­îc tæ chøc t­¬ng tù. Tuy nhiªn, dÞch vô nµy trong hµng kh«ng còng cã nh÷ng nÐt ®Æc tr­ng xuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm vËn chuyÓn ®­êng hµng kh«ng. Mét ®iÓm quan träng cña dÞch vô l­u kho b·i hµng kh«ng mµ chóng ta cÇn n¾m b¾t ngay tõ ®Çu ®ã lµ kh«ng nªn nhÇm lÉn dÞch vô nµy víi viÖc l­u kho b·i cho hµng ho¸ ®· s½n sµng ®Ó chuyªn chë vµ ®ang chê chÊt xÕp lªn m¸y bay, hoÆc viÖc l­u kho b·i cho hµng ho¸ ®Õn s©n bay ®Õn trong mét kho¶ng thêi gian kh«ng v­ît qu¸ hai ngµy lµm viÖc tÝnh tõ 8 giê s¸ng cña ngµy ®Õn. DÞch vô l­u kho b·i chØ ®­îc ®Æt ra ®èi víi hµng ho¸ ®Õn s©n bay xuÊt ph¸t trong mét kho¶ng thêi gian v­ît qu¸ kho¶ng thêi gian cho phÐp (thêi gian miÔn phÝ l­u kho) ®èi víi mét l« hµng (hoÆc mét phÇn l« hµng) tr­íc khi xuÊt kh«ng vËn ®¬n; vµ ®èi víi hµng ho¸ ®Õn s©n bay ®Õn vµ ®Ó t¹i s©n bay ®Õn nµy trong kho¶ng thêi gian v­ît qu¸ hai ngµy lµm viÖc tÝnh tõ 8 giê s¸ng cña ngµy l« hµng ®Õn. §©y lµ quy ®Þnh mang tÝnh quèc tÕ cña IATA vµ cã tÝnh chÊt lµ khung ph¸p lý ®iÒu chØnh c¸c h·ng hµng kh«ng thµnh viªn cña tæ chøc nµy. Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ, nhiÒu h·ng hµng kh«ng muèn t¨ng tÝnh c¹nh tranh cña m×nh nªn ®· cung øng dÞch vô l­u kho b·i miÔn phÝ cho kh¸ch hµng trong kho¶ng thêi gian dµi h¬n hai ngµy theo nh­ quy ®Þnh. §èi t­îng cña dÞch vô l­u kho b·i hµng kh«ng th­êng lµ hµng ho¸ cã gi¸ trÞ cao mµ träng l­îng l¹i kh«ng lín, thêi gian l­u th«ng trong kho l¹i nhanh. ChÝnh v× vËy, kho trong c¸c s©n bay th­êng kh«ng nghiªng vÒ yªu cÇu diÖn tÝch ph¶i lín mµ ®ßi hái ph­¬ng tiÖn phôc vô hµng ho¸ trong kho ph¶i ®¶m b¶o an toµn cho hµng ho¸ vµ tèc ®é xö lý ph¶i cao ®Ó thÝch øng víi kho¶ng thêi gian ng¾n ngñi mµ m¸y bay ®Ëu t¹i s©n bay. VÝ dô, ®èi víi hµng gi¸ trÞ nh­ vµng b¹c ®¸ quý hay tiÒn tÖ cÇn cã kÐt s¾t võa thuËn tiÖn di chuyÓn tõ kho ra m¸y bay còng nh­ ng­îc l¹i ®Ó tr¸nh mÊt m¸t. Hay ®èi víi hµng t­¬i sèng dÔ h­ háng th× ®ßi hái ph¶i cã kho l¹nh cã thÓ ®iÒu chØnh ®­îc nhiÖt ®é cho tõng lo¹i hµng. Hµng kh«ng lµ ngµnh kinh doanh cã tÝnh chÊt quèc tÕ cao, c¸c h·ng hµng kh«ng ë c¸c quèc gia kh¸c nhau th­êng ký kÕt víi nhau hîp ®ång vËn chuyÓn liªn chÆng (Interline contract). Do ®ã, ®èi t­îng l­u kho t¹i s©n bay mét h·ng hµng kh«ng kh«ng chØ lµ hµng ho¸ xuÊt khÈu ®i tõ h·ng hay hµng ho¸ nhËp khÈu vÒ ®Õn h·ng mµ cßn lµ hµng ho¸ trªn ®­êng trung chuyÓn cña mét h·ng hµng kh«ng kh¸c. C¸c lo¹i hµng nµy khi ®Õn s©n bay trung chuyÓn cã thÓ sÏ ph¶i ®­a vµo l­u kho v× ng­êi göi hµng ë s©n bay gèc yªu cÇu gi÷ l¹i hµng ho¸ t¹i s©n bay trung chuyÓn mµ kh«ng cho tiÕp tôc hµnh tr×nh. Khi ph¶i l­u kho t¹i c¸c ®iÓm trung chuyÓn, hµng ho¸ sÏ chÞu nhiÒu rñi ro x¶y ra tæn thÊt bëi v× kh«ng ph¶i mäi ®iÓm trung chuyÓn ®Òu cã kh¶ n¨ng tiÕn hµnh dÞch vô l­u kho hoµn h¶o cho l« hµng nµy. Sù chªnh lÖch vÒ tr×nh ®é qu¶n lý kho, møc ®é hiÖn ®¹i cña kho hµng vµ chÊt l­îng nh©n viªn phôc vô cña c¸c h·ng hµng kh«ng lµ kh¸c nhau. Do ®ã, ®«i khi mét ®iÓm s©n bay trung chuyÓn kh«ng thÓ cung cÊp c¸c dÞch vô ®Æc biÖt cho mét l« hµng ®Æc biÖt, ®éng vËt t­¬i sèng ch¼ng h¹n. Còng cã thÓ v× lý do thêi tiÕt xÊu, m¸y bay ph¶i h¹ c¸nh khÈn cÊp t¹i mét s©n bay mµ ë ®ã ng­êi ta quy ®Þnh kh«ng cho l­u kho mÆt hµng ®Æc thï cã trªn m¸y bay nµy. Nh­ vËy dÞch vô l­u kho b·i ë c¸c h·ng hµng kh«ng kh¸c nhau th× kh¸c nhau. C¸c h·ng hµng kh«ng quèc tÕ ë c¸c n­íc ®· ph¸t triÓn cã chÊt l­îng dÞch vô l­u kho b·i h¬n h¼n c¸c h·ng t¹i c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. V× thÕ, ng­êi göi hµng cÇn ph¶i theo dâi c¸c quy ®Þnh cña c¸c h·ng hµng kh«ng kh¸c ngoµi h·ng hµng kh«ng xuÊt ph¸t vÒ dÞch vô l­u kho b·i. Cuèi cïng, dÞch vô l­u kho b·i cÇn cã mét c¬ së vËt chÊt hiÖn ®¹i cã vèn ®Çu t­ cao. Tõ c¸c ph­¬ng tiÖn chÊt xÕp hµng ho¸ trong kho nh­ gi¸ ®ì, xe n©ng hµng ®Õn hÖ thèng c¸c kho l¹nh, kho dµnh cho hµng ho¸ gi¸ trÞ, kho dµnh cho hµng ho¸ nguy hiÓm, kho dµnh cho ®éng vËt sèng, vµ hÖ thèng d©y b¨ng chuyÒn, m¸y quay gi¸m s¸t hµng ho¸, phÇn mÒm qu¶n lý hµng ho¸ trong kho v.v.. ®Òu lµ c¬ së h¹ tÇng hiÖn ®¹i ®¾t tiÒn. 2.3. DÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh: Tr­íc hÕt, ta cÇn kh¼ng ®Þnh l¹i r»ng ®©y lµ mét trong c¸c lo¹i dÞch vô vËn chuyÓn hµng ho¸ qua ®­êng hµng kh«ng. Hµng ho¸ cã thÓ ®­îc vËn chuyÓn th«ng th­êng hoÆc ®­îc vËn chuyÓn theo c¸c lo¹i h×nh dÞch vô vËn chuyÓn hµng kh«ng ®Æc biÖt kh¸c nh­: vËn chuyÓn tõ ®iÓm gom hµng ®Õn s©n bay ®Õn (Pick-up delivery) hay dÞch vô vËn chuyÓn “tõ cöa ®Õn cöa”, vËn chuyÓn chuyÓn ph¸t nhanh, vËn chuyÓn ®a ph­¬ng thøc cã qua ®­êng hµng kh«ng v.v... Ngay tõ c¸i tªn cña nã chóng ta ®· thÊy mét ®Æc ®iÓm næi bËt cña dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh so víi c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng kh¸c, ®ã chÝnh lµ thêi gian. Thêi gian tõ khi h·ng hµng kh«ng nhËn hµng ho¸ ®Õn khi tr¶ hµng cho ng­êi nhËn t¹i s©n bay ®Õn nhá h¬n nhiÒu so víi hµng ho¸ vËn chuyÓn theo dÞch vô vËn chuyÓn hµng kh«ng th«ng th­êng. Thêi gian nµy ®­îc h·ng hµng kh«ng c«ng bè tõ tr­íc tuú theo chÆng ®­êng bay. NÕu nãi dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh nãi chung th× hµnh tr×nh cña hµng ho¸ sö dông dÞch vô nµy cã thÓ bao gåm ®­êng bé, ®­êng s¾t, ®­êng thuû nh­ng ®Ò cËp ®Õn dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh qua ®­êng hµng kh«ng th× chÆng ®­êng chÝnh cña hµng ho¸ th­êng lµ kh«ng trung. Hµng ho¸ chuyÓn ph¸t nhanh qua ®­êng hµng kh«ng cã thÓ lµ hµng néi ®Þa hoÆc hµng quèc tÕ. Nh­ng chóng ®Òu lµ nh÷ng mÆt hµng cã ®Æc thï cÇn ®­îc chuyÓn nhanh ®Õn tay ng­êi nhËn. §ã lµ th­ tõ, b­u kiÖn, hµng ho¸ gi¸ trÞ, tµi liÖu kü thuËt, hîp ®ång kinh tÕ, thuèc men, phô tïng m¸y mãc mµ nÕu thiÕu chóng c¶ chiÕc m¸y sÏ kh«ng thÓ ho¹t ®éng ®­îc, phim ¶nh, c«ng tr×nh nghÖ thuËt, ®Üa mÒm vi tÝnh v.v..HiÖn nay, khi kh¶ n¨ng vËn chuyÓn cña hµng kh«ng thÕ giíi ®· t¨ng lªn nhiÒu nhê sö dông m¸y bay chuyªn chë hµng ho¸ th× ®èi t­îng cña dÞch vô nµy còng ®· më réng h¬n tr­íc. Kh«ng chØ hµng ho¸ lµ c¸c giÊy tê quan träng mµ cßn cã c¶ hµng t­¬i sèng, ®éng vËt sèng, hµng nÆng nÕu cÇn còng cã thÓ ®¨ng ký sö dông dÞch vô nµy. Mét ®Æc ®iÓm quan träng kh¸c ®ã lµ nhu cÇu chuyÓn ph¸t nhanh cña c¸c chñ hµng th­êng cã tÝnh béc ph¸t, kh«ng liªn tôc, vµ khã dù ®o¸n vÒ khèi l­îng vµ kÝch th­íc l« hµng lÎ. V× thÕ, c¸c h·ng hµng kh«ng thùc rÊt khã ho¹ch ®Þnh kÕ ho¹ch vËn chuyÓn hµng chuyÓn ph¸t nhanh. Yªu cÇu cña chñ hµng vÒ kh¶ n¨ng cung øng chç cho hµng ho¸ nhanh nhÊt, víi tÇn suÊt cao ®ång nghÜa víi viÖc nÕu nh­ hµng ho¸ ®­îc phôc vô mét c¸ch ®ång bé th× nhu cÇu chuyªn chë hµng chuyÓn ph¸t nhanh sÏ dÉn ®Õn doanh thu tõ t¶i vËn chuyÓn thÊp trong khi chi phÝ vËn chuyÓn l¹i cao. §©y lµ mét th¸ch thøc mµ h·ng hµng kh«ng ph¶i ®èi ®Çu khi tæ chøc dÞch vô nµy. DÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh hµng kh«ng th­êng ®­îc c¸c ®¹i lý vËn chuyÓn, c¸c c«ng ty giao nhËn, c«ng ty gom hµng, c¸c c«ng ty chuyªn kinh doanh dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh ngoµi h·ng hµng kh«ng, c¸c b­u côc cã kinh doanh lÜnh vùc chuyÓn ph¸t nhanh sö dông. §èi víi ng­êi göi hµng lÎ hä th­êng sö dông dÞch vô nµy th«ng qua c¸c c¬ quan kÓ trªn ®Ó tËn dông nghiÖp vô chuyªn nghiÖp cña c¸c c«ng ty ®ã. DÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh hµng kh«ng cã nhiÒu kh¶ n¨ng kÕt hîp víi dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh mÆt ®Êt hoÆc ®­êng biÓn. Nh­ng lóc ®ã tèc ®é ph¸t hµng sÏ gi¶m ®i do vËn tèc « t«, tµu háa, tµu biÓn thÊp h¬n nhiÒu so víi m¸y bay. DÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh hµng kh«ng cho thÊy râ nhÊt tÝnh ­u viÖt vÒ tèc ®é cña vËn chuyÓn hµng kh«ng. Tèc ®é kÕt hîp cïng tÝnh an toµn trong chuyªn chë hµng kh«ng khiÕn cho dÞch vô nµy cã xu h­íng ngµy cµng ph¸t triÓn m¹nh mÏ. 3. Vai trß cña dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng trong chuyªn chë hµng ho¸ XNK: Ngµy nay cïng víi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc kü thuËt, xu h­íng quèc tÕ ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®Æc biÖt lµ sù t¨ng c­êng c¸c quan hÖ hîp t¸c th­¬ng m¹i quèc tÕ, ngµnh vËn t¶i hµng kh«ng ngµy cµng kh¼ng ®Þnh ®­îc vai trß quan träng cña m×nh trong viÖc thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña toµn cÇu nãi chung vµ sù ph¸t triÓn cña th­¬ng m¹i quèc tÕ nãi riªng. Riªng dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng ®· gãp phÇn quan träng trong viÖc thóc ®Èy vËn chuyÓn hµng ho¸ quèc tÕ nhanh chãng h¬n, thuËn tiÖn h¬n. Nhê ®ã, th­¬ng m¹i quèc tÕ cã ®iÒu kiÖn gia t¨ng nhanh h¬n n÷a. Tr­íc hÕt, dÞch vô lµm hµng lµ dÞch vô hç trî kh«ng thÓ thiÕu ®Ó hµng ho¸ vËn chuyÓn b»ng ®­êng hµng kh«ng cã thÓ ®­îc l­u th«ng th«ng suèt mµ kh«ng bÞ ¸ch t¾c ë nhiÒu c«ng ®o¹n sau ®ã. Khi mét chñ hµng chän ph­¬ng thøc vËn chuyÓn lµ ®­êng hµng kh«ng, anh ta tr­íc hÕt ph¶i ®Æt gi÷ chç cho hµng ho¸ (Booking). NghÜa lµ, anh ta ®Õn v¨n phßng ®Æt chç cña h·ng hµng kh«ng vµ yªu cÇu r»ng anh ta muèn hµng ho¸ cña m×nh ®­îc chuyªn chë trªn mét chuyÕn m¸y bay nhÊt ®Þnh trong mét ngµy mµ theo kÕ ho¹ch cña anh ta hµng ho¸ cÇn ®­îc chuyªn chë vµo ngµy ®ã. Dùa trªn lÞch bay s½n cã, nh©n viªn ®Æt chç cña h·ng hµng kh«ng cã thÓ chÊp nhËn ngay yªu cÇu cña anh ta hoÆc ®­a ra mét ®Ò nghÞ míi thÝch hîp cho c¶ hai bªn. Sau khi tho¶ thuËn xong, ng­êi göi hµng nµy ®­îc høa lµ sÏ cã mét kh«ng gian nµo ®ã trªn mét hÇm hµng cña chuyÕn bay tho¶ thuËn dµnh cho hµng ho¸ cña anh ta nÕu nh­ hµng ho¸ cña anh ta ®¶m b¶o thÝch hîp cho viÖc vËn chuyÓn b»ng m¸y bay. ViÖc ®Æt gi÷ chç th­êng ph¶i tiÕn hµnh mét vµi ngµy tr­íc ngµy anh ta chän ®Ó hµng ho¸ ®­îc vËn chuyÓn. §iÒu nµy gÇn gièng nh­ thñ tôc l­u khoang trong vËn chuyÓn ®­êng biÓn. Tuy nhiªn, hµng ho¸ cña anh ta ch­a ®­îc ®¶m b¶o ch¾c ch¾n lµ sÏ ®­îc vËn chuyÓn trªn ®óng chuyÕn bay mµ anh ta ®· ®Æt chç. MÖnh ®Ò “nÕu” ë sau lêi høa cña nh©n viªn ®Æt gi÷ chç ®· lµm xuÊt hiÖn nhu cÇu lµm hµng cho hµng ho¸ ®i qua ®­êng hµng kh«ng. ChØ khi hµng ho¸ thÝch hîp vËn chuyÓn b»ng m¸y bay th× l« hµng míi ®­îc thùc sù ®­a lªn hÇm hµng cña m¸y bay ®Ó b¾t ®Çu dÞch vô vËn chuyÓn. VËy, nÕu nh­ hµng ho¸ kh«ng ®­îc lµm hµng cho thÝch hîp th× chóng sÏ bÞ c¾t l¹i (offload) kh«ng ®­îc chÊt xÕp ®­a lªn m¸y bay. Vµ khi ®ã, hµng ho¸ ®· bÞ ¸ch l¹i. Chñ hµng tù chÞu thiÖt h¹i do hµng ho¸ ®Õn muén h¬n kÕ ho¹ch ban ®Çu. Nh­ vËy, cã thÓ nãi dÞch vô lµm hµng lµ mét m¾t xÝch kh«ng thÓ thiÕu trong toµn bé qu¸ tr×nh vËn chuyÓn khiÕn hµng ho¸ cã thÓ dÔ dµng chuyªn chë trªn m¸y bay, nhê ®ã dÞch vô lµm hµng cã thÓ rót ng¾n thêi gian vËn chuyÓn hµng ho¸. LÏ tÊt nhiªn, t¸c dông ®ã sÏ gi¶m ®i nÕu nh­ thêi gian lµm hµng kÐo dµi qu¸ l©u. Khi hµng ho¸ v× mét lý do nh­ trªn bÞ ¸ch l¹i t¹i s©n bay hoÆc v× lý do kh¸c, th× hµng ho¸ cÇn ®­îc l­u kho. Lóc nµy, ta thÊy râ h¬n vai trß cña dÞch vô l­u kho b·i. NÕu hµng ho¸ bÞ ¸ch t¾c t¹i s©n bay ®i hoÆc s©n bay ®Õn mµ kh«ng ®­a vµo l­u kho b·i th× rÊt dÔ x¶y ra nguy c¬ tæn thÊt cho hµng ho¸. Hµng ho¸ dÔ dµng bÞ mÊt c¾p, bÞ h­ h¹i do t¸c ®éng cña thêi tiÕt n¾ng m­a. Nãi c¸ch kh¸c, do kh«ng ®­îc l­u kho nªn hµng ho¸ kh«ng ®­îc gi¸m s¸t chÆt chÏ, kh«ng ®­îc h­ëng c¸c dÞch vô b¶o qu¶n thÝch hîp cho tõng lo¹i hµng ho¸ ë mçi ®iÒu kiÖn thêi tiÕt kh¸c nhau. HËu qu¶ nh·n tiÒn lµ hµng ho¸ bÞ tæn thÊt, chñ hµng ph¶i chÞu thua lç lín. L­u kho b·i lµ mét kh©u kh«ng thÓ thiÕu trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn hµng ho¸ b»ng ®­êng hµng kh«ng. BÊt cø hµng ho¸ néi ®Þa hay quèc tÕ khi ®Õn mét s©n bay ®Òu ®­îc ®­a vµo kho. Sau ®ã, khi ng­êi nhËn ®Õn lµm thñ tôc nhËn hµng, thñ kho míi lµm thñ tôc xuÊt kho cho hµng ho¸. KÓ c¶ khi hµng ho¸ ®­îc ng­êi göi hµng ®­a ®Õn s©n bay ®Ó vËn chuyÓn ®i, hµng ho¸ kh«ng thÓ ngay lËp tøc ®­îc chÊt lªn m¸y bay ®Ó ®i ngay mµ chóng ph¶i ®­îc ®­a vµo kho, ph©n lo¹i råi míi ®­a ra m¸y bay. Nh­ vËy, hµng ho¸ mµ bÞ l­u kho b·i th× qu¸ tr×nh vËn chuyÓn sÏ bÞ chËm l¹i. Nh­ng ®©y l¹i lµ dÞch vô kh«ng thÓ thiÕu v× hµng ho¸ kh«ng ph¶i bÊt cø lóc nµo còng thÝch hîp ®Ó vËn chuyÓn ngay ®­îc vµ còng kh«ng ph¶i lóc nµo mµ ng­êi nhËn còng ngay lËp tøc ®Õn nhËn hµng sau khi ®­îc th«ng b¸o hµng ®· tíi s©n bay ®Õn. V× vËy, thêi gian l­u kho b·i cµng gi¶m thÊp th× hµng ho¸ cµng ®­îc vËn chuyÓn nhanh h¬n. Nãi vÒ mÆt thêi gian th× dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh l¹i tá ra cã ­u thÕ h¬n c¶. Khi chñ hµng muèn göi mét l« hµng mét c¸ch nhanh nhÊt, th× anh ta nªn chän dÞch vô nµy. Nh­ ®· ®Ò cËp ë trªn, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh sÏ ­u tiªn chuyªn chë l« hµng ®¨ng ký dÞch vô nµy tr­íc c¸c l« hµng th«ng th­êng kh¸c. Kh«ng gian trªn hÇm hµng cña mét m¸y bay sÏ ®­îc ­u tiªn tr­íc nhÊt cho c¸c l« hµng cã nh·n” Express”. Khi m¸y bay qu¸ t¶i, thø tù c¾t hµng sÏ tr­íc hÕt lµ c¸c l« hµng th«ng th­êng. NÕu nh­ ®· c¾t hµng th«ng th­êng mµ m¸y bay vÉn qu¸ t¶i th× lóc ®ã ng­êi ta míi tÝnh ®Õn c¾t c¸c l« hµng chuyÓn ph¸t nhanh. Râ rµng, ­u thÕ cña dÞch vô nµy lµ thêi gian chuyªn chë ng¾n h¬n so víi c¸ch chuyªn chë th«ng th­êng kh¸c. Vµ v× thÕ, dÞch vô nµy tá ra hiÖu qu¶ v« cïng khi chuyªn chë c¸c mÆt hµng cã ®Æc tÝnh b¾t buéc thêi gian chuyªn chë ng¾n, hµng viÖn trî khÈn cÊp, hµng dÔ h­ háng, hµng t­¬i sèng, c¸c tµi liÖu khÈn nh­ tµi liÖu kü thuËt, hîp ®ång kinh tÕ...Tãm l¹i, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh cã thÓ ®¸p øng ®­îc nh÷ng yªu cÇu vËn chuyÓn khÈn cÊp hµng ho¸ cña chñ hµng. 4. Mét sè c¬ së vËt chÊt cña c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng: 4.1. Mét sè c¬ së vËt chÊt chung: 4.1.1. C¶ng hµng kh«ng: C¶ng hµng kh«ng lµ toµn bé diÖn tÝch trªn mét mÆt b»ng nhÊt ®Þnh vµ toµn bé c¬ së h¹ tÇng phôc vô cho chuyªn chë hµng ho¸, hµnh kh¸ch do m¸y bay chë ®Õn còng nh­ ®i. Nãi c¸ch kh¸c, c¶ng hµng kh«ng lµ mét tæ hîp c«ng tr×nh bao gåm s©n bay, nhµ ga, vµ trang thiÕt bÞ, c«ng tr×nh mÆt ®Êt cÇn thiÕt kh¸c ®­îc sö dông cho tÇu bay ®i vµ ®Õn, thùc hiÖn dÞch vô vËn chuyÓn hµng kh«ng. Trong c¶ng hµng kh«ng cã ®Çy ®ñ c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh x©y dùng dµnh ®Ó phôc vô hµng ho¸, hµnh kh¸ch, m¸y bay nh­ thÒm ®Ó m¸y bay, ga hµng ho¸, ga hµnh kh¸ch, ®­êng b¨ng, c¸c c«ng ty dÞch vô, c¶ng phi quan thuÕ, khu vùc tù do mËu dÞch v.v.. 4.1.2. M¸y bay (Aircraft, A/C): M¸y bay ®Ó phôc vô vËn chuyÓn hµng ho¸ cã thÓ chia thµnh m¸y bay chë kh¸ch, m¸y bay kÕt hîp chë kh¸ch vµ chë hµng ho¸, vµ m¸y bay chuyªn chë hµng ho¸ (freigter/ all- cargo aircraft). M¸y bay chë kh¸ch ®­îc sö dông phÇn khoang hµng d­íi ®Ó vËn chuyÓn hµng ho¸. M¸y bay kÕt hîp (combined aircraft) chë hµng ho¸ ë c¶ khoang chÝnh vµ khoang d­íi. M¸y bay chë hµng chØ dµnh ®Ó chë hµng ho¸. M¸y bay chë kh¸ch vµ m¸y bay kÕt hîp chë hµng vµ chë kh¸ch th­êng cã c¸c hÇm hµng ë bông m¸y bay. Mçi hÇm hµng l¹i ®­îc chia thµnh c¸c khoang hµng nhá h¬n. HiÖn nay, m¸y bay chuyªn chë hµng ho¸ ®­îc chia thµnh c¸c m¸y bay th©n nhá (chØ chë ®­îc träng l­îng hµng ho¸ d­íi 30 tÊn), m¸y bay th©n réng trung b×nh (chë ®­îc tõ 30 ®Õn 50 tÊn), m¸y bay th©n kh¸ lín (tõ 40 ®Õn 60 tÊn) vµ m¸y bay th©n lín (>60 tÊn). Ngoµi c¸c cöa hµng ho¸ bªn c¹nh s­ên, m¸y bay chë hµng cßn cã thÓ më h¼n ®Çu m¸y bay ®Ó ®­a hµng ho¸ vµo hÇm hµng. 4.1.3. Ga hµng ho¸ (Cargo Terminal): Ga hµng ho¸ lµ phÇn diÖn tÝch ë c¶ng hµng kh«ng dµnh cho hµng ho¸ ®Õn, ®i, chuyÓn tiÕp, qu¸ c¶nh, chuyÓn khÈu tËp kÕt vµ lµm thñ tôc vËn chuyÓn. HiÖn nay, t¹i c¸c h·ng hµng kh«ng quèc tÕ lín trªn thÕ giíi ng­êi ta ®· ph¸t triÓn ga hµng ho¸ thµnh c¸c trung t©m hµng ho¸, thµnh phè hµng ho¸ lín (Cargo center, cargocity) tËp hîp rÊt nhiÒu c«ng tr×nh lín nh­ c¸c kho hµng chuyªn dông, b·i ®ç xe réng lín v.v.. Mét ga hµng ho¸ th­êng bao gåm 2 khu vùc chÝnh: khu vùc hµnh chÝnh vµ khu vùc phôc vô kü thuËt. Khu hµnh chÝnh lµ n¬i dµnh cho ng­êi göi hµng vµ h·ng vËn chuyÓn tiÕp xóc lµm viÖc víi nhau vÒ mÆt tµi liÖu cho l« hµng, thanh to¸n phÝ, gi¶i quyÕt c¸c khóc m¾c. Cßn khu vùc phôc vô kü thuËt lµ n¬i phôc vô trùc tiÕp hµng ho¸ gåm kho hµng, b·i ®ç xe, n¬i chøa c¸c ph­¬ng tiÖn chÊt xÕp. 4.2. C¬ së vËt chÊt cña c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng: 4.2.1. Ph­¬ng tiÖn phôc vô mÆt ®Êt: Ph­¬ng tiÖn phôc vô mÆt ®Êt lµ c¸c lo¹i ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn hoÆc hÖ thèng b¨ng t¶i ®Ó ®­a hµng ho¸ trªn b·i ®ç xe (ramp) gÇn cöa ga hµng ho¸ h­íng ra phÝa ®­êng bay lªn m¸y bay hoÆc ng­îc l¹i. C¸c ph­¬ng tiÖn nµy gåm c¸c lo¹i xe nh­ xe sóc, xe n©ng hµng, xe ®Çu kÐo, xe b¨ng t¶i, xe chë ULD (Transporter), c¸c xe chë m©m hµng (dolly)...§©y lµ c¸c lo¹i ph­¬ng tiÖn ®Æc thï dµnh cho viÖc chÊt xÕp hµng ho¸ trong ngµnh hµng kh«ng, cã kÝch th­íc tiªu chuÈn ®¶m b¶o thuËn tiÖn trong viÖc rót hµng tõ trong khoang m¸y bay ra còng nh­ ®­a hµng tõ ga hµng ho¸ lªn khoang hµng cña m¸y bay. 4.2.2. C«ng cô xÕp dì: Trong hµng kh«ng, thiÕt bÞ xÕp dì hµng th­êng lµ c¸c thiÕt bÞ xÕp dì theo ®¬n vÞ- ULD (Unit Loading Device). §©y lµ mét thiÕt bÞ dïng ®Ó chÊt xÕp hµng ho¸, hµnh lý. ThiÕt bÞ nµy tiÕp xóc trùc tiÕp víi hÖ thèng chèt gi÷ trªn sµn m¸y bay. Nã ®¸p øng ®­îc tÊt c¶ c¸c yªu cÇu vÒ an toµn kÕt cÊu cña m¸y bay mµ kh«ng cÇn thªm thiÕt bÞ phô trî kh¸c v× thÕ cã thÓ xem lµ nh÷ng hÇm hµng cã kh¶ n¨ng di chuyÓn ®­îc cña m¸y bay hay cßn ®­îc coi nh­ nh÷ng thiÕt bÞ cña m¸y bay. ULD cã thÓ xÕp ®­îc trªn sµn chÝnh cña m¸y bay hoÆc sµn d­íi cña m¸y bay. CÊu t¹o ULD gåm: M©m vµ l­íi (Lo¹i cã kÕt cÊu víi l­íi hoÆc kh«ng cã- cã sù trî gióp cña d©y ch»ng) Thïng Igloo: gåm igloo kh«ng kÕt cÊu vµ cã kÕt cÊu. Container: bªn c¹nh container th«ng th­êng 20 feet, 40 feet sö dông trong chuyªn chë hµng ho¸ ®a ph­¬ng thøc, thiÕt bÞ chÊt xÕp hµng kh«ng cßn cã container khoang chÝnh cã ®é cao trªn 163 cm, container khoang d­íi cã ®é cao d­íi 163 cm. ULD lµ bé phËn cÊu thµnh cña m¸y bay ®­îc thiÕt kÕ, s¶n xuÊt, s÷a ch÷a, b¶o d­ìng theo tiªu chuÈn hµng kh«ng do c¸c nhµ chøc tr¸ch hµng kh«ng cña c¸c chÝnh phñ liªn quan quy ®Þnh. Nã cã chi phÝ ®Çu t­ cao (tõ 1000- 2000 USD/ chiÕc). C¸c h·ng vËn chuyÓn qu¶n lý ULD th«ng qua hÖ thèng ®iÖn v¨n nh­ ULD Control Message-UCM, Stock Check Message-SCM, ULD Control Receipt-LUC. TÊt c¶ c¸c hÖ thèng nµy ®­îc göi vµ nhËn qua hÖ thèng m¸y tÝnh toµn cÇu. Sö dông ULD trong viÖc chÊt xÕp hµng ho¸ lµ nh»m tiÕt kiÖm thêi gian chÊt xÕp hµng ho¸ cho mét chuyÕn bay ®ång thêi cã thÓ chñ ®éng trong viÖc chÊt xÕp, nh­ tiÕn hµnh chÊt xÕp tõ tr­íc nÕu cã kÕ ho¹ch s½n, tËn dông ®­îc thêi gian cho m¸y bay n»m t¹i s©n ®ç. Ngoµi ra, dïng ULD sÏ ®¶m b¶o an toµn cho hµng ho¸ tèt nhÊt tr¸nh ®­îc m­a giã, n¾ng nãng, mÊt c¾p. 4.2.3. Kho hµng: Kho hµng lµ n¬i chøa vµ b¶o qu¶n hµng ho¸ l­u kho. §©y lµ c¬ së h¹ tÇng kh«ng thÓ thiÕu cña dÞch vô l­u kho b·i. C¸c kho hµng th­êng ®­îc s¾p xÕp thuËn tiÖn ®Ó ®­a hµng ho¸ tõ m¸y bay vµo kho vµ ng­îc l¹i. Kho hµng th­êng gåm c¸c kho chuyªn dông, kho hµng xuÊt, kho hµng nhËp, kho quèc tÕ, kho néi ®Þa. Riªng dÞch vô l­u kho b·i cÇn thªm mét sè thiÕt bÞ chuyªn dïng nh­ gi¸ ®Ó hµng, thiÕt bÞ th«ng giã cho hµng ho¸, thiÕt bÞ phßng chèng ch¸y, phßng chèng thiªn tai, v¸n lãt, thiÕt bÞ ®iÒu chØnh nhiÖt ®é ®é Èm cho kho, m¸y quay gi¸m s¸t hµng ho¸ v.v.. 5. Mét sè dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng kh¸c liªn quan: 5.1. DÞch vô an toµn an ninh: VÊn ®Ò an toµn cho chuyÕn bay lµ vÊn ®Ò quan t©m hµng ®Çu cña mçi h·ng hµng kh«ng. M¸y bay kÓ c¶ chuyªn chë hµng ho¸ hay m¸y bay chë hµnh kh¸ch kÕt hîp chë hµng ho¸ ®Òu cã mét ®éi bay gåm c¸c phi c«ng trªn nã, ch­a kÓ m¸y bay hµnh kh¸ch cßn chøa trong nã hµng tr¨m hµnh kh¸ch mµ m¹ng sèng cña hä lµ v« gi¸. V× thÕ, an toµn an ninh kh«ng chØ ®Æt ra ®èi víi hµnh kh¸ch ®i trªn m¸y bay mµ cßn ®èi víi hµng ho¸. Hµng ho¸ tr­íc khi ®­îc xÕp lªn m¸y bay ®Òu ph¶i qua hÖ thèng m¸y soi chiÕu an ninh cña côm c¶ng hµng kh«ng nh»m ph¸t hiÖn ra nh÷ng hµng ho¸ cã thÓ g©y nguy hiÓm cho m¸y bay. NÕu kh«ng thÓ kiÓm tra b»ng m¸y, lùc l­îng an ninh hµng kh«ng sÏ tiÕn hµnh kiÓm tra trùc quan. Mçi khi hµng ho¸ ®­a qua kiÓm tra ®Òu ph¶i tr¶ mét kho¶n phÝ dÞch vô an ninh hoÆc trùc tiÕp tõ ng­êi göi hoÆc th«ng qua h·ng vËn chuyÓn hµng kh«ng. PhÝ nµy do côm c¶ng hµng kh«ng quy ®Þnh. DÞch vô nµy cÇn cã c¸c thiÕt bÞ kiÓm tra hiÖn ®¹i nh»m gi¶m bít thêi gian hµng ho¸ ph¶i chê ®Ó kiÓm tra nh­: m¸y soi chiÕu dµnh cho hµnh lý, m¸y soi chiÕu cì lín dµnh cho c¶ m©m hµng, thiÕt bÞ ®ãng ®ai an ninh tù ®éng v.v.. 5.2. DÞch vô b¶o hiÓm hµng ho¸ hµng kh«ng: MÆc dï vËn chuyÓn hµng kh«ng lµ ph­¬ng thøc vËn chuyÓn an toµn nhÊt trong toµn bé c¸c ph­¬ng thøc vËn chuyÓn kh¸c. Nh­ng kh«ng cã nghÜa hµng ho¸ vËn chuyÓn qua ®­êng hµng kh«ng hoµn toµn kh«ng gÆp rñi ro. Rñi ro trong kh«ng trung cã thÓ ®Õn tõ lý do kh¸ch quan nh­ thêi tiÕt hoÆc chñ quan nh­ hµng ho¸ kh«ng ®­îc lµm hµng tèt, kh«ng tÆc, do hµnh kh¸ch thiÕu ý thøc an toµn v.v.. Do ®ã, b¶o hiÓm hµng ho¸ vËn chuyÓn qua ®­êng hµng kh«ng lµ v« cïng cÇn thiÕt. B¶o hiÓm hµng ho¸ vËn chuyÓn b»ng ®­êng hµng kh«ng lµ d¹ng b¶o hiÓm tµi s¶n dµnh cho c¸c chñ hµng cã hµng ho¸ vËn chuyÓn b»ng m¸y bay tù mua b¶o hiÓm cho m×nh trùc tiÕp t¹i c¸c c«ng ty b¶o hiÓm mµ kh«ng mua cña c¸c h·ng hµng kh«ng th«ng qua c­íc vËn chuyÓn. HiÖn nay, nhiÒu h·ng hµng kh«ng lín trªn thÕ giíi ®· më réng ph¹m vi kinh doanh vµ tù tiÕn hµnh dÞch vô nµy nh»m t¹o thuËn lîi cho chñ hµng dÔ dµng mua b¶o hiÓm cho hµng ho¸ ngay t¹i s©n bay. 5.3. DÞch vô khai thuª h¶i quan: H¶i quan cöa khÈu t¹i s©n bay lµ mét c¬ quan Nhµ n­íc ®éc lËp víi h·ng hµng kh«ng, cã nhiÖm vô t­¬ng tù c¸c h¶i quan cöa khÈu biªn giíi, ®­êng biÓn kh¸c. §ã lµ kiÓm tra, gi¸m s¸t, kiÓm so¸t hµng ho¸ XNK, hµng ho¸ qu¸ c¶nh, m­în ®­êng; chèng bu«n lËu, chèng vËn chuyÓn tr¸i phÐp hµng ho¸, ngo¹i hèi; tæ chøc thùc hiÖn ph¸p luËt vÒ thuÕ ®èi víi hµng ho¸ XNK. Do c«ng ty kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng, ®¹i lý, ng­êi gom hµng, c«ng ty giao nhËn hµng kh«ng th­êng n¾m râ c¸c quy ®Þnh h¶i quan ®èi víi hµng ho¸ vËn chuyÓn b»ng ®­êng hµng kh«ng nªn hä th­êng thùc hiÖn dÞch vô khai thuª c¸c chøng tõ h¶i quan vµ thu phÝ. DÞch vô nµy cã t¸c dông tr¸nh cho ng­êi göi hµng t×nh tr¹ng kh«ng xuÊt khÈu hay kh«ng nhËp khÈu ®­îc hµng ho¸ do khai sai c¸c chøng tõ h¶i quan. V× vËy, dÞch vô nµy cã t¸c dông ®Èy nhanh tèc ®é hµng ho¸ ®­îc th«ng quan, t¹o t©m lý yªn t©m cho chñ hµng. II. Tæ chøc thùc hiÖn c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng Qu¸ tr×nh vËn chuyÓn hµng ho¸ ®­îc b¾t ®Çu t¹i thêi ®iÓm khi hµng ho¸ ®­îc giao cho h·ng hµng kh«ng chuyªn chë. Quy tr×nh hµng ho¸ ®­îc vËn chuyÓn b»ng ®­êng hµng kh«ng cã thÓ tãm t¾t th«ng qua biÓu ®å sau: Ng­êi göi §¹i lý* H¶i quan Cty phôc vô m._.Æt ®Êt H·ng* HK H¶i quan Cty phôc vô mÆt ®Êt §¹i lý* Ng­êi nhËn * §¹i lý cã thÓ thay b»ng c«ng ty giao nhËn hµng kh«ng, c«ng ty m«i giíi vËn chuyÓn hµng kh«ng. * H·ng hµng kh«ng cßn gäi lµ nhµ vËn chuyÓn hoÆc ng­êi chuyªn chë. H·ng hµng kh«ng cã thÓ chÊp nhËn chuyªn chë th¼ng tõ ng­êi göi, tõ mét ®¹i lý hoÆc qua ®¹i lý cña IATA. Ng­êi göi cã thÓ trùc tiÕp ®Õn göi hµng ho¸ t¹i h·ng hµng kh«ng mµ kh«ng th«ng qua c¸c ®¹i lý, c«ng ty giao nhËn hoÆc c«ng ty m«i giíi. Tuy nhiªn, nÕu trùc tiÕp göi hµng, ng­êi göi ph¶i chuÈn bÞ ®Çy ®ñ bé hå s¬ vÒ hµng ho¸ vµ ®¶m b¶o hµng ho¸ cña m×nh tho¶ m·n c¸c quy ®Þnh cña vËn chuyÓn hµng kh«ng nãi chung vµ cña tõng h·ng hµng kh«ng còng nh­ quy ®Þnh cña Nhµ n­íc liªn quan. ViÖc vËn chuyÓn hµng ho¸ sÏ tiÕt kiÖm thêi gian h¬n nÕu ng­êi göi ®Æt chç tr­íc cho hµng ho¸ cña m×nh t¹i c¸c v¨n phßng cung cÊp dÞch vô ®Æt chç cho hµng ho¸ cña h·ng hµng kh«ng. Hµng ho¸ ®· ®Æt chç lu«n lu«n ®­îc ­u tiªn vËn chuyÓn tr­íc hµng ho¸ ch­a ®Æt chç. Sau ®ã, h·ng hµng kh«ng sÏ chÊp nhËn chuyªn chë kiÖn hµng vµ tµi liÖu hµng ho¸ tõ kh¸ch göi hµng. Râ rµng, nh×n vµo quy tr×nh vËn chuyÓn hµng ho¸ th× kh¸ch göi hµng cã thÓ lµ ng­êi göi, ®¹i lý, c¸c h·ng hµng kh«ng kh¸c trong tr­êng hîp hµng chuyÓn tiÕp. TÊt c¶ hµng ho¸ ®­îc chuyªn chë ph¶i phï hîp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn chuyªn chë hµng ho¸ cña h·ng hµng kh«ng. Vµ viÖc chÊp nhËn hµng ho¸ ®Ó chuyªn chë ph¶i tu©n thñ theo nh÷ng nguyªn t¾c chung. Trong quy tr×nh vËn chuyÓn hµng ho¸ qua ®­êng hµng kh«ng, c¸c dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô lµm hµng, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh ®­îc tæ chøc thùc hiÖn t¹i c¸c c«ng ty phôc vô mÆt ®Êt (GHA-Ground Handling Agent). 1. Tæ chøc dÞch vô lµm hµng: DÞch vô lµm hµng tæng qu¸t bao gåm hai lÜnh vùc chÝnh lµ xö lý thùc tÕ hµng ho¸ vµ xö lý tµi liÖu. Ngoµi ra, trong qu¸ tr×nh lµm hµng, c«ng ty lµm hµng cÇn phèi hîp víi c¬ quan h¶i quan ®Ó gióp th«ng quan cho hµng ho¸; xö lý c¸c tr­êng hîp bÊt ngê; xö lý c¸c t×nh huèng kh¸c x¶y ra ®èi víi hµng ho¸. Xö lý thùc tÕ hµng ho¸ bao gåm nh÷ng c«ng viÖc sau: Cung cÊp c¬ së vËt chÊt ®Ó phôc vô hµng ho¸, b¶o vÖ hµng ho¸ kh«ng bÞ ¶nh h­ëng cña thêi tiÕt; §­a ra c¸c biÖn ph¸p thÝch hîp ®Ó chèng mÊt c¾p hoÆc h­ h¹i ®èi víi hµng ho¸. Cung cÊp c¸c trang thiÕt bÞ cÇn thiÕt vµ c¬ së vËt chÊt l­u kho cho hµng dÔ h­ háng, ®éng vËt sèng, hµng gi¸ trÞ, phim ¶nh, hµng nguy hiÓm, vµ c¸c lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt kh¸c. L­u kho hµng ho¸ trong mét kho¶ng thêi gian ®· tho¶ thuËn víi kh¸ch hµng. LÊy biªn lai khi giao hµng ho¸. Xö lý tµi liÖu hµng ho¸: KiÓm tra tÊt c¶ tµi liÖu nh»m ®¶m b¶o l« hµng cã thÓ ®­îc vËn chuyÓn theo ®óng yªu cÇu cña nhµ vËn chuyÓn. ViÖc kiÓm tra sÏ kh«ng tÝnh phÝ. H¶i quan: §­a hµng ho¸ vµo n¬i kiÓm tra h¶i quan, nÕu cÇn, vµ gi¶i quyÕt mäi sai lÖch ®Ó hµng ho¸ phï hîp víi quy ®Þnh cña n­íc së t¹i. §Ó h¶i quan kiÓm tra trùc quan hµng ho¸ nÕu ®­îc yªu cÇu. Xö lý c¸c tr­êng hîp bÊt ngê: Thùc hiÖn ngay c¸c biÖn ph¸p ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña nhµ chøc tr¸ch ®Þa ph­¬ng vµ cña nhµ vËn chuyÓn khi cã nh÷ng t×nh huèng bÊt ngê x¶y ra nh­ tæn thÊt hoÆc phôc vô sai ®èi víi hµng ho¸ vµ c¸c l« hµng ®Æc biÖt kh¸c. Th«ng b¸o cho nhµ vËn chuyÓn vÒ bÊt cø t×nh huèng bÊt ngê nµo xÈy ra ®èi víi hµng ho¸ trong khi lµm hµng. Xö lý hµng trong c¸c tr­êng hîp hµng ho¸ bÞ tæn thÊt, bÞ mÊt m¸t theo nh­ tho¶ thuËn. Th«ng b¸o cho nhµ vËn chuyÓn vÒ c¸c tr­êng hîp kh¸ch hµng khiÕu n¹i vµ cung cÊp c¸c tµi liÖu cÇn thiÕt; Xö lý c¸c khiÕu n¹i ®ã nÕu ®· tho¶ thuËn víi h·ng vËn chuyÓn. Xö lý c¸c t×nh huèng kh¸c: Thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p thÝch hîp ®Ó chèng mÊt c¾p hoÆc sö dông bõa b·i hay lµm h­ háng m©m hµng, container, l­íi, khay hµng, d©y ch»ng vµ c¸c ph­¬ng tiÖn kh¸c cña nhµ vËn chuyÓn trong quyÒn h¹n cña c«ng ty lµm hµng. Th«ng b¸o cho nhµ vËn chuyÓn ngay lËp tøc vÒ bÊt kú tæn thÊt nµo x¶y ra ®èi víi c¸c ph­¬ng tiÖn trªn. Cung cÊp hoÆc s¾p xÕp lµm hµng c¸c lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt theo tho¶ thuËn. Phôc vô tói th­ ngo¹i giao theo tho¶ thuËn. Phôc vô b­u kiÖn c«ng ty theo tho¶ thuËn. DÞch vô lµm hµng tæng qu¸t chØ lµ nh÷ng h­íng dÉn chung nhÊt vÒ quy tr×nh lµm hµng. §èi víi vËn chuyÓn hµng ho¸ quèc tÕ, ta l¹i chia thµnh dÞch vô lµm hµng xuÊt vµ dÞch vô lµm hµng nhËp. 1.1. DÞch vô lµm hµng xuÊt: DÞch vô lµm hµng xuÊt bao gåm hai phÇn lín: Xö lý thùc tÕ hµng ho¸ (Physical handling) vµ xö lý tµi liÖu hµng ho¸ (Document handling); vµ phÇn gi¶i quyÕt c¸c thñ tôc h¶i quan. Xö lý thùc tÕ hµng ho¸ bao gåm 4 b­íc chÝnh sau ®©y: B­íc 1: ChÊp nhËn hµng ho¸ phï hîp víi h­íng dÉn cña nhµ vËn chuyÓn, ®¶m b¶o l« hµng “S½n sµng ®Ó chuyªn chë “ vµ träng l­îng & khèi l­îng l« hµng ®· ®­îc kiÓm tra. L« hµng ‘S½n sµng ®Ó chuyªn chë “ nghÜa lµ: Kh«ng vËn ®¬n ph¶i ®­îc lËp theo ®óng quy ®Þnh sè 600a cña IATA, b¶o ®¶m chÝnh x¸c ®Çy ®ñ mäi chi tiÕt. §¹i lý lËp kh«ng vËn ®¬n kh«ng ®­îc lµm thÊt l¹c nh÷ng phÇn sau cña kh«ng vËn ®¬n: B¶n gèc 3 (Dµnh cho ng­êi göi); B¶n copy sè 9 (Dµnh cho ®¹i lý); B¶n gèc 1 (cho h·ng chuyªn chë xuÊt kh«ng vËn ®¬n). Nh÷ng kho¶n tiÒn chi tr¶ cho bÊt kú lÖ phÝ nµo nÕu cã ®Òu ph¶i ghi vµo kh«ng vËn ®¬n theo quy ®Þnh 614 cña IATA. KÌm theo Kh«ng vËn ®¬n ph¶i cã ®Çy ®ñ tÊt c¶ c¸c tµi liÖu cÇn thiÕt ®Ó x¸c ®Þnh lo¹i hµng & phôc vô cho qu¸ tr×nh vËn chuyÓn khi bÊt kú nhµ chøc tr¸ch ®¹i diÖn cho Nhµ n­íc yªu cÇu. TÊt c¶ c¸c kiÖn hµng ®Òu ph¶i ®­îc ®ãng gãi theo tiªu chuÈn ®¶m b¶o mäi ®iÒu kiÖn chung. TÊt c¶ c¸c kiÖn hµng khi nhËn ph¶i d¸n nh·n m¸c theo ®óng quy ®Þnh 600/606/607 cña IATA. Nh·n m¸c d¸n trªn tÊt c¶ c¸c kiÖn hµng ph¶i dÔ nh×n vµ tÊt c¶ c¸c nh·n m¸c cò ph¶i ®­îc gì bá. Khi mét thµnh viªn IATA chÊp nhËn nh÷ng d÷ liÖu cña kh«ng vËn ®¬n tõ ®¹i lý th«ng qua hÖ thèng m¸y tÝnh th× toµn bé d÷ liÖu ®ã ph¶i chuyÓn ®Õn tr­íc khi giao hµng cho bé phËn nhËn hµng cña h·ng vËn chuyÓn. ChÊp nhËn chuyªn chë nghÜa lµ hµng ho¸ cÇn tho¶ m·n c¸c quy ®Þnh vÒ chÊp nhËn hµng ho¸ cña h·ng hµng kh«ng. C¸c quy ®Þnh nµy kh¸c nhau ®èi víi tõng h·ng hµng kh«ng nh­ng còng cã nh÷ng nguyªn t¾c chÊp nhËn hµng ho¸ chung. ChÊp nhËn chuyªn chë bao gåm hai lo¹i lµ chÊp nhËn thùc tÕ vµ chÊp nhËn tµi liÖu. H·ng hµng kh«ng sÏ chÊp nhËn thùc tÕ kiÖn hµng dùa trªn viÖc kiÓm tra mét sè néi dung sau: KiÓm tra sè kiÖn hµng ®èi chiÕu víi tµi liÖu ®­îc giao. KiÓm tra träng l­îng hµng ho¸ (C©n hµng). Träng l­îng cña hµng ho¸ ghi trªn vËn ®¬n hoÆc trong b¶n h­íng dÉn göi hµng cña ng­êi göi (Shipper’s letter of instruction-SLI ) ph¶i chÝnh x¸c bëi v× sai lÖch träng l­îng sÏ ¶nh h­ëng ®Õn sù an toµn cña m¸y bay. Sè liÖu vÒ träng l­îng hµng ho¸ sÏ ®­îc dïng ®Ó x¸c ®Þnh träng t¶i chÞu ®ùng cña sµn m¸y bay, phôc vô chÊt xÕp vµ x¸c ®Þnh c¸c ph­¬ng tiÖn chÊt xÕp vµ ®Ó tÝnh c­íc vËn chuyÓn. KiÓm tra kÝch th­íc cña kiÖn hµng ®Ó ®¶m b¶o kiÖn hµng cã thÓ chÊt xÕp ®­îc lªn ph­¬ng tiÖn chÊt xÕp còng nh­ ®­a vµo ®­îc tÊt c¶ c¸c cöa hÇm hµng trªn mäi chÆng cña hµnh tr×nh mµ ng­êi göi hoÆc ®¹i lý yªu cÇu. KiÓm tra néi dung kiÖn hµng xem nã cã ®­îc khai b¸o chi tiÕt ®Ó tiÖn viÖc tra cøu c¸c quy ®Þnh vËn chuyÓn hµng ho¸ hµng kh«ng cña c¸c n­íc trong cuèn TACT vµ ®Ó ¸p dông c¸c lo¹i c­íc vËn chuyÓn ®Æc biÖt khi cÇn còng nh­ tu©n thñ c¸c quy ®Þnh vÒ hµng ho¸ ®Æc biÖt. KiÓm tra xem tÊt c¶ c¸c kiÖn hµng ®· ®­îc d¸n nh·n m¸c vµ ®ãng gãi ®óng quy c¸ch ch­a nh»m b¶o vÖ cho chÝnh hµng ho¸, b¶o vÖ m¸y bay vµ nh©n viªn phôc vô ®ång thêi cã kÕ ho¹ch phôc vô ®Æc biÖt nÕu ®ã lµ hµng ho¸ ®Æc biÖt. TiÕp ®Õn h·ng vËn chuyÓn sÏ kiÓm tra c¸c chøng tõ hµng ho¸ ®Ó chÊp nhËn vÒ mÆt tµi liÖu. ViÖc kiÓm tra cÇn tr¶ lêi c¸c c©u hái sau ®©y: LiÖu c¸c chi tiÕt ghi trªn kh«ng vËn ®¬n vµ b¶n h­íng dÉn chÊt xÕp cña ng­êi göi cã ®óng ®èi víi kiÖn hµng kh«ng? LiÖu c¸c tµi liÖu kÌm theo ®· thùc sù ®­îc ®Ýnh kÌm? LiÖu tÊt c¶ c¸c tµi liÖu cÇn thiÕt ®· cã ®ñ? Kh«ng vËn ®¬n ®· ®­îc khai ®óng ch­a? Cã tµi liÖu ®Æc biÖt nµo ph¶i ®­îc ng­êi göi hoµn thµnh vµ ký tªn kh«ng? (VÝ dô: chøng nhËn ®éng vËt sèng, chøng nhËn hµnh lý göi nh­ hµng ho¸) Hµng ho¸ XK ®­îc chÊp nhËn sÏ ®­îc ®­a vµo qu¸ tr×nh phôc vô t¹i c«ng ty lµm hµng B­íc 2: KiÓm kª hµng ho¸ vµ tËp hîp hµng ®Ó vËn chuyÓn, tuú thuéc l­îng t¶i s½n cã cña c¸c chuyÕn bay cña h·ng hµng kh«ng. Trong c¸c c«ng ty lµm hµng th­êng cã c¸c ch­¬ng tr×nh phÇn mÒm m¸y vi tÝnh qu¶n lý hµng ho¸ ®Õn c«ng ty cña tÊt c¶ c¸c kh¸ch hµng. C¸c th«ng tin vÒ chuyÕn bay, vÒ kh¶ n¨ng vËn chuyÓn cña m¸y bay vµ th«ng tin hµng ho¸ ®­îc tËp hîp l¹i vµ nh©n viªn c«ng ty lµm hµng sÏ dùa vµo ®ã ®Ó ph©n bæ hµng cho chuyÕn bay. Nãi c¸ch kh¸c, nh©n viªn nµy ph¶i lËp mét kÕ ho¹ch vËn chuyÓn sao cho ®¶m b¶o hiÖu qu¶ vËn chuyÓn cña m¸y bay ®ång thêi ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña kh¸ch hµng. B­íc 3: ChuÈn bÞ hµng rêi, ULD ®Ó ®­a hµng ra m¸y bay (Xem thªm phô lôc) C¸c kiÖn hµng rêi (Small consignment/ Bulk cargo) kh«ng chÊt ®­îc lªn m©m hµng hoÆc container (ULD) sÏ ®­îc chuyÓn tíi khu vùc ®ãng thïng (boxing area), ë ®ã nhiÒu kiÖn hµng rêi sÏ ®­îc chÊt vµo c¸c thïng (box) sau khi ®· ®­îc ph©n luång dùa theo n¬i ®Õn hoÆc tÝnh chÊt. Chóng sÏ ®­îc gäi lµ thïng hµng rêi. Nh÷ng thïng hµng rêi hoÆc do thiÕu t¶i hoÆc ch­a cÇn kÝp ph¶i göi ngay sÏ ®­îc ®­a vµo l­u kho cã gi¸ ®Ó tù ®éng (Automatic rack store) ®Ó ®i vµo chuyÕn sau. C¸c thïng hµng rêi (cã thÓ ®i th¼ng tõ khu vùc ®ãng thïng hoÆc tõ kho) cïng víi c¸c kiÖn hµng xÕp ®­îc lªn ULD mµ n»m trong kÕ ho¹ch vËn chuyÓn sÏ ®­îc nh©n viªn cña c«ng ty phôc vô mÆt ®Êt- ng­êi cã nhiÖm vô kiÓm so¸t hµng ®Õn vµ ph©n bæ hµng ho¸ cho tõng chuyÕn bay (Input control & flight allocation)- ®­a ra khu vùc tËp kÕt t¶i (Assembly area). Riªng víi hµng nÆng, cång kÒnh hoÆc hµng ®Æc biÖt kh«ng thÝch hîp víi viÖc ®ãng thïng (boxing) sÏ ®­îc chë th¼ng ra khu vùc riªng ®Ó chÊt hµng lªn c¸c pallet (pallet loading) hoÆc container vµ ®­a ra m¸y bay. Hµng ®­îc ph©n bæ ®i ngay chuyÕn bay s¾p tíi sÏ ®­îc ph©n chia hîp lý cho m¸y bay chë hµng vµ m¸y bay chë kh¸ch. B­íc 4: ThiÕt lËp träng l­îng cña: T¶i rêi. “T¶i” lµ thuËt ng÷ dïng ®Ó chØ hµng ho¸ ®· ®­îc ®­a vµo hÇm hµng cña m¸y bay ®Ó vËn chuyÓn, kh¸c víi hµng ho¸ míi ®­a vµo c«ng ty lµm hµng mµ ch­a ®­îc vËn chuyÓn. Nh­ vËy, t¶i rêi chÝnh lµ c¸c thïng hµng rêi ®· ®­îc ph©n bæ cho chuyÕn bay s¾p cÊt c¸nh. C¸c ULD ®· chøa hµng. Vµ cung cÊp sè liÖu vÒ träng l­îng tèi ®a cho bé phËn kiÓm so¸t t¶i. Xö lý tµi liÖu: Xö lý tµi liÖu cho hµng xuÊt gåm 4 c«ng viÖc sau ®©y: ChuÈn bÞ danh s¸ch hµng ho¸ cña chuyÕn bay (Cargo manifest). Cung cÊp th«ng b¸o t¶i ®Æc biÖt cho bé phËn kiÓm so¸t t¶i theo yªu cÇu. T¸ch bé kh«ng vËn ®¬n. Cung cÊp c¸c b¶n copy cña danh s¸ch hµng ho¸ vµ kh«ng vËn ®¬n theo tho¶ thuËn. Khi cÇn thiÕt, tr¶ b¶n copy kh«ng vËn ®¬n cho ng­êi göi cã kÌm theo chi tiÕt chuyÕn bay. Gi¶i quyÕt c¸c thñ tôc h¶i quan: C«ng ty lµm hµng cÇn tiÕp xóc víi lùc l­îng h¶i quan t¹i s©n bay ®Ó: Th«ng quan cho hµng ho¸ xuÊt khÈu. ChuÈn bÞ c¸c chøng tõ h¶i quan, vÝ dô, cho c¸c dÞch vô vËn chuyÓn b»ng xe t¶i xuyªn qua biªn giíi nh­ ®· tho¶ thuËn. 1.2. DÞch vô lµm hµng nhËp: DÞch vô lµm hµng nhËp còng gièng nh­ ®èi víi hµng xuÊt gåm 2 phÇn chÝnh lµ xö lý thùc tÕ hµng ho¸ vµ xö lý tµi liÖu hµng ho¸. Ngoµi ra, ®èi víi hµng nhËp, c«ng ty lµm hµng cßn ph¶i xö lý c¸c tr­êng hîp bÊt ngê x¶y ra ®èi víi hµng ho¸. Xö lý thùc tÕ hµng ho¸: Giai ®o¹n nµy c«ng ty lµm hµng ph¶i thùc hiÖn hai b­íc c¬ b¶n sau ®©y: B­íc 1: Khi m¸y bay ®Õn s©n bay, c«ng ty lµm hµng cÇn chuÈn bÞ c¸c thiÕt bÞ dì hµng tõ hÇm hµng cña m¸y bay ra ®Ó ®­a vÒ ga hµng ho¸. Dì hµng rêi tõ ph­¬ng tiÖn chÊt xÕp khi cÇn. Dì hµng ra khái c¸c ULD. KiÓm tra hµng ho¸ ®Õn ®èi chiÕu víi kh«ng vËn ®¬n vµ danh s¸ch hµng ho¸ ®i kÌm chuyÕn bay. B­íc 2: Tr¶ hµng cho ng­êi nhËn hoÆc ®¹i lý nhËn hµng khi ®­îc yªu cÇu sau khi c¬ quan h¶i quan vµ c¸c c¬ quan nhµ n­íc kh¸c ®ång ý cho nhËp. Xö lý tµi liÖu hµng ho¸: B­íc 1: Th«ng b¸o cho ng­êi göi hµng hoÆc ®¹i lý vÒ viÖc hµng ®· vÒ phï hîp víi nh÷ng h­íng dÉn cho phÐp. B­íc 2: Cung cÊp hoÆc s¾p xÕp thu lo¹i c­íc thu sau nh­ ghi trªn kh«ng vËn ®¬n vµ gia h¹n tÝn dông cho ng­êi göi hoÆc ®¹i lý theo tho¶ thuËn. Xö lý c¸c tr­êng hîp bÊt ngê x¶y ra ®èi víi hµng ho¸: Khi ng­êi göi hµng hoÆc ®¹i lý tõ chèi nhËn hµng hoÆc tõ chèi thanh to¸n, c«ng ty lµm hµng cÇn ¸p dông ngay mét sè biÖn ph¸p cÇn thiÕt phï hîp víi quy ®Þnh ®­îc ¸p dông. 2. Tæ chøc dÞch vô l­u kho b·i: Nh­ ®· nãi ë phÇn kh¸i niÖm dÞch vô l­u kho b·i, viÖc tæ chøc dÞch vô nµy vÒ nguyªn lý kh«ng kh¸c víi l­u kho b·i trong ®­êng biÓn. Nh­ng ë mçi c«ng ®o¹n, viÖc tæ chøc dÞch vô nµy trong vËn chuyÓn hµng ho¸ qua ®­êng hµng kh«ng l¹i mang nh÷ng nÐt riªng. Gièng nh­ l­u kho hµng ho¸ trong vËn chuyÓn ®­êng biÓn, dÞch vô nµy còng bao gåm 3 nghiÖp vô chÝnh lµ tiÕp nhËn hµng, giao hµng vµ b¶o qu¶n hµng ho¸ trong kho. Trong ph¹m vi kho¸ luËn, chóng ta chØ ®i xem xÐt nh÷ng nÐt riªng cã cña c¸ch tæ chøc dÞch vô l­u kho b·i trong vËn chuyÓn hµng ho¸ XNK ®­êng hµng kh«ng qua tõng nghiÖp vô. TiÕp nhËn hµng ho¸ lµ nghiÖp vô c¬ b¶n më ®Çu cho qu¸ tr×nh l­u kho b·i. TiÕp nhËn hµng ho¸ lµ kiÓm tra viÖc thùc hiÖn tr¸ch nhiÖm cña ng­êi giao hµng vÒ sè l­îng, chÊt l­îng hµng. Khi ®èi t­îng tiÕp nhËn lµ hµng xuÊt khÈu ®Õn s©n bay xuÊt ph¸t vµ v× mét lý do nµo ®ã (vÝ dô, ch­a th«ng quan ®­îc cho hµng ho¸ hoÆc hµng ho¸ ch­a ®­îc lµm hµng thÝch hîp) nªn hµng ho¸ kh«ng thÓ s½n sµng chuyªn chë, bÞ ¸ch l¹i chê chuyÕn bay sau vµ bÞ l­u kho trong mét kho¶ng thêi gian v­ît qu¸ thêi gian cho phÐp theo quy ®Þnh cña h·ng vËn chuyÓn nµy, th× c«ng t¸c tiÕp nhËn hµng ho¸ sÏ ph¶i dùa vµo hîp ®ång ®· ký kÕt trùc tiÕp gi÷a kho hµng vµ kh¸ch hµng chø kh«ng thÓ dùa vµo kh«ng vËn ®¬n nh­ b×nh th­êng. Tr­íc khi tiÕp nhËn hµng, kho hµng cÇn chuÈn bÞ chu ®¸o c¸c mÆt: kho tµng, n¬i chøa hµng vµ n¬i giao nhËn hµng, thiÕt bÞ vµ dông cô cÇn thiÕt ®Ó kiÓm tra, c©n, ®ong, ®o, ®Õm hµng ho¸; bè trÝ c¸n bé c«ng nh©n viªn ®Ó kiÓm tra, bèc v¸c vµ vËn chuyÓn hµng ho¸; c¸c chøng tõ sæ s¸ch cÇn thiÕt cho viÖc tiÕp nhËn hµng. NÕu l« hµng lµ ®ång nhÊt th× nh©n viªn bèc xÕp cña kho hµng chØ cÇn dùa theo kÕ ho¹ch chÊt hµng trong kho ®Ó ®­a hµng vµo ®óng vÞ trÝ. Nh­ng nÕu l« hµng kh«ng ®ång nhÊt th× nh©n viªn cña kho cÇn tiÕn hµnh b­íc tiÕp theo lµ ph©n lo¹i hµng theo tÝnh chÊt råi míi ®­a vµo kho. NÕu lµ hµng ®Æc biÖt th× cÇn l­u trong kho ®Æc biÖt ®¶m b¶o cã ®Çy ®ñ c¸c thiÕt bÞ b¶o qu¶n hµng thÝch hîp cho lo¹i hµng ®ã. Víi ®èi t­îng l­u kho lµ hµng nhËp khÈu th× giÊy tê cÇn thiÕt lµm c¨n cø ®­a hµng vµo l­u kho ®ã lµ danh s¸ch hµng ho¸ ®­îc göi kÌm chuyÕn bay vµ kh«ng vËn ®¬n b¶n chÝnh dµnh cho ng­êi nhËn hµng ®­îc c¬ tr­ëng gi÷ . Dùa vµo nh÷ng v¨n b¶n nµy, nh©n viªn tiÕp nhËn sÏ cã ®­îc c¸c th«ng tin cÇn thiÕt vÒ hµng ho¸ nh­ sè l­îng, kÝch th­íc, tÝnh chÊt ®Ó tõ ®ã ®­a ra kÕ ho¹ch chÊt xÕp, b¶o qu¶n hµng ho¸ trong kho thÝch hîp. Ng­êi ta còng cã thÓ dùa vµo c¸c lo¹i nh·n m¸c nhËn d¹ng hµng ho¸ nh­ nh·n hµng dÔ h­ háng, nh·n hµng nguy hiÓm, nh·n hµng dÔ vì, nh·n chØ h­íng xÕp hµng theo chiÒu th¼ng ®øng ®Ó s¬ bé x¸c ®Þnh c¸ch thøc chÊt xÕp hµng ho¸ trong kho. ViÖc chÊt xÕp hµng ho¸ trong kho chñ yÕu dïng m¸y mãc nh­ xe n©ng hµng nªn diÔn ra nhanh chãng. B¶o qu¶n hµng ho¸ trong kho lµ c«ng viÖc tiÕp theo sau khi tiÕp nhËn hµng ho¸. §©y lµ c«ng viÖc phøc t¹p vµ rÊt quan träng, quyÕt ®Þnh chÊt l­îng dÞch vô l­u kho b·i. Yªu cÇu c¬ b¶n cña nghiÖp vô nµy lµ: B¶o ®¶m sù toµn vÑn vÒ sè l­îng, chÊt l­îng hµng ho¸, ng¨n ngõa sù biÕn chÊt, gi¶m bít hao hôt, kh«ng ®Ó x¶y ra mÊt m¸t hµng ho¸. B¶o ®¶m sö dông hîp lý diÖn tÝch vµ dung tÝch kho. B¶o ®¶m thuËn tiÖn cho viÖc tiÕp nhËn hµng, giao hµng, kiÓm tra, kiÓm kª hµng ho¸ vµ thuËn tiÖn cho viÖc tæ chøc lao ®éng trong kho còng nh­ b¶o ®¶m viÖc ®i l¹i dÔ dµng cña c¸c lo¹i xe chÊt hµng. B¶o ®¶m ngµy cµng h¹ thÊp chi phÝ b¶o qu¶n. Néi dung b¶o qu¶n hµng ho¸ bao gåm: Bè trÝ hîp lý ®Þa ®iÓm b¶o qu¶n hµng ho¸; chÊt xÕp hµng ho¸ mét c¸ch khoa häc; ®iÒu chØnh nhiÖt ®é vµ ®é Èm trong kho; thùc hiÖn chÕ ®é vÖ sinh kho tµng; phßng chèng thiªn tai. §èi t­îng l­u kho trong vËn chuyÓn hµng kh«ng chñ yÕu lµ hµng gi¸ trÞ v× vËy c«ng t¸c b¶o qu¶n cµng cã ý nghÜa quan träng h¬n. §Æc biÖt, cÇn chó ý chÕ ®é ch¨m sãc riªng cho ®éng vËt sèng- lµ lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt th­êng xuyªn göi qua ®­êng hµng kh«ng. ViÖc b¶o qu¶n hµng ho¸ ph¶i diÔn ra th­êng xuyªn liªn tôc cho ®Õn khi kho lµm thñ tôc tr¶ hµng cho kh¸ch. Giao hµng cho kh¸ch lµ nghiÖp vô c¬ b¶n kÕt thóc qu¸ tr×nh l­u kho cña hµng ho¸. C«ng t¸c giao hµng tèt cã nhiÒu ý nghÜa quan träng. Tr­íc hÕt, viÖc giao hµng tèt sÏ g©y ®­îc tÝn nhiÖm cho kho hµng víi thÞ tr­êng, ®Æc biÖt lµ thÞ tr­êng n­íc ngoµi. Sau n÷a, cã thÓ gi¶m ®­îc nh÷ng chi phÝ kh«ng cÇn thiÕt ®èi víi kho nh­ söa ®æi l¹i hµng ®· giao v.v.. ViÖc giao hµng ph¶i dùa theo nh÷ng nguyªn t¾c nh­: tÊt c¶ vËt t­ hµng ho¸ khi xuÊt kho ®Òu ph¶i cã phiÕu xuÊt kho hîp lÖ, tr­íc khi giao hµng ph¶i chuÈn bÞ ®óng sè l­îng hµng ho¸ ghi trªn phiÕu xuÊt kho. Ng­êi nhËn hµng cã ®­îc phiÕu xuÊt kho sau khi thanh to¸n toµn bé phÝ dÞch vô liªn quan ®Õn hµng ho¸, kÓ c¶ dÞch vô l­u kho b·i, c­íc thu sau, dÞch vô bèc xÕp v.v...ViÖc giao hµng NK trong vËn chuyÓn hµng kh«ng ph¶i ®¶m b¶o giao ®óng tªn ng­êi ghi trªn vËn ®¬n c¨n cø vµo giÊy tê tuú th©n cña hä nh­ chøng minh th­ hoÆc hé chiÕu. NÕu ng­êi nhËn hµng ghi trong vËn ®¬n kh«ng thÓ ®Õn nhËn hµng, ph¶i viÕt giÊy uû quyÒn cã ch÷ ký (vµ dÊu ®á nÕu lµ c«ng ty) cho ng­êi kh¸c ®Õn nhËn thay. Nh­ vËy ®iÓm kh¸c nhau c¨n b¶n gi÷a dÞch vô l­u kho b·i trong vËn chuyÓn hµng kh«ng vµ vËn chuyÓn ®­êng biÓn chÝnh lµ ®èi t­îng l­u kho hµng kh«ng th­êng lµ hµng gi¸ trÞ, gän nhÑ, nªn viÖc di chuyÓn hµng ho¸ trong kho dÔ dµng h¬n ®­êng biÓn. Ng­îc l¹i viÖc b¶o qu¶n hµng ho¸ trong kho l¹i ®ßi hái yªu cÇu cao h¬n nh»m h¹n chÕ viÖc biÕn chÊt hµng ho¸ vµ dÉn ®Õn mÊt gi¸ trÞ hµng ho¸ cña kh¸ch hµng. 3. Tæ chøc dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh: Thùc chÊt ®©y còng lµ mét lo¹i dÞch vô vËn chuyÓn hµng kh«ng nªn viÖc tæ chøc dÞch vô nµy vÒ nguyªn lý còng ®­îc tiÕn hµnh nh­ dÞch vô vËn chuyÓn b×nh th­êng kh¸c. Song dÞch vô nµy còng cã nh÷ng ®iÓm ®Æc thï ®¸ng l­u ý. Tr­íc hÕt, dÞch vô nµy xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu chuyÓn ph¸t nhanh cña kh¸ch hµng. Yªu cÇu nµy cã thÓ ®­îc th«ng b¸o cho nhµ vËn chuyÓn khi ng­êi göi hµng ®Æt chç t¹i v¨n phßng ®Æt gi÷ chç cña c«ng ty hoÆc khi ng­êi göi ®Õn trùc tiÕp t¹i s©n bay. Sau ®ã, nhµ vËn chuyÓn sÏ yªu cÇu ng­êi göi d¸n nh·n “Express” vµo bao b× bªn ngoµi cña l«, kiÖn hµng. Khi l« hµng ®¨ng ký sö dông dÞch vô nµy, nã lu«n ®­îc ­u tiªn chuyªn chë tr­íc c¸c l« hµng th«ng th­êng kh¸c. Hµng chuyÓn ph¸t nhanh còng cÇn ®­îc lµm hµng cho thÝch hîp víi yªu cÇu vËn chuyÓn ®­êng kh«ng vµ ph¶i ®i qua m¸y soi chiÕu h¶i quan còng nh­ m¸y soi chiÕu an ninh. Sau khi lµm hµng xong, hµng chuyÓn ph¸t nhanh ®­îc ­u tiªn xÕp lªn chuyÕn bay gÇn nhÊt ®Ó vËn chuyÓn cho kÞp thêi gian mµ h·ng hµng kh«ng ®· tho¶ thuËn cïng kh¸ch hµng. §Ó ®¶m b¶o vËn chuyÓn nhanh nhÊt hµng ho¸ ®¨ng ký dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh cho kh¸ch hµng, c¸c h·ng HK th­êng yªu cÇu kh¸ch göi hµng ph¶i ®­a hµng ho¸ tíi s©n bay tr­íc mét sè giê nhÊt ®Þnh so víi giê khëi hµnh cña chuyÕn bay ®­îc chØ ®Þnh chuyªn chë l« hµng nµy nÕu h·ng HK kh«ng cã dÞch vô Pick-up delivery (dÞch vô nhËn göi t¹i nhµ). Thêi gian nµy chÝnh lµ ®Ó h·ng HK tiÕn hµnh dÞch vô lµm hµng cho hµng ho¸ còng nh­ hoµn thµnh c¸c thñ tôc h¶i quan vµ an ninh HK. Thñ tôc h¶i quan ®èi víi hµng chuyÓn ph¸t nhanh lµ hµng b­u ®iÖn ®­îc tiÕn hµnh ngay t¹i c¸c b­u ®iÖn cã nhËn göi hµng chuyÓn ph¸t nhanh cã qua ®­êng HK. Th«ng th­êng, c¸c c¬ quan h¶i quan nµy n»m ngay bªn c¹nh b­u ®iÖn. Thêi gian tiÕn hµnh thñ tôc h¶i quan cho hµng b­u ®iÖn ph¸t chuyÓn nhanh th­êng mau chãng h¬n thñ tôc nµy dµnh cho hµng th«ng th­êng v× t¹i ®©y c¬ quan h¶i quan chØ ph¶i lµm viÖc víi c¸c b­u kiÖn cã khèi l­îng thÊp. Nh­ng ®èi víi hµng chuyÓn ph¸t nhanh kh¸c hµng b­u ®iÖn, thñ tôc h¶i quan ®­îc tiÕn hµnh t­¬ng tù hµng th«ng th­êng. III. C¬ së ph¸p lý cña c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng C¬ së ph¸p lý cña dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng trong chuyªn chë hµng ho¸ XNK kh«ng chØ giíi h¹n ë nh÷ng quy ®Þnh vËn chuyÓn hµng ho¸ cña riªng h·ng hµng kh«ng nhËn vËn chuyÓn mµ cßn më réng ra trªn tÇm quèc tÕ. §Ó thèng nhÊt c¸c thñ tôc ph¸p lý, ph©n chia khu vùc ho¹t ®éng cña c¸c h·ng hµng kh«ng, trªn thÕ giíi ®· h×nh thµnh nhiÒu tæ chøc quèc tÕ cã liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng cña nghiÖp vô hµng kh«ng d©n dông, trong ®ã cã nghiÖp vô cña c¸c dÞch vô nh­: dÞch vô lµm hµng, dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh. Nhê cã ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc nµy mµ m¹ng l­íi hµng kh«ng quèc tÕ ®­îc thèng nhÊt, tr¸nh ®­îc c¸c tranh chÊp, kh«ng ®ång bé khi thùc hiÖn c¸c dÞch vô hµng kh«ng. Tuy nhiªn, viÖc ¸p dông c¸c quy ®Þnh nµy mang tÝnh tuú ý. ChÝnh v× vËy, bªn c¹nh c¸c quy ®Þnh ®ã, c¸c h·ng hµng kh«ng quèc gia cßn ®­a ra nh÷ng ®iÒu luËt riªng phï hîp víi tËp qu¸n chuyªn chë ë c¸c ®Þa ph­¬ng ®ã. 1. C¸c tæ chøc quèc tÕ cã quy ®Þnh ®iÒu chØnh c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng: 1.1. Tæ chøc hµng kh«ng d©n dông quèc tÕ (International Civil Aviation organization-ICAO): Lµ c¬ quan ®Æc biÖt cña Liªn hîp quèc thµnh lËp n¨m 1947, ICAO cã nhiÖm vô qu¶n lý ho¹t ®éng cña c¸c h·ng hµng kh«ng trong c¸c n­íc héi viªn. Môc ®Ých t«n chØ cña ICAO lµ thiÕt lËp nh÷ng nguyªn t¾c chung cho ho¹t ®éng hµng kh«ng cña c¸c n­íc thµnh viªn, ®­a ra nh÷ng nguyªn t¾c chung cho kü thuËt c«ng nghiÖp hµng kh«ng, khuyÕn khÝch c¸c h·ng thµnh viªn tham gia kÕ ho¹ch vËn chuyÓn hµng kh«ng quèc tÕ, thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña hµng kh«ng thÕ giíi. 1.2. HiÖp héi vËn t¶i hµng kh«ng quèc tÕ (Iternational Air Transport Association- IATA): IATA lµ mét tæ chøc tù nguyÖn phi chÝnh trÞ cña c¸c h·ng hµng kh«ng trªn thÕ giíi, thµnh lËp n¨m 1945. Môc ®Ých cña nã lµ ®Èy m¹nh vËn chuyÓn hµng kh«ng an toµn, th­êng xuyªn vµ kinh tÕ v× lîi Ých cña nh©n d©n thÕ giíi, khuyÕn khÝch th­¬ng m¹i b»ng ®­êng hµng kh«ng vµ nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn vËn chuyÓn hµng kh«ng. IATA ®ãng vai trß rÊt quan träng trong viÖc ®­a ra nh÷ng quy tr×nh cung cÊp c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng, cung cÊp c¸c ph­¬ng tiÖn ®Ó phèi hîp hµnh ®éng gi÷a c¸c xÝ nghiÖp hµng kh«ng tham gia trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp trong dÞch vô vËn t¶i hµng kh«ng quèc tÕ. Ho¹t ®éng cña nã bao gåm tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc kü thuËt, tµi chÝnh, ph¸p lý cña vËn t¶i hµng kh«ng nh­ng quan träng nhÊt lµ viÖc ®iÒu chØnh c¬ cÊu gi¸ c­íc vµ gi¸ vÐ cña c¸c tæ chøc héi viªn. 1.3. Liªn ®oµn c¸c hiÖp héi giao nhËn quèc tÕ - FIATA: Liªn ®oµn ®­îc thµnh lËp n¨m 1926, gåm c¸c héi viªn chÝnh thøc lµ c¸c hiÖp héi giao nhËn quèc gia vµ c¸c héi viªn céng t¸c lµ c¸c c«ng ty giao nhËn c¸ thÓ. §©y còng lµ mét tæ chøc phi chÝnh trÞ tù nguyÖn nh­ IATA. Nh­ng FIATA ho¹t ®éng nh¾m vµo môc tiªu b¶o vÖ quyÒn lîi cña nh÷ng ng­êi giao nhËn, nghiªn cøu c¶i tiÕn c¸c biÖn ph¸p, thñ tôc giao nhËn nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña nã. Trong hµng kh«ng, FIATA gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò c­íc hµng kh«ng nh»m b¶o vÖ lîi Ých chung cho c¸c ®¹i lý hµng kh«ng FIATA vµ kÓ c¶ ®¹i lý cña IATA. 2. C¸c quy ®Þnh quèc tÕ cô thÓ vÒ dÞch vô lµm hµng, dÞch vô l­u kho b·i vµ dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh: 2.1. C¸c quy t¾c cña IATA: DÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng th­êng rÊt phøc t¹p do gåm nhiÒu kh©u vµ liªn quan ®Õn nhiÒu lo¹i hµng ho¸ kh¸c nhau. V× vËy, IATA ®· ®­a ra nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ vÒ c¸c dÞch vô nµy trong cuèn quy t¾c TACT (The air Cargo Tariff) xuÊt b¶n hai lÇn mét n¨m. Néi dung cuèn quy t¾c TACT bao gåm 8 phÇn: PhÇn 1: Th«ng tin chung PhÇn 2: ChÊp nhËn chuyªn chë PhÇn 3: C­íc vËn chuyÓn PhÇn 4: C¸c dÞch vô vµ c¸c lo¹i phÝ liªn quan PhÇn 5: Thanh to¸n c­íc vµ phÝ vµ vÊn ®Ò chuyÓn ®æi ®ång tiÒn thanh to¸n PhÇn 6: Kh«ng vËn ®¬n PhÇn 7: Th«ng tin theo tõng n­íc PhÇn 8: C¸c quy ®Þnh ®Æc biÖt cña tõng h·ng hµng kh«ng Trong phÇn 2, phÇn 6 cã nh÷ng quy ®Þnh vÒ ®iÒu kiÖn chÊp nhËn chuyªn chë vµ viÖc hoµn thµnh mét kh«ng vËn ®¬n cho mét l« hµng ph¶i tiÕn hµnh ra sao ¸p dông cho c¸c h·ng hµng kh«ng thµnh viªn IATA. Tõ nh÷ng ®iÒu kiÖn nµy, c¸c c«ng ty lµm hµng sÏ cã c¬ së ®Ó ®­a ra nh÷ng quy tr×nh lµm hµng riªng cña c«ng ty m×nh. Ngoµi quy t¾c TACT, IATA cßn ®­a ra nhiÒu v¨n b¶n h­íng dÉn vÒ quy tr×nh lµm hµng vµ nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ vÒ lµm hµng cho hµng ho¸ ®Æc biÖt nh­: Kü n¨ng vµ quy tr×nh vËn chuyÓn hµng ho¸ (Cargo skills & Procedures), quy t¾c vËn chuyÓn ®éng vËt sèng (Live animal regulations), quy t¾c vËn chuyÓn hµng nguy hiÓm (Dangerous goods regulations), s¸ch h­íng dÉn quy tr×nh trao ®æi th«ng tin vÒ hµng ho¸ (Cargo interchange message manual), s¸ch h­íng dÉn phôc vô s©n bay (Airport handling manual), nguyªn t¾c lµm hµng (Handling regularities) v.v... Nh÷ng quy ®Þnh vµ h­íng dÉn nµy cã tÝnh tuú nghi ¸p dông song nã chÝnh lµ ¸nh s¸ng soi ®­êng cho mäi h·ng hµng kh«ng trªn thÕ giíi v¹ch ra c¸ch thøc tæ chøc dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng riªng phï hîp víi ®Æc ®iÓm hµng kh«ng cña ®Þa ph­¬ng m×nh vµ ®¶m b¶o tÝnh quèc tÕ cña c¸c dÞch vô nµy. 2.2. C¸c ®iÒu kho¶n hîp ®ång trong kh«ng vËn ®¬n (air waybill-AWB): §©y lµ mét c¬ së ph¸p lý v« cïng quan träng. HiÖn nay, do yªu cÇu héi nhËp vµ quèc tÕ ho¸ hµng kh«ng thÕ giíi nªn dï kh«ng vËn ®¬n lµ cña nhiÒu h·ng hµng kh«ng ph¸t hµnh nh­ng hä ®Òu dùa theo mÉu kh«ng vËn ®¬n do IATA ban hµnh trong cuèn quy t¾c TACT. MÆt sau cña b¶n chÝnh c¸c kh«ng vËn ®¬n nµy ®­îc in c¸c ®iÒu kho¶n hîp ®ång vËn chuyÓn hµng ho¸ hµng kh«ng, quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm cña h·ng vËn chuyÓn. Th«ng th­êng, c¸c c«ng ty phôc vô mÆt ®Êt cung cÊp c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng nh­ dÞch vô lµm hµng, dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh ®Òu lµ c¸c h·ng trùc thuéc h·ng hµng kh«ng nªn tr¸ch nhiÖm cña hä còng lµ tr¸ch nhiÖm cña h·ng vËn chuyÓn. NÕu c«ng ty chuyªn kinh doanh c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng mµ kh«ng thuéc h·ng vËn chuyÓn th× tr¸ch nhiÖm cña hä sÏ ®­îc quy ®Þnh trong hîp ®ång riªng ®· ký kÕt víi kh¸ch hµng. 2.3. C¸c c«ng ­íc quèc tÕ: C«ng ­íc Vacsava 1929 ®­îc ký kÕt vµo ngµy 12 th¸ng 10 n¨m 1929 t¹i Vacsava nh»m thèng nhÊt mét sè quy t¾c vÒ vËn chuyÓn hµng kh«ng quèc tÕ. Ngoµi c«ng ­íc nµy, nh÷ng quy ®Þnh vÒ vËn chuyÓn hµng kh«ng quèc tÕ còng nh­ vÒ c¸c dÞch vô hµng kh«ng cßn cã: NghÞ ®Þnh th­ Hague 1955 C«ng ­íc Guadalajara 1961 HiÖp ®Þnh Motreal NghÞ ®Þnh th­ Guatamela 1971 NghÞ ®Þnh th­ c«ng ­íc Vacsava ký t¹i Montreal b¶n söa ®æi sè 1,2,3,4. IV. Tr¸ch nhiÖm cña c¸c doanh nghiÖp kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng ®èi víi hµng ho¸ vµ vÊn ®Ò phÝ dÞch vô 1. Tr¸ch nhiÖm cña c¸c doanh nghiÖp ®èi víi hµng ho¸: 1.1. Thêi h¹n tr¸ch nhiÖm: 1.1.1. Tr­êng hîp c«ng ty thùc hiÖn dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng lµ c«ng ty cña h·ng vËn chuyÓn: Khi c¸c c«ng ty cung øng dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng lµ c¸c c«ng ty cña h·ng hµng kh«ng nhËn vËn chuyÓn hµng ho¸ th× thêi h¹n tr¸ch nhiÖm cña c¸c doanh nghiÖp nµy ®èi víi hµng ho¸ lµ toµn bé qu¸ tr×nh vËn chuyÓn. Qu¸ tr×nh vËn chuyÓn lµ mét kho¶ng thêi gian mµ hµng ho¸ n»m trong sù tr«ng nom cña ng­êi chuyªn chë dï hµng ho¸ ë ®©u (s©n bay, trong m¸y bay, trong kho tµng). Nãi nh­ vËy th× c¶ ba dÞch vô lµ dÞch vô lµm hµng, dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh ®Òu cã cïng mét thêi h¹n tr¸ch nhiÖm nh­ ®· kÓ trªn. 1.1.2. Tr­êng hîp c«ng ty thùc hiÖn dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng lµ mét doanh nghiÖp ngoµi h·ng vËn chuyÓn: Thêi h¹n tr¸ch nhiÖm sÏ lµ kho¶ng thêi gian hµng ho¸ n»m trong sù tr«ng nom cña c¸c doanh nghiÖp nµy. §èi víi c«ng ty lµm hµng, kho¶ng thêi gian nµy b¾t ®Çu khi hµng ho¸ ®­îc tiÕp nhËn vµ kÕt thóc khi c«ng ty giao hµng l¹i cho nhµ vËn chuyÓn ®Ó b¾t ®Çu chuyªn chë hµng ho¸. Kho hµng chØ chÞu tr¸ch nhiÖm ®èi víi hµng ho¸ khi chóng b¾t ®Çu ®­îc tiÕp nhËn ®Ó l­u kho vµ sau khi hoµn thµnh giao hµng l¹i cho ng­êi nhËn. Riªng dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh hµng kh«ng do b¶n chÊt lµ mét d¹ng ®Æc biÖt cña vËn chuyÓn hµng kh«ng nªn thêi h¹n tr¸ch nhiÖm trong tr­êng hîp nµy sÏ t­¬ng tù nh­ ®èi víi vËn chuyÓn hµng kh«ng th«ng th­êng, nghÜa lµ tõ khi h·ng vËn chuyÓn nhËn chuyªn chë hµng ho¸ tõ ng­êi göi ®Õn khi giao hµng cho ng­êi nhËn ghi trªn vËn ®¬n hoÆc cho ng­êi ®¹i diÖn hîp ph¸p cña anh ta. 1.2. C¬ së tr¸ch nhiÖm: Nãi chung c¸c doanh nghiÖp kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng ®Òu ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm ®èi víi nh÷ng thiÖt h¹i trong tr­êng hîp hµng ho¸ bÞ ph¸ huû, mÊt m¸t, hoÆc h­ háng víi ®iÒu kiÖn sù cè x¶y ra trong thêi gian hµng ho¸ n»m trong sù ch¨m sãc cña m×nh. Tuy nhiªn, mçi c«ng ty sÏ kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm nÕu chøng minh ®­îc r»ng thiÖt h¹i x¶y ®Õn víi hµng ho¸ lµ do: ChÊt l­îng, khuyÕt tËt vèn cã cña hµng ho¸. Lçi cña kh¸ch hµng. ChiÕn tranh hoÆc xung ®ét vò trang. Ho¹t ®éng cña nhµ chøc tr¸ch cã liªn quan ®Õn viÖc vµo ra cña hµng ho¸. 1.3. Giíi h¹n tr¸ch nhiÖm: Tr­êng hîp c¸c c«ng ty kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng lµ c«ng ty trùc thuéc h·ng vËn chuyÓn hµng kh«ng th×: Trõ tr­êng hîp kh¸ch hµng cã tho¶ thuËn kh¸c víi h·ng vËn chuyÓn vÒ møc giíi h¹n tr¸ch nhiÖm cao h¬n, møc giíi h¹n tèi ®a cña h·ng vËn chuyÓn ®­îc quy ®Þnh nh­ sau: §èi víi hµng ho¸ vËn chuyÓn trªn ®­êng bay quèc tÕ vµ ®­êng bay trong n­íc, møc giíi h¹n tr¸ch nhiÖm tèi ®a lµ 20USD/ 01kg. Tr­êng hîp hµng ho¸ vËn chuyÓn cã kª khai gi¸ trÞ, viÖc båi th­êng sÏ kh«ng ¸p dông nh­ trªn mµ theo quy ®Þnh kh¸c. §èi víi b­u kiÖn vËn chuyÓn quèc tÕ, møc tr¸ch nhiÖm sÏ lµ møc båi th­êng quy ®Þnh trong c¸c hîp ®ång chuyªn chë hµng b­u kiÖn víi c¸c b­u ®iÖn riªng biÖt. NÕu c¸c c«ng ty kinh doanh c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng l¹i kh«ng lµ c«ng ty thµnh viªn cña h·ng vËn chuyÓn th× giíi h¹n tr¸ch nhiÖm cña hä ®èi víi hµng ho¸ ®­îc quy ®Þnh cô thÓ theo hîp ®ång gi÷a hä vµ kh¸ch hµng. Tuy nhiªn, møc giíi h¹n tr¸ch nhiÖm nµy th­êng kh«ng thÊp h¬n so víi quy ®Þnh cña IATA nªu trªn nh»m c¹nh tranh víi c¸c c«ng ty dÞch vô th­¬ng m¹i hµng ho¸ cña h·ng hµng kh«ng. 2. PhÝ dÞch vô: 2.1. Kh¸i niÖm: PhÝ dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng lµ mét kho¶n tiÒn mµ kh¸ch hµng ph¶i tr¶ cho mét dÞch vô ®Æc biÖt hoÆc mét dÞch vô phô trî cã liªn quan ®Õn viÖc chuyªn chë hµng ho¸. 2.2. C¬ së thµnh lËp phÝ: 2.2.1. ChiÕn l­îc ph¸t triÓn dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng cña c«ng ty kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng: ChÝnh s¸ch gi¸ c¶ dÞch vô cña h·ng vËn chuyÓn ®ãng vai trß quan träng trong viÖc ®Þnh ra mét møc phÝ phï hîp t×nh h×nh kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ cña h·ng. Khi xÐt thÊy t×nh h×nh chi phÝ dµnh cho ho¹t ®éng dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng t¨ng lªn ®¸ng kÓ do sù t¨ng lªn cña c¸c chi phÝ ®Çu vµo, c«ng ty kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng tÊt nhiªn sÏ ®i._.hiÓm. Ngoµi ra, Fraport ®· ban hµnh c¸c h­íng dÉn cô thÓ vÒ phôc vô hµng nguy hiÓm. Fraport còng ®· ph¸t triÓn thªm dÞch vô ®µo t¹o c¸c chuyªn gia vÒ hµng nguy hiÓm cho c¸c h·ng hµng kh«ng kh¸c. Tãm l¹i, kinh nghiÖm lín nhÊt thÊy ®­îc tõ Fraport ®ã lµ viÖc tæ chøc hÖ thèng dÞch vô hµng ho¸ thµnh c¸c trung t©m ®éc lËp chuyªn m«n ho¸ cao ®é vÒ tõng lÜnh vùc dÞch vô. §èi víi c¸c lo¹i hµng ®Æc biÖt cã yªu cÇu phôc vô cao, phøc t¹p, Fraport ®· ®µo t¹o c¸c chuyªn gia riªng vÒ chóng nh»m n©ng cao chÊt l­îng phôc vô cho kh¸ch hµng ®ång thêi ®¶m b¶o an toµn cho m¸y bay khi vËn chuyÓn hµng. Ngoµi ra, viÖc øng dông c¸c trang thiÕt bÞ hiÖn ®¹i vÒ lµm hµng l­u kho b·i còng ®­îc Fraport chó ý. 1.4. Ga hµng ho¸, s©n bay quèc tÕ Baltimore- Washington: ë s©n bay quèc tÕ Baltimore - Washington, ng­êi ta x©y mét khu liªn hîp hµng ho¸. HÇu hÕt hµng ho¸ vËn chuyÓn qua ®­êng hµng kh«ng cña bang ®Òu tËp trung vÒ ®©y tõ c¸c ®¹i lý giao nhËn ®Õn c¸c chñ hµng lÎ. T¹i ga hµng ho¸ cña s©n bay, hµng ho¸ ®­îc xö lý theo mét quy tr×nh chÆt chÏ råi míi ®­îc chÊt lªn m¸y bay cña c¸c h·ng hµng kh«ng t¹i s©n bay. Ga hµng ho¸ chñ yÕu sö dông container quy chuÈn ®Ó ®ãng hµng. Hµng cã thÓ ®Õn ga vµo hÇu hÕt mäi thêi gian trong ngµy. Riªng hµng rêi ®Õn sau 4 giê chiÒu cho ®Õn 11 giê ®ªm. Kho¶ng 10 giê ®ªm th× qu¸ tr×nh chÊt hµng vµo container sÏ b¾t ®Çu. Nh©n viªn lµm hµng sÏ nhËn container rçng tõ nhµ kho phÝa bªn ngoµi x­ëng söa ch÷a m¸y bay vµ vËn chuyÓn container vµo ga hµng ho¸ trªn c¸c dµn xe dolly ®­îc kÐo bëi c¸c xe ®Çu kÐo cã ng­êi l¸i hoÆc tù ®éng. Hµng ho¸ trªn c¸c pallet hoÆc c¸c thïng hµng, kiÖn hµng rêi xÕp riªng sÏ ®­îc nhÐt vµo container. KiÖn hµng nÆng ®­îc ®­a vµo container b»ng xe n©ng hµng. Th«ng th­êng, nh©n viªn chÊt xÕp ph¶i chui vµo container ®Ó ®ãng hµng cho võa khÝt kho¶ng kh«ng cña container. Mçi khi mét l« hµng ®Õn ga hµng ho¸ th× mét Kh«ng vËn ®¬n (KV§) ®­îc ph¸t hµnh cïng víi c¸c b¶n sao. C¸c b¶n sao KV§ sÏ ®­îc ®Ýnh kÌm theo l« hµng trong mét b× th­. Khi pallet hoÆc container ®­îc ®ãng hµng xong xu«i, sè KV§ vµ träng l­îng hµng sÏ ®­îc viÕt vµo mét tê giÊy vµ tê giÊy nµy sÏ ®­îc ®Æt vµo mét tói th­ g¾n ë bªn ngoµi container b»ng mét sîi d©y. Khi qu¸ tr×nh ®ãng hµng vµo container hoµn tÊt, danh s¸ch hµng ho¸ cña c¸c container nµy sÏ ®­îc göi cho mét nh©n viªn phô tr¸ch vÒ träng t¶i vµ c©n b»ng cña m¸y bay. Ng­êi nµy ph¶i ®¶m b¶o m¸y bay vÉn bay an toµn sau khi hµng ho¸ chÊt ®Çy vµo c¸c hÇm hµng cña m¸y bay. Khi c¸c container ®­îc chÊt xong, th× thø tù chÊt xÕp container vµo m¸y bay sÏ ®­îc x¸c ®Þnh sao cho ®¶m b¶o c©n b»ng vµ träng t¶i cña m¸y bay. Sau ®ã, mét hÖ thèng m¸y mãc sÏ ®­a mét pallet hoÆc mét container cïng víi xe dolly ë d­íi lªn mét bÖ ®ì ®Ó b¾t ®Çu chÊt lªn m¸y bay. BÖ ®ì nµy còng ®ång thêi cã t¸c dông lµm cho l­íi chôp lªn pallet ph¶i võa vÆn so víi hµng ho¸ ®Ó gi÷ hµng ho¸ cho chÆt. Mét hoÆc hai ®¬n vÞ chÊt xÕp (Pallet hoÆc container) sÏ ®­îc ®Æt lªn bµn ch¹y tù ®éng. Khi m¸y bay s½n sµng, m¸y móc hµng sÏ ®­îc chuyÓn tíi vÞ trÝ thÝch hîp gÇn cöa khoang hµng cña m¸y bay vµ mét xe xÕp hµng sÏ chuyÓn nh÷ng container liªn tôc vµo m¸y móc hµng nµy. Xe xÕp hµng ®ã ®­îc l¸i ®Õn mét trong chÝn bµn ch¹y th× ng­êi l¸i xe sÏ bÊm mét nót trªn b¶ng ®iÖn ®iÒu khiÓn. §éng t¸c nµy sÏ ®Èy container ®Õn xe xÕp hµng. Xe xÕp hµng nµy sau ®ã sÏ ®­îc l¸i quay trë l¹i vµ xuèng mét vÞ trÝ móc hµng thÊp h¬n. M¸y móc hµng sÏ ®­îc n©ng lªn sau khi container ®­îc ®Èy lªn phÝa tr­íc ®Õn sµn m¸y bay. Sau ®ã, m¸y móc hµng sÏ h¹ xuèng ®Ó móc container tiÕp theo trong khi container võa råi ®­îc ®Èy s©u vµo trong m¸y bay ®Õn vÞ trÝ x¸c ®Þnh cña nã. Mét quy tr×nh móc container lªn m¸y bay nh­ trªn tèn mÊt kho¶ng 30 gi©y. Trong khi c¸c container ®ang ®­îc xÕp lªn m¸y bay th× c¸c xe t¶i ch¹y ®iÖn l¹i ®ang bËn rén chuyªn chë c¸c kiÖn hµng rêi vµ c¸c tói hµng b­u ®iÖn ®Õn khoang hµng phÝa tr­íc vµ phÝa sau cña m¸y bay. Toµn bé thêi gian ®Ó xÕp hµng b­u ®iÖn vµ hµng rêi vµo khoang tr­íc, sau cña m¸y bay còng nh­ thêi gian ®Ó kiÓm tra m¸y bay vÒ mÆt kü thuËt mÊt kho¶ng 30 phót sau khi c¸c container ®· s½n sµng. Trong lóc ®ã, tµi liÖu hµng ho¸ ®ang ®­îc xö lý t¹i v¨n phßng. Th«ng tin lÊy tõ c¸c KV§ ®­îc nhËp vµo mét hÖ thèng m¸y tÝnh ®Ó theo dâi l« hµng. Nhê ®ã, th«ng tin vÒ vÞ trÝ hiÖn thêi vµ lÞch tr×nh cña l« hµng cã thÓ cã ®­îc tõ bÊt kú v¨n phßng hµng ho¸ nµo trªn n­íc Mü. Thêi gian chËm trÔ do nhËp th«ng tin nÕu cã lµ rÊt ng¾n v× qu¸ tr×nh nhËp th«ng tin ®­îc tiÕn hµnh trong thêi gian hµng ho¸ ®­îc ®ãng vµo container vµ trong qu¸ tr×nh chÊt xÕp. Nh÷ng th«ng tin nµy cßn ®­îc truyÒn tay tõ bé phËn nµy sang bé phËn kh¸c ®Ó phôc vô cho c¸c môc ®Ých nh­ chÊt hµng vµo container, lËp danh s¸ch hµng ho¸ cña c¬ tr­ëng, tÝnh to¸n c©n b»ng vµ träng t¶i m¸y bay, d¸n nh·n cho container, lµm ho¸ ®¬n vµ theo dâi hµng. Khi nhËp th«ng tin th­êng x¶y ra c¸c lçi nhá nh­ng nh÷ng lçi nµy th­êng ®­îc gi¶i quyÕt ngay. NÕu mét l« hµng l¹i cã mét sè kiÖn hµng nhá dÔ g©y thÊt l¹c th× nh©n viªn lµm hµng sÏ lµm ngay mét mÉu t« vµ in mÉu t« nµy lªn c¸c ba b× cña c¸c kiÖn nhá nµy nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt b»ng mét m¸y phun mùc cÇm tay. Toµn bé c¸c c«ng viÖc nh­ ph©n lo¹i hµng, ph©n tuyÕn ®­êng cho l« hµng, lµm ho¸ ®¬n thanh to¸n, phôc vô hµng, xÕp ®Æt thêi gian vµ ®ãng gãi cho hµng ho¸ ®­îc c¸c nh©n viªn lµm hµng ë Baltimore phèi hîp rÊt nhÞp nhµng. Nh­ vËy ga hµng ho¸ t¹i khu liªn hîp hµng ho¸ ë s©n bay quèc tÕ Baltimore-Washington tæ chøc mét quy tr×nh lµm hµng khÐp kÝn víi l­îng thêi gian rÊt ng¾n. ViÖc sö dông c¸c thiÕt bÞ c¬ giíi ho¸, tù ®éng ho¸ cho phÐp hµng ho¸ ®­îc chÊt xÕp nhanh nhÊt, ®ång thêi hÖ thèng m¸y vi tÝnh hiÖn ®¹i víi c¸c phÇn mÒm qu¶n lý hµng ho¸ tèi t©n ®· gãp phÇn gióp s©n bay nµy thùc hiÖn tèt vµ nhanh dÞch vô lµm hµng. H¬n n÷a, ph¶i thÊy thªm r»ng sö dông c¸c container quy chuÈn còng gãp phÇn ®Èy nhanh tèc ®é lµm hµng vµ b¶o vÖ ®­îc hµng ho¸ cho kh¸ch hµng. 2. DÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh: Mét thay ®æi lín nhÊt trong toµn bé ngµnh vËn t¶i hµng ho¸ hµng kh«ng trong 20 n¨m qua ®ã lµ sù ph¸t triÓn cña dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh mµ ®i ®Çu lµ h·ng hµng kh«ng Federal Express (FEDEX) cña MÜ. B¾t ®Çu thµnh lËp n¨m 1971, h·ng hµng kh«ng nµy ®· nhËn ra r»ng nhiÒu h·ng hµng kh«ng truyÒn thèng ®· bá qua hai nhu cÇu quan träng cña mét ph©n ®o¹n thÞ tr­êng lín trong thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµng ho¸ hµng kh«ng ®Çy tiÒm n¨ng. Thø nhÊt, ®ã lµ nhu cÇu vËn chuyÓn vµ phôc vô nhanh chãng c¸c tói hµng nhá mµ phÇn lín lµ mang tÝnh khÈn cÊp vµ quan träng nh­ c¸c tµi liÖu ph¸p lý. Thø hai, ®ã lµ nhu cÇu cña ng­êi göi muèn hµng ho¸ ®­îc vËn chuyÓn tíi tËn ®Þa chØ ng­êi nhËn mµ kh«ng cã sù tham gia cña mét tæ chøc trung gian nµo kh¸c ngoµi h·ng hµng kh«ng. Tõ suy nghÜ vÒ hai nhu cÇu nµy, Fedex ®· thµnh lËp mét trung t©m trung chuyÓn c¸c b­u kiÖn nhá ë Memphis, Tennessee, vµ trªn thùc tÕ ®· giíi thiÖu ho¹t ®éng trung chuyÓn nµy tr­íc khi c¸c h·ng hµng kh«ng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch kÞp ®¸nh gi¸ hÕt ®­îc nh÷ng lîi Ých cña ho¹t ®éng nµy. NhiÒu m¸y bay tõ mäi bang cña n­íc MÜ ®Õn Memphis vµo nöa ®ªm cã thÓ trao ®æi nh÷ng b­u kiÖn nhá trong vßng mét giê vµ quay trë vÒ s©n bay xuÊt ph¸t trong vßng mét vµi giê. Ho¹t ®éng theo ph­¬ng thøc nµy cïng víi sù hç trî cña mét hÖ thèng xe t¶i tù mua, Fedex cã thÓ ®¶m b¶o dÞch vô ph¸t hµng qua ®ªm (Overnight delivery) t¹i bÊt kú thµnh phè nµo trªn n­íc MÜ. N¨m 1990, Fedex chØ chuyªn chë hµng lµ tµi liÖu hoÆc kiÖn hµng cã träng l­îng kh«ng qu¸ 68 kg t­¬ng ®­¬ng kÝch th­íc 3mx3m chiÒu dµi vµ chiÒu réng. C¸c dÞch vô mµ Fedex cung cÊp lóc ®ã gåm: “Ph¸t th­ qua ®ªm”(Overnight letter), “¦u tiªn hµng ®Çu” (“Priority one”, nghÜa lµ ph¸t hµng trong ph¹m vi n­íc MÜ vµo kho¶ng 10h30 cña ngµy lµm viÖc tiÕp theo so víi khi nhËn göi), vµ “Hµng kh«ng chuÈn mÉu” (“Standard Air”, nghÜa lµ dÞch vô ph¸t hµng kh«ng muén h¬n ngµy lµm viÖc thø hai). Lóc ®ã, Fedex lµm cho hÇu hÕt c¸c c«ng ty giao nhËn vµ c¸c c«ng ty m«i giíi vËn t¶i cña MÜ bÞ lo¹i khái thÞ tr­êng chuyÓn ph¸t nhanh. Vµo cuèi nh÷ng n¨m 1980, khi ®· chiÕm lÜnh phÇn lín thÞ phÇn thÞ tr­êng néi ®Þa, Fedex b¾t ®Çu chuyÓn h­íng më réng kinh doanh ra thÞ tr­êng quèc tÕ. N¨m 1985, Fedex thµnh lËp trung t©m trung chuyÓn cña m×nh t¹i s©n bay Brussels vµ vµo th¸ng 6 cïng n¨m Fedex lÇn ®Çu tiªn khai tr­¬ng dÞch vô vËn chuyÓn xuyªn §¹i T©y D­¬ng. Ba n¨m sau, h·ng nµy më tuyÕn ®­êng ®Çu tiªn xuyªn Th¸i B×nh D­¬ng ®Õn Tokyo. Cïng víi nh÷ng ho¹t ®éng nµy, Fedex cßn chñ tr­¬ng mua l¹i mét sè c«ng ty chuyÓn ph¸t nhanh vµ c¸c c«ng ty vËn chuyÓn hµng ho¸ ®­êng bé nh­ c«ng ty Lex Wilkinson. Nh­ vËy, th«ng qua t×m hiÓu vÒ ho¹t ®éng dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh cña Fedex-h·ng hµng kh«ng næi tiÕng trong lÜnh vùc nµy, ta thÊy Fedex ph¸t triÓn dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh tr­íc hÕt t¹i thÞ tr­êng néi ®Þa. Sau khi ®· ®øng v÷ng trªn thÞ tr­êng néi ®Þa vÒ s¶n phÈm dÞch vô nµy, Fedex míi khuyÕch tr­¬ng kinh doanh s¶n phÈm dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh sang thÞ tr­êng quèc tÕ vµ qua mét trung t©m trung chuyÓn cña chÝnh m×nh. Bªn c¹nh ®ã, viÖc ®Çu t­ mét hÖ thèng xe t¶i ®· ®¶m b¶o cho Fedex cã thÓ ®¶m b¶o ®­îc dÞch vô vËn chuyÓn Door- to-door chø kh«ng chØ lµ vËn chuyÓn airport-to-airport. §Ó thÝch hîp víi t×nh h×nh thÞ tr­êng cña n­íc së t¹i, Fedex ®· chñ tr­¬ng mua l¹i c¸c c«ng ty cïng ho¹t ®éng trong lÜnh vùc vËn chuyÓn hµng ho¸ mÆt ®Êt hoÆc chuyÓn ph¸t nhanh. Cïng víi Fedex, nhiÒu h·ng hµng kh«ng kh¸c còng ®· ph¸t triÓn dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh thµnh c«ng. Kh¸c víi Fedex, DHL kh«ng h¹n chÕ vËn chuyÓn riªng c¸c tói b­u kiÖn nhá mµ cßn më réng ph¹m vi ®èi t­îng chuyªn chë sang c¸c l« hµng lín h¬n. DHL kh«ng chØ sö dông m¸y bay cña h·ng mµ cßn mua t¶i ë c¸c h·ng hµng kh«ng kh¸c. DHL kh«ng nh÷ng cung cÊp mét dÞch vô chuyªn m«n mµ ®­a ra mét s¶n phÈm dÞch vô tæng hîp gåm dÞch vô gom hµng vµ ph©n ph¸t hµng, dÞch vô vËn chuyÓn, dÞch vô th«ng quan cho hµng ho¸, dÞch vô xö lý tµi liÖu, dÞch vô theo dâi hµng ho¸ b»ng m¸y vi tÝnh, vµ lµm hãa ®¬n. Mét hÖ thèng dÞch vô nh­ vËy cã thÓ phôc vô mäi lo¹i hµng ho¸ trªn kh¾p thÕ giíi vµ ®¶m b¶o ph¸t hµng trong kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh. §iÒu nµy kh«ng chØ ®¶m b¶o riªng tèc ®é vËn chuyÓn hµng ho¸ mµ cßn t¹o cho kh¸ch hµng t©m lý tho¶i m¸i do kh«ng ph¶i ®èi ®Çu víi hµng lo¹t nh÷ng thñ tôc phøc t¹p khi göi hµng qua ®­êng hµng kh«ng. IV. Gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng t¹i Vietnam Airlines 1. C¸c gi¶i ph¸p vÜ m«: 1.1. Níi láng h¹n chÕ ph¸p lý ®èi víi dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng: M«i tr­êng ph¸p lý lµ mét nh©n tè v« cïng quan träng ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh cña mét doanh nghiÖp. C¸c doanh nghiÖp kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng cña Vietnam Airlines hiÖn cßn ph¶i chÞu nhiÒu h¹n chÕ ph¸p lý trong nhiÒu ho¹t ®éng. C¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ lÜnh vùc kinh doanh nµy cßn lÎ tÎ mang tÝnh ®èi phã víi nh÷ng sù vô cô thÓ x¶y ra hµng ngµy hµng th¸ng mµ ch­a ®ång bé, hÖ thèng. ChÝnh phñ cÇn xem xÐt ®­a ra quy chÕ riªng cho c¸c ho¹t ®éng dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng nh»m t¹o c¬ së ph¸p lý thèng nhÊt cho ho¹t ®éng nµy ph¸t triÓn theo mét ®Þnh h­íng râ rµng. Nhµ n­íc ta cßn ®Æt ra qu¸ nhiÒu h¹n chÕ ®èi víi viÖc qu¸ c¶nh, chuyÓn khÈu qua ®­êng hµng kh«ng cña hµng ho¸. ViÖc nµy lµm gi¶m s¶n l­îng hµng ho¸ qu¸ c¶nh, chuyÓn khÈu b»ng ®­êng hµng kh«ng. V× vËy, ®Ò nghÞ ChÝnh phñ xem xÐt gi¶m tèi ®a nh÷ng h¹n chÕ nµy t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng khèi l­îng hµng ho¸ chuyÓn khÈu, qu¸ c¶nh b»ng ®­êng hµng kh«ng, t¨ng s¶n l­îng hµng ho¸ phôc vô t¹i Vietnam Airlines. 1.2. Thùc hiÖn mét nghiªn cøu tæng thÓ cÊp quèc gia vÒ lÜnh vùc kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng: HiÖn nay, lÜnh vùc kinh doanh nµy cßn nhËn ®­îc Ýt sù quan t©m cña Nhµ n­íc, cô thÓ cña Côc hµng kh«ng d©n dông ViÖt Nam nªn tõ khi b¾t ®Çu cã lÜnh vùc kinh doanh nµy trªn thÞ tr­êng tíi nay, n­íc ta ch­a hÒ cã mét cuéc nghiªn cøu nµo quy m« vÒ nã c¶. HiÖn nay, khi kinh doanh thÞ tr­êng ®ang lµ ®Þnh h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ c¬ b¶n vµ khi qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ mäi lÜnh vùc kinh tÕ ®ang ngµy cµng bïng næ ë ViÖt Nam còng nh­ trong lÜnh vùc hµng kh«ng, th× nhu cÇu cã mét nghiªn cøu nh­ vËy ®ang rÊt bøc thiÕt. Nghiªn cøu nµy cÇn ®i vµo toµn bé lÜnh vùc kinh doanh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh kinh doanh hiÖn t¹i, ®­a ra dù b¸o xu h­íng ph¸t triÓn vµ quy ho¹ch tæng thÓ h­íng ph¸t triÓn cho lÜnh vùc nµy. 1.3. T¨ng c­êng hîp t¸c liªn Bé ®Ó c¶i tiÕn c«ng t¸c dù b¸o: Bé giao th«ng vËn t¶i mµ cô thÓ lµ Tæng côc hµng kh«ng d©n dông ViÖt Nam cÇn phèi hîp th­êng xuyªn víi Bé th­¬ng m¹i nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng dù b¸o thÞ tr­êng XNK vÒ kim ng¹ch trong 1 n¨m, 5 n¨m, 10 n¨m, 20 n¨m tíi, vµ vÒ chñng lo¹i hµng chñ yÕu trong t­¬ng lai. Tæng hîp nh÷ng th«ng tin nµy, Vietnam Airlines cã thÓ lËp ra kÕ ho¹ch ph¸t triÓn dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng vÒ quy m« vµ vÒ h­íng s¶n phÈm phôc vô chuyªn m«n cho t­¬ng lai. §Æc biÖt, Vietnam Airlines cÇn biÕt nh÷ng th«ng tin chÝnh x¸c vÒ mÆt hµng XNK qua ®­êng hµng kh«ng chñ lùc cña ViÖt Nam ®Ó tù x¸c ®Þnh cho m×nh mÆt hµng phôc vô chiÕn l­îc tõ ®ã tËp trung trÝ lùc phôc vô mÆt hµng nµy cho tèt ngay tõ lóc nµy. MÆt hµng phôc vô chiÕn l­îc sÏ ®em l¹i cho Vietnam Airlines mét h×nh ¶nh riªng, kh«ng nhoµ lÉn vÒ dÞch vô phôc vô hµng ho¸ víi c¸c h·ng hµng kh«ng kh¸c t¹i ViÖt Nam. Vietnam Airlines nªn xem xÐt nghiªn cøu x©y dùng mÆt hµng phôc vô chiÕn l­îc lµ hµng t­¬i sèng nh­ thuû h¶i s¶n v× ®©y lµ mÆt hµng cã kim ng¹ch XNK qua ®­êng hµng kh«ng cao vµ th­êng xuyªn cña ViÖt Nam tíi c¸c thÞ tr­êng lín nh­ T©y ¢u, B¾c Mü, NhËt B¶n. 2. C¸c gi¶i ph¸p vi m«: 2.1. §èi víi Vietnam Airlines: 2.1.1. Níi láng ®iÒu tiÕt cña Ban kÕ ho¹ch tiÕp thÞ hµng ho¸ TCT HKVN ®èi víi c¸c XÝ nghiÖp phôc vô mÆt ®Êt: ViÖc tËp trung qu¶n lý lÜnh vùc vËn t¶i hµng ho¸ vµo mét ban nh­ m« h×nh qu¶n lý ngµnh vËn t¶i hµng ho¸ cña Vietnam Airlines ®· nªu t¹i phÇn ­u nh­îc ®iÓm cña dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng cña Vietnam Airlines ë trªn võa cã ­u ®iÓm ®ång thêi vÉn cßn nh­îc ®iÓm. Nh»m kh¾c phôc c¸c nh­îc ®iÓm ®· nãi t¹i phÇn trªn, Vietnam Airlines cã thÓ xem xÐt ®Õn kh¶ n¨ng cæ phÇn ho¸ c¸c XÝ nghiÖp phôc vô mÆt ®Êt nh­ng vÉn gi÷ vÞ trÝ lµ cæ ®«ng ¸p ®¶o cña c¸c c«ng ty nµy. Thùc sù cæ phÇn ho¸, t­ nh©n ho¸ c¸c doanh nghiÖp dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng ®· diÔn ra m¹nh mÏ ë nhiÒu h·ng hµng kh«ng trªn thÕ giíi. BiÖn ph¸p nµy nh»m ph¸ vì tÝnh thô ®éng cña c¸c doanh nghiÖp nµy, trao quyÒn ®éc lËp tæ chøc kinh doanh cho hä, ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn thu hót c¸c nhµ ®Çu t­ gãp vèn vµo doanh nghiÖp. Bªn c¹nh cæ phÇn ho¸, liªn doanh còng lµ mét biÖn ph¸p hiÖu qu¶ ®Ó t¨ng vèn ®Çu t­, häc tËp kinh nghiÖm tõ ®èi t¸c. Liªn doanh TCS gi÷a Vietnam Airlines, Sasco, vµ Singapore Air Terminal Service Ltd. lµ mét vÝ dô ®iÓn h×nh ®¸ng häc tËp ®èi víi c¸c doanh nghiÖp phôc vô mÆt ®Êt cßn l¹i cña Vietnam Airlines. 2.1.2. §Çu t­ n©ng cÊp hÖ thèng c¬ së vËt chÊt ngµnh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng: HiÖn nay, hÇu hÕt c¸c kho hµng cña Vietnam Airlines t¹i c¸c s©n bay quèc tÕ ®Òu qu¸ t¶i vµ nhu cÇu më réng kho hµng thµnh ga hµng ho¸ ®· trë nªn cÊp thiÕt v« cïng. §i kÌm víi môc tiªu t¨ng s¶n l­îng hµng ho¸ ®­îc phôc vô, ®Æc biÖt muèn trë thµnh mét ®iÓm trung chuyÓn quèc tÕ trong khu vùc §«ng D­¬ng, Vietnam Airlines cÇn më réng kho hµng t¹i c¸c s©n bay: Néi Bµi, §µ N½ng vµ T©n S¬n NhÊt. Riªng s©n bay Néi Bµi, cÇn x©y dùng mét ga hµng ho¸ trªn c¬ së chuyÓn ga hµnh kh¸ch G2 cò thµnh n¬i hµng ®i vµ chuyÓn kho hµng hiÖn t¹i thµnh n¬i hµng ®Õn, nhê ®ã n©ng tæng diÖn tÝch ga hµng ho¸ lªn 3000 m2. ViÖc thiÕt kÕ ga hµng ho¸ cÇn ph¶i ®¸p øng nh÷ng môc tiªu cô thÓ nh­: ®¶m b¶o tiÕt kiÖm thêi gian vËn chuyÓn hµng ho¸ tõ ga ®Õn m¸y bay vµ ng­îc l¹i; gi¶m chi phÝ ®ãng gãi hµng ho¸, b¶o vÖ tèt h¬n cho hµng ho¸; t¹o ®iÒu kiÖn dÔ dµng h¬n cho vËn t¶i ®a ph­¬ng thøc. §iÒu nµy ®ßi hái ga hµng ho¸ ph¶i ®­îc trang bÞ c¸c thiÕt bÞ tù ®éng vµ c¬ giíi ho¸ ë nh÷ng khu vùc n¬i hµng ho¸ ®­îc chÊt xÕp, dì hµng vµ vËn chuyÓn hµng ho¸ trªn sµn ga. Ngoµi ra, ga hµng ho¸ ph¶i ®­îc s¾p xÕp hîp lý vÒ khu vùc gom hµng, dì hµng, vËn chuyÓn hµng ®Õn ®iÓm ®Çu cuèi cña hÖ thèng ph©n phèi, vµ tèt h¬n nªn thuËn lîi trong viÖc vËn chuyÓn hµng ho¸ ®Õn tËn ®Þa chØ ng­êi göi, ng­êi nhËn. ViÖc thiÕt kÕ nhµ ga cÇn tÝnh ®Õn c¸c yÕu tè nh­ cÊu t¹o m¸y bay, møc ®é tù ®éng ho¸ vµ c¬ giíi ho¸ cña dÞch vô lµm hµng, møc ®é kiÓm so¸t th«ng tin b»ng m¸y tÝnh, vµ møc ®é container ho¸. Ga hµng ho¸ còng cÇn chó ý x©y dùng cho phï hîp víi m¸y bay chuyªn chë hµng mµ t­¬ng lai kh«ng xa Vietnam Airlines ch¾c ch¾n sÏ sö dông. 2.1.3. Ph¸t triÓn h×nh thøc ®ãng hµng b»ng container: Lîi thÕ cña viÖc ®ãng hµng b»ng container lµ do container cã cïng mét tiªu chuÈn nªn kh¶ n¨ng chuyªn chë trän gãi tõ c¶ng tíi ga, hoÆc tõ nhµ m¸y s¶n xuÊt tíi ga hµng ho¸ víi nguyªn container sÏ lµm gi¶m ®¸ng kÓ chi phÝ bèc xÕp vµ ®¬n gi¶n vÒ thñ tôc lµm hµng, l­u kho b·i. Nh­ng container cña ®­êng hµng kh«ng l¹i kh«ng cïng kÝch th­íc nªn khã chuyÓn ®æi gi÷a c¸c lo¹i m¸y bay. MÆc dï vËy, viÖc ®ãng hµng b»ng container trong vËn t¶i hµng kh«ng cã nh÷ng lîi thÕ riªng biÖt. §èi víi nh÷ng h·ng hµng kh«ng lín trªn thÕ giíi, viÖc ®ãng hµng b»ng container ®· ¸p dông tõ hµng chôc n¨m vÒ tr­íc. Ngµy nay, ph­¬ng ph¸p lµm hµng nµy ®ang ph¸t triÓn réng kh¾p trªn toµn cÇu, ®Æc biÖt tõ khi xu thÕ toµn cÇu ho¸ vËn t¶i hµng kh«ng vµ xu thÕ liªn minh gi÷a c¸c h·ng hµng kh«ng ngµy cµng ph¸t triÓn. H×nh thøc nµy cã nhiÒu ­u viÖt nh­: Gi¶m ®¸ng kÓ thêi gian lµm hµng nhê kh«ng ph¶i ph©n lo¹i, c©n hµng, kiÓm tra nh·n hµng, kiÓm ®Þnh v.v... c¸c kiÖn hµng ®¬n lÎ. Gi¶m sè l­îng tµi liÖu cÇn xö lý cho qu¸ tr×nh chuyªn chë . Gi¶m tæn thÊt x¶y ®Õn cho l« hµng. Tæn thÊt nµy bao gåm c¶ trong khi lµm hµng, do huû tuyÕn vµ do thêi tiÕt. Xo¸ bá viÖc phôc vô trùc tiÕp hµng ho¸ do chØ ph¶i phôc vô riªng container. Gi¶m thêi gian vËn chuyÓn tõ ®Þa chØ ng­êi göi ®Õn ®Þa chØ ng­êi nhËn. NÕu ng­êi göi ®ãng hµng vµo container vµ ng­êi nhËn dì hµng khái container th× sÏ gi¶m ®­îc c¸c chi phÝ phô kh¸c. Nh÷ng ng­êi göi hµng cã khèi l­îng hµng göi lín còng cã thÓ tiÕt kiÖm chi phÝ nÕu tù mua container cña m×nh. MÆc dï còng cã nh÷ng h¹n chÕ nh­ chÝ phÝ ®Çu t­ lín, chi phÝ b¶o tr× lín, träng l­îng vá container lín, ®ßi hái kh«ng gian kho lín nh­ng nh×n chung nh÷ng ­u viÖt cña container vÉn nhiÒu h¬n. ChÝnh v× vËy, ®©y lµ h×nh thøc lµm hµng rÊt phï hîp víi chuyªn chë hµng ho¸ XNK cã khèi l­îng lín. Vietnam Airlines b¾t ®Çu ¸p dông h×nh thøc ®ãng hµng b»ng container tõ khi thÕ hÖ m¸y bay míi ®­îc thay thÕ (A320, B767) nh­ng thùc tÕ nh÷ng container nµy ch­a ®­îc tËn dông ®Ó gi¶m thêi gian lµm hµng cho hµng qu¸ c¶nh vµ hµng chuyªn chë xuyªn quèc gia. NÕu Vietnam Airlines thùc hiÖn gi¶i ph¸p nµy, mét khèi l­îng lín c¸c c«ng viÖc phôc vô hµng ho¸ dµnh cho hµng qu¸ c¶nh vµ hµng vËn chuyÓn xuyªn quèc gia sÏ ®­îc gi¶m bít. V× vËy, muèn n©ng cao kh¶ n¨ng lµm hµng nhanh chãng vµ tiÕt kiÖm chi phÝ, Vietnam Airlines ph¶i ph¸t triÓn h×nh thøc vËn t¶i b»ng ULD cã chøng chØ, chø kh«ng chØ lµ lo¹i ULD th«ng th­êng nh­ hiÖn nay. Tãm l¹i, ®Ó t¨ng hiÖu qu¶ lµm hµng cho hµng ho¸ cã khèi l­îng lín, Vietnam Airlines cuèi cïng còng ph¶i sö dông c¸c container ®Ó ®ãng hµng vµ chuyªn chë. Qu¸ tr×nh container ho¸ chuyªn chë hµng ho¸ còng nh­ lµm hµng vµ l­u kho b»ng container ®ßi hái ph¶i thiÕt kÕ l¹i c¸c khu vùc lµm hµng, l­u kho vµ do ®ã yªu cÇu mét møc ®Çu t­ ®¸ng kÓ. 2.1.4. øng dông c¸c gi¶i ph¸p tin häc hiÖn ®¹i vµo qu¶n lý th«ng tin vµ tµi liÖu hµng ho¸: XuÊt ph¸t tõ nhu cÇu muèn n¾m biÕt ®­îc t×nh tr¹ng vµ lÞch tr×nh cña hµng ho¸ cña chñ hµng, yªu cÇu gi¶m thiÓu thêi gian lµm thñ tôc hµnh chÝnh, vµ nhu cÇu chuyÓn tõ hÖ thèng liªn l¹c truyÒn thèng sang liªn l¹c ®a ph­¬ng, Vietnam Airlines cÇn ®Çu t­ mua c¸c gi¶i ph¸p tin häc míi thÝch hîp víi hiÖn tr¹ng cña tõng khu vùc, tõng s©n bay. C¸c phÇn mÒm tin häc qu¶n lý hµng ho¸ trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn tõ ®iÓm ®Çu cña hµnh tr×nh ®Õn ®iÓm cuèi cña hµnh tr×nh ph¶i cã kh¶ n¨ng nhËn biÕt m· sè cña kh«ng vËn ®¬n tõ ®ã xö lý ®­îc mét sè chøc n¨ng nh­: tÝnh ®­îc chi phÝ cho l« hµng, nhËn ®­îc c¸c h­íng dÉn cña ng­êi nhËn, kiÓm tra møc ®é tin t­ëng cña ng­êi göi, in ra kh«ng vËn ®¬n nÕu cã yªu cÇu, truyÒn toµn bé sè liÖu cÇn thiÕt cho bé phËn kÕ to¸n ®Ó bé phËn nµy tÝnh gi¸ phÝ, chuÈn bÞ s¬ ®å träng t¶i vµ c©n b»ng m¸y bay. Trong thêi gian tíi, Vietnam Airlines nªn mêi thÇu mua phÇn mÒm nh­ vËy t¹i c¸c h·ng hµng kh«ng trong khu vùc §«ng Nam ¸ nh»m tiÕt kiÖm chi phÝ. Sau nµy, Vietnam Airlines cã thÓ tÝnh ®Õn viÖc mua c¸c phÇn mÒm tèi t©n t¹i c¸c h·ng hµng kh«ng lín trªn thÕ giíi ®Ó ®ãn ®Çu c«ng nghÖ theo nh­ chiÕn l­îc ®· ®Æt ra. 2.1.5. C¬ cÊu l¹i ngµnh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng cña Vietnam Airlines: ViÖc tËp trung qu¶n lý ngµnh vËn t¶i hµng ho¸ vµo mét ban lµ Ban kÕ ho¹ch tiÕp thÞ hµng ho¸ TCT HKVN lµ hoµn toµn phï hîp víi nhu cÇu t¸ch ngµnh vËn t¶i hµng kh«ng thµnh hai ph©n ngµnh nhá lµ vËn t¶i hµnh kh¸ch vµ vËn t¶i hµng ho¸. Nh­ng c¶i c¸ch c¬ cÊu nh­ vËy vÉn ch­a ®ñ. Ph©n ngµnh vËn t¶i hµng ho¸ cÇn ®­îc c¬ cÊu tØ mØ h¬n n÷a nh»m t¹o nªn tÝnh chuyªn m«n ho¸ cao ®é cho tõng dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng. Nh­ ta ®· biÕt, t¹i Vietnam Airlines, c¸c c«ng ty dÞch vô mÆt ®Êt lµ n¬i cung cÊp c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng. Nh­ng bªn c¹nh dÞch vô hµng ho¸, c¸c c«ng ty nµy cßn ph¶i c¸ng ®¸ng nhiÖm vô cung øng c¸c dÞch vô kü thuËt cho m¸y bay vµ hµnh kh¸ch nh­ kü thuËt s©n ®ç, vÖ sinh tµu bay, söa ch÷a b¶o d­ìng c¸c trang thiÕt bÞ kü thuËt. Nh­ vËy, c¸c c«ng ty nµy võa ®¶m nhËn c¸c chøc n¨ng kinh doanh th­¬ng m¹i l¹i võa cã chøc n¨ng kü thuËt. §iÒu nµy khiÕn cho c¸c doanh nghiÖp nµy cña Vietnam Airlines kh«ng thÓ tËp trung trÝ lùc vµo mét lÜnh vùc nªn lµm gi¶m chÊt l­îng dÞch vô hµng ho¸. §Ó cã tÝnh c¹nh tranh cao trong thÞ tr­êng dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng t­¬ng lai gÇn, Vietnam Airlines cÇn t¸ch riªng hai chøc n¨ng ®ã. Vietnam Airlines nªn xem xÐt kh¶ n¨ng t¸ch bé phËn dÞch vô hµng ho¸ thµnh mét c«ng ty riªng biÖt, vÉn b¸o c¸o trùc tiÕp lªn Ban kÕ ho¹ch tiÕp thÞ hµng ho¸. Thªm vµo ®ã, t¹i Ban kÕ ho¹ch tiÕp thÞ hµng ho¸ cÇn mét bé phËn riªng qu¶n lý mäi ho¹t ®éng cña c¸c ga hµng ho¸ ë c¸c s©n bay. Riªng ga hµng ho¸ còng cÇn tæ chøc t¸ch b¹ch bé phËn hµnh chÝnh vµ bé phËn lao ®éng trùc tiÕp. Trong bé phËn hµnh chÝnh cÇn cã ban nghiÖp vô phô tr¸ch vÊn ®Ò tiªu chuÈn dÞch vô vµ ®­a ra c¸c quy tr×nh phôc vô hµng ho¸. Ngoµi ra, trong ban nghiÖp vô ph¶i cã mét nhãm chuyªn gia vÒ phôc vô hµng ®Æc biÖt. Nhãm nµy ®ång thêi cã chøc n¨ng t­ vÊn cho kh¸ch hµng vÒ c¸c lo¹i hµng nh­ hµng ®éng vËt sèng, hµng nguy hiÓm, hµng dÔ h­ háng. Nhãm ph¶i th­êng xuyªn céng t¸c víi c¸c phßng ban kh¸c ®Ó phôc vô tèt nhÊt c¸c lo¹i hµng khã tÝnh nµy. 2.1.6. T¨ng c­êng c«ng t¸c xóc tiÕn b¸n hµng: HiÖn nay, c¸c c«ng ty lµm hµng cña Vietnam Airlines thùc sù ch­a quan t©m ®Õn xóc tiÕn b¸n hµng v× hä th­êng chê TCT HKVN mµ cô thÓ lµ Ban kÕ ho¹ch tiÕp thÞ hµng ho¸ thùc hiÖn c«ng t¸c nµy thay hä. Thùc tÕ, Ban kÕ ho¹ch tiÕp thÞ hµng ho¸ chØ lËp kÕ ho¹ch b¸n s¶n phÈm vËn t¶i (b¸n t¶i) mµ ch­a b¸n s¶n phÈm dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng. T©m lý thô ®éng lµ t©m lý cña nh÷ng nhµ ®éc quyÒn t¹i thÞ tr­êng hµng kh«ng ViÖt Nam khi mµ t¹i mçi miÒn n­íc ta chØ cã mét s©n bay quèc tÕ. Nh­ng theo xu h­íng ph¸t triÓn ®· ®­îc Côc hµng kh«ng d©n dông ®Þnh ra ®èi víi hµng kh«ng ViÖt Nam th× trong t­¬ng lai gÇn chóng ta sÏ cã thªm nhiÒu s©n bay quèc tÕ h¬n. Cô thÓ, n­íc ta cã thÓ t¨ng thªm 2 c¶ng hµng kh«ng quèc tÕ n÷a vµo sau n¨m 2015, ®ñ kh¶ n¨ng tiÕp nhËn tÊt c¶ c¸c lo¹i m¸y bay víi trang thiÕt bÞ ®ång bé. Sè l­îng s©n bay phôc vô bay trong n­íc cã thÓ t¨ng 8-10 s©n bay trong hai thËp kû ®Çu tiªn cña thÕ kû 21 nh»m ®¶m b¶o nèi c¸c vïng d©n c­ tËp trung, c¸c trung t©m v¨n ho¸ chÝnh trÞ, c«ng nghiÖp cña c¸c tØnh, c¸c vïng kinh tÕ víi trung t©m chÝnh trÞ v¨n ho¸ cña c¶ n­íc nh»m t¹o nªn c¸c vÖ tinh cña c¸c “hub” lµ Néi Bµi, T©n S¬n NhÊt (Theo b¸o HKDD th¸ng 3/2002). Nh­ vËy, chØ trong chôc n¨m n÷a, c¹nh tranh gi÷a c¸c c«ng ty lµm hµng cña c¸c s©n bay quèc tÕ sÏ xuÊt hiÖn. ChÝnh v× vËy, yªu cÇu tiÕp thÞ s¶n phÈm dÞch vô hµng ho¸ cña Vietnam Airlines ®èi víi c¸c h·ng hµng kh«ng quèc tÕ cña c¸c n­íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi còng cÇn ®­îc quan t©m. Nh©n khi cßn cã lîi thÕ ®éc quyÒn, c¸c c«ng ty dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng cña Vietnam Airlines cÇn tranh thñ tiÕp thÞ ®èi víi c¸c kh¸ch hµng quen thuéc ®Ó gi÷ b¹n hµng ®ång thêi t¹o ra mét h×nh ¶nh riªng cã cña m×nh, kh¾c s©u vµo t©m trÝ kh¸ch hµng tõ b©y giê. HiÖn t¹i, Vietnam Airlines cÇn tËp trung xóc tiÕn b¸n hµng ®èi víi c¸c kh¸ch hµng quen thuéc nh­ c¸c ®¹i lý giao nhËn hµng kh«ng vµ c¸c h·ng hµng kh«ng ®· ký hîp ®ång phôc vô hµng ho¸ víi Vietnam Airlines. ChÝnh s¸ch kh¸ch hµng th­êng xuyªn cÇn sö dông linh ho¹t c¸c nh©n tè nh­ ­u ®·i gi¸ phÝ, ­u ®·i thêi gian, chÝnh s¸ch th­ëng, héi nghÞ kh¸ch hµng vµ tæ chøc c¸c cuéc t×m hiÓu thÞ tr­êng dùa trªn nhiÒu h×nh thøc nh­ mÉu c©u hái v.v...Ngoµi ra, qu¶ng c¸o th­¬ng hiÖu còng lµ mét biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó t¹o nªn mét h×nh ¶nh ®Æc tr­ng cña c¸c c«ng ty dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng cña Vietnam Airlines. 2.2. §èi víi h¶i quan vµ an ninh côm c¶ng: H¶i quan vµ an ninh côm c¶ng lµ hai c¬ quan nhµ n­íc ®éc lËp víi c«ng ty dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng cña Vietnam Airlines. Hä thùc hiÖn chøc n¨ng th«ng quan cho hµng ho¸ XNK, vµ ®¶m b¶o an toµn cho m¸y bay b»ng c¸ch kiÓm tra hµng ho¸ qua hÖ thèng m¸y soi h¶i quan vµ m¸y soi an ninh. Nh­ vËy, trong khi thùc hiÖn nhiÖm vô cña m×nh, c¸c c¬ quan nµy ®· trùc tiÕp lµm chËm l¹i qu¸ tr×nh phôc vô hµng ho¸ cña c¸c c«ng ty dÞch vô hµng ho¸. Theo ®¸nh gi¸ cña IATA, thêi gian th«ng quan cho hµng XK chiÕm 1% tæng thêi gian vËn chuyÓn hµng ho¸, cho hµng NK lµ 2%. MÆc dï tû lÖ nµy kh«ng lín nh­ng nhiÒu khi l¹i ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn c«ng viÖc cña c«ng ty dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng. ChÝnh v× vËy, hµng n¨m Vietnam Airlines cïng c¬ quan h¶i quan côm c¶ng vµ an ninh côm c¶ng th­êng xuyªn tæ chøc Héi nghÞ liªn ngµnh nh»m t×m ra tiÕng nãi chung ®Ó gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò ph¸t sinh. Gi¶i ph¸p nµy thùc sù ®· tá ra cã hiÖu qu¶. Tuy nhiªn, héi nghÞ th­êng mang tÝnh tæng kÕt kinh nghiÖm sau khi sù vô ®· x¶y ra rÊt nhiÒu lÇn. Do ®ã, ®Ó chñ ®éng h¬n trong viÖc ng¨n ngõa c¸c sù cè g©y phiÒn hµ cho kh¸ch hµng, nªn ch¨ng c¬ quan h¶i quan cÇn xem xÐt ®­a ra quy chÕ h¶i quan cô thÓ ®èi víi hµng xuÊt còng nh­ hµng nhËp qua ®­êng hµng kh«ng vµo ViÖt Nam. §ång thêi cÇn phæ biÕn c¸c th«ng tin vµ nh÷ng thay ®æi cËp nhËt vÒ ®iÒu kiÖn th«ng quan cho hµng ho¸ XNK qua ®­êng hµng kh«ng cho c¸c chñ hµng b»ng c¸ch th«ng b¸o tËn n¬i cho c¸c kh¸ch hµng th­êng xuyªn cã hµng quèc tÕ ®i qua c¸c s©n bay theo danh s¸ch do Vietnam Airlines cung cÊp hoÆc ®­a ngay tin trªn tËp “B¶n tin hµng kh«ng” ra hµng ngµy. VÒ m¸y soi h¶i quan vµ m¸y soi an ninh, cÇn ®Çu t­ c¸c m¸y soi lo¹i lín ®Ó ®ñ soi mét lÇn mét ULD nhê ®ã ®Èy nhanh qu¸ tr×nh soi chiÕu. §Ó thuËn lîi cho kh¸ch hµng lµm thñ tôc h¶i quan cho c¶ hµng xuÊt vµ hµng nhËp, cã thÓ bè trÝ v¨n phßng lµm thñ tôc h¶i quan ë gi÷a hai phßng: tµi liÖu hµng xuÊt vµ tµi liÖu hµng nhËp. Ngoµi ra, viÖc soi chiÕu an ninh côm c¶ng cÇn ®¶m b¶o t¸ch b¹ch hµng ho¸ quèc tÕ vµ néi ®Þa ®Ó gi¶m thêi gian ph©n lo¹i hµng ho¸. KÕt luËn Víi møc t¨ng tr­ëng GDP lu«n ë møc cao trong nhiÒu n¨m qua cïng víi sù æn ®Þnh kinh tÕ- x· héi, quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i cña ViÖt Nam ®­îc më réng nhanh chãng trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. §iÒu nµy ®· thóc ®Èy tèc ®é ph¸t triÓn ngµnh hµng kh«ng d©n dông nãi chung, ngµnh vËn t¶i hµng ho¸ HK nãi riªng vµ qua ®ã còng khuyÕn khÝch ph©n ngµnh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng ph¸t triÓn theo. MÆc dï chØ cung cÊp c¸c dÞch vô tr­íc vµ sau khi hµng ho¸ lªn xuèng m¸y bay nh­ng c¸c dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng nh­ dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô lµm hµng vµ dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh cã vai trß rÊt quan träng trong toµn bé qu¸ tr×nh vËn chuyÓn. Dï vai trß lµ kh«ng thÓ thiÕu nh­ng dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng hiÖn nay Ýt nhËn ®­îc sù quan t©m cña Vietnam Airlines. Vietnam Airlines chñ yÕu dån c«ng søc cho riªng dÞch vô vËn t¶i hµng ho¸. Trong khi ®ã, n­íc ta ngµy cµng tiÕn s¸t h¬n vµo qu¸ tr×nh héi nhËp khu vùc vµ quèc tÕ. H¬n n÷a, lÜnh vùc kinh doanh vËn t¶i hµng ho¸ hµng kh«ng l¹i lµ mét lÜnh vùc cã tÝnh quèc tÕ rÊt cao. Nh­ vËy, Vietnam Airlines ch¾c ch¾n sÏ ph¶i ®èi ®Çu víi nh÷ng c¹nh tranh ngµy cµng t¨ng tõ c¸c h·ng hµng kh«ng kh¸c khi mµ nhµ n­íc ta rì bá dÇn hµng rµo b¶o hé ®· cã. Tr­íc t×nh h×nh ®ã, kho¸ luËn nµy ®· nghiªn cøu toµn bé c¸ch thøc tæ chøc mét sè dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng nh­ dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô lµm hµng vµ dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh t¹i Vietnam Airlines vµ ®­a ra mét sè biÖn ph¸p nh»m kh¾c phôc nh÷ng nh­îc ®iÓm, khã kh¨n mµ Vietnam Airlines ®ang gÆp ph¶i. Dï th­êng bÞ coi lµ nh÷ng lÜnh vùc “th¾t nót chai” ®èi víi vËn t¶i hµng ho¸ nãi chung, nh­ng hy väng r»ng trong t­¬ng lai kh«ng xa, c¸c dÞch vô lµm hµng, dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh cña Vietnam Airlines sÏ cã ®µ ph¸t triÓn nhê nh÷ng nç lùc kh«ng mÖt mái cña ®éi ngò c¸n bé c«ng nh©n viªn trong c¸c c«ng ty th­¬ng m¹i mÆt ®Êt cña Vietnam Airlines. Víi mong muèn ®ãng gãp mét phÇn nhá bÐ cña m×nh vµo sù ph¸t triÓn cña ngµnh dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng cña Vietnam Airlines nãi riªng vµ cña ViÖt Nam nãi chung, em ®· cè g¾ng t×m hiÓu c¸c ho¹t ®éng kinh doanh vÒ ba dÞch vô hµng ho¸ hµng kh«ng tiªu biÓu lµ: dÞch vô l­u kho b·i, dÞch vô lµm hµng vµ dÞch vô chuyÓn ph¸t nhanh. Em mong r»ng nh÷ng ý kiÕn nhá bÐ cña m×nh trong kho¸ luËn sÏ cã Ých phÇn nµo cho nh÷ng ng­êi quan t©m ®Õn sù ph¸t triÓn cña mét ph©n ngµnh dÞch vô kh¸ quan träng nµy. Cuèi cïng, em xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi thÇy gi¸o – tiÕn sü Vò Sü TuÊn – ng­êi ®· tËn t×nh gióp ®ì, h­íng dÉn em hoµn thµnh khãa luËn nµy. Em còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o trong Khoa Kinh tÕ Ngo¹i Th­¬ng ®· cung cÊp cho chóng em nh÷ng kiÕn thøc quý b¸u vµ bæ Ých trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp vµ nghiªn cøu. §ång thêi, ch¸u xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c c« chó, c¸c anh chÞ c«ng t¸c t¹i XÝ nghiÖp th­¬ng m¹i mÆt ®Êt Néi Bµi, ®Æc biÖt lµ c¸c anh chÞ c¸n bé phßng Phôc vô hµng ho¸ ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi gióp ch¸u hoµn thµnh khãa luËn nµy. V× thêi gian thùc tËp kh«ng dµi, céng thªm kiÕn thøc b¶n th©n cßn h¹n chÕ nªn bµi viÕt kh«ng tr¸nh khái thiÕu sãt, kÝnh mong ®­îc sù gãp ý cña XÝ nghiÖp th­¬ng m¹i mÆt ®Êt Néi Bµi vµ c¸c thÇy c« gi¸o trong Khoa. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n ! Môc lôc Môc lôc Lêi nãi ®Çu Tµi liÖu tham kh¶o Phô lôc ._.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docluan van LA.doc
  • docBia LV.doc
  • docLoinoidauLV.doc
  • doctailieuthamkhaoLV.doc
Tài liệu liên quan